TIỂU LUẬN Tư tưởng hcm

2 Từ Đại hội Đảng VI của Đảng xác định đây là thời kì phát triển mới – thời kỳ “Đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước” định hướng phát triển nhằm mục tiêu “Xây dựng nước ta th

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



VẤN ĐỀ CÔNG NGHIỆP HÓA GẮN VỚI HIỆN ĐẠI HÓA CÔNG NGHIỆP HÓA HIỆN ĐẠI HÓA GẮN VỚI PHÁT TRIỂN

Họ tên sinh viên thực hiện đề tài:

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Những nội dung chính 3

NỘI DUNG 5

KIẾN THỨC CƠ BẢN 5

1 Khái niệm công nghiệp hóa, khái niệm hiện đại hóa 5

1.1 Công nghiệp hóa 5

1.2 Hiện đại hóa 5

2 Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa; công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức 5

2.1 Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa 5

2.2 Công nghiêp hóa hiện đại hóa gắn liền với phát triển kinh tế tri thức 7 2.2.1 Khái niệm kinh tế tri thức 7

2.2.2 Đặc trưng cơ bản và vai trò của nền kinh tế tri thức 7

2.2.3 Khái quát thực trạng kinh tế tri thức trên thế giới và ở Việt Nam 9 2.2.4 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải gắn với phát triển kinh tế tri thức 11

KIẾN THỨC VẬN DỤNG 14

1 Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Nhu cầu cấp thiết trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa 14

1.1 Thực trạng nguồn nhân lực của nước ta 14

1.2 Nguồn nhân lực là nhân tố quyết định nhất đến chiến lược công nghiệp hóa – hiện đại hóa của nước ta 16

2 Vai trò của giáo dục đại học, vai trò của sinh viên trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa và phát triển kinh tế tri thức hiện nay 17

2.1 Giáo dục đại học trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 17

2.2 Sinh viên trong thời đại công nghiệp hóa – hiện đại hóa 20

KẾT LUẬN 22

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước Việt Nam chúng ta đã trải qua thời gian chiến tranh để giành độc lập, tự do Dân tộc Việt Nam đã phải chịu nhiều hi sinh, mất mát để giữ vững quyền độc lập tự do ấy! Ngày nay, đất nước đã hòa bình, nhân dân ta đang trên con đường xây dựng, phát triển kinh tế đất nước ngày càng giàu mạnh hơn Toàn cầu hóa kinh tế là một xu hướng nổi trội và đã trở thành môi trường của các cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các nước trên thế giới Đứng trước thực trạng như vậy, phát triển đất nước theo đường lối mới, Chính phủ ta ngày càng nhận thấy rõ hơn

sự cần thiết phải tham gia vào quá trình đó!

Chúng ta đang sống trong thời đại cách mạng công nghiệp Quanh ta khắp nơi trên thế giới đã và đang diễn ra quá trình chuyển đổi trong đời sống kinh tế Quá trình cải cách kinh tế là thử thách lớn nhất với tất cả các dân tộc và các chế

độ muốn thay đổi mô hình hoạt động kinh tế của mình Có nhiều xu hướng khác nhau, song có một chủ để chung là chuyển nền kinh tế sang định hướng thị trường Với xu hướng phát triển tất yếu của thời đại, Việt Nam cũng chọn cho mình một con đường phát triển kinh tế Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã chọn cho đất nước mình con đường phát triển nền kinh tế thị trường có sự quản lí của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đó là con đường phát triển tất yếu phù hợp với những điều kiện khách quan vốn có

Nước ta thuộc vào nhóm nước đang phát triển, là một trong những nước nghèo trên thế giới, nông nghiệp lạc hậu còn chưa thoát khỏi xã hội truyền thống

để sang “Xã hội văn minh công nghiệp” Do đó khách quan phải tiến hành công nghiệp hóa – hiện đại hóa là nội dung, phương thức là con đường phát triển nhanh

có hiệu quả Đối với nước ta quá trình công nghiệp hóa còn gắn chặt với hiện đại hóa, nó làm cho xã hội chuyển từ xã hội truyền thống sang xã hội hiện đại làm biến đổi căn bản bộ mặt của xã hội trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội, chính trị…

2

Từ Đại hội Đảng VI của Đảng xác định đây là thời kì phát triển mới – thời

kỳ “Đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước” định hướng phát triển nhằm mục tiêu “Xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất

kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh”

