Chọn nhân giống cây: bằng các phương pháp lai tạo như: Giâm, chiết cành tạo ra giống cây tốt.. Xác định phương hướng mục tiêu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm: xác định các loại cây trồng,
Trang 1Ngày soạn:
Bài soạn số 1
Tiết 1, 2: BÀI MỞ ĐẦU
GIỚI THIỆU NGHỀ LÀM VƯỜN
- GV: Tài liệu, bài soạn
- HS: tài liệu, vở ghi
III Tiến trình bài dạy:
- Có từ lâu đời, tích luỹ nhiều kinh nghiệm
quý được chuyền từ thế hệ này sang thế hệ
khác
- Góp phần nâng cao chất lượng bữa ăn
- Cung cấp nguyên liệu cho CN chế biến
thực phẩm làm thuốc, hàng xuất khẩu
- Tận dụng mọi tiềm năng tạo ra nhiều SP
mang lại hiệu quả kinh tế
- Ngoài ra nghề làm vườn còn góp phần
làm đẹp thêm cho đời nhờ các vườn hoa,
cây cảnh
II.Đặc điểm của nghề làm vườn:
1 Đối tượng lao động:
Là cây trồng có giá trị kinh tế và dinh
dưỡng cao như: rau, quả, cây hoa, cây cảnh,
cây dược liệu
2 Mục đích lao động:
Tận dụng đất đai, ĐK thiên nhiên, LĐ để
sản xuất ra những nông sản có giá trị cung
cấp cho người tiêu dùng, góp phần tăng thu
nhập
3 Nội dung lao động:
- Làm đất: Cày, bừa, xới đạp nhỏ lên
luống
- Gieo trồng: xử lý hạt, gieo ươm sau đó
- GV giới thiệu vị trí nghề làmvườn?
HS trả lờinghề làm vườn đem lại lợi íchgì?
HS trả lờiThế nào là nghề làm vườn?
HS trả lờiĐối tượng nghề làm vườn làgì?
Trang 2trồng cây.
- Chăm sóc: Làm cỏ, tưới nước, bón phân
- Thu hoạch: nhổ, cắt tuỳ loại cây
Chọn nhân giống cây: bằng các phương
pháp lai tạo như: Giâm, chiết cành tạo ra
giống cây tốt
của vườn
4 Công cụ lao động: Cày , bừa, cuốc
5 Điều kiện lao động:
- Hoạt động ngoài trời, chịu tác động của
gió, mưa, tiếp xúc với hoá chất
- Tư thế làm việc thay đổi tùy theo công
việc
6 Sản phẩm:
- Rất phong phú bao gồm các loại rau quả,
cây cảnh, dược liệu
III Những yêu cầu đối với nghề làm
vườn:
1 Tri thức, kỹ năng:
tri thức, kỹ năng, kinh nghiệm để tác động
lên cây trồng tạo ra cây trồng phát triển tốt
kỹ năng về VH, KT
-Trình độ KHKT càng cao thì hiệu quả kinh
tế càng cao
2 Tâm lý:
- Phải yêu thích nghề, chịu khó, tỉ mỉ
- Có ước vọng, tạo ra những cây giống và
trở thành người kinh doanh vườn giỏi
3 Sức khoẻ:
- Sức khoẻ tốt, dẻo dai, mắt tinh, tay
khéo
-Có khả năng thích ứng với môi trường
hoạt động ngoài trời
4.Nơi đào tạo: Khoa trồng trọt các trường
Trung cấp, CĐ, ĐH Nông nghiệp
IV Tình hình và phương hướng phát
triển nghề ở nước ta:
1 Tình hình nghề làm vườn:
- Nghề làm vườn có từ rất lâu đời của nhân
dân và mang lại nhiều hiệu quả kinh tế cao
- Nghề làm vườn có từ năm 1979
phong trào “ Vườn quả Bác Hồ” “ Ao cá
Hãy cho biết ĐK LĐ của nghềlàm vườn?
HS trả lời
Tình hình nghề làm vườn ởnước ta ntn?
HS trả lời
NN dẫn đến nghề làm vườnchưa phát triển?
HS trả lời
25’
20’
Trang 3Bác Hồ”, Tu bổ V A C
- Chưa có ý thức đầu tư, thiếu vốn
2.Triển vọng phát triển nghề làm vườn:
Nghề làm vườn ngày càng được khuyến
khích phát triển nhằm tạo ra SP hàng hoá
- Tiếp tục đẩy mạnh cải tạo vườn tạp
- Xây dựng các chính sách về đất đai, tài
chính
4.Củng cố(3’)
- Em hãy nêu đặc điểm của nghề làm vườn ?
Trình bày tình hình và phương hướng phát triển nghề làm vườn ở nước ta?
- Hệ thống bài, nhấn mạnh trọng tâm
5 HDVN(1’)
- Học bài, liên hệ kinh tế gia đình, Địa phương
Trang 4+ Nghề làm vườn có những đặc điểm gì? có yêu cầu gì?
+ Trình bày tình hình và phương hướng phát triển nghề làm vườn ở nước ta?
3 Bài mới:
I Khái niệm về thiết kế quy hoạch vườn:
1 ý nghĩa:
- Muốn đạt hiệu quả KT cao cần phải tiến hành
thiết kế, quy hoạch bố trí vườn, ao, chuồng,
nhà ở thật khoa học, hợp lý
- thiết kế mẫu vườn hợp lý nêu ra được quy
trình XD và cải tạo vườn là việc làm cần thiết
có tác dụng quan trọng trong việc phát triển
kinh tế vườn ở gia đình
2 Khái niệm về hệ sinh thái V A C:
- V.A.C là một hệ sinh thái trong đó có sự kết
hợp chặt chẽ giữa hoạt động làm vườn, nuôi cá
và chăn nuôi
- Hệ sinh thái này có mối liên hệ chặt chẽ:
vườn trồng cây vừa lấy sản phẩm cho con
người, vừa lấy thức ăn để chăn nuôi gia súc,
nuôi cá.Ao là nguồn nước tưới cho cây trong
vườn, làm vệ sinh cho gia súc Chuồng chăn
nuôi vừa để lấy thịt, lấy trứng cho người, vừa
lấy phân bón cho cây và làm thức ăn cho cá
- V.A.C có cơ sở KH vững chắc dựa trên
“chiến lược tái sinh”: tái sinh năng lượng mặt
trời, vật thải làm sạch môi trường
- VAC cung cấp thực phẩm cho con người Tạo
Muốn đạt hiệu quả KT vườn cao ta phải làm gì?
- HS thảo luận trả lời
Thế nào là V A C?
HS suy nghĩ trả lời
Hệ sinh thái VAC có mối liên hệ với nhau như thế nào?
Trang 5nhiều loại sản phẩm hàng hoá cung cấp cho xã
hội như thực phẩm, nguyên vật liệu, dược
phẩm, Có tác dụng bảo vệ đất, chống xói
mòn và cải tạo môi trường, rõ nhất là ở vùng
trung du, miền núi Ngoài ra còn là nguồn vui,
là cách nghỉ ngơi, giải trí tích cực
3 Căn cứ để thiết kế:
- Điều kiện đất đai, nguồn nước, mặt nước,
khí hậu mỗi địa phương Mỗi loại cây yêu cầu
vè loại đất thích hợp VD: SGK
- Mục đích sản xuất tiêu thụ SP: làm vườn với
mục đích sản xuất hàng hoá phải tính đến thị
trường tiêu thụ Muốn vậy phải chọn cây trồng
vật nuôi có giá trị được thị trường chấp nhận,
người tiêu dùng ưa thích, hiệu quả kinh tế cao
- Căn cứ vào khả năng lao động, vật tư, vốn và
trình độ của người làm vườn mà thiết kế vườn
to nhỏ, sử dụng các thiết bị tiên tiến hoặc chọn
các giống cât trồng vật nuôi quý đắt tiền đòi
hỏi kĩ thuật cao
- Liên hệ địa phương
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Trang 6Ngày soạn:
Bài soạn số 3:
Tiết 4,5,6 - NGUYÊN TẮC VÀ THIẾT KẾ QUY HOẠCH VƯỜN
I Mục tiêu:
- HS nắm được phương châm, nội dung thiết kế và quy hoạch vườn Nắm được một
số mô hình vườn ở các vùng sinh thái
- Rèn cho học sinh KN thiết kế và quy hoạch vườn
+ Nêu ý nghĩa của việc thiết kế và quy hoạch vườn?
+ Thế nào là VAC? Trình bày các căn cứ để thiết kế ?
3 Bài mới:
I Khái niệm về thiết kế quy hoạch vườn:
4 Phương châm:
- thâm canh cao, áp dụng KHKT, tập chung đầu tư lao
động, giống tốt, đất, nước, không gian để có thu nhập
- Phát huy tác dụng hệ sinh thái VAC, chú ý đến quan
hệ hỗ trợ giữa VAC, giữa cây trồng vật nuôi nhằm đạt
hiệu quả kinh tế cao nhất
- Lấy ngắn nuôi dài, tiến hành trồng cây ngắn ngày
như rau, đậu, xen với cây dài ngày khi chưa khép tán
- Làm dần từng bước theo thời vụ, làm đến đâu phát
huy tác dụng đến đó, việc làm trước tạo điều kiện cho
việc làm sau không cản trở hoặc phải phá đi làm lại
5 Nội dung thiết kế vườn:
a Điều tra tình hình thu nhập đất đai( diện tích, tính
chất đất), khí hậu( nhiệt độ, ẩm độ, lượng mưa, gió,,
ánh sáng ), nguồn nước( diện tích, tính chất, mực
nước ngầm ), điều kiện giao thông, thị trường ở địa
phương
b Xác định phương hướng mục tiêu sản xuất và
tiêu thụ sản phẩm: xác định các loại cây trồng, vật
nuôi chính; mục tiêu cần đạt về sản lượng, chất lượng
trong những năm đầu( ngắn hạn), và các năm sau khi
đã định hình được hệ sinh thái VAC ( dài hạn)
Hãy cho biết phương châm của việc quy hoạch?
HS thảo luận trả lời
Thiết kế vườn gồmnhững công việc gì?
HS suy nghĩ trả lời
20’
23’
Trang 7c lập sơ đồ vườn: XĐ rõ vị trí nhà ở và công trình
phụ, sau đó đến khu vườn, chuồng nuôi gia súc, ao thả
cá và hệ thống dẫn tiêu nước
ở miền núi và trung du còn xác định các khu vườn đồi,
vườn rừng, trang trại
Cần xác định đường đi lại trong vườn, hệ thống
mương máng, hàng rào bảo vệ
d Quy hoạch thiết kế cụ thể: trên cơ sở sơ đồ thiết kế
chung của vườn, tiến hành thiết kế từng khu vực nhà ở
và công trình phụ, chuồng nuôi, ao cá, vườn nhà, vườn
đồi, vườn rừng, trang trại
g lập kế hoạch xây dựng V.A C xác định các bước
và thời gian thực hiện, các chi phí cần thiết
II Một số mô hình vườn điển hình ở các vùng sinh
- Có nắng gắt, gió tây mùa hè, gió mùa Đông bắ lạnh
ẩm và khô về mùa đông
b Mô hình vườn:
- Nhà ở quay về hướng Nam
+ Công trình phụ quay hướng Đông để cho ánh nắng
chiếu vào chuồng gia súc, bảo đảm vệ sinh hạn chế
dich bệnh và vườn cây có đủ ánh sáng để phát triển
+ Trước nhà có giàn cây tạo bóng mát và thêm thu
nhập
- Vườn: Trồng 1, 2 cây hoa quả chính xen cây khác có
yêu cầu về điều kiện sinh thái khác nhau: tầng trên là
cây ưa sáng, tầng dưới là cây ưa bóng.Trước nhà trồng
cây tán thấp, khi cây lâu năm chưa khép tán có thể
trồng các loại rau, đậu Các cây to cao có bóng dâm
trồng bóng râm phủ ra đường Góc vườn trồng rau và
một số cây thuốc
- Ngoài cùng là hàng rào bảo vệ: tre, nứa
- Ao: sâu 1,5 - 2m, đắp bờ ao chống rò rỉ có hệ thống
dẫn và tiêu nước Bờ ao có thể trồng các loại cây ăn
quả hay các loại rau nhưng không để bờ ao bị cớm
Một phần m,ặt ao thả bèo hoặc rau muống để nước đỡ
bị nóng và lạnh đột ngột
- Chuồng nuôi gia súc, gia cầm đặt cạnh ao, nơi ít gió
nhưng đủ ấm và ánh sảng thuận tiện cho làm vệ sinh
2 Vùng đồng bằng Nam Bộ:
Có mấy loại mô hình?
