MỘT SỐ ĐỀ ÔN TẬP VĂN XUÔI 12

Rừng xà nu là hình tượng mang tính biểu trưng cho con người Tây Nguyên anh hùng, mà cụ thể trong tác phẩm là những con người của dân tộc Tây Nguyên như Cụ Mết, Tnú, Mai, Dít, bé Heng… Bứ

MỘT SỐ ĐỀ ÔN TẬP "RỪNG XÀ NU"

I HỆ THỐNG CÂU HỎI TÁI HIỆN KIẾN THỨC (Câu 2,0 điểm)

Câu 1: Trình bày những hiểu biết cơ bản của anh/ chị về nhà văn Nguyễn Trung Thành.

1 Nguyễn Trung Thành (bút danh khác là Nguyên Ngọc)tên khai sinh là Nguyễn Văn Báu Ông sinh năm 1932, quê ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, Năm 1950, ông vào bộ đội, sau đó làm phóng viên báo Quân đội nhân dân ở liên khu V Sau hiệp định Giơnevơ, nhà văn tập kết ra Bắc Năm 1962, ông tình nguyện trở lại chiến trường miền Nam, hoạt động ở Quảng Nam và Tây Nguyên Sau năm 1975, Nguyễn Trung Thành ra Hà Nội, là Phó tổng thư kí Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng biên tập báo Văn nghệ, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khóa III, IV) Năm 2002, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật

2 Nguyễn Trung Thành gắn bó sâu sắc với mảnh đất Tây Nguyên trong suốt hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mĩ Miền núi rừng còn xa lạ với rất nhiều người ấy lại chính là nơi lưu giữ bao kỉ niệm đáng nhớ của những năm tháng không thể nào quên trong cuộc đời ông, Ông được xem là người đầu tiên, người góp nhiều công sức nhất trong việc đưa văn chương hiện đại tìm đến Tây Nguyên và đưa Tây Nguyên về với văn chương hiện đại

Những nhan đề mà Nguyễn Trung Thành đặt cho các tác phẩm tiêu biểu nhất của mình: Đất nước đứng lên (1954), Rẻo cao (1961), Rừng xà nu (1965), trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc (1969), Đất Quảng (1971 - 1974)… có thể phần nào giúp chúng ta hình dung ra diện mạo văn chương của bản thân ông một nhà văn chuyên “săn tìm những tính cách anh hùng” Ngòi bút của ông giàu khuynh hướng sử thi, cảm hứng lãng mạn

Câu 2: Trình bày hoàn cảnh sáng tác, đặc sắc nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

1 Hoàn cảnh sáng tác

Rừng xà nu ra đời vào đầu năm 1965, ở khu căn cứ của chiến trường miền Trung Trung Bộ Đây là thời điểm Mĩ ào ạt đổ quân vào Miền Nam nước ta, các chiến dịch càn quét được tổ chức quy

mô và rầm rộ hơn Trong hoàn cảnh ấy, tác phẩm như một bài hịch cổ vũ mọi người đứng lên chiến đấu giành độc lập tự do cho dân tộc

Rừng xà nu đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ quân giải phóng Trung Trung Bộ (số 2/1965), sau đó in trong tập truyện và kí Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc

2 Nội dung

Thông qua việc miêu tả sức sống mãnh liệt của cây xà nu và câu chuyện về cuộc đời Tnú, truyện khẳng định vẻ đẹp tâm hồn, ý chí bất khuất, tinh thần chiến đấu chống Mĩ cứu nước của con người Tây Nguyên Đồng thời khẳng định chân lí về con đường giải phóng của nhân dân trong giai đoạn cách mạng

3 Nghệ thuật: Truyện mang đậm tính sử thi, biểu hiện qua

- Nghệ thuật kể chuyện: ngắn gọn, súc tích Câu chuyện một đời người, của một buôn làng được kể trong một đêm qua lời kể trầm hùng, xúc động của cụ Mết

- Cách xây dựng hình tượng, hình ảnh độc đáo, giàu ý nghĩa

- Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, giàu nhạc điệu, mang đậm sắc thái Tây Nguyên

4.Nhận xét cốt truyện và cách bố cục của truyện

-Rừng xà nu được kể sau một lần về thăm làng của Tnú sau ba năm đi lực lượng Đêm ấy, dân làng quây quần bên bếp lửa nhà rông nghe cụ Mết kể lại câu chuyện bi tráng về cuộc đời Tnú và cuộc nổi dậy của dân làng Xô man

-Rừng xà nu là sự lồng quyện hai cuộc đời: Cuộc đời Tnú và cuộc đời dân làng Xô man Hai cuộc đời ấy đều đi từ bóng tối đau thương ra ánh sáng của chiến đấu và chiến thắng , đi từ hai bàn tay không đến hai bàn tay cầm vũ khí đứng lên dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng

- Cốt truyện Rừng xà nu căng ra trong xung đột quyết liệt một mất một còn giữa một bên là nhân dân, một bên là kẻ thù Mĩ- Diệm Xung đột ấy đi theo tình thế đảo ngược mà thời điểm đánh dấu là lúc ngọn lửa của lòng căm thù ngùn ngụt cháy trên mười đầu ngón tay Tnú

Câu 4: Giải thích ý nghĩa nhan đề tác phẩm

Nguyễn Trung thành đặt tên cho cho tác phẩm của mình là Rừng xà nu Đây không phải là một sự ngẫu nhiên, vô tình mà có dụng ý nghệ thuật Bởi đối với nhà văn, nhất là những nhà văn có tài, đặt tên cho đứa con tinh thần của mình là việc làm hết sức quan trọng Cái tên của tác phẩm được

ví như “chìa khóa” để giúp người đọc mở vào tác phẩm Nhan đề của tác phẩm thường chứa đề tài, chủ đề, tư tưởng tác phẩm và cả linh hồn nhà văn Vì vậy, nhan đề “Rừng xà nu” là hình tượng trung tâm xuyên suốt câu chuyện, mang ý nghĩa bao quát là như thế!

