KHÁI QUÁT VỀ FDI

Đầu tư trực tiếp nước ngoài Đầu tư trực tiếp nước ngoài là một loại hình di chuyển vốn quốc tế, trong đó người chủ sở hữu vốn đồng thời là người trực tiếp điều hành và quản lý hoạt động

Đề tài: Các giải pháp nhằm tăng cường thu hút nguồn vốn FDI

vào Việt Nam

I Khái niệm và đặc điểm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài

I.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài

Đầu tư trực tiếp nước ngoài là một loại hình di chuyển vốn quốc tế, trong đó người chủ sở hữu vốn đồng thời là người trực tiếp điều hành và quản lý hoạt động sử dụng vốn

Sự ra đời và phát triển của đầu tư trực tiếp nước ngoài là kết quả tất yếu của quá trình quốc tế hóa và phân công lao động quốc tế

I.2 Thu hút vốn đầu tư

Thu hút vốn đầu tư bao gồm các hoạt động, biện pháp và chính sách nhằm đưa nguồn vốn từ tích lũy từ nền kinh tế sang đầu tư

I.3 Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài

Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài bao gồm các hoạt động, biện pháp và chính sách của nước tiếp nhận đầu tư nhằm đưa nguồn vốn từ nước chủ đầu tư vào trong nước để thực hện các hoạt động đầu tư tại quốc gia tiếp nhận vốn đầu tư

v Tính “động” trong thu hút FDI

Thể hiện ở các chính sách và biện pháp thu hút FDI thường được xây dựng cho từng thời kỳ (ở Việt Nam thường là 5 năm) Sau mỗi thời kỳ các biện pháp, chính sách lại được điều chỉnh cho phù hợp với sự phát triển của đất nước, của đường lối kinh tế - chính trị và phù hợp với tình hình quốc tế FDI cũng thường thay đổi và vận động cho phù hợp với thực tế

Thu hút FDI phụ thuộc nhiều các yếu tố bên ngoài: đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa thu hút FDI và thu hút vốn đầu tư trong nước Khi thu hút vốn đầu tư trong nước thì chínhphủ có thể tự mình dùng các biện pháp kích thích, các chính sách tă

ng cường như chính sách lãi suất, chính sách thuế, chính sách đầu tư công…Tuy vậy, đố

i với vốn FDI thì ngoài các chính sách hỗ trợ của nước chủ nhà thì các nhà đầu tư còn qu

a tâm tới chính sách về vốn, ngoại tệ và chính sách công nghệ của nước mình, cũng như các chính sách của các nước khác cũng kêu gọi đầu tư FDI.Đặc điểm này là một yêu cầu các nước luôn phải có chính sách ngoại giao phù hợp với các nước khi kêu gọi FDI

v

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài gắn liền với việc di chuyển tiền và tài sản giữa các q uốc gia

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là một kênh dẫn đến có sự gia tăng tiền và

tài sản ở nước tiếp nhận đầu tư và đồng thời là việc giảm một lượng tiền và tài

sản tương ứng ở quốc gia đi đầu tư (trừ các tài sản vô hình) Đi cùng với việc gia

tăng tài sản ở nước tiếp nhận đầu tư thì thu hút vốn FDI còn giúp cải thiện cán cân tài k hoản vãng lai quốc gia đó, cũng như cung ứng một lượng ngoại tệ nhất định cho quốc gia tiếp tục đầu tư

v

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài không chỉ gắn liền với di chuyển vốn mà còn gắn liề

n với chuyển giao công nghệ, chuyển giao kiến thức và kinh nghiệm quản lý tạo ra thị tr

ường mới cho cả phía đầu tư và phía nhận đầu tư. 

Nhà đầu tư cùng với việc đưa vốn còn đưa cả công nghệ, bí quyết công

nghệ, kỹ năng tiếp thị, quản lý, đào tạo nhân công và các năng lựa trong sản xuất kinh do anh cũng như trong vấn đề quản lý doanh nghiệp cho nước tiếp nhận vốn

v Thu hút đầu tư là cơ sở cho việc tạo lập vốn đầu tư

Nếu không có hoạt động thu hút vốn thì nguồn tích lũy trong nền kinh tế

không được đưa vào sử dụng, điều này dẫn đến tình trạng không có nguồn vốn đầu tư tá

i sản xuất xã hội và tất yếu là nền kinh tế sẽ không tăng trưởng Mặt khác nếu không có

hoạt động thu hút vốn thì việc tạo lập vốn đầu tư sẽ không còn ý nghĩa gì nữa, vì vậy thu hút vốn đầu tư là cơ sở cho tạo lập và là điều kiện cho sử dụng vốn đầu tư

