Nghị luận về một tư tưởng đạo lí

Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí Người đăng: Bảo Chi Ngày: 29052017 Soạn văn 12 tập 1, soạn bài Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí sgk ngữ văn 12 tập 1 , để học tốt văn 12. Bài soạn này sẽ giúp các em nắm được tổng quan bài. Những kiến thức trọng tâm, những câu hỏi trong bài học sẽ được hướng dẫn trả lời, soạn bài đầy đủ, chi tiết Soạn văn hay: Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM 1. Khái niệm Nghị luận về một tư tưởng đạo lí là quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ những vấn đề tư tưởng, đạo lí trong cuộc đời. 2. Các bước tiến hành Bước 1: giải thích tư tư tưởng , đạo lí. Cần giải thích các từ ngữ, thuật ngữ, khái niệm, nghĩa đen, nghĩa bóng (nếu có); rút ra ý nghĩa chung của tư tưởng, đạo lý; quan điểm của tác giả qua câu nói (thường dành cho đề bài có tư tưởng, đạo lý được thể hiện gián tiếp qua câu danh ngôn, tục ngữ, ngạn ngữ…). ==> Đầu tiên, cần giải thích những từ trọng tâm, sau đó giải thích cả câu nói. Bước 2: Bàn luận Phân tích và chứng minh các mặt đúng của tư tưởng, đạo lý (thường trả lời câu hỏi tại sao nói như thế? Dùng dẫn chứng cuộc sống xã hội để chứng minh. Từ đó chỉ ra tầm quan trọng, tác dụng của tư tưởng, đạo lý đối với đời sống xã hội). Bác bỏ ( phê phán) những biểu hiện sai lệch có liên quan đến vấn đề : bác bỏ những biểu hiện sai lệch có liên quan đến tư tưởng, đạo lý vì có những tư tưởng, đạo lý đúng trong thời đại này nhưng còn hạn chế trong thời đại khác, đúng trong hoàn cảnh này nhưng chưa thích hợp trong hoàn cảnh khác; dẫn chứng minh họa Bước 3: Mở rộng. Mở rộng bằng cách giải thích và chứng minh. Mở rộng bằng cách đào sâu thêm vấn đề. Mở rộng bằng cách lật ngược vấn đề: phủ nhận hoặc công nhận vấn đề, cần đưa ra lí lẽ để khẳng định vấn đề đúng hay sai Trong các bước mở rộng ,tuỳ vào từng trường hợp và khả năng của mình mà áp dụng cho tốt ,không nên cứng nhắc. Bước 4: Nêu ý nghĩa ,rút ra bài học nhận thức và hành động. Đây là vấn đề cơ bản của một bài nghị luận bởi mục đích của việc nghị luận là rút ra những kết luận đúng để thuyết phục người đọc áp dụng vào thực tiễn đời sống. B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI Luyện tập Bài tập 1 (trang 21 SGK): Đọc văn bản của Gi. Nêru và trả lời các yêu cầu ... Văn hóa đó có phải là sự phát triển nội tại bên trong một con người hay không? Tất nhiên rồi. Đó có phải là cách ứng xử của anh ta với người khác không? Nhất định là phải. Đó có phải là khả năng hiểu người khác không? Tôi cho là thế. Đó có phải là khả năng làm cho người khác hiểu mình không? Tôi cho là như vậy. Văn hóa nghĩa là tất cả những cái đó. Một người không thể hiểu được quan điểm của người khác tức là trong chừng mực nào đó anh ta có hạn chế về trí tuệ và văn hóa. ... Một trí tuệ có văn hóa, có cội nguồn từ chính nó, cần phải có những cánh cửa mở rộng. Nó cần có khả năng hiểu được đầy đủ quan điểm của người khác, mặc dù không phải bao giờ cũng đồng ý với quan điểm đó. Vấn đề đồng ý chỉ nảy sinh khi anh ta hiểu được sự việc. Nếu không, đó chỉ là sự cự tuyệt mù quáng, quyết không thể là cách tiếp cận có văn hóa với bất kì vấn đề gì. Đến đây, tôi sẽ để các bạn quyết định lấy văn hóa và sự khôn ngoan thật sự là gì. Chúng ta tiến bộ nhờ học tập, nhờ kiến thức và kinh nghiệm. Đến lúc tích lũy được một khối lượng khổng lồ những thứ đó, chúng ta lại trở nên không tài nào biết được mình đang ở đâu Chúng ta bị tràn ngập bởi mọi thứ và không hiểu sao chúng ta lại có cảm giác rằng tất cả mọi thứ đó cộng lại cũng chưa hẳn đã nhất thiết đại diện cho sự phát triển của trí khôn con người...Trong tương lai sắp tới, liệu chúng ta có thể kết hợp tất cả sự phát triển của khoa học, của tri thức và những tiến bộ của con người với sự khôn ngoan thật sự hay không? Tôi không biết. Đó là một cuộc chạy đua giữa các lực lượng khác nhau. Tôi nhớ đến một người rất thông thái một nhà thơ Hi Lạp nổi tiếng, đã nói: Sự khôn ngoan là gì, Chính là sự cố gắng của con người, Vượt lên sợ hãi, Vượt lên hận thù, Sống tự do, Thở hít khi trời và biết chờ đợi, Dành trọn tình yêu cho những gì tươi đẹp (Gi. Nêru, theo Nhân dân chủ nhật, tháng 121997) Câu hỏi a) Vấn đề mà Gi. Nurê đưa ra nghị luận là gì? Căn cứ vào nội dung cơ bản của vấn đề ấy, hãy đặt tên cho văn bản. b) Để nghị luận, tác giả đã sử dụng những thao tác lập luận nào? Nêu ví dụ. c) Cách diễn đạt trong văn bản trên có gì đặc sắc? => Xem hướng dẫn giải Bài tập 2 (SGK trang 22) Nhà văn Nga Lép Tônxtôi nói: Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng thì không có cuộc sống. Anh (chị) hãy nêu suy nghĩ về vai trò của lí tưởng trong cuộc sống của con người. => Xem hướng dẫn giải

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí

Người đăng: Bảo Chi - Ngày: 29/05/2017

Soạn văn 12 tập 1, soạn bài Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí sgk ngữ văn 12 tập 1 , để học tốt văn 12 Bài soạn này sẽ giúp các em nắm được tổng quan bài Những kiến thức trọng tâm, những câu hỏi trong bài học sẽ được hướng dẫn trả lời, soạn bài đầy đủ, chi tiết

A KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1 Khái niệm

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí là quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ những vấn đề tư tưởng, đạo lí trong cuộc đời

2 Các bước tiến hành

Bước 1: giải thích tư tư tưởng , đạo lí.

- Cần giải thích các từ ngữ, thuật ngữ, khái niệm, nghĩa đen, nghĩa bóng (nếu có); rút ra ý nghĩa chung của tư tưởng, đạo lý; quan điểm của tác giả qua câu nói (thường dành cho đề bài có tư tưởng, đạo lý được thể hiện gián tiếp qua câu danh ngôn, tục ngữ, ngạn ngữ…)

==> Đầu tiên, cần giải thích những từ trọng tâm, sau đó giải thích cả câu nói

Bước 2: Bàn luận

- Phân tích và chứng minh các mặt đúng của tư tưởng, đạo lý (thường trả lời câu hỏi tại sao nói như thế? Dùng dẫn chứng cuộc sống xã hội để chứng minh Từ đó chỉ ra tầm quan trọng, tác dụng của tư tưởng, đạo lý đối với đời sống xã hội)

- Bác bỏ ( phê phán) những biểu hiện sai lệch có liên quan đến vấn đề : bác bỏ những biểu hiện sai lệch có liên quan đến tư tưởng, đạo lý vì có những tư tưởng, đạo lý đúng trong thời đại này nhưng còn hạn chế trong thời đại khác, đúng trong hoàn cảnh này nhưng chưa thích hợp trong hoàn cảnh khác; dẫn chứng minh họa

Bước 3: Mở rộng.

- Mở rộng bằng cách giải thích và chứng minh

- Mở rộng bằng cách đào sâu thêm vấn đề

- Mở rộng bằng cách lật ngược vấn đề: phủ nhận hoặc công nhận vấn đề, cần đưa ra lí lẽ

để khẳng định vấn đề đúng hay sai

Trong các bước mở rộng ,tuỳ vào từng trường hợp và khả năng của mình mà áp dụng cho tốt ,không nên cứng nhắc

- Bước 4: Nêu ý nghĩa ,rút ra bài học nhận thức và hành động.

Đây là vấn đề cơ bản của một bài nghị luận bởi mục đích của việc nghị luận là rút ra những kết luận đúng để thuyết phục người đọc áp dụng vào thực tiễn đời sống

B BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Luyện tập

Bài tập 1 (trang 21 - SGK):

Đọc văn bản của Gi Nê-ru và trả lời các yêu cầu

[ ] Văn hóa - đó có phải là sự phát triển nội tại bên trong một con người hay không? Tất nhiên rồi Đó có phải là cách ứng xử của anh ta với người khác không? Nhất định là phải.

Đó có phải là khả năng hiểu người khác không? Tôi cho là thế Đó có phải là khả năng làm cho người khác hiểu mình không? Tôi cho là như vậy Văn hóa nghĩa là tất cả những cái

đó Một người không thể hiểu được quan điểm của người khác tức là trong chừng mực nào

đó anh ta có hạn chế về trí tuệ và văn hóa.

[ ] Một trí tuệ có văn hóa, có cội nguồn từ chính nó, cần phải có những cánh cửa mở rộng.

Nó cần có khả năng hiểu được đầy đủ quan điểm của người khác, mặc dù không phải bao giờ cũng đồng ý với quan điểm đó Vấn đề đồng ý chỉ nảy sinh khi anh ta hiểu được sự việc Nếu không, đó chỉ là sự cự tuyệt mù quáng, quyết không thể là cách tiếp cận có văn hóa với bất kì vấn đề gì.

Đến đây, tôi sẽ để các bạn quyết định lấy văn hóa và sự khôn ngoan thật sự là gì Chúng ta tiến bộ nhờ học tập, nhờ kiến thức và kinh nghiệm Đến lúc tích lũy được một khối lượng khổng lồ những thứ đó, chúng ta lại trở nên không tài nào biết được mình đang ở đâu! Chúng ta bị tràn ngập bởi mọi thứ và không hiểu sao chúng ta lại có cảm giác rằng tất cả mọi thứ đó cộng lại cũng chưa hẳn đã nhất thiết đại diện cho sự phát triển của trí khôn con người Trong tương lai sắp tới, liệu chúng ta có thể kết hợp tất cả sự phát triển của khoa học, của tri thức và những tiến bộ của con người với sự khôn ngoan thật sự hay không? Tôi không biết Đó là một cuộc chạy đua giữa các lực lượng khác nhau Tôi nhớ đến một người rất thông thái - một nhà thơ Hi Lạp nổi tiếng, đã nói:

"Sự khôn ngoan là gì, Chính là sự cố gắng của con người,

Vượt lên sợ hãi, Vượt lên hận thù, Sống tự do, Thở hít khi trời và biết chờ đợi, Dành trọn tình yêu cho những gì tươi đẹp"

(Gi Nê-ru, theo Nhân dân chủ nhật, tháng 12-1997)

Câu hỏi

a) Vấn đề mà Gi Nu-rê đưa ra nghị luận là gì? Căn cứ vào nội dung cơ bản của vấn đề ấy, hãy đặt tên cho văn bản

b) Để nghị luận, tác giả đã sử dụng những thao tác lập luận nào? Nêu ví dụ

c) Cách diễn đạt trong văn bản trên có gì đặc sắc?

=> Xem hướng dẫn giải

Bài tập 2 (SGK - trang 22)

Nhà văn Nga Lép Tôn-xtôi nói: "Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường Không có lí tưởng thì

không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng thì không có cuộc

sống" Anh (chị) hãy nêu suy nghĩ về vai trò của lí tưởng trong cuộc sống của con người.

=> Xem hướng dẫn giải