Giao an sinh hoc lop 11 co ban

* Hoạt động 3: Tìm hiểu ảnh hưởng của môi trường đối với quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng ở rễ TT1: GV cho HS đọc mục III, trả lời câu hỏi: - Hãy cho biết môi trường ảnh hưởng đế

Trang 1

Lớp dạy: 11A, B, C, D, E, G Ngày giảng: ……/……/………

Chương I: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Bài 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ

I Mục tiêu:

Sau khi học xong bài này học sinh cần:

1 Kiến thức:

- Mô tả được cấu tạo của hệ rễ thích nghi với chức năng hấp thụ nước và ion khoáng

- Phân biệt được cơ chế hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây

- Trình bày được mối tương tác giữa môi trường và rễ trong quá trình hấp thụ nước và các ionkhoáng

III Phương pháp dạy học:

- Trực quan, thảo luận và hỏi đáp

IV Tiến trình dạy học:

1 Ổn định lớp:

2 Bài mới:

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức

* Hoạt động 1: Tìm hiểu rễ là cơ quan hấp

thụ nước:

TT1: GV yêu cầu HS quan sát hình 1.1 trả lời

câu hỏi: Dựa vào hình 1.1 hãy mô tả cấu tạo

bên ngoài của hệ rễ?

TT2: HS quan sát hình 1.1 → trả lời câu hỏi.

TT3: GV nhận xét, bổ sung → KL.

TT4: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục 2, kết

hợp hình 1.1 trả lời câu hỏi:

- Rễ thực vật trên cạn phát triển thích nghi với

chức năng hấp thụ nước và muối khoáng ntn?

- Tế bào lông hút có cấu tạo thích nghi với

chức năng hút nước và khoáng ntn?

TT5: HS nghiên cứu mục 2, quan sát hình 1.1

→ trả lời câu hỏi

TT6: GV nhận xét, bổ sung → kết luận.

* Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ chế hấp thụ

nước và muối khoáng ở rễ cây.

TT1: GV yêu cầu HS dự đoán sự biến đổi của

tế bào khi cho vào 3 cốc đựng 3 dd có nồng

I Rễ là cơ quan hấp thụ nước:

1 Hình thái của hệ rễ:

2 Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ:

- Rễ đâm sâu, lan rộng và sinh trưởng liên tụchình thành nên số lượng khổng lồ các lông hútlàm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc với đất giúpcây hấp thụ được nhiều nước và muối khoáng

- Tế bào lông hút có thành tế bào mỏng, khôngthấm cutin, có áp suất thẩm thấu lớn

II Cơ chế hấp thụ nước và muối khoáng ở

rễ cây.

1 Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào

tế bào lông hút.

a Hấp thụ nước:

Trang 2

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức độ ưu trương, nhược trương và đẳng trương → cho biết: - Nước được hấp thụ từ đất vào rễ theo cơ chế nào? Giải thích? - Các ion khoáng được hấp thụ vào tế bào lông hút ntn? - Hấp thụ động khác hấp chủ động ở điểm nào? TT2: HS quan sát → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận TT4: GV cho HS quan sát hình 1.3 SGK yêu cầu HS: - Ghi tên các con đường vận chuyển nước và các ion khoáng vào vị trí có dấu “?” trong sơ đồ - Vì sao nước từ lông hút vào mạch gỗ của rễ theo một chiều? TT5: HS quan sát hình → trả lời câu hỏi TT6: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 3: Tìm hiểu ảnh hưởng của môi trường đối với quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng ở rễ TT1: GV cho HS đọc mục III, trả lời câu hỏi: - Hãy cho biết môi trường ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng của rễ ntn? - Cho ví dụ TT2: HS nghiên cứu mục III → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. - Nước được hấp thụ liên tục từ đất vào tế bào lông hút theo cơ chế thẩm thấu: đi từ môi trường nhược trương vào dd ưu trương của tế bào rễ cây nhờ sự chênh lệch áp suất thẩm thấu b Hấp thụ muối khoáng. - Các ion khoáng xâm nhập vào tế bào rễ cây một cách chọn lọc theo 2 cơ chế: + Thụ động: Cơ chế khuếch tán từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp + Chủ động: Di chuyển ngược chiều gradien nồng độ và cần năng lượng 2 Dòng đi từ lông hút vào mạch gỗ của rễ. - Theo 2 con đường: + Từ lông hút → khoảng gian bào → mạch gỗ + Từ lông hút → tế bào sống → mạch gỗ III Ảnh hưởng của môi trường đối với quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng ở rễ. - Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng là: Nhiệt độ, ánh sáng, oxy, pH, đặc điểm lí hóa của đất… - Hệ rễ cây ảnh hưởng đến môi trường 4 Củng cố: - Nêu sự khác biệt giữa hấp thụ nước và các muối khoáng? Làm thế nào để cây có thể hấp thụ nước và các muối khoáng thuận lợi nhất? 5 Dặn dò: - Học bài và trả lời câu hỏi SGK - Chuẩn bị bài mới V Bổ sung sau bài dạy

VI Phê duyệt giáo án

Trang 3

Bài 2: QUÁ TRÌNH VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG CÂY

2 Kiểm tra bài cũ:

- GV treo sơ đồ hình 1.3, yêu cầu 1 HS lên chú thích các bộ phận cũng như chỉ ra con đườngxâm nhập của nước và ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ?

- Nêu sự khác biệt giữa hấp thụ nước và các muối khoáng? Giải thích vì sao các loài cây trên cạnkhông sống được trên đất ngập mặn

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu dòng mạch gỗ.

TT1: GV yêu cầu HS quan sát hình 2.1, 2.2

trả lời câu hỏi:

- Hãy mô tả con đường vận chuyển của dòng

mạch gỗ trong cây?

- Hãy cho biết quản bào và mạch ống khác

nhau ở điểm nào? Bằng cách điền vào PHT số

TT4: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục 2, trả

lời câu hỏi:

- Hãy nêu thành phần của dịch mạch gỗ?

TT5: HS nghiên cứu mục 2 → trả lời câu hỏi.

TT7: GV cho HS quan sát hình 2.3, 2.4, trả

lời câu hỏi:

I Dòng mạch gỗ

1 Cấu tạo của mạch gỗ:

- Mạch gỗ gồm các tế bào chết (quản bào vàmạch ống) nối kế tiếp nhau tạo thành conđường vận chuyển nước và các ion khoáng từ

Trang 4

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức - Hãy cho biết nước và các ion khoáng được vận chuyển trong mạch gỗ nhờ những động lực nào? TT8: HS nghiên cứu mục 3 → trả lời câu hỏi TT9: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 2: Tìm hiểu dòng mạch dây. TT1: GV yêu cầu HS quan sát hình 2.2, 2.5, đọc SGK, trả lời câu hỏi - Mô tả cấu tạo của mạch dây? - Thành phần của dịch mạch dây? - Động lực vận chuyển? → Từ đó nêu điểm khác nhau giữa dòng mạch gỗ và dòng mạch dây? Bằng cách điền vào PHT số 2 Tiêu chí so sánh Mạch gỗ Mạch rây TT2: HS quan sát → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. 3 Động lực đẩy dòng mạch gỗ - Áp suất rễ - Lực hút do thoát hơi nước ở lá (động lực đầu trên) - Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ: Tạo thành một dòng vận chuyển liên tục từ rễ lên lá II Dòng mạch dây. 1 Cấu tạo của mạch dây. - Gồm các tế bào sống là ống dây (tế bào hình dây) và tế bào kèm 2 Thành phần của dịch mạch rây. - Gồm: Đường saccarozo, các aa, vitamin, hoocmon thực vật… 3 Động lực của dòng mạch rây. - Là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn (lá) và các cơ quan chứa 4 Củng cố: - Vì sao khi ta bóc vỏ quanh cành cây hay thân cây thì một thời gian sau ở chỗ bị bóc phình to ra? - Sự hút nước từ rễ lên lá qua những giai đoạn nào? 5 Hướng dẫn về nhà: - Trả lời câu hỏi SGK - Đọc thêm: “Em có biết” V Bổ sung sau bài dạy

Trang 5

Bài 3: THOÁT HƠI NƯỚC Ở LÁ

I Mục tiêu:

- Nêu được vai trò của thoát hơi nước đối với đời sống thực vật

- Mô tả được cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nước

- Trình bày được cơ chế đóng mở lỗ khí của khí khổng và các tác nhân ảnh hưởng đến quá trìnhthoát hơi nước

- Thí nghiệm chứng minh cây xanh thoát hơi nước

2 Kiểm tra bài cũ :

- Động lực nào giúp dòng nước và các muối khoáng di chuyển được từ rrex lên lá ?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò của thoát

hơi nước.