II Thực trạng hoạt động thu hút FDI tại Việt Nam

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2013, tổng vốn FDI đăng ký cấp mới % so với cùng kỳ và tăng thêm vào Việt Nam là 21,628 tỷ USD, tăng 54,5 năm 2012 Đóng góp vào con số này, phần lớn số vốn mới cấp phép tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, nhất là công nghệ cao (chiếm gần 77% tổng vốn)

So với mục tiêu đặt ra (13-14 tỷ USD), con số 21,628 tỷ vốn FDI thu hút được cả năm 2013 thực sự là một điểm sáng nổi bật Bởi vì, số vốn này các nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào 18 ngành lĩnh vực Dẫn đầu là công nghiệp chế biến, chế tạo Tiếp đến là sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa; kinh doanh bất động sản

Vốn FDI góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội

Điểm đáng mừng là lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo là lĩnh vực dẫn đầu thu hút nhà đầu tư nước ngoài với tổng số vốn cấp mới và tăng thêm là 16,636 tỷ USD, chiếm 76,9% tổng vốn đầu tư đăng ký Con số này chứng tỏ môi trường đầu tư vẫn hấp

dẫn Trong tương lai, từ dòng vốn này, có sự tăng cường công tác quản lý, sẽ góp phần quan trọng tác động lan tỏa trong nền kinh tế - xã hội nước ta, nhất là chuyển giao công nghệ, trước hết là trong công nghiệp chế biến, chế tạo

Đứng thứ hai trong thu hút FDI năm qua là lĩnh vực sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa, với tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới và tăng thêm là 2,031 tỷ USD, chiếm 9,4% tổng vốn đầu tư đăng ký Sự gia tăng dòng vốn FDI vào lĩnh vực này, vừa

có lợi trong việc đa dạng hóa đích đến của dòng vốn FDI cho nền kinh tế, vừa ngày càng góp phần quan trọng vào thúc đẩy thị trường cạnh tranh, giảm giá thành sản phẩm, gia tăng lợi ích cho người tiêu dùng

Đứng thứ 3 là lĩnh vực kinh doanh bất động sản có tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới

và tăng thêm là 951 triệu USD Mặc dù thị trường bất động sản còn rất nhiều khó khăn, thậm chí nhiều dự báo cho rằng chưa dễ “ấm lại” trong năm 2014 Tuy nhiên, với vị trí thu hút đầu tư này, chứng tỏ thị trường này vẫn có nhiều tiềm năng đáng kỳ vọng Dòng vốn FDI đầu tư vào sẽ là một động lực quan trọng để hâm nóng thị trường

Một trong những tia sáng quan trọng nữa của dòng vốn FDI là sự xuất hiện trở lại của một số dự án quy mô lớn, vốn thiếu vắng trong mấy năm trước Tiêu biểu như dự án Samsung Electronics Việt Nam tại Thái Nguyên của Singapore, đầu tư 2 tỷ USD để sản xuất và lắp ráp sản phẩm điện tử…; LG Electronics Việt Nam tại Hải Phòng, đầu tư 1,5

tỷ USD để sản xuất và lắp ráp các sản phẩm điện, điện tử; Bus Industrial Center của Liên bang Nga đầu tư 1 tỷ USD xây dựng nhà máy lắp ráp và sản xuất phụ tùng xe ôtô buýt và các dịch vụ hỗ trợ khác tại Bình Định

Kết quả thu hút FDI năm 2013 là một bước kế tiếp và minh chứng quan trọng cho sức hút của môi trường đầu tư Và hơn thế, từ sự gia tăng lượng vốn, mở rộng quy mô đầu tư sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp FDI sẽ thúc đẩy cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong nước phải tự làm mới mình trong cuộc đua thu hút và gia tăng huy hiệu quả vốn đầu tư

Vì nói như Bộ trưởng Bộ KHĐT Bùi Quang Vinh, “không nên phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước Cần điều chỉnh doanh nghiệp 100% vốn Việt Nam để vươn lên, không kém doanh nghiệp FDI Vì các doanh nghiệp FDI vào Việt Nam là tuân thủ luật pháp Việt Nam Họ hoạt động và tạo sản phẩm phục vụ cho đất nước Việt Nam và xuất khẩu đi nước ngoài Họ đóng góp thuế, tạo công ăn việc làm, mang đến khoa học công nghệ ”

