Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống: - Kết hợp với các tri thức khách quan từ các môn học: Sinh học, Địa lý,Giáo dục công dân, Ngữ văn, Hóa học, các tiết
Trang 1BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ THỰC TIỄN
1 Tình huống cần giải quyết :
Bảo vệ môi trường bằng cách tái chế, tái sử dụng các đồ phế thải
2 Mục tiêu giải quyết tình huống:
Bài viết phải đảm bảo được các yêu cầu về:
- Kiến thức: Nêu được thực trạng của vấn đề rác thải đối với môi trường, nguyên nhân va hậu quả của thực trạng đó
- Kỹ năng: Tìm hiêu, khai thác và xử lý thông tin, từ đó bằng lời văn của mình thuyết phục mọi người tin và hành động để giữ cho môi trường xanh, sạch, đẹp
- Thái độ: Hiểu rõ tầm quan trọng của việc tái chế, tái sử dụng các đồ phế thải,
từ đó đưa ra những biện pháp khắc phục bằng cách tái chế, tái sử dụng rác thải Đồng thời tuyên truyền cho gia đình, bạn bè và xã hội luôn ý thức và trách nhiệm cao trong việc chung tay bảo vệ môi trường
3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
- Kết hợp với các tri thức khách quan từ các môn học: Sinh học, Địa lý,Giáo dục công dân, Ngữ văn, Hóa học, các tiết ngoại khóa về môi trường để làm rõ thực trạng, nguyên nhân và hậu quả của rác thải đối với môi trường
- Khảo sát từ thực tế và dùng kiến thức tin học để đưa một số hình ảnh sinh động
về các bãi rác thải ở Việt Nam cũng như trên thế giới
- Dùng văn nghị luận xã hội sâu chuỗi các kiến thức từ các môn học khác nhau
để viết thành một bài thuyết trình giúp mọi người hiểu sâu hơn về vấn đề rác thải đối với môi trường, từ đó họ đưa ra cách khắc phục đúng đắn để giảm lượng rác,
đồ phế thải nhằm bảo vệ cuộc sống của chính họ
4 Giải pháp giải quyết tình huống: Vận dụng các kiến thức liên môn:
- Môn sinh học: các loại rác thải, nguyên nhân và hậu quả của nó đối với môi trường
- Môn địa lý: Sự biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính làm cho trái đất ngày càng nóng lên ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của con người
- Kiến thức của các tiết học ngoại khóa về vấn đề bảo vệ môi trường: Cách phân loại rác và cách làm các sản phẩm tái chế từ rác thải
- Môn Hóa học: Tìm hiểu thành phần độc hại của một số loại rác như bao ni lông, lốp xe cũ,… một trong những loại rác phổ biến hiện nay
- Môn Giáo dục công dân: Giáo dục hành vi, ý thức giữ gìn môi trường, trách nhiệm của bản thân về việc xử lý rác thải để bảo vệ môi trường, đồng thời tuyên truyền cho mọi người hiểu rõ tầm quan trọng của môi trường
5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:
Viết các ý chính -> Tìm hiểu -> Trao đổi -> Viết thành bài văn
- Tư liệu sử dụng: Tài liệu Tiếng Anh lớp 8, Địa lý, Sinh học, Hóa học, Giáo dục công dân,
- Ứng dụng công nghệ thông tin: Máy tìm kiếm google
Từ các kiến thức đó viết thành bài văn: ˝ Bảo vệ môi trường bằng cách tái chế,
tái sử dụng rác thải ˝.