Muốn thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, nâng cao đời sống nhân dân… thì không còn con đường nào khác là chúng ta phải đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa Để làm được như vậy thì một vấn đề cần được đặt lên hàng đầu đó là vấn đề phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao kỹ thuật, công nghệ,

và trong đó đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực Quan trọng hơn cả khi phát triển nguồn nhân lực, đó là tri thức, gắn với nền kinh tế tri thức! Đại hội lần thức X của Đảng đã khẳng định “Tranh thủ cơ hội thuận do bối cảnh quốc tế tạo ra và tiềm năng, lợi thế của nước ta để rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh

tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và công nghiệp hóa, hiện đại hóa” Chính vì vậy, nhóm em lựa chọn đề tài: “Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa Công nghiệp hóa hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức” để làm bài tiểu luận

2 Mục đích nghiên cứu

Làm sáng tỏ những đặc điểm Công nghiệp hóa gắn liền với hiện đại hóa, Công nghiệp hóa hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức Hiểu vì sao công nghiệp hóa hiện đại hóa phải gắn với phát triển kinh tế tri thức Chỉ ra những đặc trưng cơ bản, vai trò của nền kinh tế tri thức, thực trạng của kinh tế tri thức hiện nay, từ đó áp dụng đối với thị trường Việt Nam Bất cứ nền kinh tế nào: nông nghiệp, công nghiệp, đặc biệt là những ngành kinh tế hậu công nghiệp đều cần tới tri thức để phát triển Phát triển nền kinh tế tri thức, góp phần hoàn thiện xã hội Việt Nam đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất

nước Công nghiệp hóa là con đường thiết yếu mà mọi quốc gia đều phải trải qua

để đi tới một xã hội hiện đại Công nghiệp hóa – hiện đại hóa của Việt Nam được tiến hành bối cảnh xu hướng trên thế giới đang chuyển mạnh lên nền kinh tế tri thức và xu hướng toàn cầu hóa kinh tế đã và đang tác động sâu sắc với tốc độ cao đến đời sống kinh tế - xã hội của mọi quốc gia, trong khi đó Việt Nam vẫn trong tình trạng của một nước có điểm xuất phát thấp, nhiều yếu tố lạc hậu, phát triển thiếu bền vững Trong bối cảnh nhiều cơ hội và thách thức đan xen, để đi tới một nền kinh tế hiện đại, Việt Nam phải có những giải pháp bứt phá Sự lựa chọn giải pháp đẩy mạnh Công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức

là cấp thiết Nhận thức đúng tầm quan trọng của đẩy mạnh Công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam trong các nhiệm vụ kinh tế

xã hội của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội cũng như trong yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta để chủ động sáng tạo trong hoạch định chính sách và tổ chức thực tiễn

3 Những nội dung chính

Công nghiệp hóa là quá trình chuyển đổi một cách căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao

Hiện đại hóa là quá trình ứng dụng và trang bị những thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến, hiện đại vào quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản

4 Kinh tế tri thức có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển xã hội ngày nay Phát triển kinh tế tri thức là cơ hội để rút ngắn khoảng cách lạc hậu

NỘI DUNG

KIẾN THỨC CƠ BẢN

1 Khái niệm công nghiệp hóa, khái niệm hiện đại hóa

1.1 Công nghiệp hóa

Công nghiệp hóa là quá trình chuyển đổi một cách căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao (1)

1.2 Hiện đại hóa

Hiện đại hóa là quá trình ứng dụng và trang bị những thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến, hiện đại vào quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản

lý kinh tế - xã hội (2)

2 Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa; công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức.

2.1 Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa.

Các nước trên thế giới đã tiến hành công nghiệp hóa cách đây 300 năm và đã trãi qua ba cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật:

Từ những năm 60 của thế kỉ XVIII cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ I bắt đầu ở Anh với sự ra đời của máy hơi nước tạo nên bước đột phá của cuộc cách mạng công nghiệp, máy móc dần thay thế các công cụ thủ công, năng xuất lao động được tăng lên nhiều lần, công nghiệp lên ngôi Cơ khí hóa bắt đầu thay thế sức lao động thủ công

Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần II nổ ra vào cuối thế kỉ XIX đến những

(1) https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_h%C3%B3a_(Vi %E1%B B%87t_Nam)

(2) https://www.wattpad.com/832456-kh%C3%A1i-ni%E1%BB%87m-cnh-h%C4%91h

6

thập niên đầu của thế kỉ XX Cuộc cách mạng này đã chuyển nền sản xuất trên cơ

sở cơ khí sang nền sản xuất điện - cơ khí và đạt được nhiều thành tựu quan trọng: phát hiện và ứng dụng điện rộng rãi, phát minh ra động cơ đốt trong và động cơ diesel, tạo ra các vật liệu mới: vật liệu hữu cơ, vật liệu nhân tạo,… thông tin liên lạc, thông tin vô tuyến phát triển mạnh mẽ

Sau chiến tranh thế giới thứ II đã nổ ra cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ III với nhiều thành tựu to lớn và kì diệu trên nhiều lĩnh vực: chế tạo ra máy điện tử, máy tự động và hệ thống máy tự động, tìm ra những nguồn năng lượng mới (năng lượng mặt trời, năng lượng nguyên tử, năng lượng gió,…), chế tạo ra nhiều vật liệu mới (polime, cao su nhân tạo, titan, vật liệu tổng hợp,…), phát triển công nghệ thông tin,… những thành tựu trên đã góp phần nâng cao năng suất lao động, tạo ra lực lượng sản xuất và khối lượng hàng hóa đồ sộ gấp bội so với trước

Sau 3 cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật thế giới đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, nền công nghiệp chuyển từ cơ khí hóa, điện khí hóa sang tự động hóa, năng suất lao động tăng nhanh so với trước Hiện nay các nước tư bản chủ nghĩa

đã hoàn thành xong công nghiệp hóa hiện đại hóa

Trong khi đó nền kinh tế nước ta mang đậm bản sắc nông dân - nông nghiệp, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề, mô hình phát triển gắn với cơ chế kế hoạch hóa tập trung có những khiếm khuyết lớn trong việc giải quyết các nhiệm vụ phát triển, nhất là trong lĩnh vực kinh tế Sau nhiều năm vận động trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung, tuy đất nước có đạt được những thành tựu to lớn, song nhiều vấn đề mấu chốt và thiết yếu nhất của cuộc sống nhân dân (ăn, mặc, ở) vẫn chưa được giải quyết đầy đủ; đất nước chưa có những thay đổi sâu sắc và triệt để trong phương thức phát triển; tình trạng mất cân đối trong nền kinh tế ngày càng trầm trọng; nhiệt tình lao động và năng lực sáng tạo của nhân dân, tài nguyên và các nguồn lực chưa được khai thác, phát huy đầy đủ, thậm chí bị xói mòn (3)

(3)

http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/tu-lieu-ve-dang/lich-su-dang/doc-293020159581846.html

Mặt khác chủ nghĩa xã hội đòi hỏi một cơ sở vật chất – kỹ thuật cao hơn trên

cả hai mặt: trình độ kỹ thuật và cơ cấu sản xuất, gắn với thành tựu của cách mạng khoa học – kỹ thuật hiện đại Do vậy, cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

sẽ là nền công nghiệp lớn hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, có trình độ xã hội hoá cao dựa trên trình độ khoa học công nghệ hiện đại được hình thành một cách

có kế hoạch và thống trị trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân Trong quá trình quá

độ lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội

là một tất yếu khách quan và được thông qua công nghiệp hoá hiện đại hoá Vì cơ

sở vật chất – kỹ thuật là điều kiện trọng yếu nhất, quyết định nhất có liên quan đến sự phát triển về chất đối với lực lượng sản xuất, và năng suất lao động (4)

Nếu phát triển tuần tự như các nước đi trước thì nước ta không thể nào đuổi kịp thời đại, trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa nước ta có thuận lợi

là nước đi sau, có thể học hỏi được kinh nghiệm thành công của những nước đi trước và có cơ hội rút ngắn thời gian thức hiện quá trình này, trước đây nước Anh thực hiện công nghiệp hóa đầu tiên phải mất 120 năm, nước Mỹ chỉ mất 90 năm, Nhật mất 70 năm còn các nước công nghiệp mới chỉ mất hơn 30 năm Vì vậy chúng ta phải tiến hành công nghiệp hóa gắn liền với hiện đại hóa để nhanh chóng đuổi kịp các nước tiên tiến trên thế giới từ đó thực hiện mục tiêu đi trước đón đầu, đồng thời giúp nước ta xây dựng nhanh chóng và thành công cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội

2.2 Công nghiêp hóa hiện đại hóa gắn liền với phát triển kinh tế tri thức 2.2.1 Khái niệm kinh tế tri thức

Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, truyền bá và sử dụng tri thức là động lực chủ yếu nhất của sự tăng trưởng, tạo ra của cải, tạo ra việc làm trong tất cả các ngành kinh tế (5)

2.2.2 Đặc trưng cơ bản và vai trò của nền kinh tế tri thức

(4)

http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/tu-lieu-ve-dang/lich-su-dang/doc-293020159581846.html

(5) cua-nen-kinh-te-tri-thuc

http://kmacle.duytan.edu.vn/Home/ArticleDetail/vn/101/888/kinh-te-tri-thuc-va-dac-diem-8

Trong nền kinh tế tri thức, các yếu vật chất cũng như hàm lượng vật chất trong các sản phẩm ngày càng giảm, hàm lượng tri thức, lao động chất xám, lao động trí óc tăng lên, chiếm tỷ trọng ngày càng cao lớn trong giá trị sản phẩm.Trong nền kinh tế tri thức, các sản phẩm trí tuệ dựa vào nguồn lực hàng đầu

là tri thức Đây là nguồn vốn cơ bản của quá trình sản xuất và tái sản xuất của xã hội, thay vì chỉ là đất đai, tài nguyên và vốn tiền tệ như trước đây

Thông tin, kiến thức lao động có trình độ cao được sử dụng nhiều, ít sử dụng tài nguyên thiên nhiên Những trung tâm công nghệ cao được hình thành Đặc biệt tri thức khoa học và công nghệ cùng với lao động kỹ thuật cao là thành phần quan trọng của lực lượng sản xuất, là lợi thế phát triền kinh tế Nguồn nhân lực nhanh chóng được tri thức hóa Sự sáng tạo đổi mới trở thành yêu cầu thường xuyên đối với mọi người

Cơ cấu kinh tế kỹ thuật thay đổi một cách sâu sắc, theo hướng tri thức hóa, làm thay đổi phương thức tổ chức và quản lý không chỉ trong các ngành đó mà còn tác động đến các ngành kinh tế khác trong nền kinh tế

Quy trình công nghệ trong sản xuất luôn luôn được thay đổi, làm cho năng xuất lao động ngày càng tăng, cường độ lao động ngày càng giảm, chủng loại sản phẩm ngày càng đa dạng, phong phú, chất lượng sản phẩm ngày càng cao, giúp đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của cuộc sống…sự cạnh tranh được tạo điều kiện đầy đủ, sự tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu, tạo ra lợi thế cho quốc gia, tác động lớn đến đời sống xã hội

Trong nền kinh tế tri thức, khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, lựu lượng sản xuất và các hoạt động kinh tế của mỗi con người, của mỗi quốc gia đều mang tính toàn cầu

(6) cua-nen-kinh-te-tri-thuc

http://kmacle.duytan.edu.vn/Home/ArticleDetail/vn/101/888/kinh-te-tri-thuc-va-dac-diem-(7) https://vn.answers.yahoo.com/question/index?qid=20100828053743AAKUs8q

Kinh tế tri thức có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển xã hội ngày nay Phát triển kinh tế tri thức là cơ hội để rút ngắn khoảng cách lạc hậu.

Từ những tri thức, công nghệ kỹ thuật mới, các tư liệu lao động mới, hệ thống máy móc thông minh, tự động hóa sẽ được tạo ra Quá trình đó sẽ giúp phát hiện

và sáng tạo ra nhiều đối tượng lao động mới, những nguyên liệu mới, năng lượng mới,…có thể trước đây chưa từng xuất hiện, tạo ra nhiều giá trị sử dụng mới, đáp ứng thỏa mãn nhu cầu xã hội ngày càng tốt hơn, giảm bớt việc khai thác các nguồn tài nguyên hiện hữu

Kinh tế tri thức là động lực thúc đẩy tiến trình xã hội hóa quan hệ sản xuất

và lực lượng sản xuất, làm cho phân công lao động xã hội phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu

Nó thúc đẩy nông nghiệp phát triển nhanh thông qua các cuộc cách mạng, cách mạng xanh, cách mạng sinh học…

Nó thúc đẩy công nghiệp, không ngừng ra tăng hàm lượng khoa học - kỹ thuật, công nghệ trong sản phẩm công nghiệp qua đó mà gia tăng giá trị sử dụng, giá trị trao đổi của sản phẩm công nghiệp

Nó thúc đẩy trí nghiệp phát triển ở các ngành dịch vụ, thông tin, thương mại, tiền tệ,…với nhiều hình thức phong phú

Nó thúc đẩy việc nâng cao đời sống xã hội, hướng đến một nền văn minh cao hơn

2.2.3 Khái quát thực trạng kinh tế tri thức trên thế giới và ở Việt Nam Trên thế giới:

Ở Bắc Mỹ và một số nước Tây Âu, nền kinh tế tri thức đã bắt đầu hình thành Hiện nay, ở những nước này riêng về kinh tế thông tin (những ngành kinh tế chủ yếu dựa vào công nghệ thông tin) trong đó nền kinh tế tri thức là chủ yếu, chiếm khoảng 40-50% GDP Trong các nước OECD kinh tế tri thức chiếm hơn 50% GDP, công nhân tri thức chiếm trên 60% lực lượng lao động

Ngay từ những năm 70 của thế kỷ XX, các quốc gia có nền kinh tế và khoa học công nghệ phát triển đã đề ra những chương trình, chiến lược nhằm hướng

10

nền kinh tế phát triển theo những đặc trưng của kinh tế tri thức

Từ 1984 đến nay, mỗi năm chính phủ Mỹ chi hàng trăm tỷ USD cho hoạt động khoa học, công nghệ Từ những năm 80 của thế kỷ XX, chính phủ Nhật đã dành cho chương trình vi điện tử hơn 100 tỷ USD Những năm 90 đến nay, nước Nhật đã dành khoảng 3% tổng sản phẩm quốc dân cho hoạt động nghiên cứu và triển khai

Các nước Tây Âu cũng đẩy mạnh hoạt động vào lĩnh vực công nghệ cao, như: công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, điển hình

là các nước Đức, Pháp, Italia, Anh, Ba Lan (8)

Ở nước ta:

Hiện nay về cơ bản nền kinh tế Việt Nam vẫn là nền kinh tế mang những dấu

ấn của kinh tế nông nghiệp, đang chuyển dần sang kinh tế công nghiệp Vị trí của Việt Nam trong nền kinh tế tri thức toàn cầu là rất thấp Những chỉ số về kinh tế tri thức của Việt Nam đều ở nửa dưới của bảng xếp hạng Chỉ số KEI của Việt Nam hiện đang là 3,51 trong đó chỉ số sáng tạo chỉ là 2,72 trong khi đó chỉ số KEI của một số nước trong khu vực là rất cao: Singapore là 8,44; Malaysia là 6,07; Thái Lan là 5,52

Xét phương diện những đặc trưng của nền kinh tế tri thức thì chúng ta thấy

cơ cấu kinh tế - lao động của Việt Nam hiện nay vẫn là lạc hậu: tỷ trọng các ngành dịch vụ, công nghiệp trong GDP còn hạn chế, ngành nông nghiệp còn cao Cơ cấu lao động cũng chưa chuyển biến mạnh mẽ: lao động trong lĩnh vực nông nghiệp còn chiếm tỷ trọng rất cao, chất lượng lao động còn nhiều hạn chế Trong khi đó hiện nay ở Mỹ khoảng 80% lực lượng lao động làm việc trong các ngành dịch vụ, nghiên cứu, ứng dụng và triển khai

Sự đầu tư cho khoa học, công nghệ ở Việt Nam so sánh tương quan với các quốc gia trong khu vực là rất thấp Hiện nay, Việt Nam chỉ dành khoảng 0,3% GDP cho hoạt động khoa học, công nghệ, trong khi đó con số này ở Malaysia là

(8) https://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_tri_th%E1%BB%A9c

1%, Singapore là 3%

Theo Robert Walter Global – một công ty chuyên về tuyển dụng: năm 2012 mặc dù kinh tế khó khăn, nhiều công ty phá sản hoặc giảm quy mô hoạt động, Việt Nam vẫn “khát” nhân sự có trình độ Hiện nay, tỷ lệ lao động qua đào tạo ở Việt Nam đạt khoảng 35%, đây là con số rất thấp so với các nước trong khu vực

và trên thế giới

Một trong những tiêu chí quan trọng của kinh tế tri thức là sự ứng dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh và quản lý Phần lớn các doanh nghiệp ở nước ta đều thiếu thông tin về công nghệ Theo một khảo sát của Viện Nghiên cứu và Quản lý TW trên 82 doanh nghiệp, chỉ có 16 doanh nghiệp có ý tưởng đổi mới công nghệ Xét một cách tổng quát, những yếu tố cho sự ra đời và phát triển kinh

tế ở Việt Nam hiện nay đang ở thời kỳ hình thành (9)

2.2.4 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải gắn với phát triển kinh tế tri thức.

Lao động sản xuất bao giờ cũng phải dựa vào tri thức, chỉ khác nhau ở mức

độ nhiều hay ít Kinh tế nông nghiệp, khởi đầu cách đây khoảng mười ngàn năm, phải dựa vào hiểu biết về canh tác, chăn nuôi, thời tiết… tức là những tri thức cơ bản về nông nghiệp Nhưng lúc đó đất đai, lao động thủ công lại quan trọng hơn, nên tri thức chỉ đóng vai trò thứ yếu

Đến khoảng giữa thế kỷ XVIII, kinh tế công nghiệp cơ giới xuất hiện và phát triển mạnh, dựa vào các tri thức cơ học cổ điển để chế tạo ra máy móc cơ khí phục

vụ sản xuất Nhưng tài nguyên và vốn lại quan trọng hơn nên tri thức cũng chỉ có vai trò thứ yếu

Đến khoảng giữa thế kỷ XX, kinh tế nông nghiệp cổ điển hết tiềm năng phát triển và bắt đầu suy thoái, vì tài nguyên trở nên cạn kiệt, ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng, chiến tranh hủy diệt đe dọa thường xuyên… Trong bối cảnh đó cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại xuất hiện và phát triển bùng nổ, lực lượng sản xuất mới được hình thành dựa trên nguồn lực chủ yếu là tri thức, tạo

(9) va-thach-thuc-cua-viet-nam.html

sử tất yếu

Công nghiệp hóa - hiện đại hóa của Việt Nam được tiến hành bối cảnh xu hướng trên thế giới đang chuyển mạnh lên nền kinh tế tri thức và xu hướng toàn cầu hóa kinh tế đã và đang tác động sâu sắc với tốc độ cao đến đời sống kinh tế -

xã hội của mọi quốc gia, trong khi đó Việt Nam vẫn trong tình trạng của một nước

có điểm xuất phát thấp, nhiều yếu tố lạc hậu, phát triển thiếu bền vững Trong bối cảnh nhiều cơ hội và thách thức đan xen, để đi tới một nền kinh tế hiện đại, Việt Nam phải có những giải pháp bứt phá Sự lựa chọn giải pháp đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức là cấp thiết:

Thứ nhất, đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh

tế tri thức là cách thức để đất nước sớm thoát khỏi tình trạng lạc hậu Nước ta vẫn chưa thoát khỏi tình trạng nước nghèo và kém phát triển, phải nhanh chóng nắm bắt các xu thế phát triển hiện đại không những chỉ để chống tụt hậu ngày càng xa hơn so với trình độ chung của thế giới, còn phải thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển khi bản thân họ đã có trình độ phát triển cao hơn Trong điều kiện

đó, nước ta không thể bỏ lỡ cơ hội, mà phải tìm giải pháp bứt phá, tức là phải đẩy mạnh công nghiệp hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức

Thứ hai, đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh

tế tri thức là yêu cầu bắt buộc để tạo ra cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội: Xu hướng phát triển kinh tế tri thức đã và đang là thách thức và cơ hội lớn đối với nước ta trên con đường xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa

xã hội Nếu không kịp thời nắm bắt thời cơ, dựa vào kinh tế tri thức để đẩy nhanh công nghiệp hóa – hiện đại hóa thì nước ta sẽ tụt hậu ngày càng xa hơn Phải đẩy

mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức để nhanh chóng đuổi kịp các nước, thực hiện mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội Đó là yêu cầu cấp bách, là sự chuyển hướng chiến lược trọng đại Đây chính là cơ hội lịch sử hiếm hoi mà thời đại đã tạo ra.

Thứ ba, đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế

tri thức bắt nguồn từ yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế sâu hơn, đầy đủ hơn: Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, để chủ động hội nhập sâu hơn và đầy đủ hơn vào các quan hệ kinh tế toàn cầu, khu vực và song phương, một đòi hỏi có tính bắt buộc là nước ta phải đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi tri thức là đòn bẩy làm tăng sức cạnh tranh của sản phẩm, của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế, thúc đẩy quá trình hội nhập (10)

(10)

http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/tu-lieu-ve-dang/lich-su-dang/doc-293020159581846.html