Bài dạy: Đọc thêm: VỊNH KHOA THI HƯƠNG Trần Tế Xương I.MỤC TIÊU BÀI HỌC: - Cảm nhận được bài thơ thuộc đề tài thi cử – một đề tài khá đậm nét trong sáng tác của Tú Xương.. Thể hiện th
Trang 1Ngày soạn : 1/9/2013
Tiết 11
Bài dạy: Đọc thêm: VỊNH KHOA THI HƯƠNG
Trần Tế Xương
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC:
- Cảm nhận được bài thơ thuộc đề tài thi cử – một đề tài khá đậm nét trong sáng tác của Tú Xương Thể hiện thái độ châm biếm, mỉa mai, phẫn uất của nhà thơ đối với chế độ thi cử đương thời và đối với con đường khoa cử của riêng ông
- Thấy được tài năng thơ Nôm của Tú Xương với bút pháp nghệ thuật đối lập, nghệ thuật gieo vần, sử dụng từ ngữ
- Từ đó có thái độ trân trọng và yêu quí nhà nho yêu nước, Tâm trạng thời thế
II CHUẨN BỊ:
1/Chuẩn bị của GV:
- SGK, SGV Thiết kế bài học Tư liệu tham khảo
- Kết hợp các phương pháp dạy học: Đàm thoại, nêu vấn đề, bình giảng, thảo
luận Sử dụng SGK
2/Chuẩn bị của HS:
Đọc kĩ bài học Soạn bài theo hướng dẫn.Tìm đọc thêm tư liệu về Nguyễn Khuyến
III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1.Ổn định tổ chức :
2.Kiểm tra bài cũ : Phân tích tâm trạng của Nguyễn Khuyến trong hai câu đầu của bài “ Khóc Dương Khuê” 5’
3 Giảng bài mới:
TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
dẫn học sinh
tìm hiểu tiểu
dẫn.
GV hướng dẫn
HS đọc, tìm hiểu
vài nét về tiểu
dẫn theo SGK
Gợi ý bằng câu
hỏi
C1: Hãy nêu
hoàn cảnh sáng
tác bài thơ?
HĐ1:
HS đọc tiểu dẫn suy nghĩ trả lời
Sáng tác vào khoa thi Hương năm Đinh Dậu tổ chức ở Nam Định, kì thi cuối mùa
I.Tìm hiểu tiểu dẫn:
- Đề tài: Thi cử
- Sáng tác vào khoa thi Hương năm Đinh Dậu tổ chức ở Nam Định có quan công sứ, quan toàn quyền Pháp cùng với vợ hắn đến dự
Trang 2GV định hướng
HĐ2: Hướng
dẫn học sinh đọc
hiểu bài thơ
GV: Cho học
sinh đọc diễn
cảm
GV đọc lại 1
lần Gợi ý cho
học sinh tìm
hiểu
Hai câu đề cho
ta thấy kì thi có
gì khác thường?
Em có nhận xét
gì về sĩ tử và
quan trường?
Chú ý các từ lôi
thôi, ậm oẹ với
biện pháp nghệ
thuật đảo ngữ
Qua hai câu thực
em có cảm nhận
như thế nào về
cảnh thi cử lúc
bấy giờ?
GV chốt ý
Phân tích hình
ảnh quan sứ, bà
đầm và sức
HĐ2:
HS đọc diễn cảm bài thơ Suy nghĩ trả lời
Thi Lẫn: là sự
lẫn lộn, lộn xộn,
xô bồ mất đi cái oai nghiêm của việc thi cử thường ngày
HS trả lời
Nghệ thuật đối
và đảo ngữ: Lôi thôi sĩ tử >< Ậm
oẹ quan trường, mục đích nhấn mạnh hình ảnh lôi thôi và âm thanh ậm oẹ
Tác giả đã khắc hoạ cảnh tượng khôi hài và hợm hĩnh nhưng cũng rất thảm hại ở
trường cuối mùa thi
HS đọc hai câu thơ suy nghĩ trả lời
Sử dụng nghệ
II Đọc – hiểu chi tiết:
1.Hai câu đề:
Nhà nước ba năm mở một khoa Trường Nam thi lẫn với trường Hà.
- Tác giả giới thiệu trịnh trọng: Ba năm mở một khoa, thời gian thi rất đều đặn
- Thái độ châm biếm: Nhà nước chỉ nhà nước bảo hộ của TD Pháp lấn áp nhà Nguyễn chỉ là bù nhìn
Thi Lẫn: là sự lẫn lộn, lộn xộn, xô
bồ mất đi cái oai nghiêm của việc thi cử
Tác giả mỉa mai sự suy đồi của việc thi cử trong xã hội buổi giao thời.
2 Hai câu thực:
Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ.
Ậm oẹ quan trường miệng thét loa.
Nghệ thuật đối và đảo ngữ:
Sĩ tử >< Quan trường Lôi thôi >< Ậm oẹ Mục đích nhấn mạnh hình ảnh lôi thôi và âm thanh ậm oẹ
- Lôi thôi là từ tượng hình gợi lên
sự lôi thôi, lếch thếch mất đi cái vẻ nho nhã của những sĩ tử
- Ậm oẹ: là từ tượng thanh chỉ cái tiếng phát ra không trọn vẹn, lạc cả giọng, thấy rõ sự cố gắng ra oai, mất đi vẻ đạo mạo, uy nghiêm của quan trường
Tác giả đã khắc hoạ cảnh tượng khôi hài và hợm hĩnh nhưng cũng rất thảm hại ở chốn quan trường cuối mùa thi mà nhân vật chính là quan trường và sĩ tử
3.Hai câu luận:
Trang 3mạnh châm
biếm, đả kích
của biện pháp
nghệ thuật đối ở
hai câu 5,6?
GV định hướng
nội dung
1897 có sự tham
dự của vợ chồng
Doumer và công
sứ Darles
Phân tích tâm
trạng, thái độ
của tác giả trước
trường thi Lời
nhắn gọi của Tú
Xương ở hai câu
cuối có ý nghĩa
tư tưởng gì?
thuật đối: Lọng
để che đầu quan
sứ >< Cái váy quét đất của mụ đầm, vạch trần bản chất hống hách, ngược ngạo qua đó tỏ thái độ châm biếm chúng
HS đọc hai câu thơ suy nghĩ trả lời
- Tác giả đã cảnh tỉnh một cách trực tiếp và đột ngột nhưng tràn đầy thiết tha, chua xót làm cho người nghe phải giật mình suy nghĩ về về vấn
đề hệ trọng của đất nước
Lọng cắm rợp trời quan sứ đến Váy lê quét đất mụ đầm ra.
Sử dụng nghệ thuật đối: Lọng để che đầu quan sứ cái cao quí >< Cái váy quét đất của mụ đầm là sự thấp hèn Đây là sự phô trương quyền lực và những ai còn trộng đạo học thì đây là sự sỉ mhục nhân sinh quan của Nho gia
Tác giả vạch trần bản chất hống hách, ngược ngạo qua đó tỏ thái độ châm biếm chúng
Hai câu thực đối với hai câu luận rất chuẩn, tác giả vạch trần: Một bên là sự thảm hại của sĩ tử; một bên là sự hống hách của thực dân Từ đó làm rõ nỗi nhục nhã mất nước của người dân VN
4/ Hai câu kết:
Nhân tài đất Bắc nào ai đó.
Ngoảnh cổ mà trông cảnh nước nhà.
- - Nhân tài, tác giả chỉ người trí thức có tâm huyết với đất nước
- - Ngoảnh cổ: động từ mạnh có tác dụng kêu giật, kêu một cách rất đột ngột, nhắc nhở những người nhân
tài nghĩ đến đất nước “Nhân tài
đất Bắc nào ai đó” vừa để chỉ
những sĩ tử trong khoa thi Đinh Dậu – nơi tụ hội của tài trí đất Bắc, vừa mang ý nghĩa khái quát : tất cả
những ai tự cho mình là nhân tài
đất Bắc Tú Xương nhắc tất cả
những nhân tài đất Bắc đó, hãy
“ngoảnh cổ mà trông cảnh nước
nhà” Trông cảnh nước nhà từ khoa
thi Đinh Dậu để nhận ra hiện trạng đất nước và nỗi nhục mất nước
Trang 4HĐ3: Tổng kết.
GV chốt lại nội
dung ý nghĩa
của bài thơ, giá
trị bao trùm của
bài thơ Nhấn
mạnh tâm sự của
nhà thơ
HĐ3: HS chú ý lắng nghe, ghi nhận kiến thức - - Từ “nước nhà” đặt ở cuối bài thơ đọc lên nghe dư âm tha thiết, có tác dụng thức tỉnh tinh thần dân tộc - Tác giả đã cảnh tỉnh một cách trực tiếp và đột ngột nhưng tràn đầy thiết tha, chua xót làm cho người nghe phải giật mình suy nghĩ về về vấn đề hệ trọng của đất nước III Tổng kết : 1.Tú Xương miêu tả một kì thi Hương cuối mùa qua đó bày tỏ thái độ châm biếm mỉa mai trước cảnh tượng thi cử lố lăng và nhục nhã 2 Bộc lộ tâm sự đau xót, u hoài trước nỗi nhục mất nước 3.Bài thơ vừa mang sức mạnh châm biếm, đả kích vừa bộc lộ tâm trạng trữ tt́nh tha thiết Dặn dò: Học thuộc bài thơ Nắm vững bài học. Tiết sau học Tiếng Việt: Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân RÚT KINH NGHIỆM: ………
………
………
………
………
………
………
………
………