Đặc biệt, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh khẳng định, “năm 2014 và 2015, nước ta vẫn cần dựa vào tài nguyên và vốn để tăng trưởng kinh tế Vì trong những năm qua những nhân tố tác động đến tăng trưởng GDP của Việt Nam, lao động chiếm 25,5%, vốn chiếm tới 57,54% và chỉ tiêu về chất lượng là năng suất tổng hợp (TFP) chỉ chiếm 16,25%”

Rõ ràng, nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào vốn Trong điều kiện vốn nội lực còn khó khăn, dòng vốn FDI vẫn tiếp tục là nhân tố quan trọng góp phần thúc đẩy tăng trưởng

Và, thành quả thu hút FDI của năm 2013 là một cơ sở quan trọng, rất đáng trân trọng Việc cần làm cho năm 2014 và các năm tiếp theo, chắc chắn phải là thực chất hóa hiệu quả vốn FDI Đó là tìm cách thực chất hóa sự lan tỏa, chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp FDI có công nghệ hiện đại, sản phẩm đạt chất lượng cao Đồng thời, tạo mối liên kết thực chất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước để tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm sản xuất trong nước; lấy DN FDI làm cầu nối cho doanh nghiệp nội địa mở ra nhiều mối quan hệ bạn hàng, đối tác

Trong bối cảnh dòng vốn quốc tế suy giảm trên diện rộng và có sự cạnh tranh quyết liệt giữa các quốc gia trong thu hút vốn FDI, tín hiệu tốt từ năm 2013 mới chỉ là một tia sáng hứa hẹn cho các năm tiếp theo Hành động thiết thực mới mang lại hiệu quả thực

III Mục tiêu, phương hướng huy động vốn FDI

Mục tiêu tổng quát cho chính sách khuyến khích thu hút vốn FDI là tranh thủ vốn,

kỹ thuật công nghệ, phương pháp quản lý tiên tiến và mở rộng thị trường nhằm góp phần phát triển kinh tế - xã hội của nước ta

Trên nguyên tắc của mục tiêu tổng quát, tùy theo từng trường hợp và hoàn cảnh cụ thể mà chúng ta xác định liều lượng thích hợp cho từng mục tiêu cho từng dự án trong từng thời kỳ

FDI được thực hiện theo các hướng sau:

- Các ngành và lĩnh vực được ưu tiên là nông nghiệp, trồng rừng, xây dựng của các vùng nguyên liệu , chế biến lương thực, thực phẩm Các vùng ưu tiên là các tỉnh trung du, miền núi, Tây Nguyên, duyên hải miền trung và miền tây Nam Bộ

- Thông qua hợp tác FDI để tiếp cận với công nghệ, kỹ thuật hiện đại, tiếp thu trình độ quản lý và kỹ thuật tiếp cận thị trường

- Mở rộng các hình thức thu hút FDI trong khuôn khổ pháp luật theo phương hướng đa phương hóa, đa dạng hóa

- Phải lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm tiêu chuẩn hàng đầu và đó cũng là lợi ích lâu dài của hoạt động FDI

- Hợp tác đầu tư nước ngoài phải góp phần mở rộng tị trường, từng bước hội nhập nền kinh tế Việt Nam với nền kinh tế thế giới và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

IV Các giải pháp đẩy mạnh thu hút FDI vào Việt Nam

- Giữ vững ổn định chính trị - xã hội, xây dựng Bộ máy quản lý nhà nước trong sạch, vững mạnh, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đảm bảo lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của nhà nước: Đây là điều kiện tiên quyết nhằm giảm thiểu những rủi ro kinh tế chính trị của cốn FDI vượt khỏi sự kiểm soát của chủ đầu tư nước ngoài Những bất ổn kinh tế - chính trị sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tâm

lý nhà đầu tư, nó không chỉ làm cho dòng vốn này bị chững lại, thu hẹp mà còn cho dòng vốn từ trong nước chảy ngược ra nước ngoài, tìm đến những nơi mới an toàn và hấp dẫn hơn

- Hệ thống pháp luật của nước sở tại phải đảm bảo sự an toàn về vốn cho nhà đầu tư Nội dung của hệ thống luật pháp càng đồng bộ, chặt chẽ, tiên tiến, nhưng cởi mở, phù hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế thì khả năng hấp dẫn của FDI càng cao

- Hệ thống chính sách đầu tư hấp dẫn, khuyến khích nhà đầu tư: Chính sách thương mại thông thoáng; chính sách tiền tệ, lãi suất linh hoạt; chính sách hỗ trợ tín dụng; hệ thống thuế rõ ràng, đơn giản, dễ áp dụng, mức thuế không quá cao, có ưu đãi…

- Giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế quốc dân, kiềm chế lạm phát và ổn định tiền tệ giá cả

- Xây dựng chiến lược hợp tác đầu tư với nước ngoài trên cơ sở phát triển của chiến lược kinh tế quốc dân

- Chú trọng đào tạo các cán bộ quản lý, nhân viên kỹ thuật và tay nghề cho công nhân theo hướng vừa trang bị kiến thức cơ bản, vừa đào tạo chuyên sâu

- Hoàn thiện môi trường pháp lý, đảm bảo hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài bằng những điều khoản có tính chất ưu đãi về mặt lợi ích kinh tế của họ và đảm bảo an toàn về vốn cho họ

- Củng cố quản lý nhà nước đối với hoạt động FDI, nâng cao năng lực quản lý của các cấp, các ngành, các địa phương, các đơn vị hợp tác đầu tư với nước ngoài

- Xây dựng quy hoạch gọi vốn FDI theo ngành, vùng lãnh thổ để qua đó thấy

rõ được những lĩnh vực, ngành nghề, dự án, địa bàn cần và có thể liên doanh, cho phép nước ngoài thực hiện Đối với những lĩnh vực, ngành nghề mà DN trong nước đầu tư và kinh doanh có chất lượng, chi phí so sánh được với dự án FDI thì ưu tiên cho khu vực trong nước Kế đến là việc hoàn thiện thể chế, mà trước hết về tổ chức bộ máy, vì thực tế hiện nay công tác quán lý nhà nước đối với FDI đang phân cấp cho các địa phương thực hiện một số chức năng quản lý nhà nước và thiếu một cơ quan quản lý nhà nước có đủ thẩm quyền để điều phối hoạt động nói trên

- Cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư Việt Nam là một yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý nhà nước về FDI, đòi

hỏi được thực hiện liên tục không chỉ hiện nay mà cả các giai đoạn phát triển sau này của đất nước Cần có chiến lược, có định hướng, có quy hoạch, có một bộ máy đủ mạnh về quản lý FDI để xác định các bước đi dài hạn nhằm đạt tới mục tiêu đặt ra, tuy vậy chúng

ta đều rõ các vấn đề về chiến lược, quy hoạch, tổ chức lại bộ máy, nhất là vấn đề nhân sự cho bộ máy… là những vấn đề tổng hợp, phức tạp không thể hoàn thành trong ngắn hạn một năm Khi thực hiện các bước đi dài hạn đó cần tổ chức thực hiện ngay các tác nghiệp nhỏ trong các bước đi ngắn hạn hàng năm

- Cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư Việt Nam là một yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý nhà nước về FDI, đòi hỏi được thực hiện liên tục không chỉ hiện nay mà cả các giai đoạn phát triển sau này của đất nước Cần có chiến lược, có định hướng, có quy hoạch, có một bộ máy đủ mạnh về quản lý FDI để xác định các bước đi dài hạn nhằm đạt tới mục tiêu đặt ra, tuy vậy chúng

ta đều rõ các vấn đề về chiến lược, quy hoạch, tổ chức lại bộ máy, nhất là vấn đề nhân sự cho bộ máy… là những vấn đề tổng hợp, phức tạp không thể hoàn thành trong ngắn hạn một năm Khi thực hiện các bước đi dài hạn đó cần tổ chức thực hiện ngay các tác nghiệp nhỏ trong các bước đi ngắn hạn hàng năm

- Các địa phương cần tập trung vào việc rà soát thực tế tình hình các dự án được cấp phép trên địa bàn và hỗ trợ các dự án này giải ngân, xác định rõ ngay mức cần giải ngân FDI của từng địa phương bằng một con số xác định tương ứng với thực tế thu hút FDI của địa phương đó; Cần quyết liệt và mạnh tay hơn nữa trong việc xử lý vấn đề chuyển giá của một số DN có vốn FDI; Rà soát và sửa đổi các quy định còn chồng chéo giữa Luật Đầu tư và các luật chuyên ngành khác

- Mở cửa về thông tin trong và ngoài nước, nhất là thông tin kinh tế, thị trường, văn hóa, xã hội, khoa học dưới nhiều hình thức

- Tích cực chủ động tiến hành xúc tiến đầu tư, tạo lập và lựa chọn các đối tác đầu tư nước ngoài, lựa chọn các hình thức thu hút FDI phù hợp và có hiệu quả, đa dạng,

đa phương hóa hợp tác đầu tư, tăng cường quan hệ ngoại giao với các nước theo chủ

trương “Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước”.

- Phát triển kinh tế thị trường và thiết lập hệ thống thị trường đồng bộ, tạo điều kiện cho chính thị trường đầu tư hoạt động có hiệu quả…