Đề tài Chứng khoán phái sinh

Trong nền kinh tế thị trường, quà trình điều hòa các nguồn vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu được diễn ra trên thị trường tài chính. Thị trường chứng khoán là bộ phận quan trong nhất trong thị trường tài chính, nó là nơi cung cấp vốn đầu tư dài hạn cho nền kinh tế. Thị trường tài chính rất nhạy cảm, chỉ một tổn thất trong một thị trường bộ phận có thể lây lan sang cả thị trường tài chính rộng lớn và rất dễ dẫn đến một cuộc khủng hoảng tài chính, gây thiệt hại cho nền kinh tế. Từ đó đặt ra một yêu cầu là phải ổn định thị trường tài chính. Chính vì vậy mà trong suốt những thập kỷ vừa qua có sự tằng trưởng kỳ lạ của các thị trường phái sinh, một trong những phát triển quan trọng nhất của thị trường tài chính. Các công cụ tài chính phái sinh ngày càng được sử dụng rộng rãi, linh hoạt trong các hoạt động tài chính.

z

KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế thị trường, quà trình điều hòa các nguồn vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu được diễn ra trên thị trường tài chính Thị trường chứng khoán là bộ phận quan trong nhất trong thị trường tài chính, nó là nơi cung cấp vốn đầu tư dài hạn cho nền kinh tế Thị trường tài chính rất nhạy cảm, chỉ một tổn thất trong một thị trường bộ phận có thể lây lan sang cả thị trường tài chính rộng lớn và rất dễ dẫn đến một cuộc khủng hoảng tài chính, gây thiệt hại cho nền kinh tế Từ đó đặt ra một yêu cầu là phải

ổn định thị trường tài chính Chính vì vậy mà trong suốt những thập kỷ vừa qua có sự tằng trưởng kỳ lạ của các thị trường phái sinh, một trong những phát triển quan trọng nhất của thị trường tài chính Các công cụ tài chính phái sinh ngày càng được sử dụng rộng rãi, linh hoạt trong các hoạt động tài chính

Chứng khoán phái sinh là các công cụ tài chính phái sinh có nguồn gốc từ chứng khoán và có mối quan hệ chặt chẽ với chứng khoán gốc Đây là công cụ tài chính đa năng và là các công cụ quan trọng được sử dụng một cách linh hoạt để giúp các doanh nghiệp, các nhà đầu cơ tìm kiếm lợi nhuận Nhưng chứng khoán phái sinh lại tạo ra sức ép từ phía nhà đầu tư và rất phức tạp nên chỉ dành cho những nhà đầu tư chuyên nghiệp và trong thị trường chứng khoán phát triển Ở Việt Nam, thị trường chứng khoán mới đi vào hoạt động từ năm 2000, còn trong giai đoạn bước đầu xây dựng nên vấn đề áp dụng chứng khoán phái sinh còn nhiều bất cập, nhưng khi thị trường phát triển thì đó lại trở thành tất yếu

Do còn mới và phức tạp, đề tài mới dừng lại ở những lý thuyết cơ bản về chứng khoán phái sinh Nội dung của đề tài được trình bày đi từ lý thuyết cơ bản về chứng khoán phái sinh đến công cụ phái sinh được sử dụng trên thị trường phi tập trung ( OTC ) tại Việt Nam

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

I.Chứng khoán phái sinh là gì?

II Chứng khoán phái sinh trên thị trường Việt Nam

2.1 Thị trường phi tập trung ( OTC )

III.Công cụ trên thị trường chứng khoán phái sinh

3.1.Khái niệm chứng khoán phái sinh

3.1.1 Hợp đồng tương lai.

3.1.2 Hợp đồng kỳ hạn

3.1.3.Quyền lựa chọn

3.1.4 Chứng quyền

3.1.5 Quyền mua cổ phần.

IV.Mã chứng khoán EABANK

4.1.Giá trị giao dịch trên thị trường ( thời điểm gần nhất)

