KHÁI QUÁT CHUNG LUẬT HẢI QUAN QUỐC TẾ

Về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan Hải quanTất cả Luật HQ các nước đều khẳng định: NN thống nhất quản lý vào lãnh đạo cao cấp nhất của quốc gia Tổng thống và giao cho CQ HQ trực tiế

PHẦN THỨ NHẤTKHÁI QUÁT CHUNG VỀ LUẬT HẢI QUAN QUỐC TẾBài 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ LUẬT

HẢI QUAN CỦA CÁC QUỐC GIA

I Quy định về nhiệm vụ và chính sách hải quan quốc gia

II Quy định thủ tục thông quan

HH,phương tiện xuất, nhập cảnh

III.Quy định về thu thuế hải quan

IV Quy định về vi phạm pháp luật hải

quan và khiếu nại

I QUY ĐỊNH VỀ NHIỆM VỤ VÀ

CHÍNH SÁCH HQ QUỐC GIA

• Những vấn đề chung về Luật HQ các quốc

gia được rút ra qua nghiên cứu Luật HQ của một số nước trên thế giới

• Thứ nhất , xét về mặt hình thức , PL HQ là

một hệ thống các văn bản quy phạm PL đều kết cấu gồm 3 phần: giả định, quy định và

chế tài Nếu các giả định giống nhau thì các quy định sẽ tương tự nhau, chỉ khác nhau

về mức độ chế tài

• Thứ hai, xét về nội dung , Luật HQ của các

nước thường gồm các quy định về tổ chức

bộ máy và nhiệm vụ; chính sách và nguyên tắc hoạt động; các quy định TT HQ để thông quan HH, quy định về thu thuế HQ; quy định

về vi phạm và chế tài

• Thứ ba, trong xu thế toàn cầu hóa các quốc gia

đều tự điều chỉnh luật theo xu hướng đơn giản và hài hòa để hội nhập KTQT và sẽ tuân thủ các quy định theo chuẩn mực chung của WCO

• Thứ tư, nhận thấy để phát triển TMQT và tăng

cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động HQ nên WCO đã soạn thảo công ước quốc tế về đơn giản và hài hòa thủ tục HQ, nhằm hạn chế sự khác nhau về thủ tục HQ của các quốc gia thành viên đáng chú

ý nhất là Công ước Kyoto năm 1973 và sửa đổi

năm 1999

• Các thành viên tham gia Công ước bắt buộc phải chấp nhận Thân công ước và Phụ lục Tổng quát , ngoài ra có thể tham gia chấp nhận một hay

nhiều phụ lục chuyên đề hoặc các chương trong một phụ lục chuyên đề nào đó.

• Vì vậy Luật HQ của các quốc gia có những điểm chung

1 Về tổ chức bộ máy hải quan

Tuy khác nhau về tên gọi nhưng cơ quan HQ

đều đảm nhiệm chức năng QLNN về HQ trên toàn quốc

Để có thể quản lý điều hành thống nhất từ cấp

TW đến cấp cơ sở nhằm loại trừ bất cứ ảnh

hưởng của chính quyền sở tại, Luật HQ của

một số nước đã quy định tổ chức bộ máy HQ theo hướng:

- Phân chia lãnh thổ Nhà nước thành một số

vùng hoặc khu vực và đặt trụ sở HQ tại đó

Đơn vị vùng hoặc khu vực có thể lớn hơn hoặc trùng với đơn vị hành chính của một tỉnh,

thành phố nào đó

- Các quan chức, sỹ quan và nhân viên HQ ở

các nước được hưởng chế đô lương riêng do

Tổng cục Hải quan quản lý, không do NS địa phương cấp

2 Về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan Hải quan

Tất cả Luật HQ các nước đều khẳng định: NN thống nhất quản lý vào lãnh đạo cao cấp nhất của quốc gia (Tổng thống) và giao cho CQ HQ trực tiếp

- Bảo đảm sự tuân thủ PL trong hoạt động QLNN về

HQ

- Kiểm tra, giám sát HH, PT và tạo thuận lợi cho

hoạt động XNK.

- Tổ chức thực hiện thu thuế đối với HH XNK

- Bảo vệ SX trong nước, bảo đảm an toàn biên giới, bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia, chống BL

- Các chủ trương, biện pháp QLNN về HQ đối với hoạt động XNK, XNC, quá cảnh và

chính sách thuế đối với HH.

• Nhiệm vụ của HQ Hoa Kỳ được xác định: + Chấp hành luật pháp, bao gồm cả việc

thi hành các quyết định của Chính phủ

+ Thông quan nhanh chóng HH NK hợp

3 Quy định về lãnh thổ hải quan

Lãnh thổ HQ là địa bàn hoạt động HQ , đó là

phạm vi lãnh thổ được áp dụng thống nhất

pháp luật HQ.

Theo Luật HQ của các quốc gia là những khu

vực hoạt động của HQ ở trong và ngoài lãnh thổ các quốc gia, tại đó HQ chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát, kiểm soát HHXK, NK;

phương tiện vận tải XC, NC bao gồm:

• Lãnh thổ của quốc gia đó: vùng đất, vùng

nước chủ quyền và vùng trời

• Các vùng tự do và khu tự do nằm trong lãnh thổ quốc gia như Luật HQ Cộng hòa Bêlarux, Estônia, Cộng hòa Inđônesia

• Một số quốc gia có lãnh thổ HQ rộng hơn biên giới quốc gia bao gồm cả ngoài biên giới

4. Quy định quản lý nhà nước về Hải

quan

a Xác định nhà nước thống nhất quản lý về HQ do Tổng thống, Quốc hội quản lý và giao cho Chính phủ điều hành, cơ quan HQ trực tiếp thực hiện

QLNN về HQ

b Nội dung QLNN về Hải quan thường bao gồm:

- Xác định chính sách HQ, xây dựng và thực hiện

chiến lược về phát triển HQ trong CL chung của đất nước

- Ban hành các quy phạm PL về HQ đối với phương tiện, HH xuất, NK

- Tổ chức thực hiện, giám sát thi hành PL HQ đối

với HH, phương tiện, bưu phẩm bưu kiện và vật

phẩm khác XNK

- Quy định về tổ chức và hoạt động HQ, đào tạo đội ngũ cán bộ HQ

- Thu thuế, thu phí

- Kiểm tra giám sát HQ và phòng chống BL

c Về chính sách, nguyên tắc hoạt động và

mục tiêu của chính sách HQ

• Chính sách HQ của các quốc gia là bô phận hợp

thành CS kinh tế đối nội, đối ngoại của các quốc gia đó

- Nguyên tắc tập trung, thống nhất thể hiện trong

PL, trong tổ chức bộ máy và hoạt động nghiệp vụ, quản lý cán bộ Việc tuân thủ các quyết định của cấp có thẩm quyền trong phạm vi cả nước, ở mọi khâu nghiệp vụ theo trình tự thủ tục quy định

của PL

Tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung

thống nhất, điều hành hoạt động tập trung của

Tổng cục trưởng TCHQ là điều kiện để bảo đảm

tính thống nhất, liên tục, kịp thời, thông suốt từ

TW đến cơ sở Bảo đảm MT pháp luật thống nhất trong cả nước, phục vụ hiệu quả cho nhiệm vụ

KTXH, chủ quyền và an ninh quốc gia

- Chỉ có sự phân cấp theo ngành dọc chứ không có sự phân quyền quản lý hoạt động HQ theo phạm

vi địa giới hành chính Mọi quyết định của các cấp

HQ đều phải vì lợi ích, chủ quyền an ninh quốc

gia

d Nguyên tắc phối hợp trong thực hiện QLNN về HQ

• Hoạt động trong lĩnh vực HQ là hoạt động tổng

hợp, liên quan đến quy định của nhiều ngành,

nhiều lĩnh vực khác nhau nên cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các CQ Nhà nước, các tổ chức hữu quan, các UBND tỉnh, thành phố, đặc khu và các lực lượng vũ trang

• Để thực hiện QLNN, Luật HQ các quốc gia đều có

sự phân cấp trách nhiệm như sau:

- Chính phủ thống nhất QLNN về HQ.

