Bài 41: Diễn thế sinh thái (hay)

Trình bày mối quan hệ sinh thái giữa các loài trong quần xã?. Khái niệm về diễn thế sinh thái Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với

Kiểm tra bài cũ:

Quần xã sinh vật là gì? Trình bày mối quan hệ sinh thái giữa các loài trong quần xã?

Khái niệm: Quần xã sinh vật là tập hợp các quần thể sinh

vật, cùng sống trong một khoảng không gian và thời gian xác định Các quần thể có mối quan hệ gắn bó với nhau như một thể thống nhất, do vậy quần xã có cấu trúc tương đối

ổn định

Các mối quan hệ sinh thái:

- Cộng sinh: Nhất thiết cần, có lợi cho cả 2 bên

- Hội sinh: Không nhất thiết cần, có lợi cho cả 2 bên

- Ức chế- cảm nhiễm: Loài này tiết ra hoạt chất ức chế hoạt động của các loài khác

- Loài này ăn loài khác

- Kí sinh- vật chủ: vật kí sinh gây hại vật chủ

- Cạnh tranh: giành lấy không gian sống, nơi sinh sản…

Hãy quan sát đoạn phim sau:

Hãy tường thuật lại nội dung của đoạn

phim đó.

I Khái niệm về

diễn thế sinh

thái

II Các loại diễn thế

sinh thái

1 Diễn thế

nguyên sinh

III Nguyên nhân

của diễn thế sinh

thái

IV Tầm quan trọng

của việc nghiên cứu

diễn thế sinh thái

2 Diễn thế thứ

sinh

I Khái niệm về diễn thế sinh thái

Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường

Cây thân t

hảo Cây bụi Rừng trẻ Rừng

già

Hình 1: Các giai đoạn diễn thế

Quan sát hình 1 Hãy cho biết thế nào

là diễn thế sinh thái?

I Khái niệm về

diễn thế sinh

thái

II Các loại diễn thế

sinh thái

1 Diễn thế

nguyên sinh

III Nguyên nhân

của diễn thế sinh

thái

IV Tầm quan trọng

của việc nghiên cứu

diễn thế sinh thái

2 Diễn thế thứ

sinh

I Khái niệm về diễn thế sinh thái

Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường

Song song với quá trình biến đổi của quần

xã, các điều kiện tự nhiên

đã thay đổi như thế nào?

Song song với quá trình biến đổi quần

xã trong diễn thế là các quá trình biến đổi

về các điều kiện tự nhiên của môi trường như khí hậu, thổ nhưỡng …

I Khái niệm về

diễn thế sinh

thái

II Các loại diễn thế

sinh thái

1 Diễn thế

nguyên sinh

III Nguyên nhân

của diễn thế sinh

thái

IV Tầm quan trọng

của việc nghiên cứu

diễn thế sinh thái

2 Diễn thế thứ

sinh

II Các loại diễn thế sinh thái

1 Diễn thế nguyên sinh Diễn thế nguyên sinh là diễn thế khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật Các sinh vật đầu tiên phát tán tới hình thành nên quần xã tiên phong, tiếp theo là một dãy các quần xã sinh vật trung gian, cuối cùng hình thành quần xã tương đối ổn định (giai đoạn đỉnh cực)

Các quần

xã tiếp theo

Quần xã sau cùng

Quần xã ban đầu

Hình 3: Các giai đoạn diễn thế nguyên sinh

Quan sát hình 3, Thế nào là diễn thế nguyên sinh?

I Khái niệm về

diễn thế sinh

thái

II Các loại diễn thế

sinh thái

1 Diễn thế

nguyên sinh

III Nguyên nhân

của diễn thế sinh

thái Slide 9

IV Tầm quan trọng

của việc nghiên cứu

diễn thế sinh thái

2 Diễn thế thứ

sinh

II Các loại diễn thế sinh thái

1 Diễn thế nguyên sinh

Diễn thế nguyên sinh là diễn thế khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật Các sinh vật đầu tiên phát tán tới hình thành nên quần xã tiên phong, tiếp theo là một dãy các quần xã sinh vật trung gian, cuối cùng hình thành quần xã tương đối ổn định (giai đoạn đỉnh cực)

2 Diễn thế thứ sinh

Diễn thế thứ sinh là diễn thế xuất hiện ở một môi trường đã có một quần xã sinh vật từng sống Quần xã này do những thay đổi của tự nhiên hoặc do hoạt động của con người đã khai thác tới mức huỷ diệt Một quần xã mới phục hồi thay thế quần xã bị huỷ diệt Giai đoạn giữa gồm các quần xã biến đổi tuần tự, thay thế lẫn nhau.