Rừng xà nu là hình ảnh gắn bó máu thịt trong tác giả và là những kỉ niệm sâu sắc trong suốt cuộc chiến đấu và viết văn tại chiến trường Tây Nguyên Nhan đề là một sáng tạo nghệ thuật đặc sắc của nhà văn Rừng xà nu là hình tượng mang tính biểu trưng cho con người Tây Nguyên anh hùng,

mà cụ thể trong tác phẩm là những con người của dân tộc Tây Nguyên như Cụ Mết, Tnú, Mai, Dít, bé Heng… Bức tranh thiên nhiên rừng xà nu thật hùng vĩ, với sức sống mãnh liệt, sinh sôi nảy nở không ngừng, bất chấp đại bác tàn phá mỗi ngày Qua đó, nhà văn muốn khẳng định phẩm chất anh hùng, kiên cường, bất khuất của người Tây Nguyên vượt qua mọi thử thách đau thương, quật khởi để đi theo Đảng, theo cách mạng

Câu 5: Trong câu chuyện bi tráng về cuộc đời Tnú, nhiều lần cụ Mết nhắc đi nhắc lại việc Tnú không cứu được vợ con Cụ Mết muốn nhấn mạnh và khắc ghi điều gì cho con cháu?

Ý nghĩa của chi tiết này trong tác phẩm?

- Cụ Mết nhắc đi nhắc lại việc Tnú không cứu được vợ con để nhấn mạnh một sự thật: Nếu chỉ với hai bàn tay trắng thì chẳng những Tnú không cứu được mình, cứu được vợ con mà dân làng

Xô Man cũng không thể cứu được Tnú, không thể cứu được chính buôn làng mình

- Từ việc nhấn mạnh sự thật trên, cụ Mết muốn khắc ghi cho con cháu lòng căm thù giặc và một chân lý “Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo”

- Chi tiết này góp phần thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm: phải dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng thì mới bảo vệ được quyền sống của mình Đó là con đường duy nhất để giải phóng quê hương

II HỆ THỐNG ĐỀ NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (5,0 điểm)

Đề 1: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành.

A Mở bài

- Nguyễn Trung Thành là nhà văn gắn bó với Tây Nguyên suốt hai cuộc kháng chiến Ông có hiểu biết sâu sắc về Tây Nguyên và có nhiều tác phẩm thành công về mảnh đất, con người nơi đây

- Truyện ngắn Rừng xà nu ra đời năm 1965, khi đế quốc Mĩ bắt đầu đổ quân ồ ạt vào miền Nam nước ta Cây xà nu là một hình tượng nổi bật và xuyên suốt tác phẩm

B Thân bài

1 Hình tượng cây xà nu

a Cây xà nu gắn bó mật thiết với cuộc sống con người Tây Nguyên

- Cây xà nu hiện lên trong tác phẩm trước hết như một loài cây đặc thù, tiêu biểu của miền đất Tây Nguyên Mở đầu và kết thúc tác phẩm cũng bằng hình ảnh của cây xà nu Cây xà nu, rừng xà nu như chính dân làng Xô man, như người dân Tây nguyên trên núi rừng trùng điệp: “đứng trên đồi xà

nu ấy trông ra xa đến hết tầm mắt cũng không thấy gì khác ngoài những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời”.Qua hình tượng cây xà nu, nhà văn đã tạo dựng được một bối cảnh hùng vĩ và hoang dã đậm màu sắc Tây Nguyên cho câu chuyện

- Cây xà nu gắn bó thân thiết với cuộc sống người dân Tây Nguyên.Cây xà nu gần gũi với đời sống của người dân Xô Man, thấm sâu vào nếp suy nghĩ và cảm xúc của họ, là chứng nhân của những

sự kiện quan trọng xảy ra với họ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ trường kì xà nu là lá chắn để bảo

vệ làng Xô man trước đạn pháo của giặc: “Cứ thế hai ba năm nay, rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn ra che chở cho làng”

- Cây xà nu có sức sống mãnh liệt: “trong rừng ít có loại cây sinh sôi nảy nở khỏe như vậy” Đây là yếu tố cơ bản để xà nu vượt qua giới hạn của sự sống và cái chết Sự tồn tại ngay trong sự hủy diệt: “Cạnh một cây xà nu mới ngã gục đã có bốn năm cây con mọc lên”

b Cây xà nu tượng trưng cho phẩm chất và số phận con người Tây Nguyên trong chiến tranh Cách mạng

- Thương tích mà rừng xà nu phải gánh chịu do đại bác của kẻ thù gợi cho ta nghĩ đến đau thương mà đồng bào ta phải trải qua trong thời kì cách mạng miền Nam bị khủng bố khốc liệt.Trong bom đạn chiến tranh thương tích đầy mình, cây xà nu vẫn hiên ngang vươn lên mạnh mẽ như người dân Tây Nguyên kiên cường bất khuất, không khuất phục trước kẻ thù

- Cây xà nu rắn rỏi cùng đặc tính “ham ánh sáng” và khí trời của cây xà nu tựa như người Xô man chân thật, mộc mạc, phóng khoáng, yêu cuộc sống tự do.Tượng trưng cho niềm khao khát tự do, lòng tin vào lí tưởng Cách mạng của người dân Tây Nguyên, của đồng bào miền Nam

- Cây xà nu- rừng xà nu tầng tầng lớp lớp, kế tiếp nhau lớn lên trong bom đạn với một sức sống mãnh liệt không gì ngăn cản nổi gợi cho ta nghĩ đến sự tiếp nối của nhiều thế hệ người Tây Nguyên đứng lên đấu tranh giữ gìn xứ sở và truyền thống cha ông

- Sự tồn tại kì diệu của rừng xà nu qua những hành động hủy diệt, tàn phá của đạn đại bác thể hiện sự bất khuất, kiên cường, sự vươn lên mạnh mẽ của con người Tây Nguyên, của đồng bào miền Nam trong cuộc chiến đấu một mất một còn với kẻ thù

2 Nghệ thuật miêu tả cây xà nu

- Kết hợp miêu tả bao quát lẫn cụ thể, phối hợp cảm nhận của nhiều giác quan

- Miêu tả cây xà nu trong sự so sánh, ứng chiếu với con người Các hình thức nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng đều được vận dụng nhằm thể hiện sống động vẻ hùng vĩ, khoáng đạt của thiên nhiên, đồng thời gợi nhiều suy tưởng sâu xa về con người, về đời sống

C Kết bài

- Hình tượng cây xà nu tiêu biểu cho vẻ đẹp hào hùng, đầy sức sống của thiên nhiên và con người Tây Nguyên

- Hình tượng cây xà nu được nổi bật trong sự hòa quyện nhuần nhuyễn chất thơ và chất sử thi, thể hiện rõ một phong cách văn xuôi vừa say mê, vừa trầm tư, vừa giàu tính tạo hình, vừa giàu sức khái quát của Nguyễn Trung Thành

Đề 2: Về nhân vật Tnú trong Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành, có ý kiến cho rằng: Tnú là con người trung thực, gan dạ, dũng cảm, tuyệt đối trung thành với cách mạng Ý kiến khác lại khẳng định: Tnú là con người chan chứa tình yêu thương.

Từ cảm nhận về hình tượng nhân vật Tnú, anh/chị hãy bình luận những ý kiến trên

1 Vài nét về tác giả, tác phẩm:

- Nguyễn Trung Thành là nhà văn gắn bó mật thiết với Tây Nguyên Chính tình yêu và sự hiểu biết sâu sắc mảnh đất này đã giúp nhà văn sáng tạo nên những hình tượng nghệ thuật đặc sắc

- Truyện ngắn Rừng xà nu được viết vào mùa hè năm 1965 khi đế quốc Mĩ bắt đầu ào ạt đổ quân vào miền Nam nước ta Tnú là nhân vật trung tâm kết tinh vẻ đẹp của đan làng Xô Man, của nhân dân Tây Nguyên kiên cường, bất khuất

2 Giải thích ý kiến:

- Tnú là nhân vật kết tinh được những phẩm chất tiêu biểu nhất của con người Tây Nguyên thời chống Mĩ: vừa bất khuất, kiên trung, trọn đời gắn bó với cách mạng “trung thực, gan dạ, dũng cảm, tuyệt đối trung thành với cách mạng” vừa thủy chung, trong sáng, giàu tình nghĩa “chan chứa tình yêu thương”

- Đây là hai nhận xét khái quát về các khía cạnh khác nhau tạo nên vẻ đẹp ở nhân vật – một người anh hùng lí tưởng trong thời đại cách mạng

3 Cảm nhận về hình tượng nhân vật Tnú và bình luận về các ý kiến:

a Cảm nhận về hình tượng nhân vật Tnú:

Hình tượng nhân vật Tnú đc nhà văn khắc họa bằng hồi tưởng của mình và bằng lời kể giọng trầm bên bếp lửa của cụ Mết theo lối kể Khan “chuyện đời người đc kể trong một đêm”, ca ngợi phẩm chất anh hùng của người anh hùng bộ tộc Nhờ lối trần thuật ất Tnú hiện lên với sự kết tinh vẻ đẹp của 1 cng ưu tú của buôn làng có những nét tính cách độc đáo giàu chất sử thi

Qua lời kể của cụ Mết: Tnú là người Strá, mò côi cha mẹ từ nhỏ, lớn lên trong vòng tay của dân làng Xô Man “Đời nó khổ nhg bụng nó sạch như nước suối làng ta: Cđời và s/ phận Tnú đc dân

làng XôMan truyền tụng như 1 thiên l/sử tr/thống của dân làng – giống như 1 truyền thuyết về người anh hùng

* Tnú là con người trung thực, gan dạ, dũng cảm, trung thành tuyệt đối với cách mạng:

- Ngay từ nhỏ, Tnú bất chấp sự khủng bố gắt gao của kẻ thù (dù giặc treo cổ anh Xút, chặt đầu

bà Nhan) nhưng Tnú vẫn hăng hái vào rừng tiếp tế cho cán bộ Học chữ thua Mai, Tnú tự lấy đá đập vào đầu mình Làm liên lạc, vì sự an toàn của cách mạng, Tnú “xé rừng mà đi”, “lựa chỗ thác mạnh

mà bơi ngang, vượt lên trên mặt nước, cỡi lên thác băng băng như một con cá kình”

- Khi bị giặc bắt, Tnú vẫn kiên cường chịu đựng, không chịu khai nơi giấu cộng sản của dân làng Gặp đau thương mất mát: vợ con bị giết, bản thân bị giặc tra tấn dã man nhưng Tnú vẫn không chịu khuất phục trước kẻ thù

- Sau khi vượt ngục, với đôi bàn tay tật nguyền, Tnú đã tham gia lực lượng giải phóng quân để chiến đấu trả thù nhà, nợ nước Chính từ thực tế chiến đấu, Tnú đã vươn lên, nhận thức sâu sắc kẻ thù của cá nhân mình và kẻ thù chung của cả dân tộc

* Tnú là con người chan chứa tình yêu thương:

- Tnú gắn bó với làng Xô Man – người Strá đã nuôi Tnú khôn lớn Xa làng đi chiến đấu, anh nhớ làng da diết Sau 3 năm đi chiến đấu trở về làng anh vẫn nhớ rõ từng hàng cây, từng con đg, từng dòng suối, lòng anh hồi hộp xúc động khi nghe tiếng chày chuyên cần của người đàn bà Strá, của mẹ anh ngày xưa của Mai, của Dít;“ngực anh đập liên hồi, chân đi cứ vấp ngã”

- Tnú yêu thg vợ con tha thiết, anh sẵn sàng hi sinh tính mạng để bảo vệ, che chở cho vợ con Chứng kiến cảnh giặc đánh đập vợ con một cách dã man, anh đã xông vào giữa bầy lang sói để cứu

họ với hai bàn tay không

* Tnú, con người căm thù giawcsjsaau sắc và quyết tâm đánh giặc trả thù:

-Càng đau thg, Tnú cáng căm thù giặc Vợ con anh bị giết hại, lòng căm hận đã biến đôi mắt anh “như 2 cục than đỏ, tay bóp nát trái vả lúc nào không biết”

- Khi bị băt 10 đầu ngón tay bị đốt cháy “anh không kêu lên một tiếng nào…răng anh đa cắn nát môi anh rồi” Mười ngón tay lành lặn là bàn tay tình nghĩa; bây giờ khi 10 ngán bị đốt cụt sẽ là bàn tay kiên cường trấn áp tiêu diệt kẻ thù 10 ngón tay bị đốt cụt sẽ là 10 ngọn đuốc sáng dẫn đg cho dân làng Xô Man tiến lên quật khởi

- Yêu thg, căm hận sẽ biến thành hành động Tnú thét lên xé lòng khiến anh và đồng bào anh dứt khoát đứng lên tiêu diệt kẻ thù Chính từ thực tế chiến đấu, Tnusddax vươn lên, nhận thức sâu sắc

kẻ thù của cá nhân mình và kẻ thù chung của cả dân tộc

* Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

Nhân vật Tnú được xây dựng với cảm hứng ngợi ca, tự hào, giọng văn trang trọng, hùng tráng, say mê, đậm chất sử thi

b Bình luận về các ý kiến:

- Hai ý kiến nhận xét về nhân vật Tnú đều chính xác Mỗi ý kiến đề cập đến một khía cạnh của nhân vật, tuy khác nhau nhưng lại có mối liên hệ mật thiết, bổ sung cho nhau để cùng khẳng định

vẻ đẹp lí tưởng của hình tượng

- Nhân vật Tnú là một bước tiến mới trong sự nhận thức và biểu hiện những phẩm chất của một người anh hùng lí tưởng Cuộc đời bi tráng của Tnú là sự minh chứng cho chân lí của thời đại đánh Mĩ: “Chúng nó đã cầm súng mình phải cầm giáo”

4 Đánh giá:

Xây dựng thành công nhân vật Tnú, nhà văn đã khắc họa được hình ảnh tiêu biểu của con người mang đậm dòng máu, tính cách của người dân Tây Nguyên Qua hình tượng này, tác giả còn gợi ra số phân và phẩm chất của cả cộng đồng trong cuộc chiến đấu bảo vệ buôn làng Nguyễn Trung Thành đã giúp người đọc thêm hiểu và thêm trân trọng con người Tây Nguyên với biết bao phẩm chất thật đẹp, thật cao quý

Đề 3: Phân tích hình ảnh tập thể nhân dân anh hùng trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành

A Mở bài:

- Rừng xà nu là một truyện ngắn đặc sắc, giàu chất sử thi của văn học cách mạng miền Nam

- Một trong những điểm cơ bản tạo nên chất sử thi của tác phẩm là hình ảnh tập thể nhân dân anh hùng được Nguyễn Trung Thành khắc họa đậm nét trong đó

B Thân bài

1 Nhân vật cụ Mết

- Cụ Mết tiêu biểu cho truyền thống của làng Xô Man Lịch sử chiến đấu của làng, qua lời kể của cụ Mết, thấm sâu vào tim óc các thế hệ Cụ là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, là pho sử sống của làng

- Tấm lòng cụ Mết đối với cách mạng trước sau như một Cụ đã từng nói: “Cán bộ là Đảng, Đảng còn, núi nước này còn” Trong những năm đen tối, cụ cùng dân làng Xô Man, từ thanh niên, ông già, đến lũ trẻ đi nuôi và gác cho cán bộ: “Năm năm chưa hề có một cán bộ bị giặc bắt hay giết trong rừng làng này”

- Cụ Mết là linh hồn của làng Xô Man Chính cụ đã lãnh đạo dân làng đồng khởi Hình ảnh ông cụ mắt sáng và xếch ngược, ngực căng như một cây xà nu lớn, cất tiếng nói vang vang như một mệnh lệnh thôi thúc họ vùng lên tiêu diệt kẻ thù… thật rực rỡ như trong một trang sử thi anh hùng

“Thế là bắt đầu rồi Đốt lửa lên…!”

Từ ngày ấy, làng Xô Man trở thành làng chiến đấu Đó là phần đóng góp không nhỏ của cụ Mết vào công cuộc giải phóng quê hương, bản làng

2 Nhân vật Tnú

- Trước hết Tnú rất gắn bó với cách mạng Từ nhỏ Tnú đã từng nuôi giấu cán bộ và hoàn thành xuất sắc công tác giao liên Khi bị giặc bắt, Tnú dũng cảm chịu đựng những đòn tra tấn của giặc Sau khi vượt ngục, anh cùng cụ Mết tiếp tục lãnh đạo dân làng Xô Man mài giáo, mài rựa chiến đấu chống kẻ thù

- Tnú tha thiết thương yêu bản làng Sau ba năm chiến đấu trở về làng, anh nhớ rõ từng hàng cây, từng con đường, từng dòng suối, bồi hồi xúc động khi nghe tiếng chày chuyên cần, rộn rã của những người đàn bà và những cô gái Strá, của mẹ anh ngày xa xưa, của Mai, của Dít, từ ngày lọt lòng anh đã nghe tiếng chày ấy rồi

+ Anh yêu thương vợ con tha thiết Chứng kiến cảnh kẻ thù man rợ dùng cây sắt đập chết mẹ con Mai, nỗi đau thương của Tnú dâng lên tột đỉnh Anh lao vào lũ giặc với một tiếng thét dữ dội và anh “dang hai cánh tay rộng lớn như hai cánh lim chắc ôm chặt lấy mẹ con Mai”

- Càng đau thương, Tnú càng căm thù giặc Vợ con bị giết, lòng căm hận biến đôi mắt Tnú thành hai cục lửa lớn

+ Khi bị giặc bắt, mười đầu ngón tay Tnú bị đốt cháy, anh không kêu lên một tiếng nào (…) Răng anh đã cắn nát môi anh rồi

+ Yêu thương, căm thù biến thành hành động Tnú thét lên một tiếng… Chính nỗi đau xé lòng của Tnú đã khiến cho anh và đồng bào anh dứt khoát đứng lên tiêu diệt cả một tiểu đội giặc hung ác Riêng Tnú ra đi lực lượng, quyết tiêu diệt mọi kẻ thù tàn ác để bảo vệ bản làng, giải phóng quê hương Chính trong thực tế chiến đấu mà nhân vật vươn lên nhận thức sâu sắc về kẻ thù và nâng lòng căm thù cá nhân lên thành căm thù chung của cả dân tộc

3 Nhân vật Dít

- Dít là nhân vật tiêu biểu cho những cô gái Tây Nguyên thời chống Mĩ, trưởng thành từ những đau thương và quật khởi của dân làng Trong thời gian dân làng Xô Man chuẩn bị chiến đấu, rồi bị địch bao vây, cụ Mết và Tnú dẫn đám thanh vào rừng Chỉ có con Dít nhỏ, lanh lẹn, cứ sẩm tối lại bò theo máng nước đem gạo ra rừng cho cụ Mết, Tnú và thanh niên Khi bị giặc bắt, Dít bị chúng bắn dọa, đạn chỉ sượt qua tai, sém tóc, cày đất quanh hai chân nhỏ… đôi mắt nó thì vẫn nhìn bọn giặc bình thản…

+ Ngày Mai bị giặc đánh chết và Tnú ra đi, trong khi mọi người, cả cụ già, đều khóc vì cái chết của Mai thì Dít vẫn lầm lì, không nói gì cả, mắt ráo hoảnh Tất cả chi tiết trên thể hiện tính cách kiên cường, sức chịu đựng phi thường của Dít, biết dồn nén đau thương để nung nấu lòng căm thù Như những người con bất khuất của làng Xô Man, Dít căm thù trên cơ sở nhận thức rõ bản chất của

kẻ thù, để quyết tâm chiến đấu tiêu diệt chúng

- Dít rất giàu tình cảm thương yêu

Khi Tnú về thăm làng, Dít đã là bí thư chi bộ kiêm chính trị viên xã đội Như ngày nào, đốt mắt Dít vẫn mở to, bình thản, trong suốt khi gặp lại Tnú Dù trong lòng rất vui mừng, Dít vẫn thực hiện trách nhiệm kiểm tra giấy về phép của anh Rồi từ chỗ gọi Tnú là đồng chí, Dít chuyển sang gọi

là anh, xưng em thật tự nhiên, như người em gái nhỏ của Mai và Tnú ngày xưa và tỏ bày tình thân thiết: “Sao anh về có một đêm thôi? (…) Bọn em miệng đứa nào cũng nhắc anh mãi”

4 Nhân vật bé Heng

- Ngày Tnú ra đi lực lượng, bé Heng mới đứng đến ngang bụng anh, chưa biết mang củi, chỉ mới đeo cái xà lét nhỏ xíu theo người lớn ra rẫy Ngày Tnú về phép, bé Heng trưởng thành, với cách

ăn mặc và trang bị ra vẻ một người lính, một chiến sĩ du kích của bản làng Làng Xô Man giờ đây trở thành làng chiến đấu, và con đường vào làng phải qua hai các dốc chằng chịt hầm chông, hố chông ngăn chặn địch Bé Heng đã góp phần không nhỏ vào việc thiết lập những công sự này, nên tỏ ra rất hãnh diện

- Nếu cụ Mết xứng đáng với hình ảnh cây xà nu đại thụ giữa rừng xà nu bạt ngàn xanh thẫm, thì bé Heng tượng trưng cho cây xà nu mới lớn ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời, hứa hẹn sẽ đi xa hơn thế hệ trước

C Kết bài

- Nghệ thuật miêu tả nhân vật của Nguyễn Trung Thành mang những nét độc đáo, đậm khí vị Tây Nguyên anh hùng Nếu rừng xà nu tượng trưng cho các thế hệ dân tộc Tây Nguyên kiên cường, thì các nhân vật cụ Mết, Tnú, Dít, bé Heng là hình ảnh những lớp cây xà nu đại diện cho các thế hệ nối tiếp nhau của dân làng Xô Man, được khắc họa thật sinh động

- Qua Rừng xà nu, ta hiểu biết và mến yêu thêm đất nước con người Tây Nguyên Họ đã góp phần không nhỏ vào sự nghiệp chiến đấu chung để giải phóng dân tộc

Đề 4: Những đặc sắc nghệ thuật của Nguyễn Trung Thành trong tác phẩm Rừng xà nu

A Mở bài

Rừng xà nu được Nguyễn Trung Thành sáng tác mùa hè năm 1965 khi đế quốc Mỹ mở những cuộc tấn công trực tiếp vào Miền Nam

Tác phẩm để lại dấu ấn sâu dậm trong tâm hồn người đọc không chỉ bởi sự tái hiện thành công không khí lịch sử trên mảnh đất Tây Nguyên mà con bởi nó đã thể hiện được một ngòi bút nghệ thuật vững vàng

B Thân bài:

1 Nét đặc sắc đầu tiên phải kể đến là cách kể chuyện đầy hấp dẫn và biến hóa Hai mạch truyện: chuyện một đời người (Tnú) và chuyện một ngôi làng (Làng Xô Man) lồng vào nhau và được tái hiện qua lời kể một già làng vào một đêm bên bếp lửa Cách kể chuyện này tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt:

- Câu chuyện hiện thực mang không khí huyền thoại tạo nên âm hưởng sử thi hào hùng, tráng

lệ Hiện tại kết nối với quá khứ, hiện thực và truyền thuyết đan cài vào nhau mở rộng phạm vi không gian trong tác phẩm

- Trong phạm vi một truyện ngắn, tác giả đã đưa vào được một dung lượng đồ sộ với nhiều tình tiết, sự kiện diễn ra trong thời gian dài, với số phận các cá nhân cụ thể và cả số phận cộng đồng khiến hiện thực lịch sử được tái hiện vừa rộng vừa sâu

2 Với Rừng xà nu, Nguyễn Trung Thành đã xây dựng được những hình tượng nghệ thuật đặc sắc, vừa chân thực, sống động vừa mang tính khái quát:

- Hình tượng cây xà nu: Hình ảnh hiện thực - hình ảnh biểu tượng; vừa đẫm chất thơ, vừa hùng tráng

- Hình tượng những con người Tây Nguyên: vừa mang những đặc điểm, tính cách chung tiêu biểu cho vẻ đẹp tâm hồn cả cộng đồng, vừa mang những nét riêng:

- Cụ Mết: Nhân vật mang bóng dáng những người anh hùng trong các bản trường ca, người kết tinh sức mạnh và gìn giữ truyền thống cho cả cộng đồng

- Tnú, Mai, Dít: Thế hệ trẻ những con người bản lĩnh, yêu nước, căm thù giặc, gan góc, dũng cảm, tha thiết gắn bó với mảnh đất quê hương

- Heng: thế hệ tương lai, người tiếp nối truyền thống cha anh

Hình tượng cây xà nu và hình tượng con người Tây Nguyên được miêu tả trong sự song hành đối xứng và song trùng nhau khiến không khí hiện thực hiện lên vừa hùng tráng, vừa đầy lãng mạn

3 Ngôn ngữ giọng điệu: vừa trữ tình sâu lắng vừa hào hùng, mạnh mẽ, kết hợp giữa xúc cảm

và suy tư trầm lắng “Rừng xà nu” không chỉ tái hiện lịch sử ở chiều rộng mà ở cả chiều sâu

C Kết bài

Rừng xà nu kết tinh những thành tựu nghệ thuật của ngòi bút sử thi lãng mạn Nguyễn Trung Thành

III HỆ THỐNG ĐỀ NÂNG CAO VÀ SO SÁNH:

Đề 5: Tính chất sử thi trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành.

Dàn ý

1 Giới thiệu tác giả và tác phẩm

- Nguyễn Trung Thành là nhà văn quân đội, cả 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, ông luôn gắn bó với chiến trường Tây Nguyên, với thiên nhiên và con người nơi đây

- Rừng xà nu ra đời vào mùa hè năm 1965, khi đế quốc Mĩ ào ạt đổ quân vào miền Nam nước

ta, mở màn cuộc chiến tranh cục bộ của chúng Tác phẩm là một bài kịch thời chống Mĩ nên mang đậm chất sử thi

2 Giải thích khái niệm tính chất sử thi

- Tính chất sử thi ở đây không phải là khái niệm thể loại hay quy mô của tác phẩm, mà là một tác phẩm phản ánh cuộc sống con người thời hiện đại đã được phủ lên màu sắc sử thi

- Tính chất sử thi là một đặc điểm của dòng văn học sáng tác trên nền tảng của ý thức cộng đồng toàn dân xuất hiện vào thời kỳ có đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc ta với thực dân Pháp

và đế quốc Mĩ

- Tính chất sử thi thể hiện ở xung đột, trong tác phẩm văn học là xung đột giữa toàn dân với

kẻ thù xâm lược, chủ đề cơ bản có tính sử thi là tình cảm yêu thương, ngợi ca dân tộc, nhân dân, Tổ quốc, truyền thống anh hùng trong quá trình đấu tranh giành độc lập toàn dân Lập trường có tính sử thi là nhà văn vì lợi ích của dân tộc, cộng đồng Nhân vật có tính sử thi là nhân vật anh hùng đại diện cho phẩm chất, ý chí và sức mạnh của dân tộc, đặc biệt là các hình tượng lãnh tụ, hình tượng chiến binh, hình tượng người mẹ Giọng điệu có tính sử thi cơ bản là giọng ngợi ca, tụng ca, giọng khẳng định và cổ vũ nhân dân chiến đấu Tình cảm có tính sử thi chủ yếu là tình yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, yêu bộ đội…

3 Phân tích và chứng minh

a Xung đột và chủ đề có tính sử thi

- Qua hình tượng trung tâm trong Rừng xà nu, tác giả đã phản ánh hiện thực đấu tranh gay gắt diễn ra ở dân làng Xô Man, nhân dân Xô Man anh hùng với thế lực hung hãn là đế quốc Mĩ và bè lũ tay sai Ngay từ đầu tác phẩm đã thể hiện xung đột và chủ đề có tính sử thi: “Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc, chúng nó bắn đã thành lệ…Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu cạnh con nước lớn”…

- Trong đau thương mất mát, “cả rừng xà nu không có cây nào không bị thương” những vẫn không khuất phục vẫn dâng trào sức sống mạnh mẽ, hướng về ánh sáng mặt trời, chống trả lại quân thù “Cứ thế 2, 3 năm nay rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn của mình che chở cho làng…”

b Nhân vật và tình cảm có tính chất sử thi

- Bằng thủ pháp chiếu ứng rừng cây - đời người, Nguyễn Trung Thành đã xây dựng những hình tượng nhân vật đẹp như Tnú, cụ Mết, Dít, bé Heng; nổi bật lên trên bối cảnh Tây Nguyên hùng

vĩ là lòng yêu nước nồng nàn, phẩm chất anh hùng, sẵn sàng hi sinh vì đồng bào, đồng chí…

- Tiêu biểu là hình tượng nhân vật Tnú Đây là nhân vật kết tinh phẩm chất anh hùng của dân tộc Strá, làng Xô Man; đại diện cho số phận của cả cộng đồng, con đường đi lên của dân tộc

c Giọng điệu có tính chất sử thi

- Giọng điệu cơ bản của Rừng xà nu là giọng ngợi ca, tự hào, khẳng định cổ vũ nhân dân đấu tranh Tác phẩm ca ngợi phẩm chất anh hùng, sức sống mãnh liệt của dân tộc Tây Nguyên Như cây

xà nu, rừng xà nu, biết bao bom đạn giội xuống nhưng họ vẫn như rừng xà nu “Nối tiếp chạy đến chân trời”

- Câu chuyện được kể qua lời cụ Mết, cụ là nguồn cội, là sức mạnh của dân làng Xô Man thời đánh Mĩ Câu chuyện được kể bên bếp lửa xà nu theo lối kể “khan” với giọng trầm hùng, trang trọng vang vọng chất sử thi hòa vào chất thơ hùng tráng bay vút lên từ thiên nhiên đến con người miền núi bất khuất mà hiền hòa

4 Đánh giá

- Rừng xà nu đánh dấu sự thành công của văn xuôi Việt Nam thời chống Mĩ, là bản hùng ca của Tây Nguyên bất khuất, ngoan cường, dũng cảm trong đấu tranh

- Tính chất sử thi là một nét độc đáo trong văn học Việt Nam thời đại mới, nó kế tục và phát triển dòng văn học yêu nước đậm đà bản sắc dân tộc, vẻ đẹp tinh thần truyền thống của con người Việt Nam

Đề 6: Đọc “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành, không thể nào quên được hình ảnh bản tay Tnú đầy ấn tượng Hãy phân tích hình ảnh bàn tay Tnú trong truyện để chứng tỏ rằng: Đây là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo của nhà văn nhằm khắc họa rõ nét chân dung nhân vật

và bộc lộ sâu sắc chủ đề của tác phẩm.

