VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH (Trích Thượng kinh kí sự) Lê Hữu Trác 1. Mục tiêu bài học: a. Kiến thức: Bức tranh chân thực, sống động về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ tâm trạng của nhân vật “tôi” khi bước vào phủ chúa chữa bệnh cho Trịnh Cán. Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông, lương y, nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi. Những nét đặc sắc của bút pháp kí sự: tài quan sát miêu tả sinh động những sự việc có thật, lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn, lựa chọn chi tiết đặc sắc, đan xen văn xuôi và thơ. b. Kĩ năng: Đọc hiểu thể kí sự trung đại theo đặc trưng thể loại. c. Thái độ: Thái độ phê phán nghiêm túc lối sống xa hoa nơi phủ chúa. Trân trọng lương y, có tâm có đức. 2. Chuẩn bị bài học: a. Giáo viên: Sgk, giáo án, đọc tài liệu tham khảo. b. Học sinh: Chủ động tìm hiểu soạn bài học qua các câu hỏi sgk và những định hướng của giáo viên ở tiết trước. 3. Tiến trình dạy học a. Kiểm tra bài cũ b.Bài mới. Lê Hữu Trác không chỉ nổi danh là một “lương y như từ mẫu” mà còn là một nhà thơ, nhà văn nổi tiếng. Với tập kí sự đặc sắc “ Thượng kinh kí sự” – đây là tác phẩm có giá trị hiện thực sâu sắc đồng thời thể hiện nhân cách thanh cao của tác giả. Để hiểu điều này ta tìm hiểu đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh”. Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính Hoạt động 1: (10p) GV hướng dẫn hs tìm hiểu khái quát. Thao tác 1: Tiềm hiểu về tác giả GV yêu cầu hs đọc phần tiểu dẫn sgk Câu hỏi: 1) Phần tiểu dẫn sgk trình bày những nội dung nào? tóm tắt những nội dung đó? Định hướng câu trả lời: Vài nét về tác giả Tác phẩm “TKKS” Thể kí sự 2) Dựa vào sgk trình bày vài nét về tác giả Lê Hữu Trác? (hs trả lời cá nhân gv nhận xét chuẩn kiến thức) Thao tác 2: Tiềm hiểu tác phẩm “TKKS” Câu hỏi: 1) Em hiểu như thế nào về tác phẩm “TKKS” ? GV hướng dẫn: Xuất xứ tác phẩm Dựa vào tác phẩm, em hãy cho biết nội dung đoạn trích ? Em hiểu như thế nào về thể kí sự? (hs trả lời cá nhân) Hoạt động 2. (25p)gv hướng dẫn hs đọc hiểu đoạn trích GV yêu cầu hs đọc đoạn trích. Quang cảnh phủ chúa được tác giả miêu tả như thế nào? Gợi ý: + Tác giả đã thấy gì về quang cảnh bên ngoài cung? Chi tiết nào miêu tả điều đó? + Tác giả kể và tả gì khi được dẫn vào cung? Những chi tiết nào được quan sát kĩ nhất? Em có nhận xét gì về cách viết của tác giả? Cuộc sống trong phủ chúa được miêu tả như thế nào? Các từ: Thánh chỉ, thánh thượng trong đoạn trích chỉ ai? Dụng ý của tác giả? Từ quang cảnh và cuộc sống nơi phủ chúa em thấy được điều gì ? GV đưa dẫn chứng: “...Vào dịp tết trung thu, chúa phát gấm hàng trăm, hàng ngàn cái đèn lồng tinh xảo tuyệt vời, mỗi cái giá đến mấy chục lạng...” (Thượng kinh kí sự) “...Trong phủ chúa có đến bốn, năm trăm hoạn quan, ngạo mạn, hách dịch...; cả nước căm ghét, ghê tởm chúng...” I. Tìm hiểu chung: 1. Tác giả: Lê Hữu Trác (17241791) hiệu Hải Thượng Lãn Ông Là y học, nhà văn, nhà thơ lớn nữa cuối thế kỉ XVIII. Ông là tác giả của bộ sách y học nổi tiếng “ Hải Thượng y tông tâm lĩnh” 2. Tác phẩm “TKKS” và đoạn trích “VPCT”: a. Tác phẩm “TKKS”: TKKS là tập nhật kí bằng chữ Hán, in ở cuối bộ “Y tông tâm tĩnh” Tác phẩm tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống xa hoa phủ chúa Trịnh và quyền uy thế lực của nhà chúa. b. Về đoạn trích “VPCT”: Nội dung: Sgk 3. Thể loại: Thể kí sự là những thể văn xuôi ghi chép những câu chuyện, sự việc, nhân vật có thật và tương đối hoàn chỉnh II. Đọc hiểu văn bản: 1. Bức tranh hiện thực nơi phủ chúa. a. Quang cảnh phủ chúa Qua rất nhiều cửa, “năm sáu lần trướng gấm”,.. Cây cối “um tùm”, tiếng chim ríu rít, hoa đua thắm, mùi hương thoang thoảng, hành lang nối nhau liên tiếp, lời truyền báo rộn ràng, người qua lại như mắc cửi… Là nơi thâm nghiêm, vô cùng tráng lệ, xa hoa Màu chủ đạo: đỏ, vàng rực rỡ Không khí: ngào ngạt hương hoa như tù đọng, ngột ngạt =>Quang cảnh vương giả nhưng không trong lành. =>Miêu tả chi tiết, cụ thể, tiêu biểu, sắc sảo. b. Cuộc sống, cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa. Là nơi quyền uy tối thượng, nhiều phép tắc, luật lệ Cuộc sống xa hoa, hưởng lạc nhưng thiếu sinh khí. Từ “Thánh” dùng để chỉ nhà vua. Trong đoạn trích các từ: “Thánh chỉ”, “Thánh thượng” dùng để chỉ nhà chúa. =>Sự lộng quyền của chúa Trịnh. => Quang cảnh và cuộc sống nơi phủ chúa cho ta thấy uy thế nghiêng trời, sự lấn lướt cả cung vua của phủa chú Trịnh. c. Củng cố, luyện tập. Hệ thống hóa kiến thức Hs trả lời câu hỏi sau: Qua cuộc sống của thế tử, em suy nghĩ ntn về mối quan hệ giữa môi trường sống và con người? d. HDHS về nhà tự học Học bài cũ Soạn tiếp ND đoạn trích: Vào phủ chúa Trịnh + Phân tích thái độ và nhân cách của Lê Hữu Trác khi vào phủ chúa Trịnh? + Khái quát lại nghệ thuật viết kí của lê Hữu Trác?
Trang 1Ngày dạy Lớp dạy HS vắng mặt
11B3
Tiết 3
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH (Trích Thượng kinh kí sự)
-Lê Hữu
Trác-1 Mục tiêu bài học:
a Kiến thức:
- Bức tranh chân thực, sống động về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ tâm trạng của nhân vật “tôi” khi bước vào phủ chúa chữa bệnh cho Trịnh Cán
- Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông, lương y, nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi
- Những nét đặc sắc của bút pháp kí sự: tài quan sát miêu tả sinh động những sự việc
có thật, lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn, lựa chọn chi tiết đặc sắc, đan xen văn xuôi và thơ
b Kĩ năng: Đọc hiểu thể kí sự trung đại theo đặc trưng thể loại.
c Thái độ:
- Thái độ phê phán nghiêm túc lối sống xa hoa nơi phủ chúa
- Trân trọng lương y, có tâm có đức
2 Chuẩn bị bài học:
a Giáo viên: Sgk, giáo án, đọc tài liệu tham khảo.
b Học sinh: Chủ động tìm hiểu soạn bài học qua các câu hỏi sgk và những định
hướng của giáo viên ở tiết trước
3 Tiến trình dạy học
a Kiểm tra bài cũ
b.Bài mới
Hoạt động của giáo viên và học
sinh
Nội dung chính
Hoạt động 1: (20p) Tìm hiểu thái
độ và nhân cách của Lê Hữu Trác
Cách miêu tả của tác giả cho thấy
thái độ của tác giả về cuộc sống và
cung cách nơ phủ chúa như thế nào?
- Chi tiết nào thể hiện rõ nhất con
II Đọc – hiểu văn bản
1 Bức tranh hiện thực nơi phủ chúa
2 Thái độ và nhân cách của Lê Hữu Trác
- Thái độ: Không đồng tình với cảnh sống
xa hoa nhưng ốm yêu, thiếu sinh khí nơi phủ chúa
- Cuộc đấu tranh nội tâm của tác giả khi bắt mạch, kê đơn cho thế tử
- Là một thầy thuốc có kiến thức y học
Trang 2người Lê Hữu Trác?
- Từ việc phân tích đoạn trích, em
hãy nhận xét về con người Lê Hữu
Trác?
Hoạt động 2 (15p) Nghệ thuật viết
kí sực của Lê Hữu Trác.
- Hãy khái quát những nét nổi bật về
nghệ thuật viết kí sự của Lê Hữu
Trác?
Hoạt động 3 (5p) Tổng kết
- Em hãy khái quát nội dung và
nghệ thuật của đoạn trích?
uyên thâm, dày dặn kinh nghiệm chữa bệnh, một thầy thuốc có ý đức cao đẹp
- Một con người khinh thường danh lợi, hiểu thấu lẽ đời nên chỉ muốn cuộc sống thanh đạm, trong sạch
- Một cây bút kí sự tài hoa, sắc sảo
=> Lê Hữu Trác – một nhân cách sống cao đẹp
3 Nghệ thuật viết kí sự của Lê Hữu Trác
- Sự quan sát tỉ mỉ , nhạy bén, sự ghi chép trung thực, miêu tả sinh động
- Lựa chọn các chi tiết đặc sắc làm nổi rõ cái thần của sự việc
- Nhân vật tác giả bộc lộ rõ, sinh động dấu
ấn cá nhân Sự đan xem các suy nghĩ, tâm trạng tạo ra màu sắc trữ tình và khuynh hướng tư tưởng rõ nét cho tác phẩm
- Lối trần thuật hấp dẫn
III Tổng kết.
1 Nội dung: Đoạn trích đã dựng lên một
bức tranh sinh động, chân thực về cuộc sống xa hoa, quyền quý ở phủ chúa Trịnh đồng thời bộc lộ rõ nét thái độ, tâm trạng của Lê Hữu Trác
2 Nghệ thuật: Tác phẩm bám chặt vào
người thật, việc thật nên có giá trị như những tư liệu lịch sử quý giá, có ý nghĩa và tác dụng to lớn đối với sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật
c Củng cố, luyện tập.(3p)
- Hệ thống hóa kiến thức
- Hs trả lời câu hỏi sau: Qua cuộc sống của thế tử, em suy nghĩ ntn về mối quan hệ giữa môi trường sống và con người?
d HDHS về nhà tự học (2p)
- Học bài cũ
********************************