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

NỘI DUNG I.Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh (derivatives) là những công cụ được phát hành trên cơ sở những công cụ đã có như cổ phiếu, trái phiếu, nhằm nhiều mục tiêu khác nhau như phân tán rủi ro, bảo vệ lợi nhuận hoặc tạo lợi nhuận Các chứng khoán phái sinh sẽ là đòn bẩy, làm tăng nhiều lần giá trị các các đối tượng đầu tư như cổ phiếu, trái phiếu, hoặc để đảm bảo rằng nếu giá của cổ phiếu, trái phiếu có thay đổi bao nhiêu thì giá của các công cụ phái sinh vẫn sẽ được duy trì ở mức ban đầu

Thị trường các chứng khoán phái sinh là thị trường phát hành và mua đi bán lại các chứng từ tài chính, như quyền mua cổ phiếu, chứng quyền, hợp đồng quyền chọn Các công cụ phái sinh rất phong phú và đa dạng, nhưng có bốn công cụ chính là Hợp đồng

kỳ hạn (forwards), Hợp đồng tương lai (futures), Quyền chọn mua hoặc bán (options)

và Hợp đồng hoán đổi (swaps) Ngày nay khi thị trường chứng khoán biến động từng giây từng phút thì việc nắm trong tay những công cụ phái sinh là một biện pháp khôn ngoan để đối phó với những rủi ro

Các chứng khoán phái sinh Futures và Options thường phức tạp và có tính chất dao động mạnh, nhưng đồng thời cũng là các phương án đầu tư có ích

Futures là nghĩa vụ mua hoặc bán một hàng hoá cụ thể nào đó, ví dụ như: ngũ cốc, vàng hay trái phiếu Kho bạc trong một ngày nào đó theo một giá đã được xác lập trước

Options là quyền bán hoặc mua một hạng mục hàng hoá cụ thể nào đó như: cổ phiếu,

kim loại quý hoặc trái phiếu Kho bạc theo một giá đã xác lập trước trong một khoản thời gian nào đó

II Chứng khoán phái sinh trên thị trường Việt Nam

Ở nước ta hiện nay chưa hình thành TTCK phái sinh, nên chưa có các qui định cụ thể

về cơ chế kiểm soát các chứng khoán phái sinh Dự kiến năm 2014, Việt Nam sẽ

chính thức vận hành sàn giao dịch chứng khoán phái sinh

2.1 Thị trường phi tập trung ( OTC )

Thị trường phi tập trung (OTC) dành cho việc giao dịch chứng khoán của những công

ty vừa và nhỏ chưa hội đủ các điều kiện niêm yết trên thị trường giao dịch tập trung Thị trường OTC đại diện cho một thị trường thương lương, nơi mà giữa người bán và người mua trực tiếp thương lượng với nhau về những điều kiện chủ yếu của giao dịch

như số lượng, giá cả…(nguồn: Thị trường chứng khoán tại Việt Nam – PGS.TS Lê

Văn Tề)

Thị trường OTC Việt Nam đang tồn tại song hành với Sở giao dịch chứng khoán là nơi tổ chức giao dịch cho các chứng khoán đủ tiêu chuẩn niêm yết, thị trường phi tập trung (OTC- Over The Counter Market) hiểu theo nghĩa hẹp là nơi giao dịch các chứng khoán không được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán ( SGDCK ) Thị trường OTC không có địa điểm giao dịch chính thức, thay vào đó các nhà môi giới (công ty chứng khoán) kết nối các giao dịch qua mạng máy tính diện rộng giữa các công ty chứng khoán và trung tâm quản lý hệ thống Thị trường OTC cùng với thị trường tập trung tạo nên một thị trường chứng khoán hoàn chỉnh

(nguồn: Giáo trình thị trường chứng khoán- ĐH Kinh tế TPHCM)

(Nguồn : www.sanotc.com)

III.Công cụ trên thị trường chứng khoán phái sinh

3.1 Khái niệm chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là một loại công cụ tài chính mà giá trị của nó phụ thuộc vào

giá trị của một thứ khác, làm cơ sở và dễ thay đổi gọi là công cụ cơ sở Chứng khoán

phái sinh bản thân nó không có giá trị nội tại, mà nó bắt nguồn từ giá trị của một công

cụ cơ sở, giá cả của công cụ cơ sở

Chứng khoán phái sinh khác với các chứng khoán khác ở chỗ chúng không cho người

nắm giữ có quyền được sở hữu công ty hay quyền liên quan đến vốn công ty, hay

không huy động vốn cho người phát hành chúng, mà chúng xác nhận các quyền và

nghĩa vụ của các bên cam kết như quyền ưu tiên, quyền lựa chọn mua hay bán tài sản,

quyền được thực hiện một cam kết hay nghĩa vụ phải cam kết đó Khi các tổ chức, cá

nhân tham gia cam kết, mục tiêu của họ là bảo vệ khỏi những rủi ro do có những thay