TT1: GV cho HS quan sát thí nghiệm (TN)

đã chuẩn bị sẵn về hiện tượng thoát hơi

nước ở thực vật, trả lời câu hỏi:

- Hãy cho biết thoát hơi nước là gì ?

- Vai trò của thoát hơi nước ?

TT2: HS quan sát TN → trả lời câu hỏi.

* Hoạt động 2: Tìm hiểu thoát hơi nước

qua lá.

TT1: GV yêu cầu HS đọc số liệu ở bảng

3.1, quan sát hình 3.1, 3.2, 3.3→ trả lời câu

hỏi:

- Em có nhận xét gì về tốc độ thoát hơi nước

ở mặt trên và mặt dưới của lá cây ?

- Những cấu trúc tham gia nào tham gia vào

quá trình thoát hơi nước ở lá?

TT2: HS đọc số liệu, quan sát hình → trả

lời câu hỏi

TT4: GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả

lời câu hỏi:

I Vai trò của thoát hơi nước:

- Tạo lực hút đầu trên

- Làm giảm nhiệt độ bề mặt lá

- Khí khổng mở cho CO2 khuếch tán vào lá cungcấp cho quá trình quang hợp

II Thoát hơi nước qua lá.

1 Cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nước.

- Đặc điểm của lá thích nghi với chức năng thoáthơi nước:

- Cấu trúc tham gia vào quá trình thoát hơi nước

ở lá:

+ Tầng cutin (không đáng kể)

+ Khí khổng

2 Hai con đường thoát hơi nước:

- Con đường qua khí khổng (chủ yếu):

Trang 6

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức - Có mấy con đường thoát hơi nước? Đặc diểm của các con đường đó - Trong các con đường thoát hơi nước kể trên con đường nào là chủ yếu ? TT5: HS nghiên cứu SGK → trả lời câu hỏi TT6: GV nhận xét, bổ sung → kết luận TT7: GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi: - Trình bày cơ chế điều chỉnh thoát hơi nước ? - Hãy trình bày đặc điểm của khí khổng trong mối liên quan đến cơ chế đóng mở của nó? TT9: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 3: Các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước. TT1: GV cho HS đọc mục III, trả lời câu hỏi: - Quá trình thoát hơi nước của cây chịu ảnh hưởng của những nhân tố nào? TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 4: Tìm hiểu cân bằng nước và tưới tiêu hợp lí cho cây trồng. TT1: GV cho HS đọc mục IV, trả lời câu hỏi: - Cơ sở khoa học của việc tưới tiêu hợp lí là gì? TT2: HS nghiên cứu mục IV → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. + Không được điều chỉnh 3 Cơ chế điều tiết sự thoát hơi nước: - Qua khí khổng: Độ đóng mở của khí khổng + Khi no nước, vách mỏng của tế bào khí khổng căng ra → vách dày cong theo → lỗ khí mở ra + Khi mất nước, vách mỏng hết căng → vách dày duỗi → lỗ khí đóng - Qua cutin: Điều tiết bởi mức độ phát triển của lớp cutin trên biểu bì lá: lớp cutin càng dày, thoát hơi nước càng giảm và ngược lại III Các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước: - Độ mở của khí khổng càng rộng, thoát hơi nước càng nhanh - Các nhân tố ảnh hưởng: + Nước + Ánh sáng + Nhiệt độ, gió và một số ion khoáng IV Cân bằng nước và tưới tiêu hợp lí cho cây trồng. - Cân bằng nước được tính bằng sự so sánh lượng nước do rễ hút vào và lượng nước thoát ra - Tưới nước hợp lí cho cây trồng: + Thời điểm tưới nước + Lượng nước cần tưới + cách tưới 4 Củng cố: - Cơ sở khoa học của việc tưới tiêu hợp lí là gì? Giải thích? 5 Hướng dẫn về nhà: - Trả lời câu hỏi SGK - Đọc thêm: “Em có biết” V Bổ sung sau bài dạy

Trang 7

Bài 4: CÁC NGUYÊN TỐ KHOÁNG DINH DƯỠNG THIẾT YẾU

- Mô tả được một số dấu hiệu điển hình của sự thiếu 1 số nguyên tố dinh dưỡng

- Trình bày được vai trò đặc trưng nhất của các nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu

- Liệt kê được các nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây, dạng phân bón cây hấp thụ được

- Bảng 4.1, 4.2 hoặc bố trí được thí nghiệm trong SGK

- Thoát hơi nước có vai trò gì? Tác nhân chủ yếu nào điều tiết độ mở của khí khổng?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên tố dinh

dưỡng khoáng thiết yếu trong cây.

TT1: GV cho HS quan sát hình 4.1, trả lời

TT1: GV yêu cầu HS dựa vào mô tả của

hình 4.2 và hình 5.2→ trả lời câu hỏi:

- Hãy giải thích vì sao thiếu Mg lá có vệt

màu đỏ, thiếu N lá có màu vàng nhạt?

- Hoàn thành PHT.

Nguyên tố Dấu hiệu thiếu Vai trò

I Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây:

- Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu là : + Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoànthành được chu trình sống

+ Không thể thay thế được bởi bất kì nguyên

- Vai trò của các nguyên tố khoáng:

+ Tham gia cấu tạo chất sống

Trang 8

* Hoạt động 3: Nguồn cung cấp các

nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây.

TT1:GV cho HS đọc mục III, phân tích đồ

thị 4.3, trả lời câu hỏi :

- Vì sao nói đất là nguồn cung cấp chủ yếu

các chất dinh dưỡng khoáng?

- Dựa vào đồ thị trên hình 4.3, hãy rút ra

nhận xét về liều lượng phân bón hợp lí để

đảm bảo cho cây sinh trưởng tốt nhất mà

không gây ô nhiễm môi trường

TT2: HS nghiên cứu mục III, quan sát đồ

thị hình 4.3 → trả lời câu hỏi

+ Điều tiết quá trình trao đổi chất

III Nguồn cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây:

1 Đất là nguồn cung cấp chủ yếu các chất khoáng cho cây.

- Trong đất các nguyên tố khoáng tồn tại ở 2

2 Phân bón cho cây trồng.

- Bón không hợp lí với liều lượng cao quá mứccần thiết sẽ:

+ Gây độc cho cây

+ Ô nhiễm nông sản

+ Ô nhiễm môi trường đất, nước…

Tùy thuộc vào loại phân, giống cây trồng đểbón liều lượng cho phù hợp

4 Củng cố:

- Thế nào là nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu?

5 Hướng dẫn về nhà:

- Trả lời câu hỏi SGK

- Nếu bón quá nhiều phân nitơ cho cây làm thực phẩm có tốt không ? Tại sao ?

- Đọc thêm: “Em có biết”

V Bổ sung sau bài dạy

Trang 9

Bài 5: NITƠ VÀ ĐỜI SỐNG CỦA THỰC VẬT

I Mục tiêu:

- Nêu được vai trò của nitơ trong đời sống của cây

- Trình bày được quá trình đồng hóa nitơ trong mô thực vật

- Thế nào là nguyên tố khoáng dinh dưỡng thiết yếu trong cơ thể thực vật?

- Vì sao cần phải bón phân hợp lí cho cây trồng ?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò sinh lí của

nguyên tố nitơ.

TT1: GV cho HS quan sát hình 5.1, 5.2, trả

lời câu hỏi:

- Em hãy mô tả thí nghiệm, từ đó rút ra nhận

xét về vai trò của nitơ đối với sự phát triển

của cây?

TT2: HS quan sát hình → trả lời câu hỏi.

* Hoạt động 2: Tìm hiểu Quá trình đồng

hóa nitơ trong mô thực vật.

TT1: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục II→

- NH3 trong mô thực vật được đồng hóa ntn?

* vai trò điều tiết :

- Nitơ tham gia điều tiết các quá trình trao đổichất trong cơ thể thực vật thông qua hoạt độngxúc tác, cung cấp năng lượng và điều tiết trạngthái ngậm cscuar các phân tử pr trong tế bào chất

II Quá trình đồng hóa nitơ trong mô thực vật.

2 Quá trình đồng hóa NO 3 - trong mô thực vật:

- Amin hóa trực tiếp:

Trang 10

- Nitơ có vai trò gì đối với cây xanh? - Vì sao trong mô thực vật diễn ra quá trình khử nitrat? 5 Hướng dẫn về nhà: - Trả lời câu hỏi SGK V Bổ sung sau bài dạy

Trang 11

Bài 6: NITƠ VÀ ĐỜI SỐNG CỦA THỰC VẬT (tiếp)

I Mục tiêu:

- Nêu được các nguồn nitơ cung cấp cho cây

- Nêu được các dạng nitơ cây hấp thụ được từ đất

- Trình bày được các con đường cố định và vai trò của quá trình cố định nitơ bằng con đườngsinh học đối với thực vật và ứng dụng thực tiễn trong ngành trồng trọt

- Nêu được mối liên hệ giữa liều lượng phân đạm hợp lí với sinh trưởng và môi trường

- Vì sao thiếu nitơ trong môi trường dinh dưỡng, cây không thể phát triển bình thường được?

- Nêu các con đường đồng hóa nitơ trong mô thực vật ?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu nguồn cung cấp

nitơ tự nhiên cho cây.

TT1: GV cho nghiên cứu mục III, trả lời

* Hoạt động 2: Tìm hiểu Quá trình đồng

hóa nitơ trong mô thực vật.

TT1: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục IV,

III Nguồn cung cấp nitơ tự nhiên cho cây:

1 Nitơ trong không khí

- Cây không thể hấp thụ được Nitơ phân tử (N2)trong không khí

2 Nitơ trong đất :

- Nguồn cung cấp Nitơ cho cây chủ yếu từ đất

- Nitơ trong đất gồm : + Nitơ khoáng : NO3- và NH4+ Cây hấp thụtrực tiếp

+ Nitơ hữu cơ : Xác sinh vật Cây không hấpthụ trực tiếp được

IV Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất và cố định nitơ.

1 Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất:

- Chuyển hóa nitơ hữu cơ:

Trang 12

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức Con đường Điều kiện Phương trình phản ứng Hóa học Sinh học TT2: HS nghiên cứu mục II → hoàn thành PHT TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 3 : Tìm hiểu phân bón với năng suất cây trồng và môi trường. TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục V, trả lời câu hỏi : - Thế nào là bón phân hợp lí ? - Phương pháp bón phân ? TT2: HS nghiên cứu mục V → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. N2 + H2 → NH3 - Con đường sinh học cố định nitơ: do các VSV thực hiện + Nhóm VSV sống tự do: Vi khuẩn lam + Nhóm VSV sống cộng sinh: các vi khuẩn thuộc chi Rhizobium… V Phân bón với năng suất cây trồng và môi trường: 1 Bón phân hợp lí và năng suất cây trồng: - Để cây trồng có năng suất cao phải bón phân hợp lí: + Đúng loại, đúng nhu cầu của giống, đúng thời điểm

+ Đủ lượng + Điều kiện đất đai, thời tiết 2 Các phương pháp bón phân: - Bón qua rễ: Dựa vào khả năng của rễ hấp thụ ion khoáng từ đất + Bón lót + Bón thúc - Bón qua lá: Dựa vào sự hấp thụ các ion khoáng qua khí khổng: dung dịch phân bón qua lá phải: + Có nồng độ các ion khoáng thấp + Chỉ bón khi trời không mưa và nắng không quá gắt 4 Củng cố: - Vì sao khi trồng các cây họ đậu người ta chỉ cần bón 1 lượng phân đạm rất ít? 5 Hướng dẫn về nhà: - Trả lời câu hỏi SGK - Đọc thêm: “Em có biết” V Bổ sung sau bài dạy

Trang 13

Bài 7: THỰC HÀNH: THÍ NGHIỆM THOÁT HƠI NƯỚC

VÀ THÍ NGHIỆM VỀ VAI TRÒ CỦA PHÂN BÓN.

I Mục tiêu

- Làm được thí nghiệm phát hiện thoát hơi nước ở 2 mặt lá

- Làm được các thí nghiệm để nhận biết sự có mặt của các nguyên tố khoáng đồng thời vẽ đượchình dạng đặc trưng của các nguyên tố khoáng

- Hạt lúa đã nảy mầm 2 - 3 ngày

- Chậu hay cốc nhựa

- Thước nhựa có chia mm

- Tấm xốp đặt vừa trong lòng chậu có khoan lỗ

- Ống đong dung tích 100ml

- Đũa thủy tinh

- hóa chất: Dung dịch dinh dưỡng (phân NPK) 1g/lit

III Nội dung và cách tiến hành:

- Chia lớp thành 4 nhóm:

1 thí nghiệm 1: So sánh tốc độ thoát hơi nước ở hai mặt lá.

- Dùng 2 miếng giấy có tẩm coban clorua đã sấy khô đạt lên mặt trên và mặt đưới của lá

- Đặt tiếp 2 lam kính lên cả mặt trên và mặt đưới của lá, dùng kẹp, kẹp lại

- Bấm đồng hồ để tính thời gian giấy chuyển từ màu xanh sang màu hồng

2 thí nghiệm 2: Ngiên cứu vai trò của phân bón NPK.

- Mỗi nhóm 2 chậu:

+ Một chậu TN (1) cho vào dung dịch NPK

+ Một chậu đối chứng (2) cho vào nước sạch

Cả 2 chậu đều bỏ tấm xốp có đục lỗ, xếp các hạt đã nảy mầm vào các lỗ, rễ mầm tiếp xúc với nước

- Tiến hành theo dõi cho đến khi thấy 2 chậu có sự khác nhau

IV Thu hoạch:

- Mỗi HS làm một bản tường trình, theo nội dung sau:

1 Thí nghiệm 1:

Bảng ghi tốc độ thoát hơi nước của lá tính theo thời gian

Nhóm Ngày, giờ Tên cây, vị trí

Tên cây Công thức TN Chiều cao cây (cm/cây) Nhận xét

Mạ lúa Đối chứng (nước)

Trang 14

Thí nghiệm (dung dịch NPK) 3 Dặn dò: - Hoàn thành các thí nghiệm vào bảng - Chuẩn bị bài mới V Bổ sung sau bài dạy

Trang 15

Bài 8: QUANG HỢP Ở CÂY XANH

I Mục tiêu:

- Nêu được khái niệm quang hợp

- Nêu được vai trò quang hợp ở thực vật

- Trình bày được cấu tạo của lá thích nghi với chức năng quang hợp

- Liệt kê được các sắc tố quang hợp

- Kiểm tra bài tường trình thực hành của HS?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm quang

hợp ở cây xanh.

TT1: GV cho quan sát hình 8.1, trả lời câu

hỏi:

- Em hãy cho biết quang hợp là gì?

- Viết phương trình tổng quát

TT2: HS quan sát hình → trả lời câu hỏi.

TT4 : GV cho HS nghiên cứu mục I.2, kết

hợp với kiến thức đã học trả lời câu hỏi

- Em hãy cho biết vai trò của quang hợp ?

TT5: HS nghiên cứu mục I.2→ trả lời câu

- Phương trình tổng quát :

6 CO2 + 6 H2O → C6H12O6 +6O2

2 Vai trò quang hợp của cây xanh :

- Cung cấp thức ăn cho mọi sinh vật, nguyên liệucho xây dựng và dược liệu cho y học

- Cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động sống

- Điều hòa không khí

II Lá là cơ quan quang hợp :

1 Hình thái giải phẫu của lá thích nghi với chức năng quang hợp :

b Giải phẫu :

- Tế bào mô giậu chứa nhiều lục lạp phân bố

Trang 16

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức - Lá có cấu tạo thích nghi với chức năng quang hợp ntn ? TT2: HS nghiên cứu mục II → hoàn thành PHT, trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận TT4 : GV yêu cầu HS quan sát hình 8.3, hoàn thành PHT : Các bộ phận của l c lạp Cấu tạo Chức năng Màng Tilacoit Chất nền TT5: HS quan sát hình 8.3→ hoàn thành PHT TT6: GV nhận xét, bổ sung → kết luận TT7 : Gv yêu cầu HS nghiên cứu mục II 3 SGK, trả lời câu hỏi : - Em hãy nêu các loại sắc tố của cây, và vai trò của chúng trong quang hợp TT8: HS nghiên cứu SGK → trả lời câu hỏi TT9: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. ngay bên dưới lớp biểu bì mặt trên của lá để trực tiếp hấp thụ được các tia sáng chiếu lên trên mặt lá - Tế bào mô xốp chứa ít diệp lục hơn so với mô giậu nằm ngay ở mặt dưới của phiến lá Trong mô xốp có nhiều khoang rỗng tạo điều kiện cho khí CO2 đẽ dàng khuếch tán đến các tế bào chứa sắc tố quang hợp - Hệ gân lá phát triển đến tận từng tế bào nhu mô lá, chứa các mạch gỗ và mạch rây - Trong phiến lá có nhiều tế bào chứa lục lạp là bào quan quang hợp 2 Lục lạp là bào quan quang hợp : - Màng tilacoit: nơi xảy ra các phản ứng sáng - Xoang tilacoit là nơi xảy ra các phản ứng quang phân li nước và quá trình tổng hợp ATP trong quang hợp - Chất nền là nơi xảy ra các phản ứng tối 3 Hệ sắc tố quang hợp : - Hệ sắc tố quang hợp gồm : + Diệp lục a hấp thu năng lượng ánh sáng chuyển thành năng lượng trong ATP và NADPH + Các sắc tố phụ : (Carotenoit) hấp thụ và truyề năng lượng cho diệp lục a - Sơ đồ : Carotenoit → Diệp lục b → Diệp lục a → Diệp lục a ở trung tâm 4 Củng cố: - Mô tả sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng của lá? 5 Hướng dẫn về nhà: - Trả lời câu hỏi SGK - Đọc thêm: “Em có biết” V Bổ sung sau bài dạy

Trang 17

I Mục tiêu:

- Phân biệt được pha sáng và pha tối ở các nội dung sau: sản phẩm, nguyên liệu, nơi xảy ra

- Phân biệt được các con đường cố định CO2 trong pha tối ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM

- Giải thích được phản ứng thích nghi của nhóm thực vật C4 và CAM đối với môi trường sống ởvùng nhiệt đới và hoang mạc

- Quang hợp là gì? Giải thích lá cây thích nghi với chức năng quang hợp?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu thực vật C 3

TT1: GV cho quan sát hình 9.1, mục I.1

hoàn thành PHT, trả lời câu hỏi:

- Pha sáng diễn ra ở đâu, những biến đổi nào

xảy ra trong pha sáng?

TT2: HS quan sát hình, nghiên cứu SGK →

hoàn thành PHT và trả lời câu hỏi

TT4 : GV cho HS nghiên cứu mục I.2, quan

sát hình 9.2, 9.3, 9.4 trả lời câu hỏi :

- Pha tối ở thực vật C3 diễn ra ở đâu, chỉ rõ

nguyên liệu, sản phẩm của pha tối ?

TT5: HS nghiên cứu mục I.2, quan sát hình

* Hoạt động 2: Tìm hiểu lá là cơ quan

quang hợp.

TT1: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục II,

quan sát hình 9.2, 9.3, 9.4 → trả lời câu

+ Giai đoạn tái sinh chất nhận ban đầu là 1,5-điP

Ri-II Thực vật C4 :

- Gồm một số loài thực vật sống ở vùng nhiệt đới

và cận nhiệt đới như: mía, rau dền, ngô, cao

Trang 18

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức - Hoàn thành PHT QH ở thực vật C3 QH ở thực vật C4 Nhóm thực vật Chất nhận CO2 đầu tiên SP đầu tiên của pha tối Các giai đoạn Thời gian diễn ra quá trình cố định CO2 Tế bào quang hợp TT2: HS nghiên cứu mục II → hoàn thành PHT, trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 3 : Tìm hiểu thực vật CAM TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục III, trả lời câu hỏi: - Pha tối của thực vật CAM diễn ra ntn ? Chu trình CAM có ý nghĩa gì đối với thực vật ở vùng sa mạc - Pha tối ở thực vật C3, C4 và CAM có điểm nào giống và khác nhau? TT2: HS nghiên cứu mục II → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. lương, kê… - Gồm chu trình cố định CO2 tạm thời (chu trình C4)và tái cố định CO2 theo chu trình Calvin Cả 2 chu trình này đều diễn ra vào ban ngày và ở 2 nơi khác nhau trên lá III Thực vật CAM: - Gồm những loài mọng nước sống ở các sa mạc, hoang mạc và các loài cây trồng như dứa, thanh long… - Chu trình C4 (cố định CO2) diễn ra vào ban đêm lúc khí khổng mở và giai đoạn tái cố định CO2 theo chu trình Calvin diễn ra vào ban ngày 4 Củng cố: - Nguồn gốc của O2 trong quang hợp? 5 Hướng dẫn về nhà: - Trả lời câu hỏi SGK V Bổ sung sau bài dạy

Trang 19

Bài 10: ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ NGOẠI CẢNH ĐẾN QUANG HỢP

I Mục tiêu:

- Nêu được ảnh hưởng của cường độ ánh sáng và quang phổ đến cường độ quang hợp

- Mô tả được mối phụ thuộc của cường độ quang hợp vào nồng độ CO2

- Nêu được vai trò của nước đối với quang hợp

- Trình bày được ảnh hưởng của nhiệt độ đến cường độ quang hợp

TT1: GV cho quan sát hình 10.1, mục I.1,

- Cường độ ánh sáng ảnh hưởng quang hợp

ntn?

TT2: HS quan sát hình, nghiên cứu SGK →

trả lời câu hỏi

TT4 : GV cho HS nghiên cứu mục I.2, quan

sát hình 9.2, 9.3, 9.4 trả lời câu hỏi :

- Pha tối ở thực vật C3 diễn ra ở đâu, chỉ rõ

nguyên liệu, sản phẩm của pha tối ?

TT5: HS nghiên cứu mục I.2, quan sát hình

* Hoạt động 2: Tìm hiểu lá là cơ quan

quang hợp.

TT1: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục II,

quan sát hình 10.3 → trả lời câu hỏi :

- Em có nhận xét gì về quan hệ giữa nồng

độ CO2 và cường độ QH

- Phân biệt điểm bù và điểm no CO2?

TT2: HS nghiên cứu mục II, quan sát hình

* Hoạt động 3 : Tìm hiểu nước:

I Ánh sáng:

1 Cường độ ánh sáng

- Khi nồng độ CO2 tăng, cường độ ánh sáng tăng

→ thì cường độ quang hợp cũng tăng

- Điểm bù áng sáng: Cường độ AS tối thiểu để(QH) = cường độ hô hấp (HH)

- Điểm no ánh sáng: Cường độ AS tối đa đểcường độ quang hợp đạt cực đại

2 Quang phổ ánh sáng:

- QH diễn ra mạnh ở vùng tia đỏ và tia xanh tím

- Thực vật không hấp thụ tia lục

- Tia xanh tím kích thích sự tổng hợp các aa, pr

- Tia đỏ xúc tiến quá trình hình thành cacbohidrat

II Nồng độ CO2 :

- Nồng độ CO2 tăng thì cường độ tăng

- Điểm bù CO2: Nồng độ CO2 tối thiểu để QH

=HH

- Điểm bảo hòa CO2: Khi nồng độ CO2 tối đa đểcường độ QH đạt cực đại

Trang 20

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục III, trả lời câu hỏi: - Vai trò của nước đối với QH? TT2: HS nghiên cứu mục III → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 4 : Tìm hiểu nhiệt độ, dinh dưỡng khoáng: TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục IV, V, trả lời câu hỏi: - Phân tích hình 10.4và rút ra nhận xét về ảnh hưởng của nhiệt độ đến QH ở thực vật? - Nêu được vai trò của muối khoáng ảnh hưởng ntn đến QH? Cho vd? TT2: HS nghiên cứu mục IV, V → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 5 : Tìm hiểu trồng cây dưới ánh sáng nhân tạo TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục VI, trả lời câu hỏi: - Ý nghĩa của việc trồng cây dưới ánh sáng nhân tạo? TT2: HS nghiên cứu mục VI → trả lời câu hỏi TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận III Nước: - Là yếu tố rất quan trọng đối với quang hợp. + Nguyên liệu cho QH + Điều tiết đóng mở khí khổng + Môi trường của các phản ứng sinh hóa trong tế bào + Là dung môi hòa tan các chất… IV Nhiệt độ, dinh dưỡng khoáng : - Ảnh hưởng của nhiệt độ : + Nhiệt độ tăng thì cường độ QH tăng. + Nhiệt độ tối ưu cho QH ở thực vật là : 250 -350C + QH ngừng ở 450 - 500 C - Ảnh hưởng của dinh dưỡng khoáng : Dinh dưỡng khoáng có ảnh hưởng nhiều mặt đến QH VI Trồng cây dưới ánh sáng nhân tạo : - Sử dụng ánh sáng của các loại đèn thay cho ánh sáng mặt trời để trồng cây trong nhà có mái che, trong phòng - Trồng cây dưới ánh sáng nhân tạo giúp con người khắc phục được điều kiện bất lợi của môi trường 4 Củng cố: - Ngoại cảnh ảnh hưởng ntn đến quá trình QH? - Vì sao thực vật thủy sinh lại có nhiều màu sắc? 5 Hướng dẫn về nhà: - Trả lời câu hỏi SGK V Bổ sung sau bài dạy

Trang 21

Bài 11: QUANG HỢP VÀ NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG

I Mục tiêu:

- Trình bày được vai trò quyết định của quang hợp đối với năng suất cây trồng

- Nêu được các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng thông qua sự điều tiết cường độ quanghợp

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

3 Thái độ :

II Đồ dùng dạy học:

- Các yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu quang hợp quyết

định năng suất cây trồng.

TT1: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục I, trả

lời câu hỏi:

- Vì sao nói quang hợp quyết định năng suất

cây trồng?

TT2: HS nghiên cứu SGK → trả lời câu hỏi.

* Hoạt động 2: Tìm hiểu tăng năng suất

cây trồng thông qua điều tiết quang hợp.

TT1: GV yêu cầu HS nghiên cứu mục II.1

→ trả lời câu hỏi :

- Tại sao tăng diện tích lá lại làm tăng năng

suất cây trồng?

- Biện pháp tăng diện tích lá ?

TT2: HS nghiên cứu mục II 1 → trả lời câu

hỏi

TT4 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục II.2,

- Thế nào là cường độ quang hợp?Có thể

tăng cường độ quang hợp ở cây xanh bằng

cách nào?

TT5: HS nghiên cứu mục II.2 → trả lời câu

hỏi

TT7 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục II.3,

- Biện pháp hệ số kinh tế là gì?

- Phân biệt năng suất sinh học với năng suất

I Quang hợp quyết định năng suất cây trồng:

- Quang hợp tạo ra 90 - 95% chất khô trong cây.

- 5 - 10% là các chất dinh dưỡng khoáng

II Tăng năng suất cây trồng thông qua điều tiết quang hợp:

1 Tăng diện tích lá:

- Tăng diện tích lá hấp thụ ánh sáng là tăngcường độ quang hợp dẫn đến tăng tích lũy chấthữu cơ trong cây → tăng năng suất cây trồng

- Điều khiển tăng diện tích bộ lasbawngf các biệnpháp: Bón phân, tưới nước hợp lí, thực hiện kĩthuật chăm sóc phù hợp đối với loài và giống câytrồng

2 Tăng cường độ quang hợp:

- Cường độ quang hợp thể hiện hiệu suất hoạt

động của bộ máy quang hợp

- Điều tiết hoạt động quang hợp của lá bằng cách

áp dụng các biện pháp kĩ thuật chăm sóc, bónphân, tưới nước hợp lí phù hợp đối với loài vàgiống cây trồng tạo điều kiện cho cây hấp thụ vàchuyển hóa năng lượng mặt trời một cách có hiệuquả

3 Tăng hệ số kinh tế:

- Tuyển chọn các giống cây có sự phân bố sản

Trang 22

phẩm quang hợp vào các bộ phận có giá trị kinh

tế với tỉ lệ cao (hạt, quả, củ…) → tăng hệ số kinh

tế của cây trồng

- Các biện pháp nông sinh: Bón phân hợp lí

4 Củng cố:

- Nói quang hợp quyết định năng suất, theo em là đúng hay sai?

- Nêu các biện pháp tăng năng suất cây trồng thông qua sự điều khiển quang hợp?

Trang 23

Bài 12: HÔ HẤP Ở THỰC VẬT

I Mục tiêu:

- Nêu được bản chất của HH ở thực vật, viết được pttq và vai trò của HH đối với cơ thể thực vật

- Phân biệt được các con đường HH ở thực vật liên quan với điều kiện có hay không có oxi

- Mô tả được mqh giữa HH và QH

- Nêu được vd về ảnh hưởng của nhân tố môi trường đối với HH

- Nêu các biện pháp tăng năng suất cây trồng thông qua sự điều khiển quang hợp?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái quát về HH

ở thực vật.

TT1 : GV yêu cầu HS quan sát hình 12.1

SGK, trả lời câu hỏi :

- Hãy mô tả TN Các TN a, b, c nhằm chứng

minh điều gì ?

- HH là gì ? Bản chất của hiện tượng HH ?

- Viết pttq của quá trình HH ?

TT2 : HS nghiên cứu quan sát hình → trả

lời câu hỏi

TT3 : GV nhận xét, bổ sung → kết luận.

TT4 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục I.3

→ trả lời câu hỏi :

- Hãy cho biết HH có vai trò gì đối với cơ

TT1 : GV yêu cầu HS quan sát hình 12.2

- Hãy cho biết ở cơ thể thực vật có thể xảy

ra con đường HH nào?

- Hoàn thành PHT

I Khái quát về HH ở thực vật :

1 HH ở thực vật là gì ?

- HH ở thực vật là quá trình chuyển đổi năng

lượng của tế bào sống Trong đó, các phân tửcacbohidrat bị phân giải đến CO2 và H2O, đồngthời năng lượng được giải phóng và một phầnnăng lượng đó được tích lũy trong ATP

- Phương trình tổng quát :

C6H12O6 +6O2 → 6 CO2 + 6 H2O + Q

2 Vai trò của HH đối với cơ thể thực vật.

- Duy trì nhiệt độ thuận lợi cho các hoạt độngsống của cây

- Cung cấp năng lượng dưới dạng ATP cho cáchoạt động sống của cây

- Tạo ra các sản phẩm trung gian cho các quátrình tổng hợp các chất hữu cơ khác trong cơ thể

II Con đường HH ở thực vật:

1 Phân giải kị khí:

- Điều kiện : + Xảy ra trong rễ cây khi bị nghập úng haytrong hạt khi ngâm vào nước hoặc trong cáctrường hợp cây ở điều kiện thiếu oxi

- Gồm : + Đường phân : Là quá trình phân giảiGlucozo đến axit piruvic (xảy ra trong tbc)

+ Lên men

Trang 24

HH hiếu khí

Ôxi

Nơi xảy ra

Sả phẩm

Năng lượng

TT2 : HS nghiên cứu quan sát hình → trả

lời câu hỏi, hoàn thành PHT

TT4 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục III,

trả lời câu hỏi :

- HH sáng là gì?Hậu quả của HH sáng?

TT5 : HS nghiên cứu SGK → trả lời câu

hỏi

*Hoạt động 3 : Tìm hiểu quan hệ giữa

HH với QH và môi trường

TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu mục IV

- Hãy cho biết QH và HH có mqh với nhau

ntn?

- Hãy khái quát về ảnh hưởng của môi

trường đối với HH của thực vật ?

TT2 : HS nghiên cứu SGK→ trả lời câu hỏi.