HS nghiên cứuthông tin SGK trả lời
Trình bày hiểu biếtcủa em về MH vườn ở vùng đồng bằng?
HS trả lời
Xây dựng mô hình vườn Đồng bằng Bắc bộ như thế nào?
HS trả lời
Vùng đồng bằng Nam Bộ có đặc điểm gì?
HS trả lời
40’
40’
Trang 8- Vườn: Đào mương, lên luống kích thước phụ thuộc
chiều cao đỉnh lũ, độ dày tầng đất mặt, độ sâu tàng
phèn, loại cây trồng, và chế độ canh tác trong vườn
Quanh vườn có đê bao bảo vệ vườn trong mùa mưa,
ngăn chặn giữ nước ngọt Đê bao còn dùng làm đường
giao thông và trồng cây chắn gió Đê bao có cống
chính để lấy nước vào mương và có cống nhỏ để điều
tiết nước
Cơ cấu cây trồng tuỳ theo điều kiện đất đai, nguông
nước và thị trường tiêu thụ mà lựa chọn cho phù hợp
- Ao: Mương giữ vai trò của ao, không đào mương sâu
quá tầng phèn hay tầng sinh phèn Bề rộng của mương
bằng 1/2 bề rộng của luống
- Chuồng: Chuồng lợn bố trí gần nhà, nước rửa
chuồng chảy thẳng xuồng mương chuồng gà đặt
ngang qua mương
Mô hình vườn của vùng này như thế nào?
- Liên hệ địa phương
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Trang 9Đề bài: Thiết kế vườn gồm những công việc gì?
Đáp án: * Nội dung thiết kế vườn:
a Điều tra tình hình thu nhập đất đai: ( diện tích, tính chất đất), khí hậu( nhiệt độ,
ẩm độ, lượng mưa, gió,, ánh sáng ), nguồn nước( diện tích, tính chất, mực nướcngầm ), điều kiện giao thông, thị trường ở địa phương ( 2,5đ)
b Xác định phương hướng mục tiêu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm: xác định các
loại cây trồng, vật nuôi chính; mục tiêu cần đạt về sản lượng, chất lượng trong nhữngnăm đầu( ngắn hạn), và các năm sau khi đã định hình được hệ sinh thái VAC ( dàihạn) ( 2,5đ)
c Lập sơ đồ vườn: XĐ rõ vị trí nhà ở và công trình phụ, sau đó đến khu vườn,
chuồng nuôi gia súc, ao thả cá và hệ thống dẫn tiêu nước
Ở miền núi và trung du còn xác định các khu vườn đồi, vườn rừng, trang trại
Cần xác định đường đi lại trong vườn, hệ thống mương máng, hàng rào bảo vệ ( 2,5đ)
d Quy hoạch thiết kế cụ thể: trên cơ sở sơ đồ thiết kế chung của vườn, tiến hành
thiết kế từng khu vực nhà ở và công trình phụ, chuồng nuôi, ao cá, vườn nhà, vườnđồi, vườn rừng, trang trại ( 2,5đ)
3 Bài mới:
II Một số mô hình vườn điển hình ở các vùng
sinh thái:
3 Vùng trung du miền núi:
a Đặc điểm:
- diện tích rộng, nhưng dốc nên đất bị rửa trôi, nghèo
chất dinh dưỡng, chua Chú ý chống xói mòn và bồi
dưỡng đất
- ít có bão nhưng có sương muối và rét
- nguồn nước tưới khó khăn
b Mô hình:
Đất đai trung du miền núi có đặc điểmgì?
HS trả lời
33’
Trang 10- Vườn: ngoài vườn quanh nhà càon hình thành các
dạng vườn đồi, vườn rừng
+ Vườn nhà: ở chân đồi, quanh nhà, trồng các cây
như: rau cải, rau ngót cam, quýt
+ Vườn đồi: xây dựng trên đất thoải ít dốc, thường
trồng cây ăn quả lâu năm Giữa các cây này trồng
xen cây ngắn ngày.Để chống xói mòn trong vườn
phải trồng theo đường đồng mức, có hệ thống
mương nhỏ bờ cản nước
+ Vườn rừng: trồng theo nhiều tầng, nhiều lớp và có
nhiều loại cây xen kẽ nhau ở trên các loại đất có độ
- Vườn: chia thành các ô có bờ cát bao quanh, trên
bờ trồng cây phi lao kết hợp trồng mây để bảo vệ và
có tác dụng phòng hộ.Bên ngoài rừng về phía biển
trồng một băng rừng bằng phi lao để chắn gió và cát
cho các cây trong vườn Trong vườn trồng các loại
cây ăn quả chịu được gió bão, tán cây thấp, trồng
xen các cây họ đậu có tác dụng vừa che phủ giữ ẩm
vừa cải tạo đất
- Ao: Đào cạnh nhà, có thể nuôi tôm cá, trên bờ
trồng dừa
- Chuồng: chuồng nuôi được làm cạnh ao, tiện vệ
sinh và lấy phân nuôi cá
Mô hình của vùng này như thế nào?
HS trả lời
Vùng ven biển có đặcđiểm gì?
Trang 11I Thực trạng vườn hiện nay:
1 Vườn:
- Đa số còn là vườn tạp, cơ cấu cây trồng
không hợp lý, giống xấu, chăm sóc kém, sâu
bệnh nhiều, trồng dày, ít giống tốt
- Đất không được cải tạo, năng xuất thấp, hiệu
quả kinh tế kém
2 Ao:
- Thường bị cớm, bờ ao không đắp kỹ nên
nước thường bị rò rỉ, không có hệ thống dẫn
nước, tháo nước nên nước ao thiếu oxi Kĩ
thuật nuôi chưa tốt
- Kĩ thuật nuôi chưa tốt
3 Chuồng:
- Diện tích chuồng nuôi còn hẹp, trống trải,
không đảm bảo vệ sinh nên dịch bệnh dễ phát
sinh
- Chưa có giống tốt, thức ăn chưa đủ chất dinh
dưỡng
II Nguyên tắc cải tạo, tu bổ vườn:
- Phải chọn cây con có hiệu quả kinh tế cao,
phù hợp với điều kiện kinh tế ở địa phương
- Cải tạo, tu bổ vườn, phải nhằm nâng cao hiệu
quả kinh tế và trình độ người làm việc
- Tuyệt đối không vì cải tạo mà làm giảm hiệu
quả kinh tế
Em có NX gì về vườn hiện nay?
HS trả lời
20’
14’
Trang 124 Củng cố(4’)
- Cải tạo, tu bổ vườn theo nguyên tắc nào?
- Cần làm gì để cải tạo tu bổ vườn?
Trang 13Ngày soạn:
Bài soạn số 6:
Tiết 10 - CẢI TẠO, TU BỔ VƯỜN TẠP
I Mục tiêu:
- HS nắm được những công việc cần làm để tu bổ và cải tạo vườn, các bước tiến hành
và những yếu tố căn cứ cải tạo
III Những công việc cần làm để cải tạo tu bổ
vườn:
1 Vườn:
- Phân tích hiện trạng của vườn có ưu, nhược điểm
gì về cơ cấu cây trồng, cách xắp xếp trong vườn
- Việc sử dụng quy hoạch đất, chống xói mòn
- Kĩ thuật và hiệu quả từng loại cây
- Đánh giá chung đề ra biện pháp khắc phục
2 Ao:
- Đánh giá kỹ thuật xây dựng ao, hệ thống dẫn và
tiêu nước, tình trạng ao, giống cá nuôi, mật độ, kĩ
thuật nuôi, năng suất, hiệu quả kinh tế
3 Chuồng:
- Có đảm bảo vệ sinh không?
- Chống nóng, rét như thế nào?
- Kĩ thuật chăn nuôi có ưu nhược điểm gì?
4 Xây dựng kế hoạch tu bổ cải tạo vườn:
- XD kế hoạch tu bổ cải tạo chung cho cả hệ thống
nhà ở, công trình phụ
- Xác định mục tiêu về kỹ thuật, kinh tế
5 Tiến hành tu bổ, cải tạo:
a Vườn:
- Cải tạo về cấu trúc cây trồng bằng cách loại bỏ cây
bị sâu bệnh, năng suất thấp, tiến hành trồng xen
những cây mới có năng suất cao phẩm chất tốt, ít sâu
bệnh
- Sửa sang lại hệ thống tưới tiêu hợp lý Bón thêm
Vườn cần phân tích những gì?
HS trả lời
Ao cần chú ý những gì?
HS trả lờiChuồng cần nhữngyếu tố gì?
Trang 14phân hữu cơ bùn ao, phù sa và vôi để cải thiện kết
cấu đất, giảm độ chua đất được tơi xốp
- áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật phù hợp với
từng loại cây trồng
b Ao:
- Diện tích ao tuỳ theo điều kiện từng nơi mà diện
tích to nhỏ khác nhau, nhưng phải đảm bảo không bị
cớm, có hệ thống cấp thoát nước chủ động Bờ đắp
cao, không bị rò rỉ Rắc vôi bột khi cạn, vệ sinh
- Xác định các loại cá nuopoi trong ao
- áp dụng các kĩ thuật mới phù hợp cho cá lớn nhanh
ít bị bệnh và nước ao không bị ô nhiễm
c.Chuồng:
- Thoánhg mùa hè, ấm về mùa đông
- cố hố ủ phân, có mái che và rãnh thu nước tiểu
- Diện tích chuồng tuỳ theo các loại vật nuôi
Ao tiến hành tu bổ như thế nào?
- Cải tạo, tu bổ vườn theo nguyên tắc nào?
- Cần làm gì để cải tạo tu bổ vườn?
5 HDVN(1’)
- Học bài
- Vận dụng vào gia đình
Trang 15- Sửa sang lại hệ thống tưới tiêu hợp lý Bón thêm phân hữu cơ bùn ao, phù sa và vôi
để cải thiện kết cấu đất, giảm độ chua đất được tơi xốp
- Áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật phù hợp với từng loại cây trồng
b Ao: ( 3,5đ )
- Diện tích ao tuỳ theo điều kiện từng nơi mà diện tích to nhỏ khác nhau, nhưng phảiđảm bảo không bị cớm, có hệ thống cấp thoát nước chủ động Bờ đắp cao, không bị
rò rỉ Rắc vôi bột khi cạn, vệ sinh
- Xác định các loại cá nuopoi trong ao
- Áp dụng các kĩ thuật mới phù hợp cho cá lớn nhanh ít bị bệnh và nước ao không bị
ô nhiễm
c.Chuồng: ( 3đ )
- Thoáng mùa hè, ấm về mùa đông
- Cố hố ủ phân, có mái che và rãnh thu nước tiểu
- Diện tích chuồng tuỳ theo các loại vật nuôi
3 Bài mới:
I Kĩ thuật nhân giống cây trong vườn:
1 Nhiệm vụ của vườn ươm:
- Chọn và bồi dưỡng giống tốt
- áp dụng các phương pháp nhân giống tiến bộ để
sản xuất nhiều giống cây trồng quý, có phẩm chất
Vườn ươm có nhiệm
vụ gì?
HS trả lời
10’
Trang 16tốt, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người
2 Các loại vườn ươm:
- Vườn ươm cố định: là loại vườn ươm giải quyết cả
2 nhiệm vụ nêu trên
- Vươm uơm tạm thời: Chỉ thực hiện nhiệm vụ nhân
giống cây trồng chủ yếu
3 Chọn địa điểm làm vườn ươm:
- ĐK khí hậu phù hợp với yêu cầu của các giống cây
trồng
- Đất có kết cấu tốt, tầng đất dày 40 - 50 cm, giữ và
thoát nước tốt Nên chọn đất pha, thịt nhẹ làm vườn
ươm
- Gần đường giao thông ở vị trí trung tâm để tiện
chăm sóc và cung cấp cây giống
- Gần nguồn nước tưới
4 Thiết kế khu vườn ươm:
* Khu cây giống: chia làm 2 khu nhỏ
+ Một khu trồng giống cây ăn quả đã chọn lọc kĩ để
lấy hạt, lấy cành giâm tạo gốc ghép
+ Một khu trồng cây ăn quả quý lấy cành ghép, mắt
ghép, cành triết, cành giâm, hạt nhằm sản xuất cây
con
* Khu nhân giống: chia làm 5 khu nhỏ
+ Khu gieo hạt, ra ngôi cây gốc ghép
+ Khu giâm cành, ra ngôi cành giâm gốc ghép
+ Khu ra ngôi chăm sóc càng giâm để SX cây giống
* Khu luân canh: trong vườn ươm cần có khu dành
riêng cho việc trồng rau, cây họ đậu nhằm cải tạo
nâng cao độ phí nhiêu của đất
Có những loại vườnươm nào?
- Học bài.Tìm hiểu phương pháp nhân giống vô tính
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Trang 172 Kiểm tra(6’)
- Vườn ươm có nhiệm vụ gì? Có những loại vườm ươm nào?
- Chọn và thiết kế khu vườn ươm như thế nào?
3 Bài mới:
II Phương pháp nhân giống hữu tính ( nhân
giống bằng hạt):
1.Ưu điểm:
Đơn giản, dễ làm, hệ số nhân giống cao, cây
có tuổi thọ cao và thích nghi rộng, ít tốn kém
2 Nhược điểm:
- Cây khó giữ được đặc tính của giống, ra
hoa kết quả muộn
- Thân cao , tán lá phát triển không đều, gây
khó khăn cho việc chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh
* Phương pháp nhân giống bằng hạt chỉ áp
dụng đối với một số trường hợp sau:
- Gieo hạt lấy cây làm gốc ghép
- Dùng trong việc lai tạo và chọn giống
- Sử dụng dối với những giống chưa có phương
pháp nào tốt hơn
3 Kỹ thuật chọn giống gieo hạt:
- Chọn giống phải đạt tiêu chuẩn: Cây sinh trưởng
khoẻ, năng suất cao và ổn định, phẩm chất tốt,
đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của con người
- Chọn cây điển hình, có đủ đặc điểm của giống,
không mang sâu bệnh
Phương pháp nhân giốngbằng hạt có ưu điểm gì?
HS trả lờiPhương pháp nhân giốngbằng hạt có nhược điểmgì?
HS trả lời
Phương pháp nhân giốngbằng hạt chỉ áp dụng đốivới những trường hợpnào?
Hs nghiên cứu thông tinSGK trả lời
Hạt đem gieo phải đảmbảo những yêu cầu gì?
Hs nghiên cứu thông tinSGK trả lời
7’
10’
15’
Trang 18- Chọn hạt to, mẩy, cân đối, không sâu bệnh.
- Chọn cây to khoẻ, cân đối, bộ rễ phát triển, tán
lá xanh
4 Phương pháp gieo hạt làm cây giống
a Gieo hạt ươm cây trên luống
- Làm đất kĩ, lên luống đảm bảo tưới tiêu và chăm
sóc thuận lợi Bón phân đầy đủ
- Gieo đúng khoảng cách, độ sâu lấp hạt tuỳ thuộc
từng giống
- Chăm sóc thường xuyên, kịp thời phát hiện sâu
bệnh và trừ triệt để
b Gieo hạt ươm trong bầu:
- Chất độn phải chuẩn bị trước và đảm bảo đủ
dinh dưỡng và các chất dinh dưỡng đảm bảo cân
đối
- Các khâu chăm sóc như gieo cây trên luống
Phương pháp này có ưu điểm: tỉ lệ cây sống cao,
chăm sóc và vận chuyển thuận tiện, ít tốn
công.Phương pháp này thích hợp với việc tạo gốc
ghép và cả với cây giống trực tiếp
Có mấy cách gieo hạtlàm cây giống?
Hs nghiên cứu thông tinSGK trả lời
Trang 19Ngày soạn:
Bài soạn số 9: ( 1 tiết - Từ tiết 15 đến tiết …)
Tiết 15: KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH ( GIÂM - CHIẾT - GHÉP)
- GV: Đọc tài liệu, bài soạn
- HS: Cành cây, đất, dao, dây, nilon
III Tiến trình bài dạy:
- Cây con giữ được đặc tính tốt của giống, ra
hoa kết trái sớm, mau cho cây giống, cây thấp,
tán lá gọn thuận tiện cho việc chăm sóc
2 Nhược điểm:
- Hệ số nhân của phương pháp này thường để
nhân giống một số cây ăn quả như mít, hồng
số nhân giống thấp
3 Những biện pháp kĩ thuật chính:
- Chọn giống, chọn cây, chọn cành chiết tốt
+ Chọn giống là khâu quan trọng, chọn những
cây có phẩm chất hợp với thị hiếu người tiêu
dùng và cho năng suất cao.Chọn cây tốt nhất
HS nghe và trả lời
5’
5’15’
10’
Trang 20- Giáo viên nhấn mạnh kiến thức phần trọng tâm
- Em hãy nêu kĩ thuật chiết cành ?
5 Dặn dò(1’)
- Học thuộc lí thuyết, vận dụng vào thực hành
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Trang 21- GV: Đọc tài liệu, bài soạn
- HS: Cành cây, đất, dao, dây, nilon
III Tiến trình bài dạy:
1 Tổ chức(1’)
8A
2 Kiểm tra(5’)
- Chiết cành có ưu, nhược điểm gì?
- Chiết cành có kết quả tốt cần có những biện pháp kĩ thuật nào?
3 Bài mới:
I Phương pháp chiết cành:
5 Kĩ thuật chiết cành:
- Khoanh vỏ bầu triết: cắt, bóc 1 khoanh vỏ ( bằng
1/2 - 2 lần đường kính cành chiết) Cạo sạch lớp tế
bào tượng bần, chờ 2-3 ngày, khi tượng tầng chết
và mặt gỗ đã khô đắp bùn
- Chất độ bầu: phân chuồng hoai mục với đất màu
với tỷ lệ 1/2 đất màu + 1/2 phân hoặc 2/3 phân
+1/3 đất Độ ẩm bầu đất bó đảm bảo 70% ,đất đắp
quanh bầu đảm bảo xốp, thoáng khí vì vậy thường
trộn thêm rơm hay rễ bèo tâykhi đắp vào cành
- Bao bầu bằng giấy nilon, buộc chặt phía trên,
phía dưới buộc lỏng để hạn chế nước khi mưa thấm
và đọng lại trên bầu
- Tạo điều kiện cho rễ ra nhanh và nhiều ta dùng
các chất kích thích
II Phương pháp ghép:
1 Ưu điểm:
- Nhân được nhiều giống
- Cây ghép sinh trưởng tốt nhờ bộ rễ của gốc ghép
- Cây giữ được đặc tính tốt của cây mẹ
- Sớm ra hoa kết quả
- Nâng cao sức chống chịu của giống
- Duy trì được nòi giống với những giống không
Nêu kĩ thuật chiết cành?
Trang 22hạt, những giống khó chiết hay giâm cành.
2 Nhược điểm:
- Kĩ thuật ghép phức tạp
3 Chọn cành ghép, mắt ghép, gốc ghép:
+ Chọn cành, mắt ghép tốt trên cây mẹ là những
giống có năng xuất cao, phẩm chất tốt phù hợp với
nhu cầu sử dụng của con người, đã ra quả 3 vụ trở
lên Cành tử 4 - 6 tháng tuổi, đường kính gốc cành
từ 4-10mm, cành khoẻ, không có sâu
+ Gốc ghép: Giống sinh trưởng khoẻ, thích ứng với
điệu kiện đất đai khí hậu ở địa phương, chống chịu
sâu bệnh tốt Giống làm gốc ghép phải cùng loài
với cành ghép
Giống làm gốc ghép sinh trưởng nhanh để chóng
được ghép, dễ gây giống, ít mọc mầm phụ ở cây
+ Cành lấy mắt ghép không non quá cũng không
già quá Mỗi cành có từ 6 - 8 mầm ngủ Đường
+ Sau 10 -15 ngày mở dây, cắt vỏ miếng đậy
+ Sau cắt dây buộc 7 ngày, cắt ngọn gốc ghép cách
mắt ghép 2cm, nghiêng góc 45 độ ngược chiều với
15’
10’
30’
27’
Trang 23+ Dùng dao ghép sạch đường ngang 1 cm cách mặt
10 - 12 cm Rạch 1 đường dài 2m, tách vỏ theo
chiều rộng vết ghép
+ Cắt mắt ghép hình thoi có mắt ngủ, có cuống 1 -2
cm, có lớp gỗ Gài mắt ghép vào khe dọc chữ T đẩy
nhẹ xuống cho chặt Dùng nilon buộc kín
- Sau khi ghép 15 - 20 ngày mở rộng dây buộc, sau
- Học thuộc lí thuyết, vận dụng vào thực hành
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Trang 24- GV: Đọc tài liệu, bài soạn
- HS: Cành cây, , dao, dây, nilon
III Tiến trình bài dạy:
c Ghép cành: là kiểu ghép khá phổ biến trong
việc nhân giống cây ăn quả
- Chuẩn bị: Vệ sinh vườn gốc ghép trước 1 tuần,
HS nghe, ghiTiến hành ghép NTN?
HS trả lời
GV giới thiệu
Ghép áp được tiến hànhnhư thế nào?
HS trả lời
20’
20’
Trang 25- Sau ghép 30 - 40 ngày vết ghép liền sẹo, cắt
ngọn gốc ghép, cắt cành ghép khỏi cây mẹ đem
trồng
III Phương pháp giâm cành:
1 Nhà giâm cành:
+ Thoáng mát, kín gió, không khí lưu thông tốt
và gần nơi ra ngôi cây con sau này
+ KT tuỳ nhu cầu: dài 5 - 10m, rộng 2,5 - 4m
+ Nền nhà: Luống rộng 1 -1,2m, cao 10 - 15cm
+ Trong luống: rải cát non sạch dày 10 - 12cm
2 Chọn cành và xử lý càng giâm:
+ Cành bánh tẻ, không mang hoa, quả cây mẹ
còn chưa ra hoa, không sâu bệnh
+ Cắt cành khi không có nắng, cắm vào thùng
4 Tiêu chuẩn cây giống xuất vườn:
- Cao 40 - 60 cm, có 2 cành cấp 1 trở lên Đường
kính gốc 0,5 - 0,6 cm, không bị sâu bệnh
Nhà Giâm cành đảm bảoyêu cầu gì?
Hs nghiên cứu thông tinSGK trả lời câu hỏi
Phải chọn cành và xử lýcành giâm NTN?
Hs nghiên cứu thông tinSGK trả lời câu hỏi
Khi cắm cành phải đảmbảo kĩ thuật như thế nào?
Trang 26- Rèn kĩ năng trả lời câu hỏi
- GD ý thức tự giác, chủ động học tập
II Chuẩn bị:
- GV: Đề bài, đáp án
- HS: giấy kiểm tra
III Tiến trình bài dạy:
1 Nêu những phương pháp chiết cành?
2 Trình bày kĩ thuật ghép cửa sổ ?
Đáp án và thang điểm
Câu 1: 5 điểm
- Cần nêu được những ưu điểm của phương pháp chiết cành
+ Cây con giữ được những đặc tính của giống tốt
+ Ra hoa, kết quả sớm
+ Cây thấp tán gọn, thuận tiện chăm sóc
- Nhược điểm: Hệ thống nhân giống thấp
- Chọn giống: Cây, cành chiết tốt
- Sau 15 ngày mở dây buộc
- Sau khi buộc 7 ngày thì cắt ngọn gốc ghép
4 Củng cố:
- Thu bài kiểm tra
- Nhận xét giờ kiểm tra
5.Dặn dò: Ôn tập phần lý thuyết, chuẩn bị Cuốc.
Trang 27- Rèn kĩ năng thực hành cải tạo đất.
- GD HS tích cực tự giác cải tạo vườn
II Chuẩn bị:
- Các số liệu về đất đai, khí hậu, cây trồng, vật nuôi
- Số liệu và phương hướng phát triển KT - XH ở địa phương
III Tiến trình bài dạy:
I Hướng dẫn ban đầu:
- Bài thực hành giúp học sinh biết cách thiết kế
vườn theo hệ sinh thái V.A.C
- HS tự thiết kế, vẽ sơ đồ của vườn gia đình
trong 3 tiết học
- Những căn cứ để thiết kế:
+ Điều kiện đất đai, nguồn nước, mặt nước
+ Mục đích sản xuất và tiêu thụ
- Nội dung thiết kế:
+ Điều tra tình hình đất đai
+ Xây dựng phương hướng mục tiêu sản xuất,
tiêu thụ sản phẩm
+ Lập kế hoạch xây dựng V.A.C
II.Hướng dẫn thường xuyên:
- Trên cơ sở các số liệu đã chuẩn bị và điều kiện
cụ thể của vườn Tiến hành thiết kế tập trung vào
mấy điểm sau :
+ Xác định được mấy loại cây trồng, loại vật
GV nhận xét
29’
90’
10’
Trang 28Căn cứ vào KQ và thái độ làm việc tuyên dương,
phê bình
4 Củng cố(4’)
- Nhắc lại những căn cứ và nội dung thiết kế
5 HDVN(1’)
- Chuẩn bị: Cuốc, xẻng, quang giành
- Giống cây con và một số cây ăn quả
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Trang 29Ngày soạn:
Bài soạn số 14:
Tiết 25,26 - THỰC HÀNH: CẢI TẠO VƯỜN TẠP
I Mục tiêu:
- HS tham gia cải tạo, tu bổ vườn Biết cách trồng cây đúng kỹ thuật
- Rèn luyện kỹ năng lao động, tu bổ, cải tạo vườn
- GD HS lòng yêu lao động
II Chuẩn bị:
- Các số liệu về đất đai, khí hậu, cây trồng
- Chọn vườn cần phải tu bổ, cải tạo
- Công cụ: Cuốc, thuổng, quang giành
I Hướng dẫn ban đầu:
- Bài TH giúp HS biết cách cải tạo, tu bổ vườn
- HS biết cách tiến hành
- Nội dung:
+ Tìm hiểu thực trạng của vườn
+ XD kế hoạch tu bổ, cải tạo
+ Tiến hành tu bổ cải tạo
+ Trồng cây mới bố sung trong vườn
+ Sửa sang hệ thống tưới tiêu
+ Đưa đất phù sa vào vườn
- Nội quy:
Nghiêm túc thực hành
Không được tự ý đi lại
Nhìn nhau tránh làm xảy ra tai nạn lao động
II Hướng dẫn thường xuyên:
+ Trồng cây mới bổ sung
+ Đưa đất phù sa vào vườn
III Hướng dẫn kết thúc:
Căn cứ vào kết quả thực hành và thái độ làm
việc của học sinh để tuyên dương hiện tốt và
GV nêu mục tiêu nội dung, yêu cầu, nội quy thực hành?
ND thực hành là gì?
HS trả lời
GV HD, chỉ đạo quân số, đôn đốc
HS tiến hành
HS ngừng thực hành tập chung lớp thu dọn vệ sinh,GVNX
20’
50’
10’
Trang 30phê bình phê bình nhóm thực hiện chưa tốt
4 Củng cố(6’)
- Nhắc lại những công việc cải tạo tu bổ
5 Dặn dò(3’)
- Vận dụng kiến thức đã học, cải tạo, tu bổ vườn của gia đình
- Chuẩn bị: Cuốc, Xẻng Cây giống
Trang 31Ngày soạn:
Bài soạn số 15 :
Tiết 27 - LÀM ĐẤT GIEO HẠT, ƯƠM CÂY CON
I Mục tiêu:
- HS nắm được kĩ thuật làm đất, ươm cây con
- Rèn KN thực hành kĩ thuật làm đất và gieo hạt, ươm cây con
- GD ý thức tự giác, tích cực
II Trọng tâm bài dạy:
- Kĩ thuật làm đất gieo hạt, ươm cây con
III Chuẩn bị:
- HS: Dụng cụ Cuốc, Dao, hạt giống, cây con.