1 Giới thiệu vấn đề

2 Phân tích

Trong cuộc đời đầy bi tráng của Tnú chi tiết gây ấn tượng nhất là đôi bàn tay của anh Nguyễn Trung Thành đã đặc biệt dụng công miêu tả bàn tay của nhân vật Tnú Từ hình ảnh đôi bàn tay này hiện lên không chỉ cuộc đời mà cả tính cách của nhân vật

- Khi còn lành lặn, bàn tay Tnú là bàn tay nghĩa tình, thẳng thắn, trung thành Đấy là bàn tay cầm phấn học chữ do cán bộ Quyết dạy, bàn tay cầm đá tự ghè vào đầu mình để trừng phạt cái tội không nhớ mặt chữ, bàn tay đặt lên bụng mà nói “cộng sản ở đây này”… , rồi tới khi thoát tù trở về làng, Tnú gặp Mai ở đầu rừng, Mai xúc động chảy nước mắt khi cầm hai bàn tay Tnú

- Bàn tay Tnú là bàn tay đau thương Ấn tượng mạnh nhất về bàn tay của Tnú chính là đoạn cao trào của truyện, cũng là đoạn đời bi tráng nhất của nhân vật: giặc quấn giẻ tẩm dầu xà nu vào mười ngón tay anh và đốt “Mười ngón tay đã thành mười ngọn đuốc” thiêu cháy cả gan ruột Tnú, anh

“nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi Răng anh đã cắn nát môi anh” Dầu xà nu rất thơm, nay đã khét lẹt mùi thịt cháy Nhưng mười ngọn đuốc thịt da đó đã kịp làm mồi châm ngọn lửa cho dân làng nổi dậy Sau tiếng thét của Tnú, theo lệnh của cụ Mết, trai tráng làng

Xô Man không thể kiềm chế được nữa, họ đã vùng lên giết hết cả tiểu đội giặc, mở ra một trang sử đấu tranh mới của làng Xô Man Từ đây, bàn tay Tnú trở thành bàn tay tật nguyền, mỗi ngón tay chỉ còn lại hai đốt, như một chứng tích về tội ác man rợ của kẻ thù mà Tnú mang theo suốt đời

- Bàn tay Tnú còn là bàn tay quả báo đối với kẻ thù Tuy tàn tật nhưng hai bàn tay ấy vẫn cầm được giáo, cầm được súng chiến đấu; hơn nữa, vẫn có thể bóp chết tên chỉ huy địch khi hắn cố thủ trong hầm

3 Đánh giá

Như vậy, bàn tay Tnú được miêu tả trải dài theo suốt cả câu chuyện Dường như mọi nét tính cách cũng như số phận và chiến công của Tnú đều gắn với hình ảnh hai bàn tay ấy

Cũng như nhiều nhân vật trong văn học chống Mĩ, Tnú được xây dựng bằng bút pháp lãng mạn, giàu lí tưởng Qua nhân vật này, Nguyễn Trung Thành muốn thể hiện phẩm chất, số phận và nhất là con đường đến với cách mạng của nhân dân Tây Nguyên, nhân dân miền Nam trong quá trình đấu tranh giải phóng đất nước, giành độc lập, dân tộc

Đê 7 Có ý kiến cho rằng : Ở Tnú không có vấn đề tìm đường, nhận đường như nhân vật

A Phủ Câu chuyện về Tnú được mở ra từ chính câu chuyện về A Phủ dần khép lại.

Anh/ chị hãy so sánh hai nhân vật A Phủ (Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài) và Tnú (Rừng xà

nu – Nguyễn Trung Thành) để làm sáng tỏ ý kiến trên.

1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề cần bàn luận

- Tô Hoài là một trong những cây bút văn xuôi hàng đầu của nền văn học hiện đại Việt Nam.Truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của ông được viết trong thời kì chống Pháp

- Nguyễn Trung Thành là nhà văn quân đội gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ Rừng xà nu của ông được viết trong thời kì chống Mĩ Cả hai tác phẩm đều đề cập tới số phận người nông dân miền núi bị áp bức dưới ách thống trị của bọn thực dân, đế quốc, tiêu biểu là hai nhân vật A Phủ và Tnú

2 So sánh hai nhân vật

a Giải thích: Vấn đề tìm đường, nhận đường

- Tìm đường, nhận đường là vấn đề nhận thức về lí tưởng- mục đích cao nhất của cuộc sống

- Nhân vật A Phủ của Tô hoài được coi là nhân vật đang trên con đường đi tìm lí tưởng và nhận thức lí tưởng, nhân vật Tnú đã có lí tưởng ngay từ khi anh còn nhỏ

b Điểm giống nhau và khác nhau

b.1 Điểm giống nhau

- Đều sinh ra từ những vùng cao, xa xôi hẻo lánh Đều mồ côi, lớn lên là những chàng trai khỏe mạnh, cường tráng, biết làm việc, sống hồn nhiên, yêu đời, yêu chính nghĩa

- Cả hai đều có phẩm chất dũng mãnh, căm thù cái ác, sự bất công và đi theo cách mạng b.2 Điểm khác nhau

* Nhân vật A Phủ :

- Lớn lên giữa núi rừng hoang dã, lao động giỏi, biết đúc lưỡi cày, săn bắn thạo, sống hồn nhiên

- Vì đánh nhau với A Sử, A Phủ bị bắt làm người ở gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra Đánh mất

bò bị trói đứng vào cột

- Khi ánh sáng của Đảng chưa tới, A Phủ nói riêng và người nông dân trên các vùng núi cao nói chung có thói quen sống cam chịu Họ sống như trong đêm tối không biết đường ra, không ai chỉ đường vạch lối, để đến khi cái chết cận kề, họ mới biết dựa vào nhau để giành giật lấy sự sống

Tô Hoài đã chỉ ra để bạn đọc thấy đó là bước tìm đường, nhận đường của A Phủ để sau này sang Phiềng Sa được giác ngộ, sẵn sàng cầm súng trở thành du kích quay về giải phóng quê hương

* Nhân vật Tnú:

- Tnú mồ côi nhưng được sống trong sự đùm bọc của dân làng Xô Man, được gần cán bộ cách mạng, anh đã có những điều kiện thuận lợi và những phẩm chất mới mẻ, vượt xa so với A Phủ Anh được cán bộ cách mạng dạy chữ (Anh Quyết) để sau này tiếp nối làm cán bộ, lãnh đạo phong trào cách mạng ở quê hương

- Anh yêu làng, yêu nước, gan góc, dũng cảm, mưu trí, không sợ hi sinh, trung thành tuyệt đối với cách mạng Tnú cùng Mai đi tiếp tế cho cán bộ, làm giao liên rồi bị bắt, bị tra tấn, tù đày…; khi vượt ngục trở về Tnú đã thành chàng trai rắn chắc, cao lớn, đẹp đẽ như cây xà nu cường tráng nhất khu rừng

- Bi kịch đau đớn nhất trong cuộc đời Tnú là phải chứng kiến cảnh kẻ thù tra tấn, giết chết vợ con mà không cứu nổi, chính bản thân anh cũng bị bắt và bị tra tấn dã man

- Vượt lên hoàn cảnh đau thương, anh lên đường vào lực lượng vũ trang tiếp tục chiến đấu bảo

vệ lũ làng, quê hương, đất nước

3 Đánh giá chung

A Phủ và Tnú đều là những người con ưu tú của núi rừng Tây Bắc, Tây Nguyên trong các cuộc chiến tranh vệ quốc, mang trong mình chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng của dân tộc Việt Nam, mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ tiếp nối

Đề 8: Về hình tượng Tnú trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành, có ý kiến cho rằng : Tnú điển hình cho tính cách con người Tây Nguyên Ý kiến khác thì nhấn mạnh: Tnú điển hình cho con đường đấu tranh cách mạng của người làng Xô Man.

Từ cảm nhận của mình về hình tượng này, anh/chị hãy bình luận những ý kiến trên và nêu ý kiến đánh giá về hình tượng Tnú.

Hướng dẫn:

a Đặt vấn đề :

- Nguyễn Trung Thành (Nguyên Ngọc) là một trong những nhà văn lớn của nền văn học VN hiện đại Ông cũng là nhà văn của mảnh đất Tây Nguyên hùng vĩ Có duyên và gắn bó với mảnh đất

Tây Nguyên trong cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ là điều kiện thuận lợi, tiền đề dẫn đến những thành công trong những sáng tác về vùng đất này : Đất nước đứng lên, Rừng xà nu …

- Truyện ngắn Rừng xà nu (1965) viết về những anh hùng làng Xô Man trong cuộc kháng chiến chống Mĩ, tiêu biểu cho khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn của VHVN 1945-1975 Cảm hứng của Rừng xà nu được phát khởi từ một triết lí nảy ra từ máu lửa của một thời đại đau thương mà anh dũng

- Hình tượng trung tâm của tác phẩm là Tnú Có ý kiến cho rằng : Tnú điển hình cho tính cách con người Tây Nguyên Ý kiến khác thì nhấn mạnh : Tnú điển hình cho con đường đấu tranh cách mạng của người làng Xô Man Vậy đâu là giá trị thực sự của hình tượng này?

b Giải quyết vấn đề:

- Giải thích ý kiến :

+“Tnú điển hình cho tính cách con người Tây Nguyên” nghĩa là tính cách, phẩm chất của Tnú

có nhiều điểm tương đồng, khái quát hoặc được kết tinh từ tính cách, phẩm chất của con người Tây Nguyên Tính cách của Tnú tiêu biểu cho tính cách con người Tây Nguyên “Tnú điển hình cho con đường đấu tranh cách mạng của người làng Xô Man” là nói cuộc đời Tnú có điểm tương đồng với con đường đấu tranh cách mạng của con người làng Xô Man, đi từ khó khăn gian khổ đến thắng lợi,

từ đau thương đến anh dũng

¬- Phân tích khái quát về hình tượng :

+ Bối cảnh đất nước và làng Xô Man trong kháng chiến

+ Hoàn cảnh riêng của nhân vật

+ Khái quát tính cách, tâm hồn, lí tưởng của nhân vật

- Chúng ta nhất trí với những ý kiến trên Đây là hai nhận xét khái quát về hai khía cạnh khác nhau của hình tượng Tnú : ý kiến trước chỉ ra vẻ đẹp tính cách, phẩm chất ; ý kiến sau khái quát phương diện cuộc đời

* Tnú trước hết điển hình cho tính cách con người Tây Nguyên :

+ Yêu nước, căm thù giặc sâu sắc, bất khuất với kẻ thù : Tnú có 3 mối thù lớn : của bản thân, của gia đình, của buôn làng Phân tích những chi tiết hay : bị đốt mười ngắn tay, lửa cháy ở trong lồng ngực ; đôi mắt Tnú biến thành hai cục lửa lớn khi chứng kiến cảnh vợ con bị giặc tra tấn ; …

+ Sớm có lí tưởng cách mạng, trung thành với cách mạng, tính kỉ luật cao : từ bé đã thuộc lòng câu nói của cụ Mết “cán bộ là Đảng …còn” ; về thăm làng một đêm nhưng có giấy phép …

+ Sức sống mãnh liệt, dẻo dai : chi tiết đôi bàn tay Tnú

+ Trung thực, dũng cảm, gan góc, thông minh lanh lợi, có tinh thần trách nhiệm trong công việc : để cán bộ ngủ một mình ngoài rừng bụng dạ không yên được ; đi rừng ; vượt suối ; nuốt lá thư…

+ Có tình thương yêu sâu sắc với gia đình, buôn làng

* Tnú còn là điển hình cho con đường đấu tranh cách mạng của người làng Xô Man :

+ Mang thân phận mồ côi, sinh ra và lớn lên trong sự đùm bọc, yêu thương của buôn làng, Tnú có một cuộc đời nghèo khổ, cơ cực như bao người khác nhưng cũng phát huy được cốt cách của người Xô Man : “Đời nó khổ nhưng bụng nó sạch như nước suối làng ta”

+ Tnú gặp bi kịch khi chưa cầm vũ khí : bản thân bị bắt, bị tra tấn dã man (mỗi ngón tay chỉ còn hai đốt), bị tù ; vợ con bị giặc tra tấn đến chết ; cụ Mết nhắc lại nhiều lần “Tnú không cứu sống được Mai” – “Tnú không cứu sống được mẹ con Mai” – “Tnú không cứu được vợ con”…để khắc ghi vào tâm trí người nghe một chân lí của thời đại : chừng ấy phẩm chất (gan góc, quả cảm, tình yêu sâu sắc …) là chưa đủ để cứu sống mẹ con Mai mà phải là “chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo”

+ Tnú được giải thoát khi dân làng Xô Man đã cầm vũ khí, đứng dậy đấu tranh, bảo vệ buôn làng ; vượt lên nỗi đau đớn, bi kịch cá nhân, Tnú quyết tâm gia nhập lực lượng giải phóng, giết giặc trả thù cho gia đình, quê hương, góp phần bảo vệ buôn làng

+ Bước đường đời của Tnú đại diện cho con đường của các dân tộc Tây Nguyên trong khói lửa đấu tranh Câu chuyện bi tráng ở một con người mang ý nghĩa của một dân tộc

- Phản biện của bản thân (bổ sung ý kiến) :