Cương lĩnh của Đại hội XI xác định: “Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh”1, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”.1. Nhận thức xu thế phát triển của lịch sử Cương lĩnh (Bổ sung, phát triển năm 2011) nêu một cách khái quát, cô đọng những đặc điểm cơ bản, những xu thế chủ yếu, các phong trào, các nhân tố chi phối sự vận động của thế giới, từ đó chỉ ra những thời cơ và thuận lợi, những thách thức và khó khăn. Với tinh thần đó, Cương lĩnh nhận định: Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh quốc tế có những biến đổi to lớn và sâu sắc. Dưới đây xin điểm qua một số xu thế chính. Toàn cầu hoá: là xu thế tất yếu của quá trình phát triển nền kinh tế thị trường hiện đại. Xét về bản chất, là quá trình tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, sự ảnh hưởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên thế giới. Qúa trình đó được thúc đẩy bởi các nhân tố chủ yếu sau: Sự phát triển của lực lượng sản xuất mà biểu hiện tập trung nhất là sự phát triển khoa học kỹ thuật. Những nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác sống ở thời kỳ tư bản tự do cạnh tranh, mặc dù không dùng thuật ngữ “toàn cầu hoá” nhưng đã phát hiện ra xu thế xuất hiện và vận động của nó. Theo C.Mác và Ph. Ăngghen động cơ và mục đích của quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa là tư bản có thể tăng thêm đến mức vô hạn, tức là tạo ra giá trị thặng dư với tất cả khả năng có thể của nó. Những yêu cầu gay gắt của việc tiêu thụ sản phẩm để tái sản xuất tư bản chủ nghĩa trong khi cấu tạo hữu cơ của tư bản ngày càng cao và tỷ suất lợi nhuận bình quân có xu hướng giảm xuống buộc tư bản phải phá vỡ giới hạn chật hẹp của thị trường trong nước để bước ra thị trường thế giới. Đó chính là do thúc đẩy của quá trình quốc tế hoá diễn ra mạnh mẽ, hệ quả là lực luợng sản xuất phát triển nhanh chóng. Sức sản xuất phát triển lại đòi hỏi phá vỡ rào cản thương mại giữa các quốc gia, xoá bỏ sự bảo hộ mậu dịch để các luồng vốn, lao động được tự do lưu chuyển trên phạm vi toàn cầu. Ngày nay, sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ với quá trình biến khoa học thành lực lượng sản xuất trực tiếp, sự phát triển của các công nghệ cao (công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, công nghệ vũ trụ…) đã làm thay đổi về chất lực lượng sản xuất của loài người, đưa loài người từ nền văn minh công nghiệp tiến đến nền văn minh tin học, từ cơ khí hoá sản xuất lên tự động hoá, tin học hoá sản xuất. Cách mạng khoa học công nghệ đang tạo ra những biến đổi căn bản, sâu sắc không những trong công nghệ sản xuất, mà còn trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, cùng với đó sự phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu của kinh tế thị trường làm cho nền kinh tế thế giới được vận hành thống nhất bởi cơ chế thị trường.
Trang 1VÀ TÍNH ĐÚNG ĐẮN CỦA VIỆC LỰA CHỌN CON ĐƯỜNG
ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
===============================
Cương lĩnh của Đại hội XI xác định: “Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam
và Chủ tịch Hồ Chí Minh”1, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”
1 Nhận thức xu thế phát triển của lịch sử
Cương lĩnh (Bổ sung, phát triển năm 2011) nêu một cách khái quát, cô
đọng những đặc điểm cơ bản, những xu thế chủ yếu, các phong trào, các nhân tố chi phối sự vận động của thế giới, từ đó chỉ ra những thời cơ và thuận lợi, những thách thức và khó khăn Với tinh thần đó, Cương lĩnh nhận định:
"Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh quốc tế có những biến đổi to lớn và sâu sắc" Dưới đây xin điểm qua một số xu thế chính
- Toàn cầu hoá: là xu thế tất yếu của quá trình phát triển nền kinh tế thị
trường hiện đại Xét về bản chất, là quá trình tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, sự ảnh hưởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên thế giới Qúa trình đó được thúc đẩy bởi các nhân tố chủ yếu sau:
- Sự phát triển của lực lượng sản xuất mà biểu hiện tập trung nhất là sự phát triển khoa học kỹ thuật
Những nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác sống ở thời kỳ tư bản tự do cạnh tranh, mặc dù không dùng thuật ngữ “toàn cầu hoá” nhưng đã phát hiện
ra xu thế xuất hiện và vận động của nó Theo C.Mác và Ph Ăngghen động cơ
và mục đích của quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa là tư bản có thể tăng
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội.2011, tr.70.
Trang 2thêm đến mức vô hạn, tức là tạo ra giá trị thặng dư với tất cả khả năng có thể của nó Những yêu cầu gay gắt của việc tiêu thụ sản phẩm để tái sản xuất tư bản chủ nghĩa trong khi cấu tạo hữu cơ của tư bản ngày càng cao và tỷ suất lợi nhuận bình quân có xu hướng giảm xuống buộc tư bản phải phá vỡ giới hạn chật hẹp của thị trường trong nước để bước ra thị trường thế giới Đó chính là do thúc đẩy của quá trình quốc tế hoá diễn ra mạnh mẽ, hệ quả là lực luợng sản xuất phát triển nhanh chóng Sức sản xuất phát triển lại đòi hỏi phá
vỡ rào cản thương mại giữa các quốc gia, xoá bỏ sự bảo hộ mậu dịch để các luồng vốn, lao động được tự do lưu chuyển trên phạm vi toàn cầu Ngày nay,
sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ với quá trình biến khoa học thành lực lượng sản xuất trực tiếp, sự phát triển của các công nghệ cao (công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, công nghệ vũ trụ…) đã làm thay đổi về chất lực lượng sản xuất của loài người, đưa loài người từ nền văn minh công nghiệp tiến đến nền văn minh tin học, từ cơ khí hoá sản xuất lên tự động hoá, tin học hoá sản xuất Cách mạng khoa học - công nghệ đang tạo ra những biến đổi căn bản, sâu sắc không những trong công nghệ sản xuất, mà còn trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, cùng với đó sự phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu của kinh tế thị trường làm cho nền kinh tế thế giới được vận hành thống nhất bởi cơ chế thị trường
- Sự bành trướng của các công ty xuyên quốc gia tạo ra sự liên kết giữa các nền kinh tế quốc gia, làm cho kinh tế thế giới được cố kết gắn bó hơn
Hiện nay, các công ty tư bản độc quyền xuyên quốc gia là lực lượng chi phối quá trình toàn cầu hoá; Các công ty này đang kiểm soát 2/3 thương mại thế giới, 4/5 lượng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài và 9/10 kết quả nghiên cứu và chuyển giao công nghệ thế giới; Hiện nay, có 500 công ty xuyên quốc gia hàng đầu thế giới, trong đó có 435 công ty (chiếm 87%) thuộc các nước G7 (số liệu tham khảo Nhận thức về thời đại ngày nay - GS.TS Vũ Văn Hiền,
Trang 3Nxb CTQG, H.2010) Qúa trình tổ chức lại nền kinh tế toàn cầu, phân chia lại thị trường và khu vực ảnh hưởng của các công ty xuyên quốc gia tạo ra sự phân công quốc tế mới về lao động và sản xuất
- Sự xuất hiện của các tổ chức quốc tế đem lại sự ra đời của các định chế kinh tế toàn cầu
- Sự chuyển đổi chính sách phát triển của các quốc gia theo hướng mở cửa, tự do lưu thông các yếu tố của quá trình sản xuất
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng toàn cầu hoá kinh tế diễn ra theo các xu thế: tài chính tiền tệ đang phát huy vai trò to lớn trong đời sống kinh tế toàn cầu: mậu dịch quốc tế sẽ thúc đẩy toàn cầu hoá kinh tế và liên kết khu vực; các công ty xuyên quốc gia sẽ thúc đẩy làn sóng sáp nhập các xí nghiệp xuyên quốc gia; kết nối mạng internet sẽ làm thay đổi phương thức sản xuất và sinh hoạt của loài người Ảnh hưởng chính trị - xã hội của toàn cầu hoá kinh tế theo hướng tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau làm gia tăng các lợi ích chung của các quốc gia, do đó thúc đẩy hoà bình và phát triển chung của thế giới
Tuy nhiên, nói đến quá trình toàn cầu hoá, không thể quan niệm một cách đơn giản, phiến diện Mặt trái của toàn cầu hoá cũng tạo ra những khả năng quốc tế hoá các hiện tượng tiêu cực của đời sống xã hội như buôn bán
ma tuý, mại dâm, du nhập lối sống đồi trụy, lan tràn chủ nghĩa khủng bố, lây nhiễm căn bệnh HIV/AIDS… đe doạn gây bất ổn kinh tế - xã hội
Trong quá trình toàn cầu hoá, sự bất bình đẳng giữa các nước phát triển
và đang phát triển ngày càng tăng, hố ngăn cách giàu, nghèo ngày càng lớn
Do các nước phát triển có ưu thế về vốn, khoa học, công nghệ, thị trường nên trong khi quan hệ kinh tế, thương mại giữa họ và các nước phát triển còn nhiều bất bình đẳng, phần lớn lợi ích toàn cầu hoá được dồn vào các nước phát triển Vì vậy, để khỏi bị gạt ra ngoài lề của sự phát triển, các nước cần phải chủ động tham gia vào quá trình toàn cầu hoá, tuỳ theo khả năng, mục
Trang 4tiêu phát triển của mình mà có chính sách hội nhập quốc tế và khu vực cho phù hợp nhằm tranh thủ các tác động tích cực và hạn chế, các tác động tiêu cực của toàn cầu hoá, đồng thời các nước phát triển và các tổ chức quốc tế cần phải trợ giúp các nước nghèo, chậm phát triển, phải hoãn nợ, giảm nợ và xoá nợ cho các nước này
- Xu thế hoà bình, hợp tác và phát triển
Từ những hậu quả của các cuộc chiến tranh trên thế giới, các quốc gia đều nhận thấy tầm quan trọng của hoà bình, ổn định và phát triển Trong thực
tế, không một nước nào có thể phát triển được trong hoàn cảnh có chiến tranh,
do vậy hoà bình đã trở thành nhu cầu bức xúc của các dân tộc trên thế giới Hoà bình gắn với phát triển Có hoà bình mới có điều kiện thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mới huy động được sức người, sức của trong nhân dân để phát triển đất nước Đất nước phát triển mới bảo vệ được hoà bình, nhưng phải phát triển theo hướng tiến bộ, vì lợi ích của nhân dân, chứ không phải vì lợi ích của vài nhà đại tư bản
Xu thế hoà bình và phát triển tác động tới mọi nhóm nước và mọi mối quan hệ quốc tế:
- Ngày nay, giữa các nước lớn không còn mâu thuẫn về phân chia thuộc địa như ở các thế kỷ trước, mà tồn tại những mâu thuẫn về lợi ích kinh tế và ảnh hưởng chính trị ở những khu vực nhất định trên thế giới Những mâu thuẫn đó buộc các nước lớn phải giải quyết bằng con đường hoà bình và hợp tác, chứ không phải bằng con đường chiến tranh
- Các nước có chế độ chính trị khác nhau thực hiện phương châm vừa hợp tác, vừa đấu tranh cùng tồn tại trong hoà bình Các nước xã hội chủ nghĩa là những nước có nền kinh tế phát triển thấp, trình độ khoa học công nghệ chưa phát triển, do vậy cần tranh thủ khoa học - kỹ thuật, công nghệ tiên tiến của các nước tư bản phát triển để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân, tăng
Trang 5năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá Mục đích của sản xuất tư bản chủ nghĩa là lợi nhuận Các nước tư bản chủ nghĩa thấy được những tiềm năng to lớn
về đầu tư, mở rộng buôn bán trong các nước xã hội chủ nghĩa Cho nên sự hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa và các nước tư bản chủ nghĩa là khách quan Song, sự đối lập về hệ tư tưởng của giai cấp công nhân và giai cấp tư sản không
vì thế mà suy giảm Mâu thuẫn về lợi ích giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân vẫn là mâu thuẫn cơ bản nhất Cho nên, chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội vừa hợp tác, vừa đấu tranh cũng là tất yếu
- Hợp tác và phát triển hiện nay trên thế giới đang diễn ra dưới nhiều hình thức đa dạng: hợp tác song phương, hợp tác khu vực, hợp tác quốc tế Các tổ chức quốc tế như: Liên hiệp quốc, Quỹ tiền tệ quốc tế, Tổ chức thương mại thế giới… ngày càng tham gia nhiều vào đời sống kinh tế, chính trị của các nước Lĩnh vực hợp tác giữa các nước ngày càng đa dạng: hợp tác kinh tế, khoa học kỹ thuật, hợp tác thương mại, hợp tác nghiên cứu chinh phục vũ trụ
và cả hợp tác chính trị
Hoà bình, hợp tác và phát triển là một trong những xu thế khách quan trong quan hệ quốc tế Nói xu thế, có nghĩa là thế giới hiện nay vừa có hoà bình và nhất định có hoà bình, vừa chưa có hoà bình, vừa có hợp tác và phát triển thực sự Nguyện vọng, đòi hỏi bức xúc của loài người là phấn đấu đạt tới cái đích: hoà bình, hợp tác và phát triển
- Xu thế nêu cao ý thức độc lập, tự lực tự cường bảo vệ lợi ích dân tộc của các nước.
Với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại, của phong trào cách mạng trên thế giới, của phương tiện thông tin, các dân tộc ngày càng ý thức được những quyền lợi dân tộc cơ bản của mình như quyền độc lập dân tộc, quyền tự quyết chế độ chính trị, quyền lựa chọn con đường phát triển… Mặt khác, các nước lớn, các nước giàu thường ỷ lại vào
Trang 6những thế mạnh về kinh tế, quân sự để chi phối các nước nhỏ, các nước nghèo bằng cách áp đặt quan điểm chính trị, dùng thủ đoạn bóc lột về kinh tế thông qua quan hệ trao đổi mua bán không bình đẳng, thậm chí tiến hành cả những cuộc chiến tranh xâm lược, lật đổ Điều đó dẫn tới cuộc đấu tranh của các nước dân tộc chủ nghĩa đòi quyền bình đẳng,đòi tôn trọng lợi ích quốc gia dân tộc của họ
Trong thời đại ngày nay, trình độ dân trí thế giới được nâng cao, dân chủ trong đời sống quốc tế được phát huy, ý thức độc lập tự chủ của các quốc gia, dân tộc ngày càng phát triển mạnh mẽ Điều đó, không có nghĩa là các nước đó phát triển biệt lập, đi theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan mà họ đang nỗ lực bảo vệ lợi ích dân tộc, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hoá, góp phần vào công việc chung của thế giới Vì vậy các chính sách gây chiến tranh xâm lược, can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác bằng cách thực hiện các chiêu bài “dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo”, đối xử bất bình đẳng, không tôn trọng nhau đều vấp phải phản kháng quyết liệt của các quốc gia có chủ quyền và không được dư luận thế giới đồng tình Tôn trọng độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của nhau; không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; không dùng vũ lực và đe doạ dùng vũ lực; giải quyết các tranh chấp, bất đồng bằng thương lượng hoà bình; tôn trọng lẫn nhau, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi trở thành một nguyên tắc cần tuân thủ trong các quan hệ quốc tế
Ngoài việc nêu cao ý thức tự chủ, để bảo vệ lợi ích của mình trong tình hình thế giới phức tạp hiện nay, các nước còn lại thực hiện liên minh, liên kết tạo thành khối thống nhất có tiếng nói chung về các vấn đề khác nhau Hoạt động liên minh, liên kết tạo thành khối thống nhất có tiếng nói chung về các vấn đề khác nhau Hoạt động liên minh, liên kết lấy kinh tế làm trọng tâm và mở rộng ra các lĩnh vực khác… Tất cả không nằm ngoài mục đích tạo lợi ích bình đẳng về mọi mặt giữa các quốc gia, cùng tham gia giải quyết vấn đề quốc tế
Trang 7- Xu thế phục hồi và tăng cường ảnh hưởng của các Đảng Cộng sản.
Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu trước đây đã từng là thành trì của chủ nghĩa xã hội thế giới, là lực lượng chủ yếu giữ gìn hòa bình, ngăn ngừa chiến tranh hạt nhân Nhưng do duy trì quá lâu những khuyết tật của mô hình cũ của chủ nghĩa xã hội, chậm trễ trong tiếp thu cách mạng khoa học và công nghệ, lại bảo thủ, trì trệ, duy ý chí, đã lâm vào khủng hoảng trầm trọng Đảng Cộng sản và công nhân ở các nước này không còn nắm vai trò lãnh đạo, nên dẫn đến sụp đổ Sự sụp đổ của Liên Xô và các nước chủ nghĩa xã hội Đông Âu, chủ nghĩa xã hội hiện thực thế giới lâm vào giai đoạn khó khăn nhất Một số nước theo con đường xã hội chủ nghĩa như Trung Quốc, Việt Nam, Cu Ba vẫn kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, nhạy bén trước thời cuộc, kịp thời tiến hành cải cách, đổi mới, nên đã giành được những thành tựu
to lớn và tiếp tục phát triển
Sau những biến động lịch sử cuối thế kỷ XX, xu thế phục hồi và tăng cường ảnh hưởng của các Đảng Cộng sản và công nhân xuất hiện là do bản thân phong trào có bước thích nghi mới đối với thời đại, đã kịp thời đúc rút những bài học kinh nghiệm sau khi đổ vỡ, đã có sự tập hợp lực lượng dưới nhiều hình thức, đã tìm lại được vị trí của mình Các nước xã hội chủ nghĩa, các Đảng Cộng sản và công nhân, các lực lượng tiến bộ trên thế giới kiên trì đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội Gần đây, phong trào cánh tả ở Tây Âu và Mỹ Latinh có bước phát triển mới, đặc biệt là phong trào
"Chủ nghĩa xã hội thế kỷ XIX" nổi lên ở nhiều nước Mỹ Latinh Xu thế này khẳng định sức sống của lý tưởng xã hội chủ nghĩa, đồng thời khẳng định đường lối cải cách, đổi mới đúng hướng và có nguyên tắc của các nước xã hội chủ nghĩa là có sức thuyết phục Tuy nhiên, các nước xã hội chủ nghĩa còn lại, phong trào cộng sản, công nhân cánh tả còn gặp nhiều khó khăn, bởi các thế lực thù địch tiếp tục chống phá, tìm mọi cách để xóa bỏ chủ nghĩa xã hội trên hành tinh chúng ta
Trang 8Vì thế, Cương lĩnh nêu rõ: "Trong quá trình hình thành và phát triển, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác đã đạt được những thành tựu to lớn
về nhiều mặt, từng là chỗ dựa cho phong trào hòa bình và cách mạng thế giới, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ
và tiến bộ xã hội Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ là tổn thất lớn đối với phong trào cách mạng thế giới Một số nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, trong đó có Việt Nam, vẫn kiên định mục tiêu, lý tưởng, tiến hành cải cách, đổi mới, giành được những thành tựu to lớn, tiếp tục phát triển; phong trào cộng sản và công nhân quốc tế có những bước phục hồi"
- Xu thế vận động của chủ nghĩa tư bản Thực tế vừa qua, chủ nghĩa tư
bản có sự điều chỉnh, nhờ ứng dụng những thành tựu mới của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, cải tiến phương pháp quản lý, thay đổi cơ cấu sản xuất, điều chỉnh các hình thức sở hữu và chính sách xã hội để thích nghi, để điều hòa mâu thuẫn, vươn lên khá hơn Song, những thay đổi đó không làm mất đi mâu thuẫn nội tại thuộc bản chất của nó với tư cách là một chế độ xã hội dựa trên sự áp bức, thống trị và bóc lột Đó là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa sản xuất ngày càng cao đến mức đa quốc gia, siêu quốc gia, khu vực hóa, quốc tế hóa với chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất ngày càng sâu tập trung vào tay một số ít nhà tư bản kếch sù Thậm chí những mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản gay gắt hơn trước rất nhiều Tình trạng cạnh tranh, cá lớn nuốt cá bé, bất bình đẳng về sở hữu và phân phối, phân hóa giàu nghèo ngày càng quyết liệt, xã hội đầy rẫy những tệ nạn tiêu cực, bất công, đạo đức băng hoại, v.v Rõ ràng, chủ nghĩa tư bản không phải là xu thế phát triển của lịch sử Biện chứng khách quan của lịch sử là chính những phương tiện mà chủ nghĩa tư bản đã tạo ra sẽ trở thành phương tiện chống lại và đưa chủ nghĩa tư bản đến chỗ tự phủ định mình
Vì thế, Cương lĩnh cũng nêu: "Hiện tại, chủ nghĩa tư bản còn tiềm năng phát triển, nhưng về bản chất vẫn là chế độ áp bức, bóc lột và bất công
Trang 9Những mâu thuẫn cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư bản, nhất là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa, chẳng những không giải quyết được mà ngày càng trở nên sâu sắc Khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội vẫn tiếp tục xảy
ra Chính sự vận động của những mâu thuẫn nội tại đó và cuộc đấu tranh của nhân dân lao động sẽ quyết định vận mệnh của chủ nghĩa tư bản"
Sau khi chỉ rõ sự biến đổi nhanh chóng của tình hình quốc tế với các xu thế lớn trên đây, Cương lĩnh nhấn mạnh: "Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là các nước với chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác vừa đấu tranh, cạnh tranh gay gắt vì lợi ích quốc gia, dân tộc Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội dù gặp khó khăn, thách thức,
nhưng sẽ có những bước tiến mới Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội".
2 Tính đúng đắn của việc lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là vấn đề lý luận và thực tiễn rất cơ bản Nó không chỉ liên quan đến nhận thức, ý chí cách mạng, đến đường lối, chính sách, mà còn liên quan đến lý tưởng, mục tiêu và phương hướng đi lên của đất nước Chúng ta đều biết, lựa chọn mục tiêu, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội không thể là việc làm tùy tiện, cảm hứng chủ quan, mà đây thực sự là vấn đề khoa học rất nghiêm túc, là trách nhiệm thiêng liêng trước dân tộc và đất nước
Đảng và nhân dân ta không chọn con đường tư bản chủ nghĩa là vì: thời đại ngày nay không phải là thời đại của chủ nghĩa tư bản và theo quy luật phát triển của lịch sử, chủ nghĩa tư bản sẽ bị phủ định Thực tiễn lịch sử tồn tại và phát triển của chủ nghĩa tư bản cho thấy đó là lịch sử của máu và nước mắt
Trang 10Vì thế, nó không phải là mẫu mực để chúng ta noi theo Sở dĩ Đảng và nhân dân ta kiên định con đường xã hội chủ nghĩa mặc dù biết rõ đây là sự nghiệp
vô cùng khó khăn, phức tạp và hiện thời chủ nghĩa xã hội thế giới đang lâm vào thoái trào, vì đây là con đường phát triển hợp quy luật khách quan của lịch sử nhân loại
ở Việt Nam, lịch sử đã giải quyết vấn đề lựa chọn này từ những năm
20 của thế kỷ XX Từ thực tiễn bôn ba tìm đường cứu nước, lăn lộn trong phong trào đấu tranh cách mạng, Hồ Chí Minh đã rút ra kết luận: "Muốn cứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng
vô sản", "chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ" Chủ nghĩa Mác - Lênin như Hồ Chí Minh đã từng nói là "cái cẩm nang thần kỳ", là "kim chỉ nam" giúp Người tìm ra con đường đó Người vui sướng và xúc động cho rằng: "Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta"
Tìm ra con đường cứu nước theo phương hướng xã hội chủ nghĩa là công lao vĩ đại đầu tiên của Hồ Chí Minh Kể từ đây Người thực hiện quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ nghĩa xã hội khoa học về Việt Nam, tiến tới thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930 Có thể nói, Hồ Chí Minh là người đầu tiên lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Chủ nghĩa xã hội là con đường đúng đắn, là sự lựa chọn sáng suốt
có ý nghĩa thời đại, thể hiện trí tuệ anh minh, linh khiếu chính trị tuyệt vời,
một tình cảm giai cấp và dân tộc sâu sắc của Hồ Chí Minh Ngay trong Chính cương vắn tắt được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng tháng 2 năm 1930,
Người đã nêu: "Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản", tức là tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa