bài giảng lịch sử việt nam

CHƯƠNG I VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1930 Bài 12: PHONG TRÀO DÂN TỘC, DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1925 I. MỤC TIÊU. Học xong bài này HS cần: 1. Kiến thức. Biết rã những thay đổi của tình hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ nhất đã ảnh hưởng trực tiếp tới tình hình Việt Nam. Hiểu rõ chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp đã làm chuyển biến kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội ở Việt Nam đến nội dung tính chất của cách mạng Việt Nam có nhiều thay đổi. Biết được những sự kiện tiêu biểu và khái quát được phong trào dân tộc và dân chủ ở Việt Nam từ 1919 đến 1925 có bước phát triển mới. 2. Kĩ năng. Rèn kĩ năng phân tích đánh giá, so sánh các sự kiện lịch sử, kĩ năng phân tích số liệu. 3. Tư tưởng, thái độ. Lên án chính sách bóc lột, khai thác thuộc địa của chủ nghĩa thực dân nói chung, thực dân Pháp nói riêng. Bồi dưỡng HS lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất để dành độc lập, tự do cho dân tộc…

Trang 1

PHẦN II LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 2000

_

CHƯƠNG I VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1930 Bài 12: PHONG TRÀO DÂN TỘC, DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM

- Biết được những sự kiện tiêu biểu và khái quát được phong trào dân tộc

và dân chủ ở Việt Nam từ 1919 đến 1925 có bước phát triển mới

2 Kĩ năng.

- Rèn kĩ năng phân tích đánh giá, so sánh các sự kiện lịch sử, kĩ năng phântích số liệu

3 Tư tưởng, thái độ.

- Lên án chính sách bóc lột, khai thác thuộc địa của chủ nghĩa thực dân nóichung, thực dân Pháp nói riêng

- Bồi dưỡng HS lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất

để dành độc lập, tự do cho dân tộc…

II MỘT SỐ KHÁI NIỆM, THUẬT NGỮ LỊCH SỬ CƠ BẢN.

- Khai thác thuộc địa: Là chính sách của chủ nghĩa thực dân đối với thuộc

địa nhằm vơ vét tài nguyên thiên nhiên, của cải và tận dụng nhân công ởthuộc địa để làm giàu cho chính quốc

- Thất thư điếu: Bản điếu vạch ra bảy tội đáng chém của Khải Định do

Phan Châu Trinh viết nhân dịp vua bù nhìn Khải Định sang dự cuộc triểnlãm ở Pháp nhằm ca ngợi công lao khai hóa của người Pháp

- Sa diện: Một địa danh ở Quảng Châu (Trung Quốc), nơi chiến sĩ yêu

nước Phạm Hồng Thái dự định mưu sát tên toàn quyền khét tiếng ĐôngDương Méclanh Tiếng bom của anh được ví như: “Chim én nhỏ báohiệu mùa xuân”

- Le Paria: Nguyên là từ chỉ đẳng cấp nghèo khổ nhất trong xã hội Ấn Độ.

“Người cùng khổ”, dùng để đặt tên cho tờ báo, cơ quan tuyên truyền củahội liên hiệp thuộc địa, do Nguyễn Ái Quốc và một số nhà cách mạngthuộc địa sáng lập năm 1922 tại Pari

Trang 2

III PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC CHỦ YẾU.

- Lược đồ quá trình đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc treotường hoặc bản đồ đã được thiết kế chuyển động trên PowerPoint

- Những hình ảnh về chân dung Nