- Có kĩ năng phân tích đề, lập dàn ý cho các bài văn nghị luận.. Muốn phân tích đề HĐ1: On tập lớp 10 học lập dàn ý bài văn nghị luận.. Hoặc chỉ xác định đối tượng nghị luận, người viết
Trang 1Ngày soạn: 25/8/2013
Tiết 7
Bài dạy: PHÂN TÍCH ĐỀ, LẬP DÀN Ý BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp HS:
- Nắm vững cách phân tích và xác định yêu cầu của đề bài, cách lập dàn ý cho bài viết
- Có kĩ năng phân tích đề, lập dàn ý cho các bài văn nghị luận
- Có ý thức và thói quen phân tích đề và lập dàn ý trước khi làm bài
II CHUẨN BỊ:
1) Chuẩn bị của GV:
-SGK,SGV, Thiết kế bài học.
GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp: gợi tìm; kết hợp các hình thức trao đổi thảo luận, thực hành
2) Chuẩn bị của HS:
Đọc kĩ SGK về bài học Soạn theo câu hỏi hướng dẫn Làm bài tập luyện tập
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1.On định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ: Không
3.Giảng bài mới
TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
TG Hoạt đông của
GV
10’ HĐ1: Tìm hiểu kĩ
năng phân tích
đề GV hướng dẫn
tìm hiểu các đề
SGK và yêu cầu
thực hiện Từ đó
khái quát lên kĩ
năng cơ bản
Đề nào có định
hướng, đề nào đòi
hỏi người viết phải
tự xác định hướng
triển khai
Vấn đề cần nghị
luận trong mỗi đề
là gì?
Phạm vi bài viết
đến đâu?
Muốn phân tích đề
HĐ1:
On tập lớp 10 học lập dàn ý bài văn nghị luận
HS đọc SGK trao đổi
Đề 1 thuộc dạng đề có định hướng cụ thể
Đề 2, 3 là đề mở Yêu cầu nghị luận:
Đê1 là vấn đề xã hội
Đề 2,3 là nghị luận văn học
HS suy nghĩ trả lời.
Yêu cầu về nội dung
Yêu cầu về phương pháp
Yêu cầu giới hạn
I.Phân tích đề:
Tìm hiểu ngữ liệu.
1/ Về kiểu đề:
Đề 1 thuộc dạng đề có định hướng cụ thể, nêu rõ yêu cầu nội dung, giới hạn, dẫn chứng
Đề 2, 3 là đề mở, chỉ yêu cầu bàn về một khía cạnh nội dung của bài thơ ( Tự tình của HXH)
Hoặc chỉ xác định đối tượng nghị luận, người viết tự giải mã giá trị nội dung và hình thức của bài thơ (Câu cá mùa thu)
2/ Về xác định yêu cầu của đề:
- Yêu cầu về nội dung
- Yêu cầu về phương pháp
- Yêu cầu giới hạn
3/ Phân tích đề:
Trang 2ta phải dựa vào yêu
cầu nào?
GV định hướng
cho HS
HĐ2: Tìm hiểu
cách xây dựng
dàn ý.
GV cho HS tìm
hiểu nội dung yêu
cầu các đề, tìm ý
và sắp xếp ý
Ở đề 1 có thể xác
định được bao
nhiêu luận điểm,
luận cứ Nêu cụ
thể?
Ở đề 2 Xác định
tâm sự và diễn biến
tâm trạng của nhà
thơ?
Ở đề 3: Xác định
các luận điểm
Luận cứ nào?
GV cho thảo luận
nhóm để đưa ra kết
quả.theo 4 nhóm
Bởi vậy người viết
phải tìm ra nhiều ý,
đồng thời biết
mạnh dạn bỏ đi
những ý phụ, ý xa
trọng tâm, giữ lại
và triển khai thật
sâu sắc ý chính, ý
trọng tâm
Từ đó khái qua
trình lập dàn ý của
bài văn nghị luận?
GV chốt ý: Quá
trình lập dàn ý:
Xác lập luận điểm,
HĐ2:
HS suy nghĩ , thảo luận các nội dung, trả lời theo nhóm
Đề 1 Yêu cầu nội dung ta xác định 3 luận điểm:
Người VN có nhiều điểm mạnh: thông minh, nhạy bén với cái mới
Người VN cũng không ít điểm yếu: thiếu hụt về kiến thức cơ bản, khả năng thực hành và sáng tạo hạn chế
Phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu là thiết thực chuẩn bị hành trang vào thế
kỉ XXI
Đề 2: Nội dung : Tâm sự của HXH trong bài thơ “ Tự tình”
Nêu cảm nghĩ của mình về tâm sự và diễn biến tâm trạng của Hồ Xuân Hương
Đề 3: Nội dung là giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ
HS khái quát lí luận.
