Tác phẩm: Trước thực trạng thi cử của nhà nước nhà thơ đã sáng tác ra bài thơ: một xã hội loạn luân, đồi bại trong thi cử.. Qua bài thơ tác giả bộc lộ nỗi nhục mất nước và niềm đau xót
Trang 1TUẦN 3:
VỊNH KHOA THI HƯƠNG
(Đọc thêm - Trần Tế Xương)
A Mục tiêu cần đạt:
Thống nhất SGK + SGV
B Phương tiện thực hiện:
SGK + SGV, thiết kế bài học, tư liệu
C Cách thức tiến hành:
Trao đổi, thảo luận, trả lời cầu hỏi
D Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định:
2 Bài cũ: Hồi tưởng kỉ niệm về tình bạn của Nguyễn Khuyến
3 Bài mới: GV giới thiệu vào bài
Hướng dẫn học sinh đọc phần tiểu dẫn
Tác giả là chứng nhân lịch sử Việt Nam
trong giai đoạn đất nước chuyển từ xã
hội phong kiến sang xã hội thực dân nữa
phong kiến
Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
Hướng dẫn học sinh đọc bài thơ
Nêu thể loại?
Nêu chủ đề?
I Đọc - hiểu khái quát
1 Tác giả:
- Thi tám lần chỉ đậu tú tài( 1894)
2 Tác phẩm: Trước thực trạng thi cử của nhà nước nhà thơ
đã sáng tác ra bài thơ: một xã hội loạn luân, đồi bại ( trong thi cử)
II Đọc – tìm hiểu
1 Đọc
2 Thể loại:
3: Chủ đề: Bài thơ là bức tranh sinh động, chân thực miêu
tả cảnh kì thi Hương cuối mùa đầy lố lăng trơ trẽn ở đất Bắc Qua bài thơ tác giả bộc lộ nỗi nhục mất nước và niềm đau xót của mình - một kẻ sĩ thời bấy giờ
III Phân tích:
Trang 2Hướng dẫn học sinh phân tích.
Ở hai câu đề chung ta thấy có điều gì
bất bình thường? Vì sao?
GV: Thời Nguyễn có hai địa điểm thi
( kì thi Hương): Nam Định và Hà Nội
Nhưng năm 1897 thực dân Pháp sợ khởi
nghĩa nông dân nên không tổ chức thi ở
Hà Nội Triều đình nhà Nguyễn dồn sĩ
tử xuống Nam Định thi
Giễu người đi thi đỗ:
Một đoàn thằng hỏng đứng mà trông
Nó đỗ khoa này có sướng không Trên
ghế bà đầm ngoi đít vịt Dưới sân ông
cử ngỏng đầu rồng
Hoặc:
Cử nhân con ấm Kỹ Tú tài con đô Mỹ
Thi thế mà cũng thi Ới khỉ ơi là khỉ
Sau nhiều lần đi thi không đậu ông tự
đổi tên lót cũng chẳng khá hơn:
Tế đổi thành cao mà chó thế.( 15t đi
thi)
Nhận xét về hình ảnh sĩ tử chốn quan
trường? Cảnh thi lúc bấy giờ?
GV: Sĩ tử: người đi thi; lôi thôi Quan
trường: coi thi; ậm oẹ
Phân tích nghệ thuật?
Em có nhận xét gì về cảnh thi cử ngày
xưa và ngày nay?
1 Hai câu đề
- Sự kiện bình thường( C1): Lệ thi cử ba năm một lần
- Câu 2: không bình thường: “ lẫn”: Trường Nam Định thi lẫn trường Hà Nội
+ Cách thức tổ chức + Mỉa mai, nhốn nhán lộn xộn, không theo nề nếp cũ -> Thực dân Pháp đã ra một chế độ thi cử khác
2 Hai câu thực:
- Lôi thôi, vai đeo lọ: luộm thuộm, bệ rac, có tính chất khôi hài
-> Đảo ngữ: Lôi thôi sĩ tử: vừa gây ấn tượng mạnh về hình thức vừa khái quát hình ảnh thi cử của các sĩ tử
- Ậm oẹ, miệng thét loa: Hình ảnh quan trường ra oai nạt
nộ nhưng giả dối
-> Đảo ngữ: Ậm oẹ quan trường: Cảnh quan trường nhốn nháo thiếu vẻ trang nghiêm
- NT: Đối, từ tượng thanh
=> Sĩ tử mất hết nho nhã, sa sút về nho phong sĩ khí còn quan trường không còn dáng vẻ tônnghiêm vốn có
=> Một kì thi không nghiêm túc, không hiệu quả - Đó là xã hội nhố nhăng hỗn tạp của chế độ thực dân ½ PK khi triều đình nhà Nguyễn chỉ còn là bù nhìn
3 Hai câu luận:
Trang 3Phân tích hình ảnh quan sứ, bà đầm và
sức mạnh châm biếm, đã kích trong
nghệ thuật đối ở hai câu thơ?
Em hiểu từ mụ ở đây có nghĩa là gì?
Hình như chúng ta thấy thấp thoáng
trong hai câu thơ có tiếng chửi? Vậy Tú
Xương chửi ai? Vì sao em biết
Tâm trạng, thái độ của tác giả trước
cảnh tượng trường thi?
Lời nhắn gửi trong hai câu cuối có ý
nghĩa tư tưởng gì?
Qua bài thơ – là một người học sinh thì
nó rút ra cho em được thái độ và nên
hành động như thế nào về học tập và thi
cử?
- Nghệ thuật: Đảo; đối: cờ/ váy, quan sứ/ mụ đầm.; cách dùng từ: mụ - chỉ người đàn bà không ra gì, chửi- miêu tả hiện thực cụ thể, sinh động
- Hai hình ảnh đối ngược nhau: đất nước đang chịu cảnh nô lệ/ người nắm quyền lực: thực dân “ cờ cắm…” để đón ông tây, mụ đầm thật long trọng (phô trương) đồng thời cho thấy cảnh vong quốc của dân tộc ta lúc bấy giờ
=> Là bức tranh xã hội đầy rẫy bất công, cảm nhận nỗi đau mất nước, một tâm hồn, tấm lòng của Tú Xương
4 Hai câu kết:
- Buồn về cảnh ngộ hỏng thi -> nghĩ đến tiền đồ của non sông đất nước- tác giả đã kêu gọi, đánh thức lương tri của những người có tâm, tài( trí thức)
- Nghệ thuật: Câu hỏi phiếm chỉ;sử dụng từ táo bạo:
Ngoảnh cổ:Dừng chân đứng lại trời non nước( BHTQ) Tổng kết: Nội dung: Sau nụ cười đó là nỗi đau của nhà thơ: thấp thoáng giọt nước mắt Vẽ ra khung cảnh một trường thi nhỏ nhưng bộc lộ được bản chất của xã hội thực dân1/2 pk
Nghệ thuật: Sử dụng từ ngữ, hình ảnh sắc sảo, câu hỏi, đối, đảo làm nổi rõ khung cảnh trường thi lúc bấy giờ
4 Củng cố: Nỗi đau của nhà thơ trước khung cảnh trường thi
5 Dặn dò: Học bài cũ; soạn bài mới