Các bạn thân mến! Chúng ta từ khi sinh ra ai cũng muốn có cuộc sống ấm
no hạnh phúc, được cắp sách đến trường, có bạn bè thầy cô, được sống trong
Trang 2một môi trường lành mạnh, được hưởng bầu không khí trong lành, lòng lề đường, hè phố sạch sẽ, an toàn Nhưng cuộc sống, công việc, thói quen sinh hoạt của một bộ phận không nhỏ người dân đã và đang làm cho môi trường sống của chúng ta ngày càng bị ôi nhiễm Đây là vấn đề nóng hổi, được mọi người trong
xã hội quan tâm
Ở các quốc gia tiên tiến, vấn đề giữ gìn vệ sinh môi trường rất được chú trọng nên việc xả rác ở những nơi công cộng hầu như không còn nữa Người dân được giáo dục rất kỹ về ý thức bảo vệ môi trường sống xanh - sạch - đẹp Ở nước ta, hiện tượng xả rác bừa bãi ở những nơi công cộng rất phổ biến Việc làm này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người và ảnh hưởng xấu tới nhiều lĩnh vực khác như chăn nuôi, trồng trọt, thủy sản…
Tuy nhiên để ngăn chặn ô nhiễm môi trường thì rất khó, không phải ngày một ngày hai chúng ta làm được, nó còn phụ thuộc vào ý thức của mỗi con người Đối với bản thân, là một học sinh THCS đã được thầy cô trang bị kiến thức, giáo dục ý thức rất kỹ về vấn đề bảo vệ môi trường qua các môn học, cụ thể qua môn tiếng anh lớp 8- Unit 8: Recycling, em tự rút ra rằng: ‘không gì là vứt đi hết’ và tuyên truyền tới bạn bè, gia đình và xã hội cách phân loại rác thải, tái sử dụng rác, cũng như gửi rác thải tới nhà máy để tái chế.Việc làm này không những tiết kiệm được nguồn tài nguyên cho đất nước, tiết kiệm tiền mà còn bảo vệ môi trường không bị ô nhiễm
Thực tế cho thấy các bãi rác thải sinh hoạt tại Việt Nam, nhất là tại các thành phố lớn hầu hết chưa được sử lý hoặc được xử lý thô sơ bằng cách vùi tại các bãi chôn lấp hoặc đốt rác, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường và nguồn nước ngầm Theo thống kê của Bộ Tài nguyên & Môi trường cho thấy, trung bình mỗi năm Hà Nội và TP.HCM thải ra hàng ngàn tấn chất thải, bao gồm cả rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp và rác thải y tế… Trong đó có đến 50%
- 70% lượng rác thải chứa những hợp chất có thể tái chế và tạo ra nguồn năng lượng mới nhưng chỉ khoảng 10% trong số này được tái chế và tái sử dụng Vậy lượng rác còn lại được xử lí ra sao? Đây chính là câu hỏi đặt ra cho các bạn
Xử lý rác bằng cách đốt rác là việc làm thường xuyên của người dân quê
em nói riêng và hầu hết mọi người nói chung Người dân nghĩ rằng đó là cách hữu hiệu, không mất nhiều thời gian của họ, nhưng họ đâu biết rằng đó chính là nguyên nhân gây ô nhiễm bầu khí quyển mà họ đang hít thở hàng ngày
Hàng năm chỉ tính riêng tại xã Thạch Cẩm quê hương em có khoảng
35000 tấn mía đường, hàng vạn tấn hoa màu khác được thu hoạch, với lượng lá mía, rơm rạ, cây ngô,… khổng lồ được thải ra, người dân có thể dùng chính rác thải đó để làm phân hữu cơ bón cho cây trồng, hoặc làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, vừa tăng thêm thu nhập cho gia đình, đồng thời bảo vệ môi trường Nhưng với thói quen sinh hoạt truyền thống kết hợp với ý thức, kiến thức còn hạn chế, họ lựa chọn cách nhanh nhất là đốt rác Họ không hiểu rằng chính những chất độc hại bốc lên từ đám khói là nguyên nhân gây nên hiện tượng El nino, hiệu ứng nhà kính…, làm cho trái đất nóng lên từng ngày, và đó cũng chính là nguyên nhân gây ra các bênh nan y như: viêm phổi cấp, bệnh ung thư phổi…
Trang 3Rác thải trong thu hoạch mía đường bị đốt
Xử lý rác bằng cách đốt rác gây ô nhiễm không khí
Một bộ phận không nhỏ trong xã hội trong đó có cả những học sinh, sinh viên những người đã được thầy, cô ý thức về việc bảo vệ môi trường trong môn học của mình, nhưng với thói quen xấu, ý nghĩ xấu cho rằng mình chỉ xả có ít rác thôi thì có ảnh hưởng gì đâu Sao mọi người không nghĩ rằng ai cũng như mình thì các bãi rác mọc lên bất cứ nơi nào, ngay cả trong lớp học, đường phố hay trong công viên Với ý nghĩ lệch lạc ấy họ đã biến sông, hồ hay lề đường,
hè phố thành những bãi chứa đồ phế thải, hơn thế nữa ở những khu vực có biển cấm đổ rác cũng tràn ngập rác hay ở trên cánh đồng những chai thuốc trừ sâu rất
có hại cho sức khỏe, người nông dân cũng vứt ngổn ngang Đặc biệt ở những nơi công cộng càng thể hiện rõ ý thức vô trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ môi trường Người dân không biết rằng chính hành động của họ không những làm mất mỹ quan khu vực, nơi họ đang trực tiếp sống, hít thở hàng ngày, ảnh hưởng xấu đến việc đi lại của phương tiện giao thông, đến nuôi trồng thủy
Trang 4sản và điều quan trọng hơn là làm ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người cũng như lãng phí tiền bạc của chính họ
Sau đêm giao thừa khu vực bắn pháo hoa trở thành bãi rác
Ý thức của người dân trong việc xả rác Cuộc sống càng phát triển, dân số càng tăng thì lượng giác cũng tăng theo.
nếu con người không nhận thức được điều đấy, không phân loại rác thải để đưa vào tái chế, tái sử dụng thì nguồn năng lượng, nguồn tài nguyên của chúng ta sẽ trở nên cạn kiệt
Rác thải từ túi ni lon, các chai nhựa hay lốp xe ô tô được thống kê chiếm
tỉ lệ nhiều trên các bãi rác, loại rác này rất khó phân hủy Nếu chôn vùi xuống đất là nguyên nhân gây ô nhiễm đất ảnh hưởng đến năng suất cây trồng của
Trang 5người dân Nếu đốt chúng, chất độc hại đi-o-xin sẽ phát tán ra môi trường, gây
ra các bệnh ung thư, bệnh vô sinh ở nam giới hay phát triển sớm ở trẻ em Những loại rác này hãy đưa vào tái chế hoặc hạn chế sử dụng chúng Các lon, chai nước uống, vỏ hộp hay những chai lọ y tế cũng bị thải ra môi trường hàng ngày gây khó khăn cho những cô lao công Thay vào đó mọi người, đặc biệt là các anh, chị sinh viên hay các bạn học sinh bằng sự thông minh sáng tạo của mình tại sao không tạo ra những món đồ xinh xắn, hữu ích từ các loại rác đó cho mình, cho người thân hoặc có thể đem ra bán ở thị trường để giảm lượng rác và bảo vệ môi trường đồng thời tiết kiệm được nhiên liệu cho đất nước, tăng thêm thu nhập cho bản thân
Rác thải chưa được xử lý
Hành động thiếu ý thức của chúng ta đã bị trả giá quả đắt Không ai khác, chính con người tự hại con người Rừng vàng, biển bạc được thiên nhiên ban tặng giờ đây con người đã biến chúng thành những thứ không còn giá trị nữa
Họ biết đi đâu về đâu khi không còn cá để đánh bắt, không còn đất để canh tác Dịch bệnh hoành hành khắp nơi, các thảm họa thiên nhiên ngày càng nhiều đã cướp đi bao của cải cũng như bao sinh mạng của con người Thật đau lòng khi nhìn những em bé vô tội phải chịu hậu quả nặng nề từ người thân của chúng gây ra Các em bé thay vì được chơi đùa ở những nơi thoáng mát, trong lành,
Trang 6được hòa mình vào thiên nhiên thì nay lại vùi đầu, ngâm mình trong rác, sống chung với rác, tuổi thơ các em bị ám ảnh bởi rác
Ô nhiễm nước làm cá chết hàng loạt
Đây là hiện tượng khá phổ biến mà em
có thể thấy, gặp qua các phương tiện
thông tin, ngày càng có nhiều đợt dịch
bệnh làm ảnh hưởng lớn đến hoạt động
nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản
Cây xanh bị chết do ô nhiễm đất hoặc nguồn nước ngầm
Hiện tượng đất hoang, đồi núi trọc, các đầm bãi hoang ngày càng nhiều
do ô nhiễm đất, ô nhiễm nguồn nước
ngầm
Ô nhiễm không khí gây viêm phổi cấp
Hàng năm có rất nhiều ca bệnh viêm phổi cấp nói riêng và các bệnh về đường
hô hấp nói chung nguy hại đến tính mạng con người, điều này làm cho hệ
thống y tế ngày càng quá tải
Các thảm họa thiên nhiên
Hầu hết rác thải sinh hoạt hiện đang là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi trường Quản lý, xử lý rác thải là một trong những vấn đề
Trang 7bức xúc tại khu vực đô thị và khu công nghiệp tập trung tại nước ta Do đó vấn
đề bảo vệ môi trường và quản lý rác thải sinh hoạt hàng ngày đang được nhà nước, xã hội và cộng đồng đặc biệt quan tâm Bởi vì quản lý và tái sử dụng hợp