- TCHQ là cơ quan giúp Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý, trực tiếp điều hành mọi hoạt động trong lĩnh vực HQ.

hợp với TCHQ.

- UBND có trách nhiệm tổ chức thực hiện PL HQ tại địa phương mình

II QUY ĐỊNH THỦ TỤC THÔNG QUAN HH, PHƯƠNG TIỆN VẬN TẢI XC, NC

1 Người khai hải quan và dịch vụ khai HQ

• Luật HQ các quốc gia đều quy định điều kiện để được hoạt động với tư cách là người khai báo HQ :

- Chủ hàng, người có quyền định đoạt đối với HH.

- Môi giới HQ, người đại diện cho chủ hàng được

chủ hàng uỷ thác thay mặt mình để khai HQ

a) Về tên gọi và Pháp nhân khai báo HQ

b) Yêu cầu đối với nguời làm DV

c) Trách nhiệm và quyền hạn của người làm DV

Luật HQ Cộng đồng Châu Âu gọi là "người đại diện", Luật HQ Pháp gọi là "người ăn hoa hồng về hải

quan", Luật HQ Hàn Quốc, Đài Loan, Philipine gọi

là "người môi giới HQ", Luật HQ Nhật Bản gọi là

"dịch vụ khai HQ”

Qui định về pháp nhân khai HQ

Điều 258-2: Pháp nhân làm môi giới HQ của Hàn

Quốc

(1) Nhằm mục đích tiến hành có hiệu quả hơn thủ tục thông quan cũng như nhằm tranh thủ sự tin cậy của KH, người MG HQ có thể thành lập một

pháp nhân làm MG HQ thuê ít nhất là 3 người MG

HQ

(2) Người có ý định thành lập pháp nhân làm MG

HQ phải xin giấy phép của Trưởng CQ HQ như quy định trong sắc lệnh của Tổng thống

(3) Mỗi công ty MG HQ có thể thiết lập 2 hay nhiều

văn phòng theo các điều kiện quy định tại sắc

lệnh của Tổng thống

(5) Các quy định liên quan đến công ty vô hạn

trong bộ Luật TM được áp dụng với các điều chỉnh cần thiết, đối với các thành phần không được coi

là pháp nhân làm MG HQ

Điều 159 Luật HQ Hàn Quốc qui định :

(1) Những người thuộc vào quy định của một trong các điều khoản dưới đây có thể được coi là người MG HQ :

a Người đã qua KT sát sạch kiến thức MG HQ

b Người đã phục vụ ít nhất 5 năm trong ngành HQ với

3 năm của ngạch công chức cao cấp HQ và ít nhất là

10 năm đối với công chức nói chung

c Người đã qua KT đặc biệt theo quy định trong sắc lệnh của Tổng thống, chọn trong số những người đã phục vụ trong ngành HQ với tư cách công chức nói

(4) Những người đã phục vụ trong ngành HQ với tư cách công chức nói chung ít nhất 10 năm hay với tư cách công chức cao cấp bậc 5 nói chung ít nhất 5 năm có thể được miễn KT một phần kiến thức kinh điển và

thực hành

c Trách nhiệm của người khai hải quan

• Luật HQ các nước đều quy định người khai HQ phải chịu trách nhiệm trước cơ quan HQ về sự chuẩn xác của các thông tin cung cấp trong Tờ khai HH và về việc thanh toán các khoản thuế HQ và thuế khác

• Đối với người MG, Luật HQ Hàn Quốc quy định còn phải có nghĩa vụ trung thực vô tư khi thay mặt chủ hàng và giữ bí mật mà người đó thu lượm được

trong khi thực hiện công việc của mình

d Quyền lợi của người khai hải quan

Luật HQ các quốc gia đều quy định khi nộp tờ khai HQ theo các điều kiện do CQ HQ quy định được phép:

- Yêu cầu giải thích các quy định HQ và chỉ dẫn biểu thuế (điều 12 Luật HQ Liên minh Châu Âu)

- Kiểm tra HH.

- Lấy mẫu HH dưới sư giám sát của CQ HQ mà không cần phải trích lập tờ khai riêng

2 Tờ khai hải quan (tờ khai hàng hóa)

a Về hình thức tờ khai và nội dung tờ khai HH

• Hình thức và nội dung TK HH là yếu tố quyết định đến tính thuế, thu thuế, thông quan nhanh chóng chính xác nên Luật HQ các nước đều quy định TK

HH có thể nộp dưới dạng VB hay TK điện tử và bằng

PT điện tử (3 18)

• Mẫu TK HH đều phải phù hợp với mẫu trình bày của Liên hợp quốc, mẫu TK điện tử phải dựa trên cơ sở các tiêu chuẩn quốc tế đối với việc trao đổi thông tin điện tử như quy định trong các khuyến nghi của Hội đồng Hợp tác HQ về công nghê thông tin

( Chuẩn mực 3.11 viết tắt là 3.11)

• HQ phải giới hạn những dữ liệu yêu cầu TK HH

những thông tin được coi là cần thiết cho việc tính

và thu thuế HQ và thuế khác; cho việc lập số liệu

thống kê và cho việc thi hành Luật HQ (3 12)

• Bởi vậy nội dung TK thường phải bao gồm đủ các thông tin cho việc xác định mã HH, xác định TG

HQ, HQ cần biết các thông tin tên tàu hoặc máy bay, nước xuất xứ HH, số lượng kiện, số hiệu trên mỗi kiện, CF vận tải bảo hiểm

Nếu chưa đủ thông tin đối với một TK HH vì lý do

chính đáng được HQ chấp nhận thì được phép nộp chậm trong thời hạn quy định hoặc nộp TK tạm

(tờ khai chưa hoàn chỉnh) với điều kiện phải có

đủ thông tin mà HQ cho là cần thiết và phải hoàn chỉnh TK trong thời gian quy định (3 13).

b Các chứng từ đi kèm tờ khai hàng hóa

• Để đi kèm TK HH, HQ chỉ yêu cầu những chứng từ nào cần thiết cho việc kiểm tra thương vụ và để bảo đảm việc thi hành Luật HQ đã được tuân thủ (3 16)

• Tuỳ thuộc phương thức VC HH là đường biển,

đường bộ, đường sắt, hàng không mà chứng từ đi kèm khác nhau nhưng thường gồm: Lược khai HH; Vận đơn; Chứng nhận chất lượng, kiểm

dịch (hàng thủy sản, nông sản); Hóa đơn TM; Giấy phép XNK (nếu có); Chứng nhận X X để hưởng ưu đãi thuế quan; Các chứng từ khác

• Luật pháp quốc gia phải có quy định cho

phép nộp, đăng ký hoặc kiểm tra TK HH cùng các chứng từ đi kèm trước khi HH đến ( 3 25 )

• Cho phép người khai HQ được sửa đổi bổ

sung TK HH đã nộp, với điều kiện khi nhận

được yêu cầu đó, CQ HQ chưa bắt đầu kiểm tra TK hay kiểm tra HH ( 3 27 )

• Việc kiểm tra TK HH phải được thực hiện vào cùng thời điểm hay ngay sau khi TK được

đăng ký ( 3 30 )

3 Các chế độ hải quan

• Chế độ HQ ( loại hình thủ tục HQ ) và việc áp dụng các TT HQ khác nhau với từng loại HH phụ thuộc vào đặc điểm, mục đích XNK hay sử dụng các HH đó

• Tùy thuộc tập quán, đặc điểm vị trí địa lý, sự phát triển kinh tế và hoạt động TM của các nước mà

Luật HQ quy định có các chế độ khác nhau

4 Kiểm tra hàng hóa

• Kiểm tra HH là việc cơ quan HQ tiến hành KT thực

tế HH nhằm bảo đảm rằng tính chất, X X, điều

kiện, số lượng và trị giá của HH phù hợp với

những chi tiết đã khai trong TK HH.

a Thời gian cần thiết cho việc kiểm tra HH

- Nếu CQ HQ quyết định phải KT thực tế HH thì phải tiến hành ngay càng sớm càng tốt (3 33)

- Nếu phân lịch phải ưu tiên KT trước đối với động vật sống, HH dễ hư hỏng cũng như HH khác mà

HQ chấp nhận là có yêu cầu khẩn cấp (3 34)

b Sự có mặt của người khai HQ tại thời điểm KT HH

• CQ HQ phải xem xét đề nghị của người khai

HQ là được có mặt hay cử người đại diện có

mặt trong quá trình KT HH Yêu cầu này phải được đáp ứng trừ phi có những tình huống

đặc biệt (3 36)

khai HQ có mặt hay cử người đại diện để họ

đưa ra những hỗ trợ cần thiết nhằm tạo thuận lợi cho KT (3 37)

• Luật HQ các nước cũng quy định trường hợp

KT vắng mặt người khai HQ để bảo vê an

ninh, vệ sinh MT, có dấu hiệu vi phạm PL

nghiêm trọng, quá thời hạn quy định nếu

không đến làm TT HQ mà người khai không

đến hoặc theo đề nghi của người khai HQ

c Việc lấy mẫu HH bởi cơ quan HQ

• Nếu hàng chỉ được lấy mẫu khi CQ HQ thấy điều đó cần thiết cho việc xác định mã số thuế hay trị giá hàng khai báo để bảo đảm việc thi hành các quy định khác của luật pháp quốc gia

• Mẫu chỉ được lấy ở mức tối thiểu cần thiết (3 38)

• Thông thường ai lấy mẫu người đó chịu chi phí

5 Giải phóng HH

• Giải phóng HH là hành động của CQ HQ cho phép

HH đang trong quá trình làm thủ tục thông quan

được đặt dưới quyền định đoạt của bên hữu quan

• HH đã khai báo phải được giải phóng ngay sau

khi HQ đã KT hàng hay đã quyết định không KT

hàng với điều kiện: (3.41, 3.42)

Không phát hiện có vi phạm

- Đã có giấy phép XK hay NK hay bất cứ

giấy tờ gì khác

- Đã có giấy phép liên quan đến thủ tục

- Các loại thuế HQ và thuế khác đã được

thanh toán hay đã thực hiện các biện

pháp cần thiết để đảm bảo cho việc thu các loại thuế đó (3 40)

Khi phát hiện được vi phạm, CQ HQ không

cần đợi đến khi hoàn thành thủ tục HC

hay pháp lý mới giải phóng hàng, với

điều kiện HH đó không bị tịch thu sung

công hay cần thiết để làm vật chứng

trong các giai đoạn sau và nếu người

khai HQ thanh toán thuế HQ, thuế khác

và thực hiện các biện pháp bảo lãnh cho việc thu bổ sung các loại thuế hay để thi hành các hình phạt có thể áp dụng (3 43)

6 Từ bỏ hay tiêu huỷ HH

• Luật HQ các quốc gia đều quy định HH

XNK được coi là HH từ bỏ hay tiêu huỷ

gồm :

- HH mà chủ hàng tuyên bố công khai từ bỏ hoặc tiêu huỷ hay làm mất giá trị TM theo quyết định của CQ HQ

- HH do bị nhầm địa chỉ từ nước ngoài hoặc thất lạc đến

- HH bị phá huỷ hay mất mát không khắc

phục được do tai nạn hay nguyên nhân

BKK với điều kiện việc hư hỏng, mất mát

được chứng minh rõ ràng với CQ HQ

- HH hư hỏng, hao hụt do chính tính chất

của nó.

- HH NK quá thời hạn chở hàng mà không có người đến nhận