2 Phân giải hiếu khí:

- Gồm chu trình Crep và chuỗi chuyền electron

trong HH

+ Chu trình Crep diễn ra trong chất nền của tithể Khi có oxi, axit piruvic đi từ tbc vào ti thể.Tại đây axit piruvic chuyển hóa theo chu trìnhCrep và bị oxi hoá hoàn toàn

+ Chuỗi chuyền electron diễn ra ở màng trong

ti thể Hiđrô tách ra từ axit piruvic trong chu trìnhCrep được chuyền đến chuỗi chuyền electron đếnoxi để tạo ra nước

- Một phân tử glucozo qua phân giải hiếu khí giảiphóng ra 38 ATP và nhiệt lượng

3 Hô hấp sáng :

- Là quá trình hấp thụ O2 và giải phóng CO2 ởngoài sáng

III Quan hệ giữa HH với QH và môi trường :

1 Mqh giữa HH và QH:

- HH và QH là 2 quá trình phụ thuộc lẫn nhau

HH cung cấp năng lượng và nguyên liệu choquang hợp ngược lại QH cung cấp nguyên liệucho HH…

2 Mqh giữa HH và môi trường:

a Nước: mất nước làm giảm cường độ HH.

b Nhiệt độ:

c Oxi :

d Hàm lượng CO 2 :

- nếu CO2 được tích lại (> 40%) sẽ ức chế HH →

sử dụng CO2 trong bảo quả nông sản

4 Củng cố:

- HH hiếu khí có ưu thế gì so với HH kị khí ?

- Phân biệt quá trình đường phân, chu trình Crep và chuỗi chuyền electron bằng cách điền vàoPHT

5 Dặn dò:

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Chuẩn bị bài mới

Trang 25

Bài 13: THỰC HÀNH

PHÁT HIỆN DIỆP LỤC VÀ CARÔTENÔIT

I Mục tiêu

- Làm được thí nghiệm phát hiện diệp lục và carôtenôit

- Xác định được diệp lục trong lá, carôtenôit trong lá già, trong quả và trong củ

2 thí nghiệm 2: Chiết rút carôtenôit.

IV Thu hoạch:

- Các nhóm báo cáo kết quả trước lớp

Cơ quan của cây Dung môi chiết rút Màu sắc dịch chiết

Xanh lục Đỏ, da cam, vàng, vàng lục Lá

Xanh tươi - Nước (đối chứng)

- Cồn (thí nghiệm)Vàng - Nước (đối chứng)

- Ghi kết quả quan sát được vào các ô tương ứng và rút ra nhận xét về:

+ Độ hòa tan của các sắc tố trong các dung môi

+ Trong mẫu thực vật nào có sắc tố gì

+ Vai trò của lá xanh và các loài rau, hoa, quả trong dinh dưỡng của con người

Trang 26

V Dặn dò:

- Hoàn thành kết quả thí nghiệm vào bảng

- Chuẩn bị bài mới

VI Bổ sung sau bài dạy

VII Phê duyệt giáo án

Trang 27

BÀI 14: THỰC HÀNH: PHÁT HIỆN HÔ HẤP Ở THỰC VẬT

I Mục tiêu

- Phát hiện HH của thực vật qua sự thải CO2

- Phát hiện HH của thực vật qua sự hút O2

- Hạt (lúa, ngô hay các loại đậu) mới nhú mầm

III Nội dung và cách tiến hành:

- Chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm từ 5 - 6 HS:

1.Thí nghiệm 1: Phát hiện hô hấp qua sự thải CO 2

Tiến hành thí nghiệm:

- Cho vào bình thủy tinh 50g các loại hạt mới nhú mầm Nút chặt bình bằng nút cao su đã gắn

ống thủy tinh hình chữ U và phễu

Công việc này HS phải tiến hành trước giờ lên lớp ít nhất từ 1,5 - 2 giờ Do HH của hạt, CO2 tíchlũy lại trong bình, CO2 nặng hơn không khí nên nó không thể khuếch tán qua ống và phễu vào khôngkhí xung quanh

- Vào thời điểm bắt đầu thí nghiệm, cho đầu ngoài của ống hình chữ U vào ống nghiệm có chứanước bari hay nước vôi trong Sau đó, rót nước từ từ từng ít một qua pheux vào bình chứa hạt Nước sẽđẩy không khí rakhoir bình vào ống nghiệm Vì không khí đó giàu CO2 → nước bari hay nước vôitrong sẽ bị vẫn đục

- Để so sánh, lấy một ống nghiệm có chứa nước bari hay nước vôi trong và thở bằng miệng vào

đó qua 1 ống thủy tinh hay ống lá cây đu đủ Nước vôi trong trường hợp này cũng bị vẫn đục HS tựrút ra kết luận về HH của cây

2 Thí nghiệm 2: Phát hiện hô hấp qua sự thải O 2

Lấy 2 phần hạt mới nhú mầm (mỗi phần: 50 g) Đổ nước sôi lên một trong 2 phần hạt đó để giết

chết hạt Tiếp theo, cho mỗi phần hạt vào mỗi bình và nút chặt Thao tác này phải được HS tự tiếnhành trước giờ lên lớp từ 1,5 - 2 giờ

Đến thời điểm thí nghiệm, mở nút bình chứa hạt sống và nhanh chóng đưa nến (que diêm) đangcháy vào bình Nến (que diêm) → tắt ngay, vì sao? Sau đó, mở nút bình chứa hạt đã bị giết chết đưanến (que diêm) đang cháy vào bình, nến (que diêm) tiếp tục cháy

IV Thu hoạch:

- Các nhóm báo cáo kết quả trước lớp

VI Phê duyệt giáo án.

Trang 28

TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT

I Mục tiêu:

- Nêu được sự tiến hóa về HTH ở động vật, từ tiêu hóa nội bào đến túi tiêu hóa và ống tiêu hóa

- Phân biệt được tiêu hóa nội bào với tiêu hóa ngoại bào

- Nêu được quá trình tiêu hóa thức ăn ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa, tiêu hóa thức ăntrong túi tiêu hóa và trong ống tiêu hóa

2 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tiêu hóa là gì ?

TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK, trả

lời câu hỏi :

- Đánh dấu x cho câu trả lời đúng về khái

niệm tiêu hóa

hỏi

* Hoạt động 2 : Tiêu hóa ở động vật chưa

có cơ quan tiêu hóa

TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK,

quan sát hình 15.1 trả lời câu hỏi :

- Đánh dấu x cho câu trả lời đúng về trình tự

các giai đoạn của quá trình tiêu hóa nội bào

hỏi

* Hoạt động 3 : Tiêu hóa ở động vật có túi

tiêu hóa

quan sát hình 15.2 trả lời câu hỏi :

- Hãy mô tả quá trình tiêu hóa thức ăn trong

túi tiêu hóa

- Tại sao trong túi tiêu hóa, thức ăn sau khi

được tiêu hóa ngoại bào lại tiếp tục tiêu hóa

nội bào?

TT2 : HS nghiên cứu SGK, quan sát hình

I Tiêu hóa là gì ? :

- Tiêu hóa là quá trình biến đổi các chất dinh

dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơngiản mà cơ thể hấp thụ được

- Tiêu hóa ở động vật gồm: tiêu hóa nội bào vớitiêu hóa ngoại bào

II Tiêu hóa ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa:

- Thức ăn được tiêu hóa nội bào

- VD: trùng giày, amip …

III Tiêu hóa ở động vật có túi tiêu hóa :

- Túi tiêu hóa có hình túi và được hình thành từnhiều tế bào Túi tiêu hóa có một lỗ thông duynhất ra bên ngoài Lỗ thông vừa làm chức năngmiệng vừa làm chức năng hậu môn

- Trên thành túi có nhiều tế bào tuyến Các tê bào

Trang 29

ống tiêu hóa

quan sát hình 15.3 - 15.5 trả lời câu hỏi :

- Ống tiêu hóa của một số động vật như giun

đất, châu chấu, chim có bộ phận nào khác

vpis với ống tiêu hóa của người ? Các bộ

phận đó có chức năng gì ?

- Hãy kể tên các bộ phận của ống tiêu hóa ở

người?

IV Tiêu hóa ở động vật có ống tiêu hóa:

- Ống tiêu hóa được cấu tạo từ nhiều bộ phậnkhác nhau Trong ống tiêu hóa, thức ăn được tiêuhóa ngoại bào nhờ hoạt động cơ học và nhờ tácdụng của dịch tiêu hóa

3 Củng cố:

- Ống tiêu hóa phân thành những bộ phận khác nhau có tác dụng gì?

- Cho biết những ưu điểm của tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa so với trong túi tiêu hóa

Trang 30

TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT (tiếp)

I Mục tiêu:

- Mô tả được cấu tạo của ống tiêu hóa ở thú ăn thịt và thú ăn thực vật

- So sánh được cấu tạo và chức năng của ống tiêu hóa ở thú ăn thịt và thú ăn thực vật, từ đó rút rađược các đặc điểm thích nghi

- Phân biệt tiêu hóa nội bào với tiêu hóa ngoại bào? Cho ví dụ

- Cho biết những ưu điểm của tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa so với trong túi tiêu hóa

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn

thịt và thú ăn thực vật

quan sát hình 16.1, trả lời câu hỏi bằng cách

hoàn thành PHT:

- Cấu tạo bộ răng, dạ dày và ruột của thú ăn

thịt phù hợp với chức năng tiêu hóa ntn?

→ trả lời câu hỏi và hoàn thành PHT

quan sát hình 16.2, trả lời câu hỏi bằng cách

hoàn thành PHT:

- Cấu tạo bộ răng, dạ dày và ruột của thú ăn

thực vật phù hợp với chức năng tiêu hóa

ntn?

V Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thịt và thú ăn thực vật :

1 Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thịt:

- Bộ răng: răng nanh, răng hàm và răng cạnh hàm

phát triển để giữ mồi, xé thức ăn

- Dạ dày: Dạ dày to chứa nhiều thức ăn và tieuhóa cơ học, hóa học

- Ruột ngắn do thức ăn giàu chất dinh dưỡng

2 Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thực vật:

- Bộ răng : răng cạnh hàm, răng hàm phát triển

để nghiền thức ăn thực vật cứng

- Dạ dày một ngăn hoặc 4 ngăn (động vật nhai

Trang 31

Bộ phận Cấu tạo Chức năng

Bộ răng

Dạ dày

Ruột

- Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa cấu

tạo của ống tiêu hóa với các loại thức ăn ?

→ trả lời câu hỏi và hoàn thành PHT

- Trả lời câu hỏi SGK

Trang 32

HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT

I Mục tiêu:

- Nêu được các đặc điểm chung của bề mặt HH

- Nêu được các cơ quan HH của động vật ở nước và ở cạn

- Giải thích được tại sao động vật sống dưới nước và trên cạn có khả năng trao đổi khí hiệu quả

- Nêu sự khác nhau cơ bản về cấu tạo ống tiêu hóa và quá trình tiêu hóa thức ăn của thú ăn thịt

và thú ăn thực vật?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Hô hấp là gì?

lời câu hỏi:

- Đánh dấu x vào ô trống cho câu trả lời

đúng về hô hấp ở động vật

hỏi

* Hoạt động 2: Bề mặt trao đổi khí.

lời câu hỏi:

- Bề mặt trao đổi khí có tầm quan trọng

II Bề mặt trao đổi khí:

- Bề mặt trao đổi khí quyết định hiệu quả trao đổikhí

- Đặc điểm bề mặt trao đổi khí : + Diện tích bề mặt lớn

1 Hô hấp qua bề mặt cơ thể:

- Động vật đơn bào hoặc đa bào bậc thấp có hình

Trang 33

- Quan sát hình 17.1, 17.2 hãy mô tả quá

trình trao đổi khí ở giun đất và côn trùng

- Đối chiếu với 4 đặc điểm đảm bảo hiệu

quả trao đổi khí, hãy lí giải tại sao trao đổi

khí ở các xương đạt hiệu quả cao và phổi là

cơ quan trao đổi khí hiệu quả của động vật

trên cạn?

TT2 : HS nghiên cứu SGK → hoàn thành

phiếu học tập, trả lời câu hỏi

nhỏ dần phân bố đến tận các tế bào của cơ thể

3 Hô hấp bằng mang:

- Cấu tạo : + Gồm cung mang và các phiến mang

+ Có mạng lưới mao mạch phân bố dày đặc

- Ngoài 4 đặc điểm của bề mặt trao đổi khí, cáxương còn có thêm 2 đặc điểm làm tăng hiệu quảtrao đổi khí là :

+ Miệng và diềm nắp mang phối hợp nhịpnhàng giữa để tạo dòng nước lưu thông từ miệngqua mang

+ Cách sắp xếp của mao mạch trong manggiúp cho dòng máu chảy trong mao mạch songsong và ngược chiều với dòng nước chảy bênngoài mao mạch của mang

4 Hô hấp bằng phổi:

- Động vật sống trên cạn thuộc lớp Bò sát, Chim,Thú có cơ quan trao đổi khí là phổi không khí đivào và đi ra khỏi phổi qua đường dẫn khí

- Sự thông khí ở phổi của bò sát, chim và thú chủyếu nhờ các cơ hô hấp co dãn làm thay đổi thểtích của khoang bụng hoặc lồng ngực Sự thôngkhí ở phổi của lưỡng cư nhờ sự nâng lên và hạxuống của thềm miệng

4 Củng cố:

- Nếu bắt giun đất để lên mặt đất khô ráo, giun sẽ nhanh chết Tại sao?

- Sự trao đổi khí với môi trường xung quanh ở côn trùng, cá, lưỡng cư, bò sát, chim và thú đượcthực hiện ntn?

- Cơ quan hô hấp của nhóm động vật nào dưới đây trao đổi khí hiệu quả nhất?

a Phổi của động vật có vú, b Phổi của ếch nhái

c Phổi của bò sát d Da của giun đất

Trang 34

TUẦN HOÀN MÁU

I Mục tiêu:

- Nêu được ý nghĩa của tuần hoàn máu

- Phân biệt được hệ tuần hoàn hở với hệ tuần hoàn kín,

- Nêu được ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở, hệ tuần hoàn kép với hệ tuầnhoàn đơn

- Nêu các đặc điểm của bề mặt trao đổi khí? Tại sao bề mặt trao đổi khí của chim, thú phát triểnhơn của lưỡng cư và bò sát?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Cấu tạo và chức năng của

hệ tuần hoàn.

TT1 : GV yêu cầu HS quan sát tranh hình

18.1 - 18.4, trả lời câu hỏi:

- Hệ tuần hoàn ở động vật có cấu tạo như

thế nào ?

- Chức năng của hệ tuần hoàn ?

hỏi

* Hoạt động 2: Các dạng hệ tuần hoàn ở

động vật

TT1 : GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK mục

II.1, quan sát hình 18.1 trả lời câu hỏi:

- Hệ tuần hở có ở động vật nào?

- Đặc điểm của hệ tuần hoàn hở?

- Hãy chỉ ra đường đi của máu (bắt đầu từ

tim) trên sơ đồ hệ tuần hở hình 18.1

hỏi

I Cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn.

1 Cấu tạo chung:

- Hệ tuần hoàn được cấu tạo bởi các bộ phậnsau :

II Các dạng hệ tuần hoàn ở động vật:

1 Hệ tuần hoàn hở:

- Có ở đa số động vật thân mềm và chân khớp

- Đặc điểm : + Máu được tim bơm vào động mạch và sau

đó tràn vào khoang cơ thể Ở đây máu được trộnlẫn với dịch mô tạo thành hỗn hợp máu - dịch

mô Máu tiếp xúc và trao đổi chất trực tiếp vớicác tế bào, sau đó trở về tim

Trang 35

câu hỏi:

- Hệ tuần kín có ở động vật nào?

- Đặc điểm của hệ tuần hoàn kín?

- Cho biết vai trò của tim trong tuần hoàn

máu ?

tim) trên sơ đồ hệ tuần kín, hệ tuần hoàn

đơn và kép hình 18.2, 18.3, 18.4

TT5 : HS nghiên cứu SGK, quan sát tranh

+ Máu chảy trong động mạch dưới áp lực caohoặc trung bình, tốc độ máu chảy nhanh

4.Củng cố:

- Cho biết những ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở và ưu điểm của hệ tuầnhoàn kép so với hệ tuần hoàn đơn

- Nhóm động vật nào không có sự pha trộn giữa máu giàu O2 và máu giàu CO2 ở tim

a Cá xương, chim, thú, b Lưỡng cư thú,

c Bò sát (trừ cá sấu), chim, thú, d Lưỡng cư, bò sát, chim

Trang 36

TUẦN HOÀN MÁU (tiếp)

- Giải thích được tại sao tim lại hoạt động theo các qui luật đó

- Trình bày được cấu trúc của hệ mạch và các qui luật vận chuyển máu trong hệ mạch

- SGK tìm tòi

- Phân biệt HTH kín và HTH hở? Cho biết ưu điểm của HTH kín so với HTH hở?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Hoạt động của tim.

TT1 : GV nêu hiện tượng : Khi tim được cắt

rời khỏi cơ thể vẫn co bóp một lúc sau mới

dừng hẳn→ tim có khả năng hoạt động tự

động Yêu cầu HS trả lời câu hỏi :

- Tim có khả năng hoạt động tự động là do

cấu trúc nào của tim qui định?

* GV yêu cầu HS quan sát hình 19.1 kết hợp

nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi :

- Hệ dẫn truyền của tim gồm những thành

phần nào ? Vai trò của các thành phần đó ?

hỏi

TT4 : GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả

lời câu hỏi :

- Tại sao tim lại co bóp theo chu kì ?

- Mỗi chu kì tim bao gồm những hoạt động

- Khả năng co dãn tự động theo chu kì của tim là

do hệ dẫn truyền tim Hệ dẫn truyền tim baogồm : nút xoang nhĩ, nút nhĩ thất, bó His vàmạng Puoockin

2 Chu kì hoạt động của tim:

Trang 37

II.1, quan sát hình 18.1 trả lời câu hỏi:

- Hệ tuần hở có ở động vật nào?

- Đặc điểm của hệ tuần hoàn hở?

tim) trên sơ đồ hệ tuần hở hình 18.1

hỏi

II.2, quan sát hình 18.2, 18.3, 18.4 trả lời

câu hỏi:

- Hệ tuần kín có ở động vật nào?

- Đặc điểm của hệ tuần hoàn kín?

- Cho biết vai trò của tim trong tuần hoàn

máu ?

tim) trên sơ đồ hệ tuần kín, hệ tuần hoàn

đơn và kép hình 18.2, 18.3, 18.4

TT5 : HS nghiên cứu SGK, quan sát tranh

IV Hoạt động của hệ mạch:

1 Cấu trúc của hệ mạch:

- Hệ mạch bao gồm hệ thống động mạch, hệthống mao mạch và hệ thống tĩnh mạch

2 Huyết áp:

- Huyết áp là áp lực máu tác dụng lên thànhmạch Huyết áp giảm dần trong hệ mạch

3 Vận tốc máu:

- Là tốc độ máu chảy trong một giây

- Vận tốc máu trong hệ mạch liên quan chủ yếuđến tổng tiết diện của mạch và chênh lệch huyết

áp giữa hai đầu đoạn mạch

4 Củng cố:

- Cho biết những ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở và ưu điểm của hệ tuầnhoàn kép so với hệ tuần hoàn đơn

- Nhóm động vật nào không có sự pha trộn giữa máu giàu O2 và máu giàu CO2 ở tim

a Cá xương, chim, thú, b Lưỡng cư thú,

c Bò sát (trừ cá sấu), chim, thú, d Lưỡng cư, bò sát, chim

Trang 38

CÂN BẰNG NỘI MÔI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

+ Nắm được khái niệm cân bằng nội môi, vai trò của cân bằng nội môi

+ Sơ đồ điều hoà nội môi và chức năng của các bộ phận

+ Vai trò của gan và thận trong điều hoà cân bằng nội môi

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

II CHUẨN BỊ:

+ Hình vẽ: Sơ đồ cơ chế duy trì cân bằng nội môi

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

+ Vấn đáp gợi mở

+ Trực quan tìm tòi

IV TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG :

1 Kiểm tra bài cũ.

+ Tại sao tim có khả năng hoạt động tự động? so sánh nhịp tim của thỏ và voi? Giải thích?+ Huyết áp là gì? Sự thay đổi của huyết áp ở các loại mạch?

2 Giảng bài mới.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng

* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niêm và ý

nghĩa của cân bằng nội môi.

TT1: Giáo viên yêu cầu HS nghiên cứu SGK

+ Thế nào là cân bằng nội môi?

+ Tại sao phải cân bằng nội môi?

TT2: HS nghiên cứu SGK, thảo luận trả lời

câu hỏi

TT3: GV nhận xét, bổ sung → kết luận

* Hoạt động 2: Tìm hiểu sơ đồ khái quát cơ

chế duy trì cân bằng nội môi

+ Phân tích sơ đồ? Vai trò của các yếu tố?

+ Giải thích tại sao nói : “ cơ chế điều hoà

cân bằng nội mội là cơ chế tự động và tự điều

chỉnh’?

câu hỏi

* Hoạt động 3: Tìm hiểu vai trò của gan và

thận trong việc điều hòa cân bằng áp suất

thẩm thấu

+ Quan sát sơ đồ cơ chế điều hoà huyết áp

Điền các thông tin phù hợp

I KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA CỦA CÂN BẰNG NỘI MÔI

- Nội môi : là môi trường bên trong cơ thể.Gồm các yếu tố hoá lý, đảm bảo cho các hoạtđộng sống diễn ra

- Các hoạt động sinh lý chỉ diễn tra tốt trongmột khoảng điều kiện nhất định Và các hoạtđộng đó thường làm thay đổi điều kiện củanội môi

- Cân bằng nội môi là cơ chế đảm bảo môitrường sống nằm trong khoảng các hoạt độngsống diễn ra là tốt nhất

II SƠ ĐỒ KHÁI QUÁT CƠ CHẾ DUY TRÌ CÂN BẰNG NỘI MÔI.

- Sự thay đổi môi trường trong cơ thể sẽ tácđộng lên cơ quan tiếp nhận kích thích (thụ thểhoặc thụ quan) - cơ quan này truyền thông tindưới dạng xung thần kinh lên cơ quan điềukhiển (cơ quan thần kinh hoặc tuyến nội tiết)

- Cơ quan điều khiển truyền xung thần kinhhoặc hocmon xuống cơ quan thực hiện

- Cơ quan thực hiện làm thay đổi nội môi trở

về trạng thái bình thường

III VAI TRÒ CỦA GAN VÀ THẬN TRONG ĐIỀU HOÀ CÂN BẰNG ÁP SUẤT THẨM THẤU

Trang 39

điều hoà yếu tố nào?

+ Giải thích cảm giác khát? Tại sao uống

nước biển không hết khát?

câu hỏi

trả lời câu hỏi

+ Gan điều hoà thông qua điều hoà yếu tố

* Hoạt động 4: Tìm hiểu vai trò của hệ đệm

trong cân bằng nội môi

+ Vai trò của pH đối với môi trường các

phản ứng sính hoá?

+ Có mấy hệ đệm và cơ chế đệm pH?

+ Nêu quá trình điều hoà pH của hệ đệm

bicácbonnat?

+ Tại sao protein cũng là hệ đệm?

2 Vai trò của gan

+ Gan điều hoà lượng protêin các chất tan vànồng độ glucozo trong máu

+ Nồng độ đường tăng cao tuỵ tiết ra isullinlàm tăng quá trình chuyển đường thànhglicozem trong gan

+ Nồng độ đường giảm - tuỵ tiết ra glucagon chuyển glicogen trong gan thành đường

IV VAI TRÒ CỦA HỆ ĐỆM TRONG CÂN BẰNG pH NỘI MÔI

+ pH ảnh hưởng đến khả năng hoạt động củacác enzim, thay đổi chiều hướng của các phảnứng sinh hoá

+ Các phản ứng sinh hoá trong cơ thể đòi hỏimột khoảng pH nhất định

+ Cơ thẻ điều hoà pH thông qua điều hoànồng độ ion H+ + Có 3 loại hệ đệm:

- hệ đệm bicác bon nát

- hệ đệm photphat

- hệ đệm proteinat

4 Củng cố:

+ Tại sao phải cân bằng nội môi? Cân bằng cái gì?

+ Cơ chế điều hoà nội môi?

+ Trong 3 hệ đệm loại hệ đệm nào là tối ưu nhất? Tại sao?

5 Bài tập về nhà:

BT SGK

Trang 40

- Huyết áp điện tử hoặc huyết áp kế.

- Nhiệt kế để đo thân nhiệt

+ Cách đo thân nhiệt

+ Hướng dẫn thu hoạch

3 Phân nhóm phân dụng cụ

4 Thu hoạch và đánh giá

Nhịp tim(nhịp/ phút)

Huyết áp tối đa(mmHg)

Huyết áp tối thiểu(mmHg)

5 Dặn dò: Chuẩn bị bài ôn tập chương

Định dạng
Số trang	85
Dung lượng	1,19 MB
File đính kèm	Giao an Sinh hoc lop 11 co ban.rar (509 KB)