Khái niệm Lãnh đạo là việc định ra chủ trương, đường lối, mục đích, tính chất, nguyên tắc hoạt động của một hệ thống trong các điều kiện môi trường nhất định.. ng lãnh đạo thông qua quyề
Trang 1Chương 6 LÃNH ĐẠO
I Lãnh đạo và những căn cứ để lãnh đạo trong quản trị
1 Khái niệm
Lãnh đạo là việc định ra chủ trương, đường lối, mục đích, tính chất, nguyên tắc hoạt động của một
hệ thống trong các điều kiện môi trường nhất định
Đặc điểm
- Lãnh đạo là một hệ thống tổ chức, nó bao gồm 5 yếu tố: Người lãnh đạo, người bị lãnh đạo, mục đích của hệ thống, các nguồn lực (ngoài con người) và môi trường (hoàn cảnh)
Chú ý: Người lãnh đạo là người hoặc tập thể Mục đích là những mục tiêu dài hạn mang tính định hướng lâu dài
- Lãnh đạo là một quá trình, nó biến chuyển tùy thuộc vào 5 yếu tố trên, có lúc người lãnh đạo chủ động khống chế các yếu tố kia, có lúc ngược lại người lãnh đạo bị các yếu tố kia chi phối
- Lãnh đạo là hoạt động quản trị mang tính phân tầng (ng lãnh đạo thông qua quyền lực và ảnh hưởng của mình để tạo ra một bộ máy tiến hành các hoạt động quản trị)
- Lãnh đạo gắn liền với sự phục tùng của người dưới quyền (Vì họ có quyền lực, biến ước mở của bản thân và ng khác trong hệ thống thành hiện thưc, là ng có khả năng thu hút ng khác)
2 Lãnh đạo và quản trị
Lãnh đạo (hướng dẫn) là quá trình định hướng dài hạn cho chuỗi các tác động của chủ thể quản trị, còn quản trị là quá trình chủ thể tổ chức liên kết và tác động lên đối tượng bị quản trị để thực hiện các định hướng tác động dài hạn
Lãnh đạo là quản trị nhưng mục tiêu cao hơn, khái quát cụ thể hơn Quản trị là lãnh đạo trong trường hợp mục tiêu cụ thể hơn và chuẩn xác hơn
Ng lđ là ng tạo ra viễn cảnh để tập hợp con ng, ng qtr là tập hợp nhân tài vật lực để biến viễn cảnh thành hiện thực
3 Kỹ năng lãnh đạo
Theo phương thức làm việc:
Kỹ năng lãnh đạo trực tiếp là kỹ năng làm việc với con người trong nội bộ hệ thống và các cá nhân,
tổ chức bên ngoài và môi trường có liên quan đến sự hoạt động của hệ thông
Kỹ năng ủy quyền là kỹ năng người lãnh đạo cho phép cán bộ cấp dưới có quyền chịu trách nhiệm
và ra các quyết định, nhưng ng lãnh đạo vẫn phải chịu trách nhiệm cuối cùng
Kỹ năng xây dựng hệ thống là kỹ năng hình thành quy chế tổ chức của hệ thống và môi trường văn hóa hợp lý trong hệ thống để huy động tối đa sự tận tâm và tinh thần tự chiujt rách nhiệm của mỗi con ng trong hệ thống
Theo phương thức suy nghĩ và hành động:
Kỹ năng tư duy là kỹ năng cơ bản, khởi đầu của nhà quản trị
Kỹ năng tổ chức là kỹ năng làm việc với con người và phương tiện…
Kỹ năng nghiệp vụ là kỹ năng hiểu biết về nghiệp vụ chuyên môn của hệ thống, mang tính năng kỹ thuật
4 Nội dung lãnh đạo
4.1 Hiểu rõ con người trong hệ thống
Đây là nội dung đầu tiên, quan trọng mà ng ld phải nắm vững =>Khó
4.2 Đưa ra các quyết định lãnh đạo thích hợp
4.3 Xây dựng nhóm làm việc
Trong điều kiện hoạt động với quy mô đông người, việc phân cấp và phân công quản trị là một tất yếu khách quan
4.4 Dự kiến các tình huống và tìm cách ứng xử tốt
Trang 2Qtr lãnh đạo là quá trình hướng tới mục tiêu, viễn cảnh trong tương lai =>cần dự kiến các tình huống có thể xảy ra
4.5 Giao tiếp và đàm phán
Quá trình lãnh đạo là quá trình tiếp xúc và làm việc với con người thông qua hoạt động giao tiếp và đàm phán =>cần có nội dung này
II Các phương pháp lãnh đạo con người
1 Khái niệm
1.1 Phương pháp lãnh đạo con người trong hệ thống
Các pp lãnh đạo con người trong hệ thống là tổng thể các cách thức tác động có thể có và có chủ đích của người lãnh đạo lên con người cùng với các nguồn lực khác của hệ thống để đạt được các mục tiêu quản trị đề ra
PP lãnh đạo có vai trò quan trọng trong hể thống quản trị Việc sd các pp lãnh đạo vừa là một khoa học vừa là một nghệ thuật Tính khoa học đòi hỏi phải nắm vững đối tượng với những đặc điểm vốn
có của nó, để tác động theo quy luật khách quan Tính nghệ thuật ở chỗ biết lựa chọn và kết hợp các
pp trong thực tiễn để sử dụng tốt tiềm năng hệ thống để đạt mục tiêu quản trị đề ra
1.2 Căn cứ, yêu cầu của các phương pháp lãnh đạo
- Phải bám sát mục tiêu và mục đích quản trị
- Phải xuất phát từ thực trạng của hệ thống
- Phải tuân thủ các ràng buộc của môi trường
- Các phương pháp lãnh đạo được sử dụng còn tùy thuộc vào thói quen, năng lực và giới hạn thời gian cho phép của người lãnh đạo
1.3 Đặc điểm của các phương pháp lãnh đạo
- Các pp lãnh đạo hết sức biến động (tùy thuộc vào không gian và thời gian)
- Các pp ld luôn luôn đan kết vào nhau nhằm hạn chế khiếm khuyết của chúng
- Các pp ld chịu tác động to lớn của nhu vầu và động cơ làm việc của người bị tác động xét theo thời gian và không gian diễn ra sự lãnh đạo
2 Nhu cầu và động cơ làm việc của con người
2.1 Nhu cầu
Nhu cầu là trạng thái tâm lý mà con người cảm htaays thiếu thốn không thỏa mãn về một cái gì đó
và mong được đá ứng nó Nhu cầu gắn liền với sự tồn tại và phát triển của con người, cộng đồng, tập thể và xã hội
Nhu cầu có nhiều loại: sinh lý, lao động, tình yêu…
2.2 Động cơ
Động cơ là mục đích chủ quan của hoạt động của con người là động lực thúc đẩy con người hành động nhằm đáp ứng các nhu cầu đặt ra
Việc quản trị thành công khi ng lãnh đạo tạo được động cơ chung, lợi ích chung cho đông đảo con
ng trong hệ thống
Nhu cầu và động cơ mỗi con người trong quản trị sẽ chi phối họ trong quá trình hoạt động
2.3 Một số học thuyết về nhu cầu và động cơ hoạt động của con người
2.3.1 Học thuyết phân cấp nhu cầu của Abraliam Maslow
=>Nhu cầu của con người phù hợp với sự phân cấp từ nhu cầu thấp nhất đến cao nhất Khi một nhóm các nhu cầu được tm thì loại nhu cầu này k còn là động cơ thúc đẩy nữa
Trang 3 Trước tiên các nhà lãnh đạo phải quan tâm đến các nhu cầu vật chất, trên cơ sở đó mà nâng dần lên các nhu cầu bậc cao
2.3.2 Học thuyết về động cơ của F Herzberg
F.H chia động cơ thành 2 nhóm
N1: Các yếu tố có thể định lượng được (lương, thưởng…) làm cho con ng hài lòng, thỏa mãn, được gọi là yếu tố duy trì Y tố này nhất định phải có nhưng k dc coi là động cơ thúc đẩy
N2: những y tố định tính (trách nhiệm, sự thành đạt…) là những yếu tố có liên quan đến công việc Theo ông, đây mới là những y tố động lực thúc đẩy
2.3.3 Học thuyết động cơ Victor H Room
Sức mạnh = Mức ham mê x Niềm hy vọng
Trong đó, sức mạnh là cường độ thúc đẩy con người
Mức ham mê là cường độ ưu ái của một ng giành cho kết quả
Niềm hy vọng là xác suất mà một hoạt động riêng lẻ sẽ dẫn tới kết quả mong muốn
3 Các phương pháp lãnh đạo
3.1 Ba cực của pp lãnh đạo
Tương ứng với 3 trạng thái của sự lãnh đạo
Sự cam kết =>PP hành chính trong lãnh đạo
Sự hợp tác =>PP giáo dục, pp kinh tế trong lãnh đạo
Thành tựu khoa học công nghệ =>PP dựa vào kết quả của khoa học công nghệ trong lãnh đạo
3.2 Các pp lãnh đạo thường dùng
3.2.1 Các pp giáo dục, vận động, tuyên truyền
Là cách tác động vào nhận thức và tình cảm của con ng nhằm nâng cao tính tự giác
3.2.2 Các pp hành chính
Là cách tác động của nhà ld đến tập thể những con ng dưới quyền = các quyết định dứt khoát, mang tính bắt buộc…
3.2.3 Các pp kinh tế
Là cách tác động gián tiếp thông qua kinh tế
3.2.4 Các pp lãnh đạo hiện đại
Là pp lãnh đạo đưa vào việc sử dụng phổ biến và có hiệu quả các thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại
3.2.5 Các hình thức thực hiện các pp lãnh đạo
- Ra văn bản quy chế làm việc
- Ký kết hợp động làm việc với từng ng
- Sử dụng người này khống chế, kiểm soát ng kia thông qua việc ủy quyền quản trị và sự phân cấp quản trị
- Xây dựng các điển hình và các danh hiệu vinh dự =>xét tặng cho cá nhân có đóng góp
Trang 4- Tạo môi trường làm việc hiệu quả
- Thực hiện các hình thức truyền thông trong hệ thống
- Mở rộng mối quan hệ đối ngoại
- Sử dụng các hình thức sinh hoạt, nghỉ ngơi, giao tiếp rộng rãi trong hệ thống
3.2.6 Các pp tác động lên các đối tượng khác trong hệ thống
Cần phảo có pp và hình thức thích hợp nhằm sử dụng các kỹ năng và hình thực thích hợp mang tính nghiệp vụ chuyên môn
3.2.7 Các pp tác động lên khách thể chính trị
Về cơ bản vẫn dựa trên các pp dùng trong nội bộ hệ thống Thực chất nó là tổng thể các cách thức
có chủ đích =>tạo ra môi trường hoạt động có lợi và ổn định nhất cho hệ thống =>Nhằmđạt được các mục đích và mục tiêu quản trị đề ra