TIET 30 10 CAU TRUC CUA VIRUT

- Virút là dạng sống chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước siêu nhỏ đo bằng nm và có cấu tạo rất đơn giản, hệ gen chỉ chứa một loại axit nuclêic ADN hoặc ARN được bao bọc bởi phân tử prô

VIRÚT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM

CHƯƠNG III

TIẾT 30 CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRÚT

Trong lịch sử loài người, số người chết trong các trận dịch bệnh do virut còn lớn hơn tất cả các cuộc chiến tranh, các cuộc xung đột sắc tộc, tôn giáo, nạn đói, các trận động đất, lũ lụt và tai nạn giao thông cộng lại.

Năm 1918, xảy ra đại dịch cúm do virut

có tên là virut cúm A H1N1 ở Tây Ban Nha, chỉ trong vài tháng đã có hơn 1 tỉ người mắc bệnh, cướp đi sinh mạng trên 20 triệu người Dịch cúm cũng góp phần kết thúc sớm Đại chiến thế giới I vì số binh lính chết do cúm còn lớn hơn

do súng đạn.

VIRÚT

LÀ GÌ?

I KHÁI NIỆM VỀ VIRUT

Hãy cho biết thế nào là virút?

- Virút là dạng sống chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước siêu nhỏ (đo bằng nm) và có cấu tạo rất đơn giản, hệ gen chỉ chứa một loại axit nuclêic (ADN hoặc ARN) được bao bọc bởi phân tử prôtêin

- Sống kí sinh nội bào bắt buộc.

II CẤU TẠO CỦA VIRUT

Vỏ Prôtêin (capsit)

Lõi (bộ gen) Axit nuclêic

Axit nuclêic Capsôme

Nuclêôcapsit

Virút được cấu tạo gồm những thành phần nào? Bản chất của các thành phần

II CẤU TẠO CỦA VIRUT

Axit nuclêic

Capsit

Vỏ ngoài

Gai glycôprôtêin

Dựa vào hình trên, hãy cho biết:

Virút có thể có các dạng cấu tạo nào? Đặc điểm của các dạng cấu tạo

Virút trần (virút đơn giản) Virút có vỏ bọc (virút phức tạp)

Có cấu tạo gồm lõi và vỏ capsit

Có lớp vỏ bọc bao bên ngoài

vỏ capsit (là lớp lipit kép và prôtêin), trên vỏ có gắn các gai glycôprôtêin

II CẤU TẠO CỦA VIRUT

Capsome

Capsit

Kích thước của virút và số lượng capsome có quan

hệ với nhau như thế nào?

- Virút càng lớn,

số lượng capsome càng nhiều

Từ các đặc điểm nêu trên, hãy trình bày cấu tạo của virút?

II CẤU TẠO CỦA VIRUT

Cấu tạo chung: gồm 2 phần

Vỏ ngoài: Do lipit và protein tạo thành

(Vỏ ngoài chỉ có ở một số loại virut)

Virut Vỏ: protein (Capsit)

hay virion.

II CẤU TẠO CỦA VIRUT

Bộ gen (ARN) Bộ gen (ADN)

Bộ gen của virút Bộ gen của sinh vật

nhân thực

Bộ gen (ADN)

Bộ gen của virút có điểm gì sai khác so với

so với bộ gen của sinh vật nhân thực?

Bộ gen của virút có thể

là ADN hoặc ARN , 1

sợi hoặc 2 sợi

Bộ gen của sinh vật nhân thực luôn là

II CẤU TẠO CỦA VIRUT

Virút đã được coi là một

cơ thể sống chưa, vì sao?

Virút chưa có cấu tạo tế bào nên chưa được gọi là cơ thể mà chỉ được coi là một dạng sống đặc biệt, gọi là hạt virút hay virion.

II CẤU TẠO CỦA VIRUT

Hạt virút chỉ có cấu tạo tương đương với một Nhiễm sắc thể.

Virút

Axit nuclêic

Prôtêin

Axit nuclêic Prôtêin

III HÌNH THÁI CỦA VIRUT

Cấu trúc virút Đặc điểm, hình dạng Đại diện

Cấu trúc xoắn

Cấu trúc khối

Cấu trúc hỗn hợp

Virút khảm thuốc lá, virút cúm, virút dại

Vỏ prôtêin sắp xếp theo hình khối đa diện

20 mặt tam giác đều

Virút bại liệt, virút HIV…

Phần đầu có cấu trúc khối chứa axit nuclêic, phần đuôi có cấu trúc xoắn

Thể thực khuẩn Phagơ

T2

IV PHÂN LOẠI VIRUT

Có thể dựa trên 4 tiêu chuẩn:

1 Căn cứ vào loại axit nuclêic (ADN hoặc ARN)

2 Căn cứ vào hình dạng (trụ, khối, hỗn hợp)

3 Căn cứ vào có hay không có vỏ ngoài (đơn giản, phức tạp)

4 Căn cứ vào tế bào chủ mà virút kí sinh (ĐV, TV, VSV)

Không thấy mầm bệnh

Không thấy khuẩn lạc

Cây vẫn bị bệnh

Dịch chiết Nghiền

Lọc qua nến lọc vi

khuẩn

THÍ NGHIỆM CỦA IVANÔPXKI (NĂM 1892)

Cây thuốc lá không bệnh

Cây thuốc lá bị bệnh

khảm THÍ NGHIỆM CỦA IVANÔPXKI (NĂM 1892)

thuốc lá Virút bại liệt Virút HIV Phage T2

Khối đa diện Khối cầu

III HÌNH THÁI

CỦA VIRUT

Sơ đồ thí nghiệm của Franken- Conrat

Chủng A

Chủng B

Nhiễm vào cây

ARN

Prôtêin

Sự nhân lên của virut

Chủng A

Virut lai

Sơ đồ thí nghiệm của Franken- Conrat

Chủng B

Chủng A

Nhiễm vào cây

ARN

Prôtêin

Sự nhân lên của virut

Chủng B

Virut lai

THÍ NGHIỆM CỦA FRANKEN VÀ CONRAT

Axit nuclêic có vai

trò quyết định, quy

định mọi đặc điểm

của virut.

Ở NGOÀI TẾ BÀO CHỦ, VIRUT BIỂU HIỆN NHƯ MỘT THỂ VÔ SINH

Chúng biểu hiện như một thể hữu sinh, có thể nhân lên, tạo thế

hệ virut mới có đầy

đủ đặc điểm di truyền của virut ban đầu

CẤU TRÚC CÁC

LOẠI VIRUT

+ Virút ADN: virút đậu mùa, viêm gan B

+ Virút ARN: virút cúm, virút viêm não Nhật Bản, virút HIV…

IV PHÂN LOẠI VIRUT

1 Căn cứ vào loại axit nuclêic (ADN hoặc ARN)

IV PHÂN LOẠI VIRUT

- Vi sinh vật (lõi là ADN hoặc ARN; mạch đơn, kép, thẳng hay vòng): Phage T2, T4 của E.Coli…

4 Căn cứ vào tế bào chủ mà virút kí sinh (ĐV, TV, VSV)

Chứa cả ADN và

ARN Chứa ribôxôm Sinh sản độc lập

So sánh tính chất của virut và vi khuẩn