Tiểu luận tư tưởng HCM về giải phóng dân tộc

Hồ Chí Minh là ngời đã tạo ra và là hiện thân của quá trình gặp gỡ lịch sử giữa một dân tộc là dân tộc VN, một thời đại là thời đại quá độ trên toàn thế giới từ chủ nghĩa t bản lên chủ n

“Bác Hồ, Ngời là niềm tin thiết tha nhất, trong lòng dân và trong trái tim nhân loại“

Lời bài hát này từ bao nhiêu năm vẫn làm tất cả những con dân chân chính của nớc Việt phải xúc động Không phải dân tộc nào thời đại nào cũng may mắn có đợc một vị lãnh tụ mang tình yêu bao la đến nh thế tới muôn nhà

Hồ Chí Minh là ngời đã tạo ra và là hiện thân của quá trình gặp gỡ lịch

sử giữa một dân tộc là dân tộc VN, một thời đại là thời đại quá độ trên toàn thế giới từ chủ nghĩa t bản lên chủ nghĩa xã hội, mở đầu bằng cách mạng tháng Mời Nga và đợc soi sáng bởi chủ nghĩa Mác – Lê nin, làm nên một sự nghiệp là sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, dân chủ nhân dân tiến lên cánh mạng xã hội chủ nghĩa ở VN tiêu biểu cho sự vùng lên của các dân tộc thuộc thế giới thứ

ba, góp phần to lớn vào sự nghiệp hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội trên thế giới

***

Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho thanh bạch, yêu nớc ở một đất nớc có nhiều dân tộc, sớm hình thành quốc gia - dân tộc thống nhất Trong quá trình dựng nớc và giữ nớc hàng nghìn năm, dân tộc ta đã hình thành và phát triển nền văn hoá dân tộc rực rỡ mà tiêu biểu là chủ nghĩa yêu nớc VN, ý chí đấu tranh bất khuất, tinh thần nhân ái khoan dung và ý thức cộng đồng để làm chủ thiên nhiên làm chủ xã hội Chính nền văn hoá ấy cùng với những ảnh hởng tích cực của văn hoá phơng Đông đã hun đúc nên nhân cách

Hồ Chí Minh và góp phần to lớn vào sự hình thành và phát triển t tởng của Ngời

Giữa thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp xâm lợc nớc ta, các phong trào chống Pháp đã diễn ra sôi nổi, liên tục, ngời trớc ngã xuống ngời sau đứng đứng lên sẵn sàng ““đúc gan sắt để rời non lấp biển, xối máu rửa vết nhơ nô lệ đúc gan sắt để rời non lấp biển, xối máu rửa vết nhơ nô lệ” ( Phan” Bội Châu ) Điển hình là phong trào Cần Vơng,… do các sỹ phu, văn thân yêu

n-ớc lãnh đạo, nhng tất cả đều bị thất bại Đến đầu thế kỷ XX cùng với những biến chuyển của nền kinh tế và xã hội là những ảnh hởng của t tởng dân chủ t sản từ Trung Quốc và cuộc vận động Duy Tân ở Nhật Bản dội vào, phong trào cách mạng ở VN lại bùng lên mạnh mẽ Mặc dù vẫn do các sỹ phu, văn thân yêu nớc lãnh đạo nhng do ảnh hởng của hệ t tởng t sản nên các phong trào đấu tranh của dân tộc ta so với thời kỳ trớc đã có tiến bộ hơn, nhng vẫn cha kết hợp đợc việc giải quyết hai mâu thuẫn của xã hội VN Họ không hiểu rằng đấu tranh để thực hiện dân chủ ở một nớc thuộc địa, ở một nớc nông nghiệp lạc hậu nh ở VN là làm cho ngời cày có ruộng, cho nên họ chỉ chống đế quốc đến một mức độ nhất

định chứ cha nhằm xoá bỏ quan hệ sản xuất phong kiến, họ cha nhận thức rõ đối tợng của cách mạng VN là đế quốc và phong kiến cho nên có ngời đã dựa vào

đế quốc này để đánh đế quốc kia có ngời lại dựa vào đế quốc để cách tân đất

n-ớc Nguyên nhân thì có rất nhiều, nhng suy cho cùng, nguyên nhân chủ yếu là cha có một đờng lối lãnh đạo đúng Yêu cầu bức thiết nhất của toàn thể dân tộc

VN là cứu nớc và giải phóng dân tộc đợc đặt ra một cách cấp bách

Chứng kiến những thất bại đau đớn của các vị yêu nớc tiền bối, cảnh nhân dân sông lầm than cực khổ dới ách thực dân tàn bạo, ngời thanh niên u tú Nguyễn Tất Thành quyết trí ra đi tìm đờng cứu nớc Với hành trang ban dầu là lòng yêu nớc nồng nàn, thơng dân sâu sắc, khát vọng độc lập, tự do Rút kinh nghiệm những thất bại của các sỹ phu yêu nớc đơng thời Ngời không đi về

ph-ơng Đông mà đi sang phph-ơng Tây – nơi có khoa học kỹ thuật phát triển với một nhận thức đúng đắn là muốn đánh đuổi kẻ thù thì phải biết rõ kẻ thù ấy Điều

này có có tầm quan trọng to lớn để Nguyễn Aí Quốc đi đến với chủ nghĩa Mác – Lê nin sau này

Bớc chân của Ngời đã đặt đến những trung tâm văn minh nhất của thế giới thời đó và cũng đặt dến những nơi bần cùng, khốn khổ nhất trên trái đất này Nơi đầu tiên Ngời bớc chân đến là nớc Pháp, một trung tâm văn minh của thế giới và cũng là đất nớc của kẻ thù đang thống trị dân tộc mình

Suốt nhiều năm xông pha, Ngời có mặt ở nhiều nớc, tiếp xúc với nhiều lớp ngời, thuộc nhiều dân tộc khác nhau Khi đến các nớc t bản phát triển ở châu

Âu và bắc Mỹ, Ngời nhìn thấy cảnh giai cấp công nhân bị áp bức, bóc lột thậm

tệ, khi sang các nớc châu á, châu Phi và Mỹ La Tinh, Ngời lại tận mắt thấy nhiều dân tộc bị bị thực dân thống trị hết sức hà khắc, dã man Ngời thấy rõ đợc

ý chí quật cờng, bất khuất của các dân tộc bị áp bức, tinh thần đấu tranh kiên c-ờng của giai cấp công nhân, những ngời cùng khổ ở khắp mọi nơi, kể cả nhân dân lao động ở chính nớc Pháp Nhận ra kẻ thù chung, Ngời đi dến một kết luận quan trọng: ““Dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống ngDù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống ng ời: giống

phân biệt xã hội có ““ hai giống ng hai giống ng ời”, ở Nguyễn Aí Quốc – Hồ Chí Minh có sự chuyển biến sâu sắc, hình thành ý thức giai cấp rõ rệt khiến Ngời đến một cách

tự nhiên, nh một tất yếu lịch sử, với chủ nghĩa Mác – Lê nin, đỉnh cao trí tuệ của nhân loại , và đợc chủ nghĩa Mác – Lê nin soi sáng

Những năm hoạt động trong phong trào cộng sản, phong trào công nhân

và phong trào giải phóng dân tộc, Ngời đã đi đến khẳng định: ““ Muốn cứu n Muốn cứu n ớc giải phóng dân tộc không có con đờng nào khác con đờng cách mạng vô sản ờng cách mạng vô sản ””

Mùa xuân năm 1930, theo chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, Hồ Chí Minh

đã thành lập Đảng Cộng sản VN, Cơng lĩnh chính trị đợc Ngời soạn thảo Đó là

là ““chủ trchủ tr ơng làm t sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng…… Đờng lối ấy gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, gắn chủ nghĩa yêu nớc với chủ nghĩa quốc tế chân chính, gắn cách mạng VN với trào lu cách mạng vô sản Đ-ờng lối cách mạng VN cơ bản đợc hình thành, con đĐ-ờng cứu nớc giải phóng dân tộc đã đợc Hồ Chí Minh vạch ra Sự đúng đắn ngay từ đầu của Nguyễn ái Quốc

đã đợc thực tế cách mạng khảo nghiệm, chứng minh và khẳng định Từ đó cách mạng VN đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, mở ra thời đại mới, thời đại rực

rỡ nhất trong tịch sử của dân tộc VN, đó là thời đại Hồ Chí Minh

Tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lê nin, nhận thức đợc xu thế phát triển của thời đại, Ngời sớm chỉ ra rằng cách mạng giải phóng dân tộc phải đi theo con đ -ờng của cách mạng vô sản và cách mạng VN là một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới Phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê nin vào điều kiện cụ thể một nớc thuộc địa Hồ Chí Minh đã đi đến một luận điểm mới: cách mạng thuộc địa không phụ thuộc vào cách mạng ở chính quốc mà có thể chủ động tự

đứng lên ““ đem sức ta mà tự giải phóng cho ta đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.”

Cách mạng ở thuộc địa , dù là nớc nhỏ yếu , nhng phải do nhân dân làm lấy , do toàn dân đứng dậy đấu tranh, đời này làm cha xong thì đời sau làm, nhân dân giác ngộ đấu tranh thì không vũ khí nào địch lại nổi

Tự lực tự cờng là một t tởng lớn của Hồ Chí Minh Không trông chờ, ỷ lại vào sự giúp đỡ của bên ngoài nhng phải chủ động đoàn kết với cách mạng và nhân dân tiến bộ thế giới, trớc hết là với cách mạng vô sản chính quốc Trong mối quan hệ giữa yếu tố chủ quan và khách quan thì yếu tố chủ quan bao giờ cũng giữ vai trò quyết định nhất Cuộc đấu tranh của dân tộc ta phải do dân tộc

ta thực hiện là chính Mặc dầu ta vẫn coi trọng sự giúp đỡ của bên ngoài

Cách mạng VN và cách mạng vô sản chính quốc có quan hệ khăng khít với nhau, tác động với nhau nhng cách mạng thuộc địa có thể thắng lợi trớc, không chờ đợi không lệ thuộc vào cách mạng vô sản chính quốc, t tởng này đã

có từ rất sớm ở Hồ Chí Minh

Đầu năm 1941, nhận thấy tình hình thế giới có nhiều thuận lợi, Ngời về

n-ớc cùng với trung ơng Đảng trực tiếp lãnh đạo cách mạng VN, tại Hội nghị trung ơng 8, Ngời đã quyết định chuyển hớng chiến lợc cách mạng VN, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên trên hết và trớc hết Trên cơ sở phân tích đúng

đắn mâu thuẫn chủ yếu nhất của xã hội nớc ta lúc bấy giờ là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Với khẳng định ““trong lúc này nếu không giải quyết đtrong lúc này nếu không giải quyết đ ợc vấn

đề dân tộc giải phóng không đòi đợc độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền

8 tháng 5/1941) Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa phải xoá bỏ ách thống trị của đế quốc phong kiến, thc hiện độc lập dân tộc dân chủ cho nhân dân Ơ thuộc địa kẻ thù nguy hiểm nhất là chủ nghĩa đế quốc nên nhiệm vụ chống đế quốc để giải phóng dân tộc phải đặt lên hàng đầu Nếu không giành

đợc độc lập cho dân tộc thì quyền lợi các giai cấp, các bộ phận nhân dân cũng

không thể thực hiện đợc Do lực lợng cách mạng có hạn nên nhiệm vụ chống phong kiến để giải quyết ruộng đất cho nông dân phải thực hiện từng bớc và phục vụ cho nhiệm vụ chống đế quốc Đó là quy luật chống đế quốc, phong kiến của cách mạng VN, khác với cách mạng ở các nớc t bản phát triển và cũng khác với chống đế quốc phong kiến ở các nớc thuộc địa khác

Cách mạng giải phóng dân tộc là sự ngiệp của toàn dân do giai cấp công nhân lãnh đạo cách mạng là sự nghiệp của quần chúng đó là nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lê nin Vận dụng nguyên lý đó, Hồ Chí Minh chỉ rõ : Cách mạng là việc chung của cả dân chúng chứ không phải riêng của một ngời nào Tuy nhiên để vận dụng nguyên lý đó vào hoàn cảnh từng lúc, từng nơi thì không phải dễ dàng

Trong điều kiện VN Hồ Chí Minh đã làm nh thế nào Khác với các nớc,

VN là nớc thuộc địa nửa phong kiến Trong xã hội đó tồn tại hai mâu thuẫn cơ bản là mâu thuần dân tộc và mâu thuẫn dân chủ, trong đó mâu thuẫn dân tộc là chủ yếu

Với tính chất mâu thuẫn trên, Hồ Chí Minh đã xác định kẻ thù chung của nhân dân VN là đế quốc xâm lợc và bè lũ tay sai của chúng Cách mạng VN phải đánh đổ đế quốc xâm lợc và bè lũ tay sai, giành độc lập tụ do cho dân tộc

Để thực hiện nhiệm vụ trên chúng ta cần phải phát huy truyền thống yêu nớc của dân tộc Truyền thống yêu nớc đợc hun đúc từ hàng ngàn năm dựng nớc

và giữ nớc của dân tộc ta Đặc biệt mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì truyền thống

ấy càng đợc phát huy cao độ

Để phát huy truyền thống yêu nớc của toàn dân tộc chúng ta không chỉ tập hợp đợc công nhân, nông dân là lực lợng cơ bản của cách mạng mà còn phải doàn kết các lực lợng dân chủ khác

Có thể nói Hồ Chí Minh là ngời đầu tiên có quan điểm đúng đắn sáng tạo

về quần chúng cách mạng ở VN Nhờ đó cuộc cách mạng giải phóng dân tộc đã tập hợp đợc lực lợng quần chúng đông đảo nhất trong xã hội, nhiều tầng lớp phú nông, trung nông, địa chủ, t sản dân tộc đã tham gia cách mạng tích cực ủng hộ kháng chiến, thậm chí đã trở thành ngời cách mạng, họ đã trở thành lực lợng

đồng minh của giai cấp công nhân VN

Hồ Chí Minh luôn luôn đề cao sức mạnh của động lực dân tộc, chủ trơng phải đoàn kết mọi lực lợng dân tộc Trong t tởng của Ngời dân tộc đợc xác định trên lập trờng t tởng của giai cấp công nhân, kết hợp chủ nghĩa yêu nớc với chủ

nghĩa quốc tế trong sáng Đó là ““chủ nghĩa dân tộc hchủ nghĩa dân tộc h ớng tới chủ nghĩa cộng sản”

Với ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, cuộc cách mạng giải phóng dân tộc không chỉ đem lại độc lập, tự do cho tổ quốc, mà từng bớc phải

đem lại tự do hạnh phúc cho toàn dân Vì vậy đã động viên và phát huy cao độ sức mạnh của động lực dân tộc và giai cấp, tranh thủ đợc sự đồng tình ủng hộ của nhân dân lao động và phong trào công nhân quốc tế, phong trào giải phóng dân tộc và cả loài ngừơi tiến bộ để đánh thắng các kẻ thù mạnh hơn mình gấp bội Đó cũng là cơ sơ của t tởng Hồ Chí Minh về cách mạng phải dựa vào sức mạnh của toàn dân “có dân là có tất cả” Điều này đã đợc thực tế chứng minh qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lợc Với khẩu hiệu toàn dân kháng chiến, “mỗi ngời dân là một chiến sĩ, mỗi làng xã là

chín năm chống thực dân Pháp Xuất phát từ truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta, xuất phát từ mục đích của cuộc cách mạng và từ quan điểm

“cách mạng là sự nghiệp của quần chúng cách mạng là sự nghiệp của quần chúng ”” của chủ nghĩa Mác – Lê nin và tởng chiến tranh nhân dân toàn dân đánh giặc của chủ tịch Hồ Chí Minh

Lực lợng quyết định của cách mạng là đại đoàn kết toàn dân, trên cơ sở khối liên minh vững mạnh của công nhân, nông dân và trí thức, sức mạnh đó đ

-ợc sử dụng để thực hiện bạo lực cách mạng để dành chính quyền, để thực hiện chiến tranh nhân dân đánh đuổi xâm lợc Vận dụng lý luận chung và từ kinh nghiệm của lịch sử dân tộc, của bản thân, Hồ Chí Minh không chút ảo tởng về lòng nhân từ của bọn áp bức và xâm lợc Theo Ngời ““Độc lập tự do không thểĐộc lập tự do không thể cầu xin mà có đựơc, chủ nghĩa thực dân tự bản thân nó đã là một hành động

độc lập - tự do cho dân tộc, chúng ta không có con đờng nào khác là phải sử dụng đến bạo lực cách mạng của quần chúng Hồ Chí Minh khẳng định ““trongtrong cuộc đấu tranh gian khổ chống kẻ thù của của giai cấp và dân tộc cần dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng giành lấy chính quyền và bảo

đấu tranh giải phóng dân tộc Để quán triệt quan điểm này trong Đảng, ngay từ Cơng lĩnh chính trị đầu tiên đợc thông qua, Ngời đã đề ra nhiệm vụ cho cách mạng VN là: đánh đổ chủ nghĩa đế quốc Pháp, bọn phong kiến, thành lập chính quyền công nông binh Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đã đợc

chuẩn bị qua ba cao trào Đặc biệt trong cao trào cách mạng 1939 - 1945 có sự chỉ đạo trực tiếp của Hồ Chí Minh, Ngời chỉ rõ “cuộc cách mạng Đông Dơng

miền, đế quốc Mỹ đã cố tình vi phạm hiệp định Giơnevơ, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới mặc dù lúc này so sánh lực lợng đang có lợi thế về phía kể thù, thế giới lại đang trong xu thế hoà hoãn, sợ chiến tranh, nhng quán triệt t t-ởng bạo lực cách mạng của Hồ Chí Minh, Đảng ta vẫn chủ trơng dùng bạo lực cách mạng để giải phóng miền Nam, khẳng định quyết tâm đánh thắng hoàn toàn giặc Mỹ xâm lợc

T tởng Hồ Chí Minh về bạo lực cách mạng hoàn toàn khác với t tởng hiếu chiến của bọn đế quốc xâm lợc đối với Hồ Chí Minh, bạo lực cách mạng là

ph-ơng thức dấu tranh để giành và giữ dộc lập dân tộc, để nhân dân có thể sống hoà bình trong hạnh phúc, tự do Còn chiến tranh chỉ là điều bất đắc dĩ

Xuất phát từ lòng yêu nớc thơng dân, quý trọng sinh mệnh của con ngời,

Hồ Chí Minh bao giờ cũng tranh thủ những phơng thức ít đổ máu nhất để giành

và giữ chính quyền Khi đối thủ gây chiến, Ngời tìm mọi cách ngăn chặn hoặc

đẩy lủi chiến tranh, khi không còn con đờng nào khác thì phải dùng chiến tranh chính nghĩa để chống chiến tranh phi nghĩa Tuy nhiên Hồ Chí Minh cũng không bỏ lỡ cơ hội đàm phán hoà bình để sớm kết thúc chiến tranh trên cơ sở tôn trọng độc lập chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nớc ta

Trong cách mạng tháng Tám 1945 nhờ nắm vững và vận dụng sáng tạo quan điểm bạo lực cách mạng, nắm vững thời cơ, Hồ Chí Minh và Đảng ta đã lãnh đạo toàn dân kịp thời nổi dậy trên cả nớc, với hình thức tổng khởi nghĩa vũ trang và đã giành đợc chính quyền với tổn thất ít nhất

Tuy nhiên thực dân Pháp đã trở lại hòng cớp nớc ta một lần nữa Dới sự dẫn dắt của chủ Hồ Chí Minh, chúng ta đã nhiều lần hoà hoãn, nhân nhợng với Pháp để có hoà bình, từ Hiệp định sơ bộ 6 - 3 - 1946 đến Tạm ớc 14 - 6 - 1946, nhng Pháp vẫn cố tình cớp nớc ta

Khi thực dân Pháp bộc lộ trắng trợn dã tâm xâm lựợc, gửi tối hậu th buộc

ta phải đầu hàng Chúng ta không còn con đờng nào khác là phải chiến đấu Ngày 19 - 12 - 1946 Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi : “Chúng ta muốn hoà bình,“Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhợng Nhng chúng ta càng nhân nhợng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng chúng quyết tâm cớp nớc ta một lần nữa Không! Chúng

ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nớc, nhất định không chịu làm nô lệ”

Mặc dù chiến tranh đã xảy ra, Ngời vẫn tìm mọi cách cứu vãn hoà bình, Ngời đề nghị: chính phủ Pháp và nhân dân Pháp chỉ cần có một cử chỉ công nhận độc lập và thống nhất của nớc VN là chấm dứt đợc tai biến này Hoà binh

và trật tự sẽ trở lại ngay tức khắc

Cũng với quan điểm đó, trong cuộc cách mạng ở miền Nam thời kỳ 1954

- 1975, một mặt Hồ Chí Minh luôn kiên trì đòi đối phơng nghiêm chỉnh thi hành Hiệp định Giơnevơ, thực hiện tổng tuyển cử thống nhất đất nớc, mặt khác khi

Mỹ cố tình xâm lợc thì phải quyết chiến đấu ““đánh cho Mỹ cút đánh cho Ngụyđánh cho Mỹ cút đánh cho Ngụy

sẵn sàng đàm phát để Mỹ có thể rút quân bất cứ lúc nào, nhằm lập lại hoà bình, thống nhất Tổ quốc

Những hoạt động thực tiễn trên đây của Hồ Chí Minh thể hiện quan điểm bạo lực cách mạng của Ngời rất kiên định và đúng đắn, luôn thống nhất giữa t t-ởng bạo lực và t tửơng nhân văn, nhân đạo và hoà bình

***

Có những vĩ nhân mà ngời đời phải ở xa mới thấy hết tầm vĩ đại nhng cũng có những vĩ nhân mà ta càng ở gần thì ta lại càng thêm phần yêu kính Bác

Hồ là một vĩ nhân Càng ở xa Bác ngời ta càng thấm thía hơn sự vĩ đại của Bác trong những nỗ lực hoạt động cách mạng dành cho dân tộc, cho nhân loại Càng

ở gần Bác ta càng yêu quý và cảm phục Bác hơn Những bài học t tởng mà Bác

đã dạy cho chúng ta đợc truyền tụng từ thế hệ này sang thế hệ khác và đấy cũng chính là niềm tin là điều kiện để chúng ta, những ngời trẻ tuổi, những con dân của đất Việt luôn phấn đấu noi theo để xây dựng và bảo vệ tổ quốc