đổi lãi suất, giá trị tiền tệ hay hàng hóa Tham gia giao dịch chứng khoán phái sinh

không phải là các nhà đầu tư mà là những người muốn rào chắn, quản lý rủi ro, đầu cơ

hay kinh doanh chênh lệch giá

3.1.1 Hợp đồng tương lai.

Hợp đồng tương lai là cam kết mua hoặc bán các loại chứng khoán, nhóm chứng

khoán hoặc chỉ số chứng khoán nhất định với một số lượng và mức giá nhất định vào

ngày xác định trước trong tương lai

Hợp đồng tương lai là một thoả thuận đòi hỏi một bên của hợp đồng sẽ mua hoặc bán một hàng hoá nào đó tại một thời hạn xác định trong tương lai theo một mức giá đã định trước Chức năng kinh tế cơ bản của các thị trường hợp đồng tương lai là cung cấp một cơ hội cho những người tham gia thị trường để phòng ngừa rủi ro về những biến động giá bất lợi Hợp đồng tương lai là những sản phẩm do các sở giao dịch (Trung tâm thanh toán bù trừ_ Clearing house) tạo ra

3.1.2 Hợp đồng kỳ hạn

Hợp đồng kỳ hạn là một thỏa thuận trong đó một người mua và một người bán chấp thuận thực hiện một giao dịch hàng hóa với khối lượng xác định, tại một thời điểm xác định trong tương lai với một mức giá được ấn định vào ngày hôm nay

3.1.3.Quyền lựa chọn

Một quyền chọn là một hợp đồng cho phép người nắm giữ nó được mua (nếu là quyền chọn mua) hoặc được bán (nếu là quyền chọn bán) một khối lượng nhất định hàng hóa tại một mức giá xác định và trong một thời hạn nhất định

3.1.4 Chứng quyền

Chứng quyền là loại chứng khoán được phát hành kèm theo trái phiếu hoặc cổ phiếu

ưu đãi, cho phép người nắm giữ chứng khoán đó được quyền mua một khối lượng cổ phiếu phổ thông nhất định theo mức giá đã được xác định trước trong thời kỳ nhất định

Quyền này được phát hành khi tổ chức lại các công ty, hoặc khi công ty nhằm mục tiêu khuyến khích các nhà đầu tư tiềm năng mua các trái phiếu hoặc cổ phiếu ưu đãi có những điều kiện kém thuận lợi Để chấp nhận những điều kiện đó, nhà đầu tư có được một lựa chọn đối với sự lên giá có thể xảy ra của cổ phiếu thường

3.1.5 Quyền mua cổ phần

Quyền mua cổ phần là loại chứng khoán do công ty cổ phần phát hành kèm theo đợt phát hành cổ phiếu bổ sung nhằm bảo đảm cho cổ đông hiện hữu quyền mua cổ phiếu mới theo những điều kiện đã được xác định

Quyền mua cổ phần (hay quyền mua trước) là quyền ưu tiên mua trước dành cho các cổ đông hiện hữu của một công ty cổ phần được mua một số lượng cổ phần trong một đợt phát hành cổ phiếu phổ thông mới tương ứng với tỷ lệ cổ phần hiện có của họ trong công ty, tại một mức giá xác định, thấp hơn mức giá chào mời ra công chúng và trong một thời hạn nhất định, đôi khi chỉ vài tuần

(nguồn: Giáo trình thị trường chứng khoán- ĐH Kinh tế TPHCM)

IV.Mã chứng khoán EABANK

➢ Tên doanh nghiệp phát hành mã chứng khoán EABANK là EABANK – Ngân hàng TMCP Đông Á

➢ Tên giao dịch : DongA Joint Stock Commercial Bank

➢ Tên viết tắt : DONGA BANK

➢ Vốn điều lệ: 4.500.000.000.000 đồng

➢ Công cụ phái sinh mã EABANK sử dụng là Quyền mua

(Nguồn: www.sanotc.com)

Khi trên thị trường xuất hiện tin bán thì các nhà đầu tư có thể thực hiện quyền mua của mình qua hệ thống thực hiện quyền trực tuyến

Ví dụ:

(Nguồn:http://www.bvsc.com.vn)

(Nguồn:http://www.bvsc.com.vn)

(Nguồn:http://www.bvsc.com.vn)

4.1.Giá trị giao dịch trên thị trường ( thời điểm gần nhất)

(Nguồn: www.sanotc.com)

Theo thông tin mã OTC : EABANK có thể thấy rằng giá trị giao dịch trên thị trường thời điểm gần nhất vào ngày 15/03/2014 lúc 13:29 giá 9000 VNĐ/CP Ngoài ra, trên thị trường phi tập trung còn đăng tin chi tiết về tin bán và tin mua của mã OTC: EABANK trên toàn quốc

(Nguồn: www.sanotc.com)

Sau khi giao dịch xong người mua cổ phiếu sẽ có sổ chứng nhận sở hữu cổ phần

Ví dụ:

KẾT LUẬN

Từ thực tiễn phát triển của thị trường chứng khoán phát sinh trên Thế Giới có thể khẳng định công cụ phái sinh là một sản phẩm tài chính tất yếu trong tiến trình phát triển của thị trường tài chính Với một thị trường chứng khoán đang ở giai đoạn đầu phát triển như Việt Nam, trước sự biến động tương đối mạnh theo các thái cực nóng

và lạnh, việc thiếu vắng các công cụ phòng ngừa rủi ro tương lai từ chứng khoán phái sinh là một trong những nhân tố dẫn tới sự bất ổn trên thị trường về dài hạn

Khảo sát nhanh cho thấy trên thị trường, nhu cầu đối với các sản phẩm chứng khoán phái sinh đã xuất hiện Tuy nhiên, những vấn đề phát sinh từ hoạt động này cũng chỉ

ra rằng, nếu để thị trường phát triển tự phát, thiếu khung pháp lý điều chỉnh và không

có sự giám sát nghiêm ngặt của các cơ quan quản lý nhà nước sẽ dẫn đến rủi ro cho các chủ thể tham gia và có thể ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường chứng khoán (gồm cả thị trường chứng khoán cơ sở) nếu xảy ra sự đổ vỡ mang tính hệ thống

Các cơ quan quản lý nên cho phép thực hiện thí điểm hoạt động giao dịch các sản phẩm chứng khoán phái sinh và bắt đầu từ những công cụ đơn giản, đặt biệt là những loại hình đã và đang được các thành viên triển khai áp dụng trên thực tế Đồng thời,

do tính chất đầu cơ cao của các công cụ phái sinh, nên công tác tuyên truyền, đào tạo nhà đầu tư và thị trường là vô cũng quan trọng nhằm phổ biến những ý nghĩa tích cực của thị trường chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là những công cụ rất phức tạp và còn rất mới trên thị trường đối với thị trường, do đó đòi hỏi phái có sự nghiên cứu một cách cụ thể và rõ rang hơn nữa trong các điều kiện cụ thể mới có thể áp dụng một cách hiệu quả Đề tài này, do

sự phức tạp của nó mới chỉ dừng lại ở phần tìm hiều các lý thuyết cư bản về chứng khoán phái sinh làm tiền đề cho sự nghiên cứu sâu hơn

TÀI LIỆU THAM KHÁO

➢ Giáo trình Thị Trường Chứng Khoán – PGS.TS Bùi Kim Yến

➢ Thị trường chứng khoán tại Việt Nam – PGS.TS Lê Văn Tề

➢ Nguồn tài liệu Internet

➢ Luanvan.co

➢ http://www.doko.vn

➢ http://www.sanotc.com

➢ http://doc.edu.vn

➢ http://www.bvsc.com.vn

➢ http://vietstock.vn/