Na na LUẬN văn võ QUẢNG HC final

Đã có rất nhiều nhà văn và tác phẩm viết cho thiếu nhi như: Chuyện hoa chuyện quả của Phạm Hổ, Hạt gạo làng ta của Trần Đăng Khoa, Dế mèn phiêu lưu kí của Tô Hoài, Cho tôi xin một vé đi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

KHOA NGỮ VĂN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NIÊN KHÓA 2013 – 2017

ĐÓNG GÓP CỦA VÕ QUẢNG TRONG VĂN XUÔI DÀNH CHO

THIẾU NHI

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Cẩm Na Lớp: D13NV01

Khoá: 2013 - 2017 Hệ: Chính quy

-o0o -Bình Dương, tháng 04 năm 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

KHOA NGỮ VĂN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NIÊN KHOÁ: 2013 - 2017

ĐÓNG GÓP CỦA VÕ QUẢNG TRONG VĂN XUÔI

DÀNH CHO THIẾU NHI

Người hướng dẫn: ThS Lê Sỹ Đồng Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Cẩm Na Lớp: D13NV01

Khóa: 2013 - 2017 Hệ: Chính quy

-o0o -Bình Dương, tháng 04 năm 2017

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu trường Đại học Thủ DầuMột và các thầy cô trong khoa Ngữ Văn đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốtthời gian học ở đây

Tôi xin gửi lời cám ơn đến các thầy cô, cán bộ của thư viện trường Đại học ThủDầu Một đã tận tình hổ trợ cho tôi trong việc tìm kiếm tài liệu để hoàn thành tốt luậnvăn

Đặc biệt, Tôi xin gửi lời cảm ơn và biết ơn sâu sắc đến thầy giáoLê Sỹ Đồng,

người đã tận tình hướng dẫn và theo dõi sát sao giúp tôi có thêm động lực để hoànthành luận văn đúng thời hạn

Tôi cũng hết lòng biết ơn sự quan tâm, động viên, giúp đỡ của gia đình và bạn

bè Đó là nguồn động lực tinh thần rất lớn giúp tôi hoàn thành tốt luận văn của mình

Mặc dù đã cố gắng hết sức, song khóa luận vẫn không thể tránh khỏi nhữngthiếu sót Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêutrong khóa luận là trung thực và chưa được công bố trong các công trình khác

Sinh viên

Nguyễn Thị Cẩm Na

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài 7

2 Lịch sử vấn đề 8

3 Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 16

4 Phương pháp nghiên cứu 17

5 Cấu trúc luận văn 18

NỘI DUNG Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 19

1.1 Tình hình văn học 19

1.2 Võ Quảng và sự nghiệp sáng tác 22

1.2.1 Cuộc đời và con người Võ Quảng 22

1.2.2 Sự nghiệp sáng tác 24

 Tiểu kết 32

Chương 2: ĐÓNG GÓP VỀ MẶT NỘI DUNG TRONG VĂN XUÔI VIẾT CHO THIẾU NHI CỦA VÕ QUẢNG 33

2.1 Hiện thực đời sống của thiếu nhi 33

2.1.1Tuổi thơ trong quan hệ với thiên nhiên 33

2.1.2 Tuổi thơ trong mối quan hệ cộng đồng 41

2.2 Thế giới tâm hồn của thiếu nhi 45

2.2.1 Những cung bậc cảm xúc thơ ngây 45

2.2.2 Những ước mơ trong sáng 48

 Tiểu kết 51

Chương 3: ĐÓNG GÓP VỀ MẶT NGHỆ THUẬT TRONG VĂN XUÔI VIẾT CHO THIẾU NHI CỦA VÕ QUẢNG 53

3.1 Nghệ thuật dựng truyện 53

3.1.1 Nghệ thuật xây dựng nhân vật 53

3.1.2 Nghệ thuật xây dựng cốt truyện 59

3.2 Nghệ thuật kể truyện 64

3.2.1 Ngôn ngữ 65

3.2.2 Giọng điệu 71

 Tiểu kết 74

KẾT LUẬN 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Văn học thiếu nhi là một bộ phận không thể thiếu của nền văn học dân tộc Cùngvới sự đổi mới và phát triển của văn học dân tộc, văn học thiếu nhi từ sau cách mạngtháng Tám cũng dần hoàn thiện về nội dung lẫn hình thức Đã có rất nhiều nhà văn và

tác phẩm viết cho thiếu nhi như: Chuyện hoa chuyện quả của Phạm Hổ, Hạt gạo làng

ta của Trần Đăng Khoa, Dế mèn phiêu lưu kí của Tô Hoài, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ của Nguyễn Nhật Ánh…Trong số những tác giả tiêu biểu ấy không thể không nhắc

đến Võ Quảng (1918-2007) một cây bút dành cả cuộc đời và sự nghiệp để sáng tác cho

thiếu nhi Võ Quảng từng bộc bạch: “Viết cho thiếu nhi là tình yêu và lẽ sống của

tôi”.Và ông đã dùng cả tâm huyết, cuộc đời mình để chứng minh cho điều đó Các tác

phẩm của ông đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu của thế hệ thiếu nhinói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung Chính những câu thơ trong sáng, mộc mạc,

những lời văn gần gũi, quen thuộc đã tạo nên tên tuổi Võ Quảng - một ông già nhân

hậu viết cho thiếu nhi.

Sáng tác của Võ Quảng bao gồm nhiều thể loại: Thơ, tiểu thuyết, truyện đồngthoại… Mỗi thể loại đều mang một nét độc đáo riêng nhưng cùng chung mục đíchthiêng liêng vốn có của văn học đó là nhận thức và giáo dục con người, cụ thể ở đây làlứa tuổi thiếu nhi Các tác phẩm của ông không chỉ giúp các em giải trí mà còn lànhững bài học hay về cuộc sống, về tình yêu thiên nhiên và yêu thương con người.Ngoài ra, với tư cách là một người con đất Quảng cũng là một sinh viên ngành sưphạm, tương lai sẽ trở thành giáo viên nên chúng tôi chọn nghiên cứu về sáng tác của

Võ Quảng để tìm hiểu sâu hơn về con người và giá trị các tác phẩm của ông mang lại.Mặt khác, các tác phẩm của Võ Quảng cũng được đưa vào giảng dạy nhiều trong nhàtrường ở cấp tiểu học và trung học cơ sở.Vì thế khi đi nghiên cứu đề tài này chúng tôi

cũng muốn đóng góp thêm vào nguồn tư liệu về tác giả Võ Quảng giúp cho việc giảngdạy của các giáo viên và các nhà nghiên cứu sau này.

Từ những lý do trên, tôi quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài “Đóng góp của

Võ Quảng trong văn xuôi dành cho thiếu nhi”.

2 Lịch sử vấn đề

Qua tìm hiểu và thống kê, chúng tôi đã thấy có khá nhiều bài viết, nhận xét, đánhgiá về tác giả Võ Quảng cũng như các sáng tác dành cho thiếu nhi của ông Chính vìthế mà trong luận văn này chúng tôi chỉ điểm qua một số công trình tiêu biểu, có liênquan đến đề tài luận văn của mình để từ đó làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu.Trước hết là những nghiên cứu, đánh giá về tác giả Võ Quảng Nhắc đến VõQuảng là nhắc đến một cây bút chuyên viết cho lứa tuổi thiếu nhi Trong cả cuộc đờisáng tác ông đã để lại cho kho tàng văn học dân tộc không ít các tác phẩm có giá trị.Với sự cống hiến to lớn cho sự nghiệp văn chương dân tộc nói chung và văn chươngviết cho thiếu nhi nói riêng, nhiều nhà phê bình, nhà văn đã có những nhận xét, đánhgiá về sự nghiệp văn chương của Võ Quảng như:

Nhà nghiên cứu Phong Lê gọi Võ Quảng là "người hết mình và trọn đời cho thiếu

nhi” Có thể nói, Võ Quảng là một trong những cây bút hàng đầu của nền văn học

thiếu nhi Việt Nam Ông đã dành hết cuộc đời và tâm huyết để sáng tác ra những tácphẩm độc đáo dành cho các em Võ Quảng là một trong những tác giả hiếm hoi, nếukhông nói là duy nhất, chỉ viết cho thiếu nhi

Trong bài viết Võ Quảng- Người hết mình và trọn đời cho thiếu nhi, Nguyễn Huy Thắng nhận định: "Võ Quảng đến với văn học thiếu nhi khi đã 37 tuổi, tuy có hơi muộn,

nhưng đã đến là ở lại mãi mãi, và cho đến hết đời, chỉ chuyên tâm làm một việc: viết cho các em" Như chúng tôi tìm hiểu thì Võ Quảng đến với văn học thiếu nhi ở cái tuổi

37, một lứa tuổi không còn quá trẻ nhưng các sáng tác của ông là những hồi ức tuổi thơ

mà ông từng trải qua, từng chứng kiến Đó là một tuổi thơ hồn nhiên, ngây thơ và trongsáng Chính vì từng trải nên những câu chuyện ông viết luôn có cảm giác gần gũi, thânthuộc với người đọc, đặc biệt là các em thiếu nhi Đôi khi các em còn bắt gặp dáng dấpcủa mình đằng sau những nhân vật trong câu chuyện mà tác giả viết

Với những cống hiến to lớn của Võ Quảng cho nền văn học thiếu nhi, trong bài

viết Võ Quảng- Người hết mình và trọn đời cho thiếu nhi nhà thơ Hữu Thỉnh khẳng định: “Võ Quảng là người có công lao to lớn trong việc phát triển nền văn học thiếu

nhi Việt Nam”.Đến với văn học thiếu nhi trong thời kỳ còn chưa được sự quan tâm của

nhiều tác giả, Võ Quảng đã góp phần mở rộng và phát triển bộ phận văn học thiếu nhi.Với khối lượng các tác phẩm Võ Quảng đã để lại cho thiếu nhi, có thể thấy ông là mộttrong những cây bút đi tiên phong trong bộ phận văn học thiếu nhi

Không chỉ là một là một tác giả chuyên viết cho thiếu nhi, Võ Quảng còn là mộtngười được các bạn bè, đồng nghiệp yêu mến và kính trọng Nhà văn Nguyễn Kiên cho

biết: "Võ Quảng là người hiền lành, nhỏ nhẹ nhưng ẩn chứa bên trong là những trải

nghiệm sống động về thiếu nhi" Có lẽ vì sinh ra và lớn lên ở một vùng quê nghèo của

mảnh đất miền Trung đầy nắng gió mà tác giả đã có những cảm nhận sâu sắc, mộc mạc

về tuổi thơ của mình và các bạn cùng trang lứa Để từ đó ông đưa vào văn chươngnhững điều mắt thấy tai nghe, những điều mà tuổi thơ ông đã từng trải qua và ghi nhớ

Võ Quảng đã gom góp, chắp nhặt những nguyên liệu có sẵn trong kí ức tuổi thơ củamình cộng với tình yêu thiếu nhiđể tạo nên những tác phẩm thực sự đặc sắc và giàutính giáo dục

Còn họa sĩ Ngô Mạnh Lân trong bài viết Võ Quảng- Người hết mình và trọn đời

cho thiếu nhi tâm sự: "Võ Quảng có tầm nhìn xa, rất dũng cảm bênh vực cho những trang văn có giá trị mà có thể chúng chưa được nhận ra lúc đương thời".[17; 1] Văn

chương của Võ Quảng tuy mộc mạc, giản dị nhưng giàu tình yêu thương và bài học

giáo dục Tác phẩm của ông hướng các em đến một thế giới tốt đẹp, một tư duy trongsáng, một con người có đạo đức, hoàn thiện hơn Dù ở thời điểm và người tiếp nhậnkhác nhau nhưng các tác phẩm của ông vẫn luôn mang những giá trị nhất định.

Bên cạnh những đánh giá về tác giả Võ Quảng, các nhà nghiên cứu cũng đưa ra

nhiều nhận xét, đánh giá về các sáng tác dành cho thiếu nhi của ông Dành cả cuộc đời

để viết cho thiếu nhi, Võ Quảng đã để lại cho kho tàng văn học Việt Nam khối lượngcác sáng tác đồ sộ Các tác phẩm thơ, tiểu thuyết, truyện đồng thoại của Võ Quảng từlâu đã đi sâu vào tâm hồn thiếu nhi Việt Nam Ông được xem là tác giả có một khônghai trên thi đàn văn học Việt Nam chỉ viết cho lứa tuổi thiếu nhi Chính sự khác biệtnày đã làm nên tên tuổi của ông trong lòng bạn đọc

Trong bài viết Tài năng miêu tả của Võ Quảng, Vũ Tú Nam nhận định: “Võ

Quảng nặng tình nghĩa với “Quê nội” đã giúp nhà văn mô tả thiên nhiên và con người không phải chỉ bằng chữ nghĩa mà bằng cả trái tim, bằng kỉ niệm bồi hồi và nỗi nhớ Nhịp điệu và âm sắc trong thơ văn Võ Quảng là tiếng vang trong trẻo của tâm hồn vừa đầm ấm vừa đôn hậu, vừa ngộ nghĩnh vui tươi, rất 5 gần với bạn đọc thiếu nhi”.

[25;459] Trong các sáng tác của mình, Võ Quảng không quá trau chuốt hay sử dụngcác từ ngữ bóng bẩy mà ông luôn lựa chọn ngôn từ ngữ tự nhiên, gần gũi trong cuộcsống hằng ngày hay thậm chí đó là phương ngữ Quảng Nam Nhưng chính điều đó đãgiúp ông tạo nên tên tuổi cũng như phong cách riêng trên thi đàn văn học Việt Nam

Trong Đôi điều về đồng thoại Võ Quảng, tác giả Bùi Văn Tiếng nhận xét rằng:

“Sẽ là thiệt thòi biết mấy cho văn chương nước nhà, trước hết cho trẻ em Việt Nam nếu

như ngày ấy Võ Quảng của chúng ta vẫn tiếp tục tham gia chính sự tham dự chính trường mà không trở thành một người chuyên sáng tác văn học và nhất là chuyên sáng tác văn học thiếu nhi Và cũng sẽ thiệt thòi biết mấy cho văn chương nước nhà, trước hết cho trẻ em Việt Nam nếu như trong những gì Võ Quảng viết cho thiếu nhi mà không có những đồng thoại thấm đẫm chất dân gian như Bài học tốt, Sự tích những cái

vằn, Mắt Giếc đỏ hoe, Cười, Thêm sức chiến đấu… (đều được NXB Đà Nẵng in lại trong Tuyển tập Võ Quảng phát hành năm 1995)”.[25; 2] Sự xuất hiện của Võ Quảng

đã mở ra một trang mới cho bộ phận văn học thiếu nhi Ông đã cống hiến hết tài năng

và cuộc đời của mình cho sự nghiệp sáng tác Và những tác phẩm Võ Quảng để lại sẽ

là một minh chứng cho vị trí và tầm quan trọng của ông trên thi đàn văn học

Nguyễn Huy Thắng đã từng nhận định về Võ Quảng trong bài viết Người dành

trọn tâm huyết cho văn học thiếu nhi: “Hơn 50 năm hoạt động trong lĩnh vực văn học

là chừng đó thời gian ông dành trọn tâm huyết cho văn học thiếu nhi Những tập thơ

Gà mái hoa, truyện Quê nội… đã khắc ghi tên ông - nhà văn Võ Quảng - vào lòng độc giả thiếu nhi nhiều thế hệ” [35; 1] Bắt đầu sự nghiệp sáng tác cho thiếu nhi ở lứa tuổi

về chiều nhưng Võ Quảng đã dành trọn tình yêu và tâm huyết để cho ra đời những tácphẩm có giá trị Mỗi tác phẩm của ông, dù ở thể loại nào cũng chan chứa tình yêuthương và nội dung gần gũi, chân thực

Trong bài Chất hài hước trong sáng tác văn xuôi của Võ Quảng, Vương Trí Nhàn

đã nhận xét: “Chất hài trong Quê nội và Tảng sáng gắn liền với hai nhân vật chính

trong tập sách là Cục và Cù Lao và tập thể các bạn nhỏ tuổi ở Hòa Phước” và “chúng

ta cần rất nhiều tác phẩm văn học biết cười như Quê Nội và Tảng sáng”.[25; 480]

Khi bàn về tiểu thuyết Quê Nội, giáo sư Phong Lê nguyên Viện trưởng Viện văn học Việt Nam viết rằng: “Gắn bó với tuổi thơ, Võ Quảng cũng đã dành hết tâm hồn và

tài năng cho những thiên đồng thoại nhỏ nhắn và xinh xắn, hồn nhiên và đậm đà sự sống vui, làm gắn bó được nhu cầu ham hiểu biết và hướng về điều thiện của các lứa tuổi trẻ”.[5; 3] Ông còn nhận xét: “Những trang Võ Quảng, cả văn và thơ đều chan chứa một tình yêu thiên nhiên với cây cỏ, hoa trái, chim muông nơi cảnh sống quanh ta; cùng là chan chứa một tình yêu quê, nơi những người thân yêu cùng sống, nơi chứa đầy những kỷ niệm thời thơ ấu, nơi ghi nhận từng bước sự trưởng thành của đời người Vườn văn thiếu nhi của ta hôm nay quả có không ít người, thậm chí còn rất đông

người Nhưng nhìn vào tất cả họ lại thấy không có ai chuyên như ông.Họ còn làm nhiều việc khác Có người chỉ viết bằng tay trái Còn ông, suốt ngót 50 năm qua, ông chỉ viết cho thiếu nhi” [5; 2] Bằng tình yêu thiếu nhi và yêu thiên nhiên, Võ Quảng đã

viết nên những tác phẩm thú vị, độc đáo Văn chương của ông không phải những gì xa

lạ mà đó là những điều gần gũi, thân thuộc với các em trong cuộc sống thường nhật

Trong bài viết Võ Quảng – những điều kì lạ thú vị, tác giả Sương Mai đã khẳng định: “Võ Quảng lại dành phần lớn tâm huyết, tài năng và trái tim cho thơ văn thiếu

nhi và chỉ thỉnh thoảng ông mới viết cho người lớn Đó cũng là sự lạ độc đáo khác đời lắm nơi ông” và “Võ Quảng coi việc làm thơ cho trẻ là công việc giản dị Một việc bé nhỏ thôi nhưng cần thiết, làm thơ cho con trẻ là định vị cái đẹp thơ ca trong hồn trẻ, tạo nên tình yêu cái đẹp nơi con trẻ, góp phần hoàn thiện tâm hồn cho các em, giúp các em lớn lên và hoàn thiện chính mình”.[20; 2] Đối với Võ Quảng, thiếu nhi là

những mầm non tương lai của đất nước Ở lứa tuổi này, các em đang trong quá trìnhphát triển và hoàn thiện nhân cách vì vậy việc giáo dục và rèn luyện đạo đức cho các

em là một trong những nhiệm vụ quan trọng và cấp bách Các sáng tác của ông hầunhư đáp ứng được nhu cầu giải trí cũng như giáo dục cho các em những bài học ýnghĩa về cuộc sống

Nhắc đến Võ Quảng, nhà văn Tô Hoài nhận xét: "Một nhà thơ dùng lối tiểu thuyết

viết lại những kỷ niệm đối với quê hương Trong văn học Việt Nam chúng ta đã được đọc những tác phẩm hay như Chiếc cánh xanh của Lưu Trọng Lư, Phấn thông vàng của Xuân Diệu Nhưng Quê nội của nhà thơ Võ Quảng có vẻ đẹp cao rộng hơn" [18; 5] Tiểu thuyết Quê Nội không chỉ là một câu chuyện của làng Hòa Phước,

của người dân Quảng Nam những năm sau cách mạng tháng Tám, mà qua đó ngườiđọc dường như thấy được bức tranh về thiên nhiên và cuộc sống của cả dân tộc ViệtNam những năm chiến tranh gian khổ Chính vì vậy mà có thể xem đây là cuốn báchkhoa về một thời kì, một giai đoạn của một vùng quê, một dân tộc, một đất nước anh

hùng, dũng cảm và hiên ngang.

Theo nhận định của nhà văn Trần Thanh Địch thì:“Quê nội cũng như Tảng sáng

âm thầm như một mùi hương gây mê, có sức hấp dẫn và quyến rũ lạ lùng… bạn đọc người lớn cũng như trẻ em Có là cục đá thì mới không xúc động xao xuyến với những trang tả cảnh đồng bào ta gọi nhau đi học buổi tối, những trang bà Hiến học đánh vần, những trang chấm phá hình dáng về cây sung qua buổi chiều vàng… và bao nhiêu chi tiết ngắn dài qua từng chương sách” [25; 489] Ở tiểu thuyết Quê nội, không có

tình huống kịch tính hay xung đột nhưng khi lạc vào khu vườn ấy người đọc không thểngừng chân rời đi được Bởi câu chuyện được kể hết sức chân thực, nhẹ nhàng mà lôicuốn, khiến chúng ta chỉ muốn đọc, đọc mãi Nó như đưa ta về với một vùng đất mớimang tên tuổi thơ, nó vun vén và xây đắp trong ta những cảm xúc mà không đâu có thể

có được Đó là những ngày còn bé, là những câu chuyện mà người đọc bắt gặp bóngdáng mình ở đấy Nội dung tác phẩm sinh động và thú vị khiến người đọc nhớ mãikhông quên

Một nhà văn tên là Alice Kahn, người dịch Quê nội sang tiếng Pháp đã nhận xét rằng: “Khi giới thiệu quyển truyện Quê Nội người ta bảo tôi: Đây là một loại Tom

Sawyer của Việt Nam Đã từ lâu tôi rất thích quyển sách Tom Sawyer với nhân vật Hucklebery Finn.Nhưng sau khi làm quen với tác phẩm của Võ Quảng, tôi cảm thấy mình còn thích các nhân vật Cục và Cù Lao hơn".[18; 511] Như chúng ta đã biết thì Tom Sawyer là một tác phẩm nổi tiếng trong nền văn học Mỹ của nhà văn Măc Tuên.

Đây là một tác phẩm được xem là kiệt tác trong sử nghiệp sáng tác của nhà vănMăcTuên Và thông qua sự so sánh giữa hai tác phẩm của nhà văn Alice Kahn có thể

định rằng Quê Nội cũng được xem là một tác phẩm có giá trị không chỉ đối với bạn đọc

trong mà còn có vị trí trong lòng bạn đọc trên thế giới

Trong bài báo Nhà văn Võ Quảng Trọn đời dành cho văn học thiếu nhi, nhà nhơ Thanh Quế tâm sự: “Để viết “Quê nội” và “Tảng sáng”, Võ Quảng đã phải chuẩn bị

trên 10 năm Ông đã huy động tất cả kí ức về tuổi thơ của mình, một tuổi thơ đầy sống động và gần như được lưu giữ nguyên vẹn trong ký ức Ông đã dày công làm đề cương, ghi chép các sự kiện, phong cảnh, nhân vật với tính cách và lời ăn tiếng nói cùng những câu ca dao, những phong tục địa phương…”.[26; 3] Có thể nói bộ tiểu

thuyết Quê nội là tác phẩm thành công nhất trong cuộc đời sáng tác của Võ Quảng.

Phải là người thực sự yêu thương trẻ con mới viết nên những trang văn hay và giàu tìnhcảm như vậy Và phải thật sự yêu quê hương, yêu thiếu nhi, Võ Quảng mới tận tình,

tận tâm cho đứa con tinh thần Quê Nội như thế.

Trong Một tấm lòng vì tuổi thơ (1983) Nhà văn Nguyễn Kiên viết: "Chúng ta có

một Võ Quảng thơ và một Võ Quảng văn xuôi, và thường trên những trang sách hay nhất của anh, cái chất thơ và chất văn xuôi của Võ Quảng dẫn nhập vào nhau, hỗ trợ cho nhau, tạo nên một vẻ đẹp riêng Võ Quảng'' Võ Quảng đến với văn học thiếu nhi

không chỉ ở lịch vực thể loại thơ mà còn có cả tiểu thuyết, truyện đồng thoại, kịch…Cóthể nói, ông là một tác giả đa tài và có nhiều cống hiến to lớn cho kho tàng văn họcViệt Nam

Cũng nhận xét về các sáng tác của Võ Quảng, nhà phê bình Nguyên An trong bài

viết Nhà văn Võ Quảng- Người bạn lớn của tuổi thơđã viết rằng: “Giữa những năm

1980 ấy cuộc sống thật khó khăn, có nhà, có nơi gần như mòn mỏi và bế tắc bởi sinh

kế mỗi ngày và hướng đi cho mai sau, thế mà đọc văn thơ Võ Quảng ta đã quên đi thực tại khó khăn đó Quên đi, và thấy tin mến, mà tự nhóm lên trong mình một nguồn sống” [19; 2] Các tác phẩm của Võ Quảng đã tạo nên một ánh sáng niềm tin và hi

vọng cho người đọc Nó trở thành món ăn tinh thần làm khỏa lấp đi những thực tại khókhăn, nghèo đói

Nhà văn “Đất rừng Phương Nam” – Đoàn Giỏi từng khẳng định:“… Xã Hòa

Phước của tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng… Một nơi tôi chưa hề tới, hiện ra trong tôi thành một nỗi nhớ.Tôi như gặp lại – nói như người xưa – một quê hương tiền kiếp”.

Dù là người miền Nam hay miền Bắc, dù đã đến hay chưa bao giờ đến với đất và người

Quảng Nam thì khi đọc tiểu thuyết Quê Nội chúng ta sẽ hình dung ra một vùng quê yên

bình, với những con người kiên cường, đảm đang, hiền lành chất phát Dù cho trangvăn đã gấp lại tự bao giờ nhưng hình ảnh về làng Hòa Phước, về dòng sông Thu Bồn,

về Cục, Cù Lao những cậu bé chăn trâu tinh nghịch, những người thanh niên dũng cảmvẫn cứ hiện lên tuyệt đẹp Cái tài tình của Võ Quảng là thông qua tác phẩm của ông,người đọc được biết đến nhiều hơn về thiên nhiên Quảng Nam, hiểu nhiều hơn về tínhcách, lối sống, những đặc trưng riêng biệt của quê hương và con người xứ Quảng Và ở

bài viết Tác phẩm và con người Võ Quảng ông cũng viết rằng:“Võ Quảng rất có ý

thức về tính giáo dục và tinh thần sư phạm trên từng trang văn Cách chọn từ ngữ ở mỗi câu, mỗi mẩu đối thoại đều có sự cân nhắc, nghiên cứu, chọn lọc Tác giả tỏ ra rất

có trách nhiệm đối với việc giáo dục các em” [20; 447] Mỗi tác phẩm của Võ Quảng

viết ra không chỉ đáp ứng chức năng giải trí mà còn làm tròn vai trò giáo dục của mộttác phẩm văn chương Bên cạnh những câu chuyện vui tươi, trong sáng là những bàihọc giáo dục nhân cách cho các em thiếu nhi mà tác giả đã kì công gửi gắm vào

Trong cuốn Văn nghệ sĩ liên khu V – Lý tưởng nhân cách sáng tạo, Bạch Thế Mai khẳng định: “Võ Quảng thành công và nhìn được xa trong nghệ thuật là vì ông có cái

tâm thật trong và còn vì ông biết nhìn đời bằng chính cái tâm đó” [4; 20] Những tác

phẩm của Võ Quảng luôn được ông viết dưới góc độ của một người yêu thiếu nhi Ôngkhông chỉ sáng tác bằng sự hiểu biết mà bằng chính tình yêu trẻ tha thiết Không nhữngngôn ngữ mà nội dung sáng tác của ông cũng rất hồn nhiên, trong sáng Nuôi dưỡng vàphát triển trong các em những thứ tình cảm trong sáng, thuần khiết của tuổi thơ

Nguyễn Thị Nhất trong bài Nhà văn Võ Quảng và vấn đề giáo dục thiếu nhi đã khẳng định: “Dưới ngòi bút của Võ Quảng, thế giới chung quanh như bừng sáng lên,

rực rỡ hơn Cỏ cây, mây trời, muông thú, cho đến các đồ vật như cái mai, cái chổi, chiếc bồ tre, cũng trở nên sống động, cũng có tâm hồn có tình cảm, có ước mơ, có suy

tư, đôi khi có cả một triết lí rõ rệt về lý do tồn tại của bản thân mình” [25; 466] Điều

nàyđã được chứng minh qua các tác phẩmcủa ông Dù ở thể loại thơ, truyện đồng thoạihay tiểu thuyết thì thế giới tuổi thơ trong Võ Quảng vẫn hiện lên thật phong phú, đadạng, đầy màu sắc.

Ngoài ra còn có rất nhiều các luận văn nghiên cứu về Võ Quảng như: Luận văn

Phạm Thị Minh Phúc, Thế giới trẻ thơ trong truyện viết cho thiếu nhi của Võ Quảng (2011), Luận văn Thạc sĩ Ngữ văn, Đặc sắc nghệ thuật thơ viết cho thiếu nhi của Võ

Quảng, Luận văn Thạc sĩ của Ma Thị Như Hoa (2009); Thế giới tuổi thơ trong sáng tác của Võ Quảng, Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Thùy Dung(2011) Luận văn

Thạc sĩ của Nguyễn Thị Tâm, Nghệ thuật tự sự trong truyện thiếu nhi của Võ Quảng

(Qua Quê nội và Tảng sáng) Các luận văn đã làm rõ được vai trò, vị trí của Võ Quảng

cũng như các sáng tác thơ văn của ông trong nền văn học thiếu nhi Việt Nam đươngđại

Cho đến nay, đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu, các bài viết về cuộcđời cũng như các sáng tác của Võ Quảng Ở đây, do khuôn khổ giới hạn của luận văntốt nghiệp nên chúng tôi chỉ mới liệt kê, đề cập được một phần nhỏ Nhìn chung, cókhá nhiều bài viết và các nghiên cứu về Võ Quảng Những bài viết và nghiên cứu đó sẽ

là nguồn tư liệu có ích cho chúng tôi trong quá trình thực hiện đề tài này

3 Mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Mục đích

Khi thực hiện đề tài nghiên cứu này, chúng tôi nhằm đạt tới mục đích tìm hiểunhững đóng góp trong các sáng tác văn xuôidành cho thiếu nhi của Võ Quảng Để từ

đó, chúng tôi có thêm cơ sở cho việc nghiên cứu sâu hơn các sáng tác dành cho thiếu

nhi của Võ Quảng, và góp thêm vào nguồn tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy tác

phẩm thiếu nhi trong nhà trường

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung tìm hiểu những đóng góp trong văn xuôi dành cho thiếu nhi

của Võ Quảng, từ đó thấy rõ hơn vai trò và vị trí của tác giả trong nền văn học Việt

Nam nói chung và bộ phận văn học dành cho thiếu nhi nói riêng

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Các sáng tác dành cho thiếu nhi của Võ Quảng rất nhiều, nhưng chúng tôi chỉ tập

trung nghiên cứu sâu ở bộ tiểu thuyết nổi tiếng Quê nội (Quê Nội và Tảng Sáng) và

một số câu chuyện đồng thoại tiêu biểu

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này chúng tôi đã sử dụng phối hợp các phươngpháp sau đây:

 Phương pháp sưu tầm: Nhằm tìm kiếm những tài liệu có liên quan đến VõQuảngcũngnhư các sáng tác của ông để góp phần phong phú về nội dung chocông trình nghiên cứu

 Phương pháp phân tích, tổng hợp: nhằm để làm rõ từng khía cạnh về chức năngnhận thức và chức năng giáo dục trong sáng tác dành cho thiếu nhi của VõQuảng

 Phương pháp nghiên cứu lịch sử - xã hội: Để thấy được sự ảnh hưởng của yếu

tố lịch sử và xã hội đến sự nghiệp sáng tác của Võ Quảng

 Phương pháp nghiên cứu liên ngành: Nhằm thấy được mối quan hệ chặt chẽgiữa lịch sử, văn hóa, văn học…

Kết hợp với đó là các thao tác so sánh, đối chiếu, phân tích, tổng hợp để đạt đượckết quả nghiên cứu tốt nhất

5 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn đượctriển khai trong 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung

Chương 2: Đóng góp về mặt nội dung trong văn xuôi viết cho thiếu nhi của

Võ Quảng Chương 3: Đóng góp về mặt nghệ thuật trong văn xuôi viết cho thiếu nhi của

Võ Quảng

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1.1Tình hình văn học

Việt Nam đã trải qua 80 năm chịu sự áp bức, bóc lột của thực dân Pháp, đặc biệt

là 45 năm đầu thế kỷ XX Đó là khoảng thời gian kinh tế nước ta chìm đắm trongnghèo nàn và lạc hậu Đời sống nhân dân tù túng, nô lệ và đói nghèo cả về vật chất lẫntinh thần

Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, đến ngày 2/9/1945 Chủ tịch Hồ Chí

Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Chính

quyền Cách mạng vừa ra đời đã phải đương đầu với hàng loạt khó khăn thách thức của

“giặc đói”, “giặc dốt”, “giặc ngoại xâm”

Đến năm 1975, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi, nước tađứng trước những khó khăn, thách thức mới Miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ tiếnlên chủ nghĩa xã hội, miền Nam tiếp tục thực hiện cuộc cách mạng dân tộc dân chủnhân dân giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hoàn thành cuộc cách mạng độclập dân tộc trong cả nước

Bộ phận văn học thiếu nhi trước cách mạng tháng Tám năm 1945 theo nhận định

của Vân Thanh: “Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, ở Việt Nam đã có sách viết

cho thiếu nhi nhưng hiện tượng đó chưa đủ để khẳng định có một nền văn học cho thiếu nhi”.[22; 47] Dưới chế độ phong kiến, hầu như chưa có các sáng tác dành riêng

cho thiếu nhi

Đến những năm đầu thế kỷ XX, những tác phẩm viết cho thiếu nhi dần dần xuất

hiện như: Từ ngày mẹ chết, bảy bông lúa lép của Nam Cao; Bữa no đòn của NguyễnCông Hoan, Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng Các tác phẩm chủ yếu

hướng đến những trẻ em nghèo, có số phận bất hạnh trong xã hội Cũng trong thời kỳ

này, xuất hiện một số truyện đồng thoại của nhà văn Tô Hoài như: Dế mèn phiêu lưu

ký, Võ sĩ bọ ngựa… Có thể nói trước cách mạng tháng Tám năm 1945 phong trào viết

cho thiếu nhi không nhiều nhưng cũng đã có những tác phẩm cho thiếu nhi ra đời, làm

cơ sở cho các sáng tác về sau

Cách mạng tháng Tám thành công đã mở ra một chân trời mới cho văn học nghệthuật nói chung và văn học thiếu nhi nói riêng Sự quan tâm của Đảng và nhà nước tạođiều kiện thuận lợi cho văn học thiếu nhi phát triển Đầu tiên là sự ra đời của tờ báo

Thiếu sinh - tiền thân của báo Thiếu niên tiền phong, ra số đầu tiên vào 1946.Từ đây,

các em đã có tờ báo đầu tiên dành riêng cho mình Tiếp đó là sự ra đời của tờ Thiếu

niên, Tuổi trẻ, Xung phong, Măng non… và tiêu biểu hơn là sách Kim Đồng, một loại

sách mà nhà xuất bản Văn nghệ đã in riêng cho thiếu nhi Ở giai đoạn này số lượng tácgiả và tác phẩm văn học viết cho các em chưa nhiều Một số sáng tác tiêu biểu ở giai

đoạn này như:Chiến sĩ canô của Nguyễn Huy Tưởng, Hoa Sơn của Tô Hoài, Dưới

chân cầu Mây của Nguyên Hồng… Nội dung chủ yếu viết về những tấm gương thiếu

nhi tiêu biểu trong cuộc sống và kháng chiến Bên cạnh đó, các tác phẩm còn hướngđến nội dung lên án chiến tranh, tố cáo tội ác kẻ thù

Đến những năm 1955-1964, đây là giai đoạn văn học thiếu nhi dần đi vào ổnđịnh Miền Bắc giành được độc lập và đang trên con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa

là động lực cho nên văn học thiếu nhi phát triển Sự ra đời của nhà xuất bản Kim Đồng

(ngày 17 tháng 6 năm 1957) đã tạo niềm tin và chỗ dựa vững chắc cho đội ngũ sáng tác

lúc bấy giờ Các tác phẩm tiêu biểu trong giai đoạn này như: Cái Thăng của Võ Quảng,

Vừ A Dính của Tô Hoài, Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi… Mỗi nhà văn có mỗi

cái nhìn và cách viết riêng nhưng nội dung các tác phẩm chủ yếu viết về thiên nhiên vàtình cảm đơn sơ, mộc mạc của con người trong cuộc sống

Văn học thiếu nhi giai đoạn này có những bước tiến rõ rệt, đội ngũ sáng tác đôngđảo với những cái tên như: Tô Hoài, Võ Quảng, Phạm Hổ, Nguyễn Huy Tưởng Nộidung và nghệ thuật trong các sáng tác cũng đa dạng và phong phú hơn

Văn học thiếu nhi những năm kháng chiến chống Mỹ tiếp tục phát triển vớinhững mảng đề tài ở giai đoạn trước Đề tài về cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp

tiếp tục đi vào các sáng tác như trong tác phẩm: Quê Nội của Võ Quảng, Kim Đồng của

Tô Hoài Bên cạnh đó cuộc kháng chiến chống Mỹ cũng là một đề tài được nhiều tác

giả quan tâm Các tác phẩm tiêu biểu cho đề tài này như: Những đứa con trong gia

đình của Nguyễn Thi, Em bé sông Yên của Vũ Cận Cùng với những đề tài đó, văn học

thiếu nhi giai đoạn này cũng đặc biệt quan tâm đến cuộc sống của trẻ em miền Bắctrong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa Những tác phẩm đáng chú ý cho mảng đề

tài này như: Mái trường thân yêu của Lê Khắc Hoan, Tập đoàn san hô của Phan

ThịThanh Tú

Cũng chính trong giai đoạn này, các tác giả viết cho thiếu nhicó khuynh hướng

viết về những con người, sự việc có thật trong cuộc sống Nổi bật là tự truyện Những

năm tháng không quên của Nguyễn Ngọc Ký, hồi ký Lớn lên nhờ cách mạng của

Phùng ThếTài… Bên cạnh đó, các thể loại như: Thơ, truyện ngắn, truyện đồng thoạiviết cho thiếu nhi cũng được quan tâm và có những thành tựu nổi bật

Sau khi hòa bình lập lại, văn học thiếu nhi có xu hướng chững lại do ít đượcquan tâm nhưng đến Đại hội toàn quốc lần VI, văn học thiếu nhi có nhiều chuyển biếntích cực Văn học thiếu nhi giai đoạn này thu hút được sự quan tâm của nhiều cây bútsáng tác Bên cạnh những gương mặt cũ như: Võ Quảng, Tô Hoài thì văn học thiếu nhi

giai đoạn này xuất hiện nhiều gương mặt mới Tiêu biểu như: Nguyễn Nhật Ánh (Cho

tôi xin một vé đi tuổi thơ, Tôi là Bêto), Trần Thiên Hương (Bây giờ bạn ở đâu), Lê

CảnhNhạc (Hương sữa đầu mùa), Nguyễn Hoàng Sơn (Dắt mùa thu vào phố), Cao XuânSơn (Con chuồn chuồn đẹp nhất)…

Bên cạnh những đề tài truyền thống quen thuộc thì văn học thiếu nhi giai đoạn

này còn hướng đến đề tài miền núi qua các tác phẩm như: Chú bé thổi kèn của Quách Liêu, Đường về với Mẹ Chữ của Vi Hồng, Đồi sói hú của Nguyễn Quỳnh… Ngoài ra

còn có đề tài viết về những tình cảm, tâm lý tự nhiên của trẻ em như trong tác phẩm

Kính vạn hoa của Nguyễn Nhật Ánh Có thể thấy văn học thiếu nhi sau những năm

1975 cũng có nhiều đổi mới về nội dung, hình thức cũng như quan niệm nghệ thuật vềcon người

Trong năm mươi năm qua, kể từ Cách mạng tháng Tám đến nay, văn học thiếunhi đã trở thành một nền văn học thực sự với những thành tựu rực rỡ Với nội dungphong phú, cách nói độc đáo và hấp dẫn, văn học thiếu nhi đã trở thành người bạn thânthiết, một món ăn tinh thần không thể thiếu được của độc giả tuổi nhỏ Bên cạnh đó,văn học thiếu nhi đã góp phần làm phong phú nền văn học dân tộc, xứng đáng với tiềmtin mong mỏi của các bậc phụ huynh, của những người làm công tác giáo dục thiếu nhi

1.2 Võ Quảng và sự nghiệp sáng tác

1.2.1.Cuộc đời và con người Võ Quảng

Võ Quảng sinh ngày 1 tháng 3 năm 1920.Ông sinh ra và lớn lên trong một giađình nông dân ở xã Đại Hòa, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.Đó là một tỉnh nghèonằm ở giữa mảnh đất hình chữ S Với diện tích chỉ10.438 km² Quảng Nam được biếtđến làmột vùng đất có khí hậu khắc nghiệt, quanh năm chịu nhiều thiệt hại của thiêntai Bên cạnh đó, Quảng Nam được biết đến với những điểm du lịch nổi tiếng như: Phố

cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn… Không chỉ thiên nhiên tươi đẹp, hùng vĩ mà conngười Quảng Nam cũng thật thà, chất phát và có truyền thống đấu tranh kiên cường,

bất khuất Chính vì vậy mà “vùng đất địa linh nhân kiệt” ấy đã trở thành một trong

những cảm hứng sáng tác của Võ Quảng

Năm 1935, Võ Quảng theohọc Tú tài ở trường Quốc học Huế, tại đây ông thamgia tổ chức Thanh niên Dân chủ ở Huế Đến năm 1939, Võ Quảng được bầu làm tổtrưởng tổ Thanh niên Phản đế ở Huế Ông đã tích cực tuyên truyền và tham gia sôi nổitrong phong trào học sinh ở Huế lúc bấy giờ Tháng 9 năm 1941, chính quyền Pháp đãbắt giam ông ở nhà lao Thừa Phủ Sau đó ông đã bị quản thúc vô thời hạn ở quê nhà

Năm 1944, phong trào Cách mạng nổ ra mạnh mẽ, Võ Quảng đã bỏ trốn để tham giahoạt động Việt Minh tại Diên Sanh (Quảng Trị), rồi ông trở lại Huế tham gia Tổngkhởi nghĩa tháng Tám Cuộc kháng chiến giành thắng lợi, ông được bầu làm ủy viên

Tư Pháp thành phố Đà Nẵng

Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta lần hai, Võ Quảng được giao giữ chức vụPhó chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến thành phố Đà Nẵng Võ Quảng được bầulàm Hội thẩm chính trị tòa án quân sự miền Nam Việt Nam vào năm 1947 Từ 1948đến 1955, ông làm ủy viên Ban Thiếu niên Nhi đồng Trung ương, đồng thời làm phụtrách Nhà xuất bản Kim Đồng và xưởng phim hoạt hình Năm 1965, ông được kết nạplàm Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam Và đến năm 1968, ông về công tác tại Bộ Vănhóa, năm 1971 Võ Quảng về làm việc tại Hội Nhà văn Việt Nam, phụ trách Văn họcthiếu nhi

Võ Quảng sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Quảng Nam, từng chứng kiến quêhương bị thực dân Pháp xâm lược Chính những hiện thực đã trải qua trong quá khứ đãnuôi dưỡng trong ông một tình yêu quê hương sâu sắc để rồi tình cảm ấy đi vào vănchương một cách mộc mạc, đời thường mà thấm đẫm tính nhân văn Từ khi sinh ra chođến những năm tháng tuổi thơ, miền quê ấy đã gieo vào lòng nhà văn một thức tình

cảm thiêng liêng, sâu đậm Đó là mảnh đất “Trung dũng kiên cường” là nơi quê cha đất

tổ mà đặc biệt là làng Hòa Phước, nơi gắn bó của tuổi thơ, nơi ghi dấu bao kỉ niệm sâusắc trong cuộc đời tác giả…

Với khối lượng lớn tác phẩm văn học, kịch bản phim Võ Quảng đã để lại cho nềnvăn họ thiếu nhi…ông được xem là một người có nhiều đóng góp trong việc duy trì vàphát triển đắc lực cho bộ phận văn học thiếu nhi Việt Nam Với những cống hiến to lớncủa Võ Quảng, đến năm 2007 ông được trao giải thưởng Nhà nước về văn học nghệthuật

1.2.2 Sự nghiệp sáng tác

Như chúng ta đã biết, con đường đến với văn chương thiếu nhi của Võ Quảngđược khởi phát từ tình yêu quê hương và tình yêu thương con người mà đặc biệt làthiếu nhi.Từ khi vừa bước chân vào sự nghiệp sáng tác văn chương cho đến những giâyphút cuối cùng của cuộc đời, ông vẫn một lòng “trung thành” với độc giả nhỏ tuổi Cóthể nói, Võ Quảng đến với văn chương khi tuổi đã về chiều, nhưng đối tượng ông chọn

để viết lại là lứa tuổi “ở buổi ban mai” Bởi lẽ với ông, tuổi thơ là thời khắc lưu giữ

những gì ngây ngô, trong sáng và tươi đẹp nhất Và cũng vì tấm lòng yêu thương trẻ

em, yêu quý chính sự hồn nhiên, ngây thơ của chúng nên các tác phẩm của ông hầu hếtđều thể hiện nhiều góc nhìn đa chiều của thiếu nhi về thiên nhiên và cuộc sống Xuấthiện trong bối cảnh văn học thiếu nhi còn chưa được quan tâm, Võ Quảng được xem làmột trong những người mở ra khung trời mới cho các em thiếu nhi và để rồi từ đó cónhiều tác giả quan tâm đến bộ phận văn học thiếu nhi hơn, quan tâm đến những tâm tư,tình cảm của các em hơn

Nếu các tác giả cùng thời với Võ Quảng như Phạm Hổ, Đoàn Giỏi, Tô Hoài…không chỉ viết về đề tài cho thiếu nhi mà còn mở rộng đề tài và đa dạng hóa đối tượngsáng tác thì Võ Quảng chỉ chuyên viết cho thiếu nhi, một lứa tuổi mà ông xem đó nhưnhững thiên thần trong sáng cần phải chăm sóc và bảo vệ Nội dung các tác phẩm của

Võ Quảng trong sáng và gần gũi với lứa tuổi thiếu nhi Những câu thơ, những mẫuchuyện nhỏ xinh xắn và giản dị đem đến cho các em tình yêu thiên nhiên, yêu loài vật

từ đó hướng tới yêu con người, yêu cái chân, thiện, mĩ Góp phần giáo dục và hoànthiện nhân cách những mầm non tương lai của đất nước Do đó, Võ Quảng được mệnh

danh là ông già nhân hậu,chỉ sáng tác dành cho thiếu nhi Các tác phẩm của ông với

nội dung và ngôn từ mộc mạc, đời thường nhưng giàu chất triết lý sâu xa Ẩn sau mỗicâu chuyện là những bài học, những lời khuyên giàu tính giáo dục Có lẽ vì thế mà cáctác phẩm của ông gần đây đã được đưa vào giảng dạy trong nhà trường

Nhìn lại cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Võ Quảng, chúng ta có thể thấy ông

đã dành cả cuộc đời để cống hiến cho văn học nước nhà mà tiêu biểu là văn học thiếunhi Mặc dù ông đến với văn học thiếu nhi khá muộn nhưng đến là ở lại mãi mãi vàdành hết tâm huyết cho nó Như Nguyễn Huy Thắng - Phó giám đốc Nhà xuất bản Kim

Đồng từng nhận định: "Võ Quảng đến với văn học thiếu nhi khi đã 37 tuổi, tuy có hơi

muộn, nhưng đã đến là ở lại mãi mãi, và cho đến hết đời, chỉ chuyên tâm làm một việc: viết cho các em" [17; 1]

Võ Quảng sáng tác rất nhiều thơ dành cho thiếu nhi Ông đã để lại 6 tập thơ cógiá trị cho kho tàng văn học dân tộc:

Ví như một thế giới vui ngộ, cái vui lao động, nảy nở, sinh sôi, ta có thể bắt gặp

trong đồng thoại Anh đom đóm Anh đóm đóm một sinh vật phát sáng nhỏ nhoi, đêm đêm chuyên cần “lên đèn đi gác” Anh đi suốt đêm, cho đến khi gà gáy sáng mới “tắt

đènlồng” “lui về nghỉ”.

Hay những hành động, cử chỉ hồn nhiên, đáng yêu của chú bê trong đồng thoại

“Con bê lông vàng” Con bê lông vàng “đi qua vườn ớt, nhìn sau nhìn trước, đi qua

vườn cà, đi vào đi ra, đi tìm mẹ nó”.

Hoặc đó còn là những đặc điểm, tính cách của các con vật quen thuộc trong cuộc

sống hằng ngày như trong đồng thoại “Gà mái hoa” Gà mái hoa thay đổi tính tình khi

đi tìm ổ Nhưng khi có ổ thì lại ngoan ngoãn nằm ấp trứng Chú gà đã mang lại niềmvui cho cả nhà

Ngô Quân Miện từng nhận xét rằng: “Đọc thơ Võ Quảng viết cho thiếu nhi, ta

luôn bắt gặp những con vật và những cỏ cây Có thể nói, trong thơ Võ Quảng có cả một thế giới loài vật và cỏ cây Nói một cách khác, trong thơ Võ Quảng có một mảnh vườn bách thú và bách thảo, mà những em bé nào có cái may mắn được vào đấy đều say mê và yêu thích” Thế giới trong thơ Võ Quảng là một thế giới tự nhiên thú vị và

sinh động Mỗi bài thơ là một thế giới đầy mới lạ và lí thú, góp phần nuôi dưỡng vàgiáo giáo tâm hồn ngây thơ của các em thiếu nhi Khơi dậy trong các em những thứtình cảm tốt đẹp và trong sáng

Với nội dung phong phú, đa dạng cùng với lối viết hài hước Võ Quảng đã đưađến cho các em những bài học mang tính giáo dục cao Đề tài trong thơ ông luôn gầngũi và thân thuộc với các em trong cuộc sống hằng ngày như: Chú gà mái mơ, chú rùa,con cá rô, hoa lá, cỏ cây…Chính vì thế mà tác phẩm của ông dễ đi vào lòng người và

để lại dấu ấn khó phai

Với một tấm lòng yêu thương trẻ em, yêu thế giới hoa cỏ và loài vật của mình,Ông thổi vào chúng sự sống, sự hồn nhiên và làm cho các em vui cái vui của sự sốngbình thường Thơ Võ Quảng không nói nhiều về những điều cao cả, to tát, trừu tượng.Ông chỉ nói những chuyện bình thường, vụn vặt hằng ngày với giọng điệu vui vẻ, ngộ

nghĩnh Mặc dù xuất phát từ những điều bình thường, giản đơn nhưng thơ ông lại rấtgiàu giá trị thẩm mỹ và tính giáo dục Đó là một trong những thành công mà khôngphải ai cũng đạt được sau những trang viết của mình.

Cũng như nhiều nhà văn, nhà thơ khác, Võ Quảng sáng tác không chỉ nhằm mụcđích giải trí mà thơ của ông cũng góp phần giáo dục tư duy, lối sống, hình thành nhâncách cho các em thiếu nhi Mỗi tác phẩm ông viết ra đều mang một bài học giáo dụcriêng nhưng cùng một mục đích chung là hướng các em đến những điều tốt đẹp trongcuộc sống Và vì thế mà hiện nay rất nhiều các tác phẩm thơ của Võ Quảng đã đượcđưa vào chương trình tiểu học để giảng dạy cho học sinh

Về văn xuôi, Võ Quảng đã để lại khối lượng lớn các tác phẩm Có thể kể đến cácsáng tác tiêu biểu như:

- Cái thăng (1961)

- Những chiếc áo ấm (1970)

- Quê Nội (1974)

- Tảng Sáng (1976)

- Kinh tuyến, vĩ tuyến (1995)

Như vậy, ngoài khối lượng lớn những tập thơ nổi tiếng thì Võ Quảng cũng gópphần không nhỏ vào lĩnh vực văn xuôi Việt Nam mà cụ thể là ở thể loại truyện đồngthoại và tiểu thuyết

Dưới đây, chúng tôi xin bàn thêm về khái niệm truyện đồng thoại, và giới thiệuđôi nét những tác phẩm thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài để làm cơ sở cho việcnghiên cứu các sáng tác của Võ Quảng

Khái niệm truyện đồng thoại trong văn học Việt Nam vốn vay mượn từ Trung

Hoa nhưng khi du nhập vào văn học Việt Nam, đồng thoại được hiểu theo cách riêngphù hợp với văn hoá dân tộc Việt Trong cách hiểu của người Trung Hoa đồng thoạithực chất là truyện cổ tích Còn ở Việt Nam, chúng ta dùng khái niệm truyện đồngthoại để chỉ một thể loại tự sự hiện đại dành cho trẻ em, bằng việc tưởng tượng, nhâncách hóa các loài vật trong đời sống hằng ngày nhằm đưa đến cho các em những bàihọc giáo dục về nhận thức và thẩm mĩ Chúng ta không phủ nhận cũng không đồngnhất truyện đồng thoại với truyện cổ tích, mà xem đó là hai thể loại hiện đại, có quan

hệ họ hàng nhưng trước sau vẫn là hai thể loại văn học độc lập, mang những nét đặctrưng riêng về giáo dục và thẩm mĩ

Truyện cổ tích là thể loại truyện dân gian, ra đời từ rất sớm Đó là những câuchuyện đan xen giữa thực và ảo, có nhiều yếu tố thần kỳ, hoang đường Và truyện cổtích loài vật cũng là một bộ phận của truyện cổ tích dân gian Nhưng đối tượng màtruyện cổ tích hướng đến không chỉ có thiếu nhi mà dành cho tất cả mọi người Nhưngcàng về sau, khi nhân loại đã đi qua thời thơ ấu, trình độ hiểu biết được nâng lên thìnhững câu chuyện kể về loài vật như vậy không còn hấp dẫn nữa Nó chỉ còn thích hợpvới trẻ em, vẫn được trẻ em yêu thích Chính từ những câu chuyện giản đơn mà hấpdẫn đó, trẻ em tìm được con đường đi tới hiểu biết về thế giới loài vật xung quanhmình Từ đó truyện đồng thoại ra đời và đối tượng hướng đến của nó là lứa tuổi thiếunhi Các tác giả viết truyện đồng thoại cũng lấy con vật làm đối tượng phản ánh, thổivào đó linh hồn của sự sống, sự hiểu biết, những triết lí để đưa đến cho các em nhữngbài học giáo dục và hoàn thiện nhân cách trong quá trình trưởng thành của các em Nó

là sản phẩm sáng tạo của quần chúng nhân dân, là món ăn tinh thần không thể thiếu củatrẻ em ở mọi thời đại

Trong nền văn học Việt Nam, truyện đồng thoại có ý nghĩa vô cùng to lớn.Truyện đồng thoại ra đời đã góp phần vào việc duy trì và phát triển một thể loại đã có,

đã bị bỏ qua trong suốt một thời gian dài Nó mang lại cho nền văn học dân tộc mộtmảng màu không phải là mới nhưng có ý nghĩa giáo dục đặc biệt trong bộ phận vănhọc thiếu nhi Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, truyện đồng thoại còn khơi dậy trongcác em tình yêu thiên nhiên, yêu loài vật Từ đó các em có ý thức trong việc bảo vệ vàyêu thương cuộc sống, con người… Bên cạnh đó, truyện đồng thoại ra đời cũng manglại niềm vui, những bài học giúp trẻ hoàn thiện nhân cách trong quá trình trưởng thành

và là chuyến tàu đưa những ai đã đi qua muốn quay về tìm lại kí ức tuổi thơ Như nhà

văn Trung Hoa Trương Duyệt Nhiên từng viết: “Bởi tất cả những ai còn đọc đồng

thoại thì tâm hồn của họ còn trong sáng thuần khiết” [16; 1] Thật đúng, bởi truyện

đồng thoại sinh ra là để đem đến một thế giới hồn nhiên, trong sáng, để nuôi dưỡngnhững tâm hồn tuổi thơ đang trong quá trình thai nghén để hoàn thiện nhân cách

Có thể khẳng định rằng, sự ra đời và phát triển của truyện đồng thoại là sự tấtyếu trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam Ở thời hiện đại, truyện đồng thoạigắn với những tác phẩm của các tác giả như: Tô Hoài, Vũ Tú Nam, Nguyễn Đình Thi Trong đó tác phẩm của Võ Quảng khá đặc biệt bởi nó đậm chất Võ Quảng – Người concủa đất Quảng

Đến với thể loại truyện đồng thoại, Võ Quảng không phải tác giả tiêu biểu cho thểloại này nhưng ông đã cho ra đời nhiều tác phẩm hay để lại những dấu ấn rất riêngtrong lòng bạn đọc

Truyện đồng thoại của Võ Quảng được tập hợp vào trong ba tập:

các tác phẩm tiêu biểu cần được nhắc đến như: Trong một hồ nước, Đêm biểu diễn.,

Những chiếc áo ấm, Đò ngang, Anh Cút lủi, Đêm biểu diễn Thể loại truyện đồng thoại

lại một lần nữa đưa Võ Quảng đến gần với thế giới tuổi thơ, ghi lại trong tâm trí ngườiđọc một Võ Quảng đa tài trong các thể loại và giàu lòng yêu thương trẻ em

Với tình yêu dành cho thiếu nhi, Võ Quảng cũng đã dành hết cuộc đời và tài năngcủa mình cho những câu chuyện đồng thoại hồn nhiên và vui tươi, mang đến cho các

em những hiểu biết về thế giới tự nhiên và hướng các em đến những việc làm tốt.Võ

Quảng đã mượn truyện đồng thoại dân gian để làm chất liệu sáng tác, vì thế nội dung

truyện đồng thoại thường gần gũi và thân thuộc với các em thiếu nhi Đó là những lígiải ngây ngô, trẻ con về các hiện tượng tự nhiên và cuộc sống để tạo cho các em sựthích thú, say mê tìm tòi khám phá trong tâm hồn con trẻ

Trong thế giới đồng thoại của Võ Quảng, mỗi câu chuyện đều chứa đựng những

triết lý sống, những bài học giáo dục sâu sắc Khi đọc những câu chuyện đồng thoại ấy,thế giới tự nhiên như mở rộng ra, đó là một thế giới của trí tưởng tưởng phong phú, đadạng, hồn nhiên và vui tươi Và đôi khi các em cũng tìm thấy dáng dấp của mình quatừng nhân vật trong câu chuyện Từ đó các em có cơ hội bày tỏ tâm tư, nguyện vọngcũng như sự đồng cảm của mình thông qua mỗi nhân vật

Bên cạnh truyện đồng thoại thì khi nhắc đến Võ Quảng, người đọc sẽ nghĩ ngayđến tác giả của các bộ tiểu thuyết Đây cũng là một thể loại đánh dấu tên tuổi của Võ

Quảng trên thi đàn văn học Việt Nam Bộ tiểu thuyết Quê Nội mà Võ Quảng đã dày

công sáng tác cũng đã góp phần khẳng định vị trí của ông trong nền văn học thiếu nhi

Mười lăm năm ấp ủ và hoàn thành với 400 trang viết, bộ tiểu thuyết Quê Nội đã đánh dấu sự thành công trong con đường văn chương của Võ Quảng Bộ tiểu thuyết Quê Nội gồm hai tập Quê Nội (1974) và Tảng Sáng (1976) tác phẩm có thể xem là bức tranh tái

hiện một cách chi tiết và chân thực về thiên nhiên cũng như cuộc sống của người dânlàng Hòa Phước tỉnh Quảng Nam sau Cách mạng tháng Tám

Quê Nội là bức tranh tái hiện đầy đủ, chân thực và sinh động về thiên nhiên cũng như con người làng Hòa Phước, tỉnh Quảng Nam những ngày sau cách mạng tháng Tám.

Tác giả đã lội ngược dòng thời gian để trở về với những ngày sau cách mạng thángTám 1945 Hòa mình vào không khí vui tươi, phấn khởi của người dân Hòa Phước saukhi giành được độc lập Quê nội miêu tả chân thực và chi tiết từng nhân vật sau cáchmạng Đó là sự trở về sau cách mạng của chú Hai Quân cùng cậu con trai – người đã

bỏ làng đi vì không chịu được sự áp bức của thức dân Pháp Và cũng từ sau cách mạngtháng Tam thành công, làng Hòa Phước bắt tay vào công cuộc lao động, xây dựng quêhương với tinh thần phấn chấn, với một niềm tin vào tương lai tươi sáng hơn

Trên cái nền của tác phẩm Quê Nội, Võ Quảng cho Tảng Sáng ra đời để tiếp nối mạch cảm xúc của câu chuyện về người dân làng Hòa Phước Tảng Sáng xoay quanh

câu chuyện về đất, về người về công cuộc diệt giặc đói, giặc dốt của người dân làngHòa Phước Tác phẩm miêu tả chân thực và tỉ mỉ từng chi tiết về sự đổi mới của thiênnhiên cũng như con người Hòa Phước sau cách mạng : Chòm đa Lí, trước là hang ổcủa lũ ma Cụt Đầu, quỷ Năm Nanh nay là bãi tập của các anh bộ đội dân quân Còn chị

Ba đã cắt tóc ngắn, cạo răng đen, bỏ yếm thao khăn điều vào tự vệ, cũng như ôngBảy Hóa cắt tóc cạo râu, dọn bàn thờ, xé tranh thập điện, từ bỏ nghề thầy cúng để làmcách mạng Việt Minh Thay đổi nhiều nhất có lẽ là bà Hiến, trước cách mạng nhà bànghèo nhất thôn, sống trong túp lều tranh xiu vẹo, ghép bằng hai mảnh tranh, bà đóikhát nhưng chẳng ai để ý Khi ánh sáng cách mạng đi qua, bà được Ủy ban xã và cảlàng quan tâm góp tranh tre làm nhà, cử thầy đến dạy vần quốc ngữ Cách mạng thànhcông đã trả lại cho họ quyền tự do, quyền làm người những quyền tưởng như tất yếunhưng lại bị bọn thực dân kìm kẹp lâu nay Tác phẩm còn xoay quanh câu chuyện tuổithơ của Cục và Cù Lao, là cái nhìn đời, nhìn cuộc sống một cách giản đơn của trẻ thơ,những trò quậy phá, những ước mơ trong sáng và hồn nhiên

Đọc các tác phẩm văn xuôi của ông, tâm hồn ta như đang được vỗ về những ngày

thơ ấu, những ngày còn trốn mẹ tắm sông, còn đi chăn trâu và chơi trò đuổi bắt cùngbạn bè Và dù ở thể loại nào thì bên cạnh chức năng giải trí, Võ Quảng còn rất chú tâmđến chức năng giáo dục cho trẻ em Mỗi câu chuyện, mỗi tác phẩm mà Võ Quảng viếtđều chứa chan những bài học giáo dục, nuôi dưỡng tâm hồn trong sáng, thuần khiết củacác em.

Tiểu thuyết Quê nội và truyện Đồng thoại của Võ Quảng đã thật sự để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng bạn đọc đặc biệt là thiếu nhi Với sự thành công của Quê Nội và

truyện Đồng thoại, Võ Quảng đã một lần nữa khẳng định vị trí của mình trong nền vănhọc Việt Nam nói chung và trong bộ phận văn học thiếu nhi nói riêng Và đây cũngchính là những tác phẩm mà chúng tôi chọn để nghiên cứu trong đề tài của mình

 Tiểu kết:

Có thể thấy rằng, văn học thiếu nhi Việt Nam có quá trình phát triển lâu dài vàliên tục Ở mỗi giả đoạn tuy có những đặc điểm riêng nhưng cơ bản vẫn thống nhất ở

đề tài, chức năng và đối tượng tiếp nhận

Văn học thiếu nhi Việt Nam trong thế kỉ XX gắn liền với hai cuộc kháng chiếnchống Pháp và chống Mĩ; sau đó là gắn liền với những chuyển biến của xã hội sau khithống nhất đất nước Vì vậy, nó có những sự tác động không nhỏ đến khuynh hướngsáng tác của các tác giả Võ Quảng cũng chịu chung những sự tác động ấy Tuy nhiên,tác giả này vẫn giữ được những nét rất riêng - đó là nét của con người xứ Quảng, rấtgân guốc nhưng lại rất tình; rất hồn nhiên mà lại hay triết lí; mặn mà song vô cùngdung dị, đời thường

Võ Quảng là cây đại thụ của nền văn học thiếu nhi Việt Nam Ông là một trong

số ít nhà văn dành cả cuộc đời để sáng tác cho thiếu nhi

Võ Quảng sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Quảng Nam “địa linh nhân kiệt”,

từng chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân Pháp xâm lược Chính những hiện thực

“mắt thấy, tai nghe” và tình yêu quê hương sâu đậm của mình, Võ Quảng đã viết nênnhững trang văn đầy sống động và chân thực

Bằng tình yêu thương trẻ em và lòng đam mê sáng tác, hơn nửa thế kỷ cầm bút,

Võ Quảng đã để lại một khối lượng tác phẩm đáng kể ở hầu hết các thể loại như : thơ,tiểu thuyết, truyện đồng thoại, kịch

Thành công ở hầu hết các thể loại, Võ Quảng đã có những đóng góp rất to lớncho kho tàng văn học Việt Nam nói chung và văn học thiếu nhi nói riêng Trong đó nổibật nhất là ở thể loại văn xuôi, mà tiêu biểu là các truyện đồng thoại và bộ tiểu thuyết

Quê Nội.

CHƯƠNG 2: ĐÓNG GÓP VỀ MẶT NỘI DUNG TRONG VĂN XUÔI

VIẾT CHO THIẾU NHI CỦA VÕ QUẢNG

Tác phẩm văn học được xem là đứa con tinh thần của mỗi nhà văn Nó không chỉ

khẳng định tài năng mà còn thể hiện những tình cảm, cảm xúc của người cầm bút Mộttác phẩm sẽ không gọi là thành công nếu không mang đến cho người đọc những cảmxúc thẩm mỹ và bài học giáo dục Đặc biệt là những tác phẩm viết cho lứa tuổi thiếunhi, một lứa tuổi đang trong giai đoạn hoàn thiện và phát triển nhân cách Các nhà văn,nhà thơ phải suy tư, trăn trở, phải đặt câu hỏi viết như thế nào? Nhằm mục đích gì? …Bởi một tác phẩm hay không nằm ở hình thức mà chính là nằm ở nội dung, ở điều màtác phẩm đó đem đến cho người đọc

Võ Quảng quan niệm rằng: “Tác phẩm văn học viết cho các em là một công trình sư

phạm Người viết cần cân nhắc nên nói cái gì, nói như thế nào để có lợi cho tâm hồn các em mà không ảnh hưởng đến sự thể hiện nghệ thuật… Một quyển sách tốt có lúc

mở cho các em thấy một ước mơ tốt đẹp, ước mơ đó các em đeo đuổi mãi cho đến khi khôn lớn” (Võ Quảng – Một số ý nghĩ chung quanh vấn đề viết sách cho thiếu nhi- Tuyển tập VõQuảng, Tập 2, tr 224)

Bằng tất cả tài năng và tình yêu thương thiếu nhi của mình, Võ Quảng đã để lại chocác em những tác phẩm vô cùng có giá trị Tác giả đã tinh tế trong việc gửi vào tácphẩm của mình những ký ức đẹp của một thời ấu thơ hồn nhiên, trong sáng Không chỉ

ở thơ, mà trong các sáng tác văn xuôi, Võ Quảng cũng đưa đến cho những câu chuyệnthú vị, sinh động mà triết lý sâu xa Tác giả như đang ngược dòng thời gian trở về vớiquá khứ, về với miền đất tuổi thơ yên bình mà thú vị để viết nên những trang văn thấm

thía tình cảm Từ đó, chúng ta phần nào hiểu được vì sao bộ tiểu thuyết Quê Nội và

truyện Đồng thoại được xem là những tác phẩm đánh dấu tên tuổi của Võ Quảng trênthi đàn văn học Việt Nam, đặc biệt là bộ phận văn học thiếu nhi

2.1 Hiện thực đời sống của thiếu nhi

2.1.1 Tuổi thơ trong quan hệ với thiên nhiên

Thiên nhiên là một trong những đề tài muôn thuở của thơ ca Đặc biệt là trongcác sáng tác dành cho thiếu nhi, thiên nhiên đóng vai trò vô cùng quan trọng Thiên

nhiên mở ra cho thiếu nhi một thế giới muôn màu, muôn vẻ Mang đến cho các emnhững câu chuyện, những bài học giáo dục sâu sắc Đối với lứa tuổi thiếu nhi, thiênnhiên vừa xa lạ, huyền bí lại vừa gần gũi quen thuộc Ở đấy có những điều mà các emchưa biết, điều đó tạo nên sự tò mò, hứng thú để các em đi tìm hiểu, khám phá chúng.Cũng như nhiều tác giả khác, trong sáng tác dành cho thiếu nhi của mình, Võ Quảngcũng mang đến cho các em một thế giới tự nhiên đầy sinh động và tươi đẹp Nó khôngchỉ giúp các em cảm thấy vui tươi, thoải mái mà còn chứa đựng những bài học giáodục, góp phần hoàn thiện nhân cách cho các em trong quá trình trưởng thành.

Với con mắt tinh tế và tình yêu thiên nhiên sâu sắc, Võ Quảng đã đưa vào trongcác sáng tác của mình một thế giới thiên nhiên tươi đẹp và thuần khiết; những hình ảnhthiên nhiên gần gũi với các em như những người bạn Bên cạnh đó, ông còn tìm cáchđưa ra những lí giải về các hiện tượng tự nhiên xảy ra trong cuộc sống, giúp các emhiểu biết hơn về thế giới mà các em đang sống Thế giới đó được thể hiện rất rõ qua

các truyện đồng thoại và bộ tiểu thuyết Quê Nội củaVõ Quảng.

Thiếu nhi là lứa tuổi hồn nhiên, trong sáng Đối với các em, thiên nhiên nhưnhững người bạn trong cuộc sống hằng ngày Thiên nhiên cùng các em vui đùa, cùngcác em đi học và cùng các em khôn lớn.Ví như Gió Gió có linh hồn, gió như trẻ thơ.Gió vô tư vui chơi, chạy nhảy:

“Gió bay vào các bờ tre, tre nổi đung đưa chào đón Gió lướt trên lau lách, lau lách nổi lắt lay mừng rỡ Gió lướt qua ngàn thông, thông nghiêng cành vi vu Gió lướt qua ao hồ, ao hồ gợn sóng, sóng vỗ vào bờ nghe bì bõm êm như tiếng các

bé gọi mẹ Gió lướt qua vườn mít, vườn ớt, vườn cà…Tất cả đều bật dậy.…Gió được mọi người khen tốt Được có bạn bè giúp sức Gió đã thúc giục mọi người vùng dậy hoàn thành nhiệm vụ.”

Gió như người bạn gắn bó với các em, mang lại những làn gió mát dễ chịu cho

mọi người Gió làm dịu đi cơn nắng buổi ban trưa, đưa các em vào giấc ngủ.

Còn trong bộ tiểu thuyết Quê Nội, ông viết:

“Một năm thần Mưa quên gọi Mây tưới nước xuống phía đông, gây ra những cơn hạn hán khủng khiếp Ao hồ cạn nước, cây cối khô queo…” hay “Hồi đó trên non cao có một vị thần tên là Thượng Ngàn Ngài cao to khác thường Người đời phải có tầm mắt thật xa mới nhìn thấy được Ngài trong ráng chiều lộng lẫy Ngài hay qua lại giữa khoảng trăng sao Một hôm nhìn về hướng đông, biết có cơn hạn lớn, Ngài vội vã

đi tìm con giao long hút nước Ngài nhổ sẵn nhiều cụm núi rồi đứng đợi Giao long vừa há mồm, Ngài lập tức tọng nhiều quả núi vào họng nó Nó giãy lên làm núi non ào

ào sụp đổ Một phen đất chạy đá bay! Giao long bị quật chết, ngã sóng sượt, xương xẩu nanh vuốt của nó chất thành núi như núi Mỹ Yên, núi Lập Thạch trùng điệp và lởm chởm đến vài mươi dặm, hiện này còn thấy Nước không bị giao long hút cứ tràn ra Vị Thượng Ngàn phải chẻ núi, vạch nguồn Chiên Đàn, nguồn Thu Bồn và nguồn Ô Da Tất cả ba nguồn Chiên Đàn, Thu Bồn, Ô Da ngài cho nhập lại thành một con sông to.

Đó là sông Thu Bồn ngày nay”.

Tác giả lấy các hình ảnh thần mưa, giao long… như trong các câu chuyện thầnthoại để lý giả các hiện tượng thiên nhiên cho các em thiếu nhi Dưới cái nhìn hồnnhiên của trẻ em, thì các hiện tượng mưa, gió, sấm chớp là những hiện tượng kỳ lạ vàgây tò mò Chính vì sự yêu thương và thấu hiểu được tâm hồn trẻ mà Võ Quảng đã viếtnên những câu chuyện tuy có hoang đường, phi hiện thực đối với người lớn nhưng nóphù hợp với lứa tuổi thiếu nhi Nó giải quyết được những câu hỏi, những thắc mắc, tò

mò mà các em đặt ra Và phải là người thực sự yêu thương và tinh tế như Võ Quảngmới có thể tưởng tượng ra những câu chuyện, những tình huống hấp dẫn và có ý nghĩagiáo dục như thế

Bởi vì là những câu chuyện viết cho thiếu nhi nên mỗi câu chuyện đều ngắn gọn

và có nội dung trong sáng, dễ hiểu Thế giới trong truyện đồng thoại là thế giới của loàivật, của hoa lá, cỏ cây, muôn màu muôn vẻ Đó có thể là những câu chuyện giản đơntrong cuộc sống hàng ngày nhưng dưới cái nhìn của thiếu nhi đó lại là một sự kỳ diệu,khác thường

Bên cạnh miêu tả thiên nhiên như những người bạn thân thiết của các em, truyệnđồng thoại của Võ Quảng còn đưa ra những lý giải về hiện tượng tự nhiên cũng nhưcác đặc điểm riêng biệt của loài vật Võ Quảng cũng đưa ra những lời giải thích ngộnghĩnh, phù hợp với hiểu biết, vốn kinh nghiệm và hợp với sự lí giải và cách hiểu củatrẻ em Cách giải thích có thể hoang đường, thiếu thực tế nhưng lại tạo được niềm tinngây thơ nơi những tâm hồn con trẻ Tuy nhiên mỗi câu chuyện không đơn thuần dừnglại ở việc giải thích mà thường kết hợp với những nội dung khác, đặc biệt là nội dunggiáo dục Điều này đòi hỏi nhà văn phải có những hiểu biết sâu rộng về thế giới tựnhiên cũng như tâm hồn trẻ em

Trong các truyện đồng thoại, Võ Quảng giúp các em nhận biết và lí giải về cáchiện tượng tự nhiên Bên cạnh đó, ông còn cung cấp kiến thức để các em có thể nắmđược vai trò thiết thực của các hiện tượng tự nhiên đó đối với đời sống của con người:

“Mặt trời nhô lên Mặt trời rất lo mọi người dậy trễ Dậy trễ không làm xong việc Mặt trời vội tung khắp mặt đất những hào quang rực rỡ Ao hồ, tre trúc, lau lách, bãi ngô, nương dâu tất cả bỗng sáng rực Nhưng nhiều người vẫn chưa “khởi động”.

Có người vẫn muốn nằm nghe những tia ấm của mặt trời đang chạy khắp người một cách dễ chịu Gió chợt bước đến! Gió nhận thấy công việc phải làm Gió bay vào các

bờ tre, tre nổi đung đưa chào đón…Tất cả đều bật dậy … Gió được mọi người khen tốt Được có bạn bè giúp sức Gió đã thúc giục mọi người vùng dậy hoàn thành nhiệm vụ.”

(Gió)

Một cách lý giải hết sức đơn giản, Võ Quảng đã giúp các em hiểu được vai tròcủa gió là đánh thức mọi người dậy để hoàn thành nhiệm vụ, mang lại cho mọi ngườicảm giác thoải mái, dễ chịu.

Trong đồng thoại “Bài học tốt” Võ Quảng cũng đã nhắc tới thời tiết của bốn

mùa trong năm đầy thú vị:

“Nhưng Rùa phải cái tính hay ngại Mùa đông, Rùa ngại rét Cái rét nép trong

bờ bụi cứ thổi vù vù làm buốt đến tận xương Phải đợi đến mùa xuân Mùa xuân nhiều hoa Đi trên một con đường rải đầy hoa thơm cũng thú vị Nhưng mùa xuân vẫn là đứa

em của mùa đông, vì mưa phùn vẫn cứ lai rai ở các khe núi Phải đợi cho đến mùa hè Mùa hè tạnh ráo Cây cối có nhiều quả chín thơm tho Nhưng cái nóng cứ hầm hập.

Cả ngày bụi cuốn mịt mùng Hễ có cơn giông thì đất đá như sôi lên, nước lũ đổ ào ào Phải đợi đến mùa thu Quả thật, đến mùa thu, Rùa mới cảm thấy rõ rệt mình đang cần một chân trời và một khoảng rộng Nhìn ra, mây mù tan biến Đồi núi trải ra như đàn rùa bò lóp ngóp Và xa, rất xa, trên ngọn một quả núi cao, một lâu đài hiện ra như hòn ngọc…”

(Bài học tốt)

Qua truyện “Bài học tốt”, các em không chỉ nắm được sự thay đổi thời tiết và

cảnh vật của bốn mùa trong năm mà ở đây, Võ Quảng còn muốn giúp các em mở rộng

sự hiểu biết về thế giới loài vật Thông qua câu chuyện trên, các em nắm được đặctrưng riêng biệt của loài Rùa đó là sự chậm chạp

Hay ở đồng thoại “Trăng thức”:

“Mặt Trời buộc Trăng cứ ba mươi ngày đêm phải quay theo một vòng nhất định.

Trước tiên, đầu tháng cứ cho Trăng ngủ ba ngày lấy lại sức khoẻ Cho Trăng hiện ra

từ đêm mùng ba, chỉ dạo chơi một lúc rồi đi ngủ Như vậy Trăng sẽ lớn dần, tròn dần

cho đến ngày rằm thì tròn vành vạch… Trăng tỏ ra biết vâng lời, và từ triệu triệu năm nay, Trăng lao động quay vòng, chơi bời, ngủ nghê, thức giấc theo đúng kỷ luật như vậy”.

Trong đồng thoại “Trăng thức”, Võ Quảng đã đi giải thích cho các em hiểu về

những hiện tượng tự nhiên như: trăng tròn, trăng khuyết, chu kỳ xuất hiện của trăng

Thế giới của truyện đồng thoại là thế giới của thiên nhiên, đồ vật và các loài vậtquen thuộc trong cuộc sống của thiếu nhi Bên cạnh các nhân vật như: Rùa, Giếc, Trâu

Xe, Ong Thợ, Vượn, Mèo, Gõ Kiến, … còn có những nhân vật không phải là loài vậtđược tác giả miêu tả như Đồng Hồ Báo Thức, Đá Cuội, Trăng, Thuyền Mành …Mặc

dù là những vật vô tri vô giác nhưng khi đưa vào tác phẩm của mình, Võ Quảng đã sửdụng phép nhân hóa để chúng trở nên có sự sống như một con người Thổi vào đó linhhồn để chúng có tình cảm, biết suy nghĩ và trở nên gần gũi với cuộc sống của các em.Ngoài việc cung cấp cho các em kiến thức về tự nhiên, truyện đồng thoại của VõQuảng cũng đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục nhân cách cho các độc giả nhỏ tuổi.Mỗi truyện đồng thoại là mỗi bài học giáo dục, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn trongsáng, thuần khiết của các em trong quá trình hoàn thiện nhân cách Đây cũng chính lànhững gì Võ Quảng gửi gắm trong suốt cuộc đời cống hiến và hi sinh của mình

Hay khi đọc bộ tiểu thuyết Quê Nội, chúng ta sẽ được tìm hiểu rõ hơn về thế giới tự nhiên qua cái nhìn của thiếu nhi Thiên nhiên trong tiểu thuyết Quê Nội vừa gần gũi, thân thuộc và gắn bó với con người “Khi con người đi qua thì mái đình, cây

đa vẫn còn lại Con người chết đi, những bãi dâu con sông, đồng ruộng không bao giờ mất Lớp người này mất đi, lớp người khác thay thế, những núi Chúa, hòn Cà Tang vẫn y nguyên” Bên cạnh đó, thiên nhiên trong Quê Nội hiện lên cũng bí ẩn và đáng sợ

“Đó là mảnh đất hoang có nhiều cây đa âm u cao vút Gốc đa sù sì đầy hang hốc, cành

đa cao to, long lá kéo nhau thành một vòm kín mít Chốc chốc vài quả đa rơi độp độp.

Có tiếng rào rào như có ai đang nhảy nhót trên cao, kẻ bạo dạn nhất qua đây cũng

phải co giò bỏ chạy” Thiên nhiên qua đôi mắt thiếu nhi là một thế giới muôn màu,

muôn vẻ, vô cùng thú vị và hồn nhiên mà ai trong chúng ta đã trải qua cũng đều muốnđược một lần quay trở lại Mỗi tác phẩm Võ Quảng viết ra đều dành cho thiếu nhinhưng cũng là những chiếc vé thần kì đưa những người lớn trở về với miền đất tuổi thơđầy kỹ niệm

Bộ tiểu thuyết Quê Nội là câu chuyện về đất và người ở làng Hòa Phước tỉnh

Quảng Nam, một vùng quê bình dị với cây đa, mái đình, với những bãi mía, ngàn dâuxanh ngát Ở đó có dòng sông Thu Bồn trong xanh nơi được xem là thiên đường củacác cậu bé chăn trâu như Cục và Cù Lao Dòng sông hiền hòa ấy là chứng nhân củabao sự kiện mà con người làng Hòa Phước đã trải qua Nơi đây cũng là dòng sông tuổithơ của chính cuộc đời của tác giả

Thiên nhiên là một thế giới huyền bí và hấp dẫn trong ánh mắt của trẻ thơ Vìvậy trong các sáng dành cho thiếu nhi, các tác giả đã vận dụng linh hoạt những hìnhảnh thiên nhiên để nói lên được tính cách, suy nghĩ của các em Có thể đó là điều hiểnnhiên trong mắt người lớn nhưng trong thế giới của thiếu nhi, nó lại là một cái gì đó vôcùng mới mẻ và kì diệu Dưới cái nhìn của những đứa trẻ, thiên nhiên không chỉ lànhững cây cỏ, hoa lá vô tri vô giác mà nó ẩn chứa những điều lung linh, huyền bí.Trong thế giới của trẻ thơ, bông hoa như biết nói, biết cười, cành cây còn biết nhảymúa, reo vui Chính vì vậy, thiên nhiên luôn gần gũi và thân thuộc với tâm hồn của các

em từ xưa đến nay Chúng ta thường bắt gặp thiên nhiên trong các câu chuyện viết chothiếu nhi như: cổ tích, thần thoại… thiên nhiên luôn nhuốm màu tươi vui của sự sống,khiến cho tâm hồn các em cũng hồn nhiên, trong sáng hơn Từ đấy tác giả gửi gắm vào

đó những câu chuyện, những bài học triết lý giáo dục và hoàn thiện nhân cách cho các

em trong quá trình trưởng thành

Trong bộ tiểu thuyết Quê Nội, Võ Quảng cũng đã dành rất nhiều phần để miêu

tả tỉ mỉ vẻ đẹp của thiên nhiên làng Hòa Phước: