2 TIÊM THUỐC ok

Khái niệm tiêm an toàn• Tại Việt Nam – 55% nhân viên y tế còn chưa cập nhật thông tin về TAT – Tỷ lệ người bệnh được kê đơn sử dụng thuốc tiêm cao 71,5%; – phần lớn nhân viên y tế chư

TIÊM THUỐC

MỤC TIÊU

1 Nêu được mục đích của tiêm thuốc.

2 Trình bày được các bước thực hiện các

đường tiêm an toàn và hiệu quả.

3 Trình bày được các tai biến do tiêm thuốc

gây ra do từng đường tiêm.

4 Nhận thức được tầm quan trọng của việc

Mục đích của tiêm thuốc

Khái niệm tiêm an toàn

• Theo WHO, có tới 50% các mũi tiêm ở các nước đang phát triển là không an

toàn và trong năm 2000:

– 21 triệu ca nhiễm HBV

– 2 triệu ca nhiễm HCV

– 260 000 ca nhiễm HIV

Khái niệm tiêm an toàn

Khái niệm tiêm an toàn

• Tại Việt Nam

– 55% nhân viên y tế còn chưa cập nhật thông tin về TAT

– Tỷ lệ người bệnh được kê đơn sử dụng thuốc tiêm cao (71,5%);

– phần lớn nhân viên y tế chưa tuân thủ quy

trình kỹ thuật và các thao tác KSNK

Khái niệm tiêm an toàn

CÁC GIẢI PHÁP THỰC HÀNH

• Giảm hoặc loại bỏ các mũi tiêm không cần thiết:

– Tập huấn về TAT:

– Thông tư 23/2011/TT-BYT: bác sĩ chỉ kê đơn thuốc

tiêm khi người bệnh không uống được thuốc hoặc khi

sử dụng thuốc theo đường uống không đáp ứng

được yêu cầu điều trị hoặc với thuốc chỉ dùng đường tiêm

- Vỏ bơm tiêm (bộ phận chứa thuốc)

- Ruột bơm tiêm (để hút và bơm thuốc).

CẤU TẠO BƠM TIÊM

VỎ BƠM TIÊM

RUỘT BƠM TIÊM ( PITTON)

CÁC CỠ BƠM TIÊM

KIM TIÊM

• Chất liệu: thép không gỉ

• Cấu tạo: rỗng ở giữa, đầu vát và nhọn.

• Kích thước: nhiều cỡ, tùy theo thuốc và vị trí

tiêm

• Ðốc kim : số từ 18-27G.

• Chiều dài của kim : 1,5 - 6cm.

CẤU TẠO KIM TIÊM

MŨI VÁT THÂN KIM ĐỐC KIM

CHÚ Ý

THUỐC ỐNG

THUỐC LỌ

THÙNG ĐỰNG VẬT SẮC NHỌN

Xe tiêm

Dụng cụ VK và sạch

DC dự trữ Hộp, túi chứa chất thải

– 2 thời điểm chuẩn bị phương tiện thuốc tiêm

và trước khi tiêm

NGUYÊN TẮC THỰC HÀNH TIÊM

• Không gây nguy hại cho người nhận

mũi tiêm

• Phát hiện sớm dấu hiệu của sốc phản vệ:

– Thường xẩy ra sau khi tiêm từ vài giây đến 20-30 phút.

– Khởi đầu người bệnh có cảm giác ớn lạnh bồn chồn hốt hoảng buồn nôn nôn cảm giác khó thở đau ngực vã mồ hôi tay chân

lạnh…

– Mạch nhanh nhỏ huyết áp tụt ngứa ran khắp người đau quặn

bụng đại tiểu tiện không tự chủ.

NGUYÊN TẮC THỰC HÀNH TIÊM

• Không gây nguy hại cho người nhận

mũi tiêm:

– Độ I: Diphenhydramin: 1mg/kg, methylpresnisolon 1-2mg/kg

– Độ II, III: Tiêm bắp 1/2 ống -1 ống Adrernalin 1mg ngay sau khi

có dấu hiệu của sốc phản vệ xẩy ra đối với người lớn 1/5-1/3 – Độ IV: tiêm mạch châm dung dịch 1/10 0.5-1ml ở người lớn, trẻ

em không áp dụng tiêm mạch chậm truyền tĩnh mạch.

NGUYÊN TẮC THỰC HÀNH TIÊM

• Không gây nguy hại cho người tiêm

NGUYÊN TẮC THỰC HÀNH TIÊM

• Không gây nguy hại cho người tiêm

– Phòng ngừa nguy cơ đổ lỗi trách nhiệm cho

người tiêm

– Thông báo giải thích rõ cho người bệnh

– Trường hợp cấp cứu bác sĩ ra y lệnh bằng

miệng điều dưỡng tiêm phải nhắc lại rõ ràng

– Ghi tên người bệnh lên lọ thuốc

NGUYÊN TẮC THỰC HÀNH TIÊM

• Không gây nguy hại cho cộng đồng

KHAY DUÏNG CUÏ TIEÂM

TIÊM TRONG DA

ĐỊNH NGHĨA

Tiêm trong da là tiêm một lượng

thuốc rất nhỏ (1/10 ml) vào lớp

thượng bì.

CHỈ ĐỊNH

• Tiêm một số loại vacxin phòng bệnh.

• Thử phản ứng của cơ thể với thuốc.

VỊ TRÍ TIÊM:

• 1/3 trên mặt trong cẳng tay.

• Hai bên cơ ngực lớn.

• Hai bên bả vai.

LƯU Ý

• Khi tiêm vaccin thì không sát khuẩn lại bằng

bông cồn

• Tiêm thử phản ứng :

 Đánh dấu vòng tròn chỗ tiêm bằng bút xanh.

 Tiêm đối chứng tay bên kia 1/10ml nước cất

TIÊM DƯỚI DA

ĐỊNH NGHĨA

• Đưa một lượng thuốc vào mô liên kết

lỏng lẻo dưới da (lớp mỡ).

CHỈ ĐỊNH

• Các loại thuốc muốn phát huy tác

dụng từ từ như: Atropin sulfat,

insulin…

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Một số loại thuốc dầu khó tan

VỊ TRÍ TIÊM

• Đầu dưới cơ tam đầu.

• 1/3 mặt trước ngoài đùi

• Dọc cơ thẳng bụng

TAI BIẾN

- Gãy kim, quằn kim:

• Nguyên nhân : Do BN giãy giụa.

• Đề phòng: giữ BN thật tốt.

- Quằn kim:

• Nguyên nhân: sai lầm về kỹ thuật khi tiêm.

• Đề phòng: không tiêm ngập đốc kim.

Do quá trình tiêm:

TAI BIẾN

• Nguyên nhân: do thuốc, do phản ứng của cơ thể

đối với thuốc.

• Phát hiện: BN thay đổi sắc mặt, vã mồ hôi, tái

mặt…

• Đề phòng :

Mang hộp chống shock trên xe tiêm

Hỏi rõ tiền sử dị ứng thuốc của BN

Shock:

TIÊM BẮP

ĐỊNH NGHĨA

• Tiêm bắp thịt là tiêm một lượng thuốc

vào trong bắp thịt (tức là phần cơ nằm dưới lớp da và mô dưới da).

MỤC ĐÍCH

 Thuốc vào cơ thể tác dụng nhanh

 Hấp thu thuốc không bị ảnh hưởng bởi dịch vị

 Thay thế khi bệnh nhân hôn mê, nôn ói.

CHỐNG CHỈ ĐỊNH:

• Thuốc gây hoại tử tổ chức:

Calciclorua

Uabain

Vị trí tiêm:

• Tiêm bắp nông:

(lượng thuốc <= 2ml) – Cơ delta: cách ụ vai 5 cm

Vị trí tiêm bắp nông:

5cm

Vị trí tiêm

Vị trí tiêm:

• Tiêm bắp sâu: (lượng thuốc<= 5ml)

– 1/3 mặt trước ngoài đùi.

Vị trí tiêm bắp sâu:

Vị trí tiêm bắp sâu:

Vị trí tiêm bắp sâu:

Vị trí tiêm

Góc độ tiêm

Góc độ tiêm

TAI BIẾN, XỬ TRÍ:

• Gãy kim,quằn kim

• Đâm phải dây thần tọa

• Tắc mạch

• Abces nhiễm khuẩn

• Hoại tử mô

• Shock

TAI BIẾN

- Gãy kim, quằn kim:

• Nguyên nhân : Do BN giãy giụa.

• Đề phòng: giữ BN thật tốt.

- Quằn kim:

• Nguyên nhân: sai lầm về kỹ thuật khi tiêm.

• Đề phòng: không tiêm ngập đốc kim.

Do quá trình tiêm:

TAI BIẾN

• Nguyên nhân:

Tiêm những chất gây hoại tử mô:

Calciclorua, Uabain…

• Phát hiện: chỗ tiêm nóng, đỏ, đau Lúc

đầu cứng sau mềm nhũn giống ổ abces.

Gây mảng mục

TIÊM TĨNH MẠCH

CHỈ ĐỊNH

• Những thuốc muốn phát huy tác dụng nhanh.

• Những thuốc tác dụng toàn thân.

• Những thuốc đẳng trương, ưu trương nếu tiêm truyền với khối lượng lớn.

• Máu, huyết tương và dung dịch keo.

• Các huyết thanh trị liệu.

SÁT KHUẨN VỊ TRÍ TIÊM

TAI BIẾN

1 Tắc kim tiêm

+ Nguyên nhân: do máu vào kim tiêm đông lại

+ Xử trí: Giải phóng cục máu đông/ thay kim.

2 Phồng nơi tiêm: Có thể gây hoại tử

+ Nguyên nhân: Kim tiêm không nằm trong lòng mạch + Xử trí: Rút kim tiêm ra tiêm lại

TAI BIẾN

5 Nhiễm khuẩn:

+ Nguyên nhân : Do vô khuẩn không tốt

+ Đề phòng: Thực hiện tốt công tác vô khuẩn

trước, trong và sau khi tiêm thuốc

6 Sốc phản vệ:

+ Nguyên nhân: Do phản ứng của cơ thể với thuốc

Quy trình kỹ thuật (ID,SC,IM)

Quy trình kỹ thuật

Quy trình kỹ thuật

Quy trình kỹ thuật

Quy trình kỹ thuật (IV)

Quy trình kỹ thuật

Quy trình kỹ thuật

CẢM ƠN ĐÃ LẮNG NGHE