Quan sát hình 41.3 Hãy cho biết, thế nào là diễn thế thứ sinh?

Lũ lụt xoá sạch mọi thứ Tảo xuất hiện

Rêu, tảo và địa y xuất hiện nhiều ở

Xuất hiện cây thân thảo 1 năm

Cây bụi

Cây thân gỗ 1 năm và cây thân gỗ lâu năm

I Khái niệm về

diễn thế sinh

thái

II Các loại diễn thế

sinh thái

1 Diễn thế

nguyên sinh

III Nguyên nhân

của diễn thế sinh

thái

IV Tầm quan trọng

của việc nghiên cứu

diễn thế sinh thái

2 Diễn thế thứ

sinh

III Nguyên nhân của diễn thế sinh thái

-Nguyên nhân bên ngoài: Do tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã

- Nguyên nhân bên trong:

+ Sự cạnh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã

+ Hoạt động khai thác tài nguyên của con người

Nguyên nhân nào dẫn đến diễn thế?

I Khái niệm về

diễn thế sinh

thái

II Các loại diễn thế

sinh thái

1 Diễn thế

nguyên sinh

III Nguyên nhân

của diễn thế sinh

thái

IV Tầm quan trọng

của việc nghiên cứu

diễn thế sinh thái

2 Diễn thế thứ

sinh

IV Tầm quan trọng của việc nghiên cứu diễn thế sinh thái

Biết các quy luật phát triển của quần xã, dự đoán được các quần xã trước

đó và quần xã trong tương lai Từ đó có thể khai thác hợp lí tài nguyên, bảo vệ môi trường, quy hoạch trong sản xuất…

Tại sao khi xây dựng một công trình thuỷ điện, thuỷ lợi, khai thác khoáng sản… thì

họ nghiên cứu về diễn thế sinh thái?Vậy

nghiên cứu diễn thế sinh thái có tầm quan trọng như thế nào?

Kiểu diễn

thế sinh

thái

Các giai đoạn của diễn thế

sinh thái

Nguyên nhân

của diễn thế sinh

thái

Giai đoạn khởi đầu

Giai đoạn giữa

Giai đoạn cuối

Diễn thế

nguyên

sinh

Diễn thế

thứ sinh

Môi trường trống trơn

Các QX trung gian

QX tương đối ổn

định

- Tác động của ngoại cảnh

- Tác động trong nội

bộ QXSV

QXSV phát triển

Các quần xã trung gian

QX tương đối

ổn định hoặc suy thoái

Tác động chủ yếu của con người

Hãy hoàn thành phiếu học tập sau:

Câu 1 Diễn thế sinh thái có thể hiểu là:

a Sự biến đổi cấu trúc quần thể

b Thay quần xã này bằng quần xã khác

c Mở rộng phần vùng phân bố

d Thu hẹp vùng phân bố

Câu 2 Thực chất của quá trình diễn thế sinh

thái là gì?

a Là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua

các giai đoạn khác nhau

b Là quá trình biến đổi mạnh mẽ và liên tục các

nhân tố hữu sinh

c Là quá trình biến đổi liên tục và mạnh mẽ các

nhân tố vô sinh

d Cả b và c

Câu 3 Diễn thế sinh thái diễn ra một cách mạnh mẽ là do tác động của:

a Sinh vật

b Con người

c Nhân tố vô sinh

d Thiên tai

Câu 4 Xu thế chung của diễn thế nguyên

sinh là:

a Từ quần xã già đến quần xã trẻ

b Từ quần xã trẻ đến quần xã già

c Từ chưa có đến có quần xã

d Không xác định được

Câu 5 Đặc điểm cơ bản để phân biệt

diễn thế nguyên sinh với diễn thế

thứ sinh là:

a Môi trường khởi đầu

b Môi trường cuối cùng

c Diễn biến diễn thế

d Điều kiện môi trường

Câu 6 Ứng dụng của việc nghiên cứu diễn thế:

a Nắm được quy luật phát triển của quần xã.

b Phán đoán được quần xã tiên phong và

quần xã cuối cùng.

c Biết được quần xã trước đó và quần xã trong

tương lai.

d Xây dựng kế hoạch dài hạn để phục vụ cho

nông-lâm-ngư nghiệp

- Trả lời câu hỏi và bài tập ở SGK, trang 185

- Tìm hiểu về các hệ sinh thái trên Trái Đất.