lý thì rác thải sinh hoạt cũng là nguồn nguyên liệu đầu vào rẻ, phong phú, mang lại hiệu quả kinh tế và góp phần rất lớn trong việc bảo vệ môi trường và tiết kiệm nhiên liệu Việc tái chế, tái sử dụng các đồ phế thải rất quan trọng trong đời sống xã hội hiện đại và càng quan trọng hơn khi hiện nay các quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt với vấn đề biến đổi khí hậu, trái đất bị nóng lên gây ra hiệu ứng nhà kính nguồn tài nguyên của đất nước đang cạn kiệt nhanh chóng Theo em được biết ở Việt Nam chỉ tính riêng chất thải nhựa, trung bình mỗi năm có khoảng 50.000 tấn chất thải từ nhựa bị chôn lấp cùng các loại chất thải khác Nếu tái chế và tái sử dụng được số nhựa này thì trước hết, với chi phí chôn lấp một tấn rác hiện nay khoảng 300.000 đồng/tấn, việc không phải chôn lấp 50.000 tấn nhựa thải sẽ giúp tiết kiệm được khoảng 15 tỷ đồng/năm
Số lượng rác được sử dụng tái chế tại Việt Nam ít về số lượng, lạc hậu về công nghệ và chủ yếu sản xuất với quy mô nhỏ Với hơn 80 triệu dân cả nước, nếu mỗi năm lượng rác thải gia tăng thêm 10% như dự tính thì điều này đồng nghĩa với hàng trăm ngàn tấn rác có thể tái chế đã bị ném đi, chôn vùi xuống đất hoặc bi đốt, không những gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng mà còn lãng phí trị giá nhiều tỷ đồng của nhà nước Với các nước tiên tiến trên thế giới, tái chế phế thải đang được biến thành nguồn tài nguyên quý giá Theo Viện Công nghệ tái chế phế liệu (ISRI) Mỹ, ngành công nghiệp tái chế phế liệu Mỹ tạo ra gần 460.000 việc làm và trung bình mỗi năm tạo ra một khoản doanh thu trị giá khoảng 90,6 tỷ USD cho nền kinh tế đất nước này Trong tổng doanh thu 90,6 tỷ USD, các doanh nghiệp tái chế nộp thuế 10,3 tỷ USD cho Chính phủ Yêu cầu tái chế được cụ thể hóa đến từng nhà máy của từng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thu gom, xử lý rác thải ở Mỹ
Để khắc phục việc xả rác bừa bãi, bảo vệ môi trường thì việc giáo dục nâng cao nhận thức, ý thức trong sinh hoạt là rất cần thiết Trước hết phải tuyên truyền tới cộng đồng ý thức giữ gìn vệ sinh chung để góp phần bảo vệ môi trường Tổ chức các đợt thu gom rác cũng như xử lý rác theo đúng cách
Đối với các bạn học sinh, ngoài vệ sinh lớp học hàng ngày, cứ đến ngày chủ nhật cuối cùng của tháng, chúng em thực hiện một buổi lao động công ích, làm
Trang 8sạch các khu vực trong khuôn viên nhà trường, nhổ cỏ và chăm sóc các bồn hoa cây cảnh
Ngoài ra, để xử lí triệt để vấn nạn rác thải, chúng ta cần được trang bị các
kiến thức cơ bản về cách phân loại chất thải sinh hoạt cho mọi người đặc biệt là
học sinh, sinh viên,:
Rác
hữu
cơ
- Các vật liệu làm từ giấy
- Có nguồn gốc từ vải sợi
- Các chất thải ra từ thực phẩm
- Các vật liệu và sản phẩm được chế
tạo từ gỗ, da, cao su…
- Các vật liệu và sản phẩm được chế
tạo từ chất dẻo
- Các túi giấy, mảnh bìa, giấy
vệ sinh
- - Vải, len, bì tải, bì nilon Thực phẩm dư thừa, ôi thiu: rau, củ quả
- Đồ dùng bằng gỗ như bàn, ghế, đồ chơi, giầy, ví bằng cao su
- Phim cuộn, túi chất dẻo, chai
lọ chất dẻo
Rác
vô
cơ
- Các loại vật liệu và sản phẩm làm từ
kim loại, thủy tinh
- Các vật liệu không cháy ngoài kim
loại và thủy tinh
- Vỏ hộp nhôm, dây điện, dao, chai lọ
- Vỏ trai, sò, gạch, đá, gốm
Rác
hỗn
hợp
- Tất cả các loại vật liệu khác không
phân loại ở hai mục trên Loại này có
thể được chia thành 2 loại: kích thước
lớn hơn 5mm và kích thước nhỏ hơn
5mm
Đá cuội, cát, đất
Theo các chuyên gia thì trong 100 tấn rác chúng ta thải ra chỉ có 2,22 tấn
là rác vô cơ không thể tái chế cần phải đem chôn lấp, hai loại rác còn lại là rác hữu cơ và rác tái chế đều có thể tận dụng để chế biến làm phân bón hoặc tái chế
Trang 9thành các sản phẩm có ích Tuy nhiên rác thải để lẫn lộn với nhau thì không có giá trị gì Rác thải được phân loại chính xác mới trở thành nguyên liệu có giá trị Vậy tại sao chúng ta không học cách bỏ rác có ý thức hơn? Ở trường THCS Thạch Cẩm, chúng em cũng học cách phân loại rác thông qua các tiết ngoại khóa Theo đó chúng em dán nhãn mác cho các thùng rác quanh sân trường, đồng thời tuyên truyền cho gia đình và người dân biết cách phân loại rác để tiện cho việc tái chế, tái sử dụng
Các công nhân trong nhà máy đang phân loại rác nhằm tận dụng các nguyên liệu
sản xuất phân compost phục vụ cho nông nghiệp
Trong các loại rác thải sinh hoạt, ở quê em thường là rơm, rạ, phân trâu ,bò,
…nếu được sử dụng đúng cách sẽ mang lại lợi ích to lớn vì phần lớn hoạt động kinh tế là sản xuất nông nghiệp, việc ủ phân hữu cơ là tận dụng được phân bò, rơm rạ, xác bã thực vật và phế phẩm nông nghiệp có sẵn tại địa phương, phế phẩm trong sinh hoạt hàng ngày Việc sử dụng chế phẩm Trichoderma để ủ phân hữu cơ có khả năng ngăn chặn sự phát triển của một số nấm bệnh độc trên cây trồng Sau thời gian ủ khoảng 1,5 tháng, phân hữu cơ có thể đưa ra sử dụng Cách ủ phân hữu cơ rất dễ thực hiện tại nhà
Cách tiến hành:
- Chuẩn bị các hố rác có nắp đậy thoáng khí
- Để dưới đáy thùng các vật liệu như lá khô, trấu, rơm hoặc một phần đất xốp dày khoảng 15cm Tiếp đó cho các loại rác hữu cơ như lá rau, vỏ hoa quả, bã
Trang 10chè, bã cà phê,… (Chú ý không cho các chất béo, mỡ thịt, các sản phẩm bơ sữa
vì chúng sẽ gây mùi ; không cho các loại lá cây bị sâu bệnh, phân chó mèo vì có thể có sán và không được phân hủy hết trong quá trình ủ)
- Rảy chút nước vào để đảm bảo độ ẩm vừa đủ
- Cung cấp oxi bằng cách đảo trộn thường xuyên và cho thêm các rác hữu cơ mới vào thùng phân ủ hằng ngày
- Sau 30 ngày chúng ta có một thùng phân ủ với đầy đủ các chất dinh dưỡng để bón cho cây, vừa tiết kiệm chi phí mà lại không gây ô nhiễm môi trường
Mỗi năm có hàn nghìn chiếc lốp xe ô tô cũ bị ném ra môi trường, làm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.Tuy nhiên với bàn tay khéo léo của con người nó đã biến thành những thứ có giá trị trong cuộc sống Chùm bóng đèn sang trọng được làm từ lốp xe ô tô cũ, có thể treo trong phòng khách, ở quán cafe… ngoài
ra con người đã tạo ra những chiếc ghế ngồi xinh xắn từ lốp xe cũ, hay tái chế thành những đôi dép cao su, những chậu hoa cảnh để trang hoàng cho ngôi nhà lộng lẫy hơn