DL2 CD THUỐC TRỊ GIUN sán

Phân loại thuốc trị giun sán Thuốc trị giun/ ruột: Piperazin, Mebendazol, Albendazol, Thiabendazol, Pyrantel, Levamisol, Metriphonat…  Thuốc trị giun/ ngoài ruột: Diethylcabamazin,

THUỐC TRỊ GIUN SÁN

ĐẠI CƯƠNG

 Một số đường lây nhiễm:

 Thức ăn chứa trứng giun: giun đũa, giun tóc

 Xuyên qua da: giun lươn

 Nhiễm trực tiếp: giun kim

 Muỗi truyền: giun chỉ

ĐẠI CƯƠNG

 Triệu chứng – biến chứng

 Rối loạn tiêu hóa

 Dị ứng: mề đay, mẩn ngứa

 Cản trở hấp thu thức ăn, mất máu (giun móc) => cơ thể suy yếu

 Biến chứng: Đau bụng cấp, viêm tá tràng, viêm ruột thừa, thủng ruột, tắc ống dẫn mật

 Giun chỉ: phù chân voi do tắc mạch bạch huyết

 Nang ấu trùng đi đến các cơ quan

ĐẠI CƯƠNG

 Chẩn đoán lâm sàng: khó phân biệt

 Cận lâm sàng

 Tăng bạch cầu ưa acid, thiếu máu (giun móc)

 Xét nghiệm các xem các mẫu bệnh phẩm như phân, đàm, máu

Nhóm sán dây: sán bò, sán lợn, sán cá,…

Nhóm sán lá: sán lá gan, sán lá phổi, sán lá ruột, sán máng

NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG THUỐC ĐIỀU TRỊ GIUN SÁN

 Xác định loại giun sán bị nhiễm, sử dụng thuốc đặc trị

 Ưu tiên thuốc sử dụng đường uống

 Sau khi chấm dứt điều trị 2 tuần, cần làm xét nghiệm lại

 Hầu hết các thuốc đều chống chỉ định với phụ nữ có thai, trẻ em,

loét dạ dày ruột, xơ gan

 Đối với giun, uống nhắc lại sau 2 tuần

 Kết hợp với làm sạch môi trường, chống lây lan

Phân loại thuốc trị giun sán

 Thuốc trị giun/ ruột: Piperazin, Mebendazol, Albendazol,

Thiabendazol, Pyrantel, Levamisol, Metriphonat…

 Thuốc trị giun/ ngoài ruột: Diethylcabamazin, Suramin, Ivermectin…

 Thuốc trị sán/ ruột: Niclosamid…

 Thuốc trị sán/ ngoài ruột:Praziquantel Oxamiquin…

 Cấu trúc Benzimidazol carbamat

 Kháng giun dùng đường uống phổ rộng

 Cơ chế tác động: Ức chế thu nhận glucose ở ấu trùng và giun trưởng

thành => làm giảm dự trữ glycogen => giảm tạo ATP

 Dược động học

 Khoảng 5% hấp thu qua ống tiêu hóa

 Chuyển hóa lần đầu ở gan rất nhanh

 Tạo Sulfoxid có tác động => sulfon không có tác động

 TDP: rụng tóc, giảm bạch cầu tăng men gan

 CCĐ:

 PNCT, CCB

 Suy tủy, giảm bạch cầu

 Suy gan

ALBENDAZOL

 Ức chế tổng hợp vi ống => ức chế sự sinh sản của giun

 Chuyển hóa ở gan gây mất hoạt tính

 Thải trừ: qua mật vào phân

 Phổ kháng giun rộng

 CĐ trị liệu:

 Giun trưởng thành và ấu trùng: giun đũa, giun kim, giun móc,

giun tóc, giun Capillaria philippinensis

 Liều rất cao: trị nang sán

 TDP: rối loạn tiêu hóa nhẹ

 CCĐ: PNCT, CCB, suy gan

MEBENDAZOL

 Dùng trị giun đũa và giun kim

 Ức chế tác động của acetylcholine trên cơ vân của giun => liệt giun

 Chống chỉ định: suy gan thận, tiền sử bị động kinh, bệnh tâm thần,

phụ nữ mang thai

 TDP: buồn ngủ, chóng mặt, co giật, rối loạn tiêu hóa, yếu cơ

 Đối kháng với pyrantel, bephenium, và levamisol => không phối hợp

với nhau

PIPERAZIN

PYRANTEL

 Ức chế các enzym tế bào của các giun sán nhạy cảm

 Điều trị giun lươn và ấu trùng di cư ở da

DIETHYLCARBAMAZIN CITRATE

 Là dẫn xuất piperazin tổng hợp

 Điều trị giun chỉ

 Hiệu quả tốt/ ấu trùng, yếu/ giun trưởng thành

 Hiệu lực cao/ Loa loa trưởng thành

 Cơ chế:

 Giảm hoạt động cơ của giun, liệt giun => tống xuất ra ngoài

 Thay đổi cấu trúc bề mặt của giun => dễ bị tiêu diệt

 Tác dụng

 Giun tròn: giun đũa, giun kim, giun móc, giun tóc, giun lươn

 Giun chỉ Onchocerca: diệt ấu trùng, không hiệu lực với giun trưởng

 CC: Kích thích tiết giải phóng GABA => liệt giun

 TDP: sốt, nhức đầu, chóng mặt, buồn ngủ, suy nhược, ban đỏ, dị

 Chỉ định:

 Sán dải heo, dải bò, dải cá, dải lùn và một số sán lá ở ruột

 Không tác động/ ấu trùng

 CC: ức chế hấp thu glucose, ức chế quá trình phosphoryl hóa –

oxy hóa ti thể sán, giảm ATP

 TDP: buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, chóng mặt, buồn ngủ

 Chú ý

 Nhai lúc đói, với ít nước

 Tránh dùng thuốc gây nôn

 Sán dải heo: cần dùng thêm thuốc tẩy sổ

 Tránh để trứng sán tẩy ra ngoài dính vào tay, miệng → bệnh ấutrùng sán dải heo

 Không uống rượu trong và sau 1 ngày sử dụng thuốc

 Kết hợp với DNA của ký sinh trùng làm sán di chuyển từ ruột đến

gan => bị giết chết bằng các phản ứng mô của vật chủ

 CĐ:

 Trị sán máng Schistosoma mansoni

 Phối hợp với metrifonate để trị S haematobium

 TDP: chóng mặt, nhức đầu, buồn ngủ, ói mửa, dị ứng và co giật

 Chống chỉ định: người bị động kinh, bệnh tâm thần và phụ nữ mang

thai

 Cấu trúc phosphor hữu cơ

 Chỉ định: Schistosoma haematebium

 CC: ức chế cholinesterase

 TDP: triệu chứng cường cholinergic: đau bụng, buồn nôn, nôn mửa,

tiêu chảy, đau đầu và chóng mặt

 Không dùng chung với thuốc ức chế cholinesterase

 CC: Tăng tính thấm màng tế bào giun đối với ion Ca++, làm tăng co

cơ rồi liệt cơ của sán

 Tác động tốt với các sán ngoài ruột như sán lá gan, sán lá gan nhỏ,

sán lá phổi, sán máng

 TDP: đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, đau bụng, dị ứng, đau nhẹ

khớp và tăng nhẹ enzym gan

 Không dùng thuốc trị ấu trùng sán ở mắt

 CCĐ: PNCT, CCB

PRAZIQUANTEL