Xác lập luận điểm Xác lập luận cứ Sắp xếp luận điểm, luận cứ
Phân tích đề là công việc trước tiên trong quá trình làm một bài văn nghị luận Khi phân tích đề, cần đọc kĩ đề bài, chú ý những
từ ngữ then chốt để xác định yêu cầu về nội dung, hình thức, phạm vi tư liệu
II.Lập dàn ý:
1/ Tìm hiểu ngữ liệu:
- Đề 1 Yêu cầu nội dung ta xác định 3 luận điểm:
+ Người VN có nhiều điểm mạnh: thông minh, nhạy bén với cái mới
+ Người VN cũng không ít điểm yếu: thiếu hụt về kiến thức cơ bản, khả năng thực hành và sáng tạo hạn chế
+ Phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu là thiết thực chuẩn bị hành trang vào thế kỉ XXI
- Đề 2: Nội dung : Tâm sự của HXH trong bài thơ “ Tự tình” Nêu cảm nghĩ của mình về tâm
sự và diễn biến tâm trạng của
Hồ Xuân Hương: Nỗi cô đơn, chán chường, khát vọng được sống hạnh phúc
Đề 3: Nội dung là giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ ( Người viết tự lựa chọn nội dung)
2.Khái niệm:
-Là tìm và lựa chọn ý sao cho bài viết có nội dung toàn diện, phong phú, bám sát đề, làm nổi bật trọng tâm của bài viết
3.Quá trình lập dàn ý:
a/Xác lập luận điểm:
Tìm và lựa chọn ý để làm nổi bật nội dung luận đề
Trang 3luận cứ, sắp xếp
các luận điểm, luận
cứ theo một trình
tự lôgic, chặt chẽ
HĐ3: Luyện tập.
BT1:
GV cho HS đọc đề
1 Nêu vấn đề
Phân tích đề và lập
dàn ý
Cho HS thảo luận
theo nhóm quan sát
theo dõi
GV định hướng nội
dung, chốt ý
Bài tập 2: Hướng
dẫn HS về nhà
làm
HĐ3:
BT 1: HS thảo luận theo nhóm.1,2
Ghi kết quả nội dung trên bảng vải Mỗi thành viên đều nắm được nội dung
Bỏ những ý phụ, ý xa giữ lại triển khai ý chính, ý trọng tâm sâu sắc
b/
Xác lập luận cứ : Tìm những luận cứ làm sáng tỏ cho từng luận điểm
c/Sắp xếp luận điểm, luận cứ:
Các luận điểm, luận cứ được sắp xếp thành một hệ thống ý khoa học, chặt chẽ nhằm làm nổi bật luận đề
Các luận cứ làm sáng tỏ cho từng luận điểm
d/ Cần có kí hiệu trước mỗi đề mục để phân biệt luận điểm, luận cứ trong dàn ý
Bài văn nghị luận: luận điểm trực tiếp làm sáng tỏ vấn đề nghị luận; luận cứ làm sáng tỏ cho luận điểm
+ Dàn ý gồm ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài
III.Luyện tập:
Đề 1: SGK trang 24
1/ Phân tích đề: Dạng đề có định hướng nội dung cụ thể
- Vấn đề nghị luận:
Giá trị hiện thực sâu sắc của đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh” trích Thượng kinh kí sự của Lê Hữu Trác
- Yêu cầu nội dung:
+ Bức tranh cụ thể, sinh động
về cuộc sống xa hoa nhưng thiếu sinh khí nơi phủ chúa tiêu biểu là thế tử Trịnh Cán
+ Thái độ phê phán nhẹ nhàng
mà thấm thía và sự dự cảm về
sự suy tàn đang tới gần của triều Lê – Trịnh TK XVIII
- Yêu cầu phương pháp
Sử dụng thao tác lập luận phân
Trang 4HĐ4: Củng cố.
GV cho HS đọc
ghi nhớ Hs nêu
cách hiểu của
mình
GV chốt ghi nhớ
HĐ4:
HS đọc ghi nhớ Nhắc lại các thao tác quan trọng của phân tích đề, lập dàn ý
tích kết hợp với nêu cảm nghĩ; dùng dẫn chứng trong văn bản đoạn trích
2/ Lập dàn ý
Dựa vào nội dung của phân tích
đề lập dàn ý với 2 luận điểm
cơ bản
Mỗi luận điểm xác định các luận cứ cụ thể đề làm rõ luận điểm
Bài tập 2: Hướng dẫn HS về nhà làm
Củng cố:
Phân tích đề và lập dàn ý là thao tác quan trọng trong quá trình viết văn của HS, quyết định chất lượng của bài văn Thao tác này gồm: Tìm ý cho bài văn và sắp xếp ý
Dặn dò: Học bài Soạn bài Thao tác lập luận phân tích
RÚT KINH NGHIỆM; ………
………
………
………
………
………
………
………