IV Tiến trình bài dạy:
- Biết cách làm đất cải tạo vườn
- YC cụ thể về việc thiết kế XD vườn ươm
1 KT làm vườn ươm cây:
- Đất dùng làm vườn ươm phải đạt yêu cầu sau :
+ Đất pha cát: Thành phần cơ giới nhẹ
+ Khu đất phải đủ ánh sáng
+ Đất phải gần nguồn nước
+ Cách xa bụi tre, vườn bạch đàn
2 Đất vườn sau khi cuốc:
Trang 32- Nhận xét ưu điểm khuyết điểm và rút kinh
- Vận dụng hiểu biết của mình để thực hành cải tạo vườn nhà
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Trang 33Ngày soạn:
Bài soạn số 16 :
Tiết 28 - LÀM ĐẤT GIEO HẠT, ƯƠM CÂY CON
I Mục tiêu:
- HS nắm được kĩ thuật làm đất, ươm cây con
- Rèn KN thực hành kĩ thuật làm đất và gieo hạt, ươm cây con
- GD ý thức tự giác, tích cực
II Chuẩn bị:
HS: Dụng cụ Cuốc, Dao, hạt giống, cây con
III Tiến trình bài dạy:
- Biết cách làm đất cải tạo vườn
- YC cụ thể về việc thiết kế XD vườn ươm
3 Gieo hạt: gieo hạt táo
- Dùng hạt táo các giống địa phương, thu
gom từ tháng 12 Trước khi gieo 15 ngày
đem ủ từ 10 - 15 ngày Cho hatk táo vào rổ
chà xát cho sạch rồi đem gieo
- Cách gieo: Dùng dầm xới sạch hàng ngang
trên luống Hàng cách hàng 10 cm, hạt cách
nhau 2-3cm Dùng đất lấp hạt sâu 2cm Lấy
tay vỗ nhẹ mặt luống để nén đất Phue trấu
hoặc rơm rạ lên trên mặt luống Hàng ngày
tưới nước
4 Ươm cây con: Cây táo
- Khi cây con có 3- 4 lá thật to, bứng trồng ra
nơi khác trong vườn
- Làm đất, lên luống như gieo hạt
- Dùng cuốc xới xẻ rãnh dọc trên luống, cách
GV đưa ra yêu cầu
Trang 34nhau 30 - 40cm Lấy phân chuồng bón lót
theo rãnh, lấp đất Trồng cây con cách nhau
35cm, tưới nước
III HD kết thúc:
GV nhận xét về thái độ vàKQTH
Trang 35Ngày soạn:
Bài soạn số 17:
Tiết 29,30 - THỰC HÀNH: GIÂM, CHIẾT, GHÉP
I Mục tiêu:
- HS tiến hành được các phương pháp nhân giống vô tính: chiết, ghép cây
- Rèn kĩ năng thực hành nhân giống bằng phương pháp chiết cành, ghép mắt
- GD ý thức tự giác
II Chuẩn bị:
- GV: Cành cây, dao, dây buộc, ni lon
- HS: Cành cây, dao, dây buộc, ni lon, đất
III Tiến trình bài dạy:
- Ghép mắt: Kiểu cửa sổ, kiểu chữ T
* Nội quy: SD an toàn dụng cụ lao động, nghiêm túc
TH
* Tiêu chí đánh giá: Hoàn thành SP, có tính thẩm mĩ
II Hướng dẫn thực hành:
* Chiết cành:
- Khoanh vỏ bầu triết: cắt, bóc 1 khoanh vỏ ( bằng
1/2 - 2 lần đường kính cành chiết) Cạo sạch lớp tế
bào tượng bần, chờ 2-3 ngày, khi tượng tầng chết và
mặt gỗ đã khô đắp bùn
- Chất độ bầu: phân chuồng hoai mục với đất màu
với tỷ lệ 1/2 đất màu + 1/2 phân hoặc 2/3 phân +1/3
đất Độ ẩm bầu đất bó đảm bảo 70% ,đất đắp quanh
bầu đảm bảo xốp, thoáng khí vì vậy thường trộn
thêm rơm hay rễ bèo tâykhi đắp vào cành
- Bao bầu bằng giấy nilon, buộc chặt phía trên, phía
dưới buộc lỏng để hạn chế nước khi mưa thấm và
đọng lại trên bầu
HS trả lời
GV đưa raNội qui TH, chỉ tiêuđánh giá
HS thực hiện
GV HD từng bước,giám sát, uốn nắn từngHS
HS tiến hành thựchành
10’
65’
Trang 36ghép vào của sổ gốc ghép, đậy cửa sổ lại cuốn nilon.
- Ghép kiểu chữ T:
+ Dùng dao ghép sạch đường ngang 1 cm cách mặt
10 - 12 cm Rạch 1 đường dài 2m, tách vỏ theo
chiều rộng vết ghép
+ Cắt mắt ghép hình thoi có mắt ngủ, có cuống 1 -2
cm, có lớp gỗ Gài mắt ghép vào khe dọc chữ T đẩy
nhẹ xuống cho chặt Dùng nilon buộc kín
- Vận dụng các giống cây trồng vườn nhà
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Ngày soạn:
Trang 37Bài soạn số 18:
Tiết 31,32,33 - THỰC HÀNH: GIÂM, CHIẾT, GHÉP
I Mục tiêu:
- HS tiến hành được các phương pháp nhân giống vô tính: Giâm cành và ghép cành
- Rèn kĩ năng thực hành nhân giống bằng phương pháp giâm cành, ghép cành
- GD ý thức tự giác
II Chuẩn bị:
- GV: Cành cây, dao, dây buộc, ni lon
- HS: Cành cây, dao, dây buộc, ni lon
III Tiến trình bài dạy:
2 Khoanh vỏ cành chiết: (2,5 điểm) Cách gốc cành( hoặc chãng ba) 19 – 15 cm, khoanh một đoạn vỏ dài từ1,5 – 2 lần đường kính cành chiết, cạo sạch tượng tầng, lau khô nhựa
3 Đắp đất – Bao bầu – Buộc dây: (5 điểm)Trộn đất bầu đúng kỹ thuật: Phân mục + đất mùn + rễ bèo tây( cám cưa,trấu) + nước; đất bầu đảm bảo xốp, thoáng khí, độ ẩm đạt 70%
Đắp đất vào chỗ khoanh vỏ đúng kỹ thuật
Dùng giấy ni lon bộc bầu, buộc dây ở 3 điểm
GV đưa ra MT YC của bài TH
Nhân giống vô tính bằngnhững phương pháp nào?
HS trả lời
GV đưa raNội qui TH, chỉ tiêu đánh giá
GV HD từng bước, giám sát,uốn nắn từng HS
HS thực hiện
14’
90’
Trang 38+ Cành bánh tẻ, không mang hoa, quả cây
mẹ còn chưa ra hoa, không sâu bệnh
+ Cắt cành khi không có nắng, cắm vào
- Vận dụng các giống cây trồng vườn nhà.
Phụ trách chuyên môn duyệt
Đoàn xuân long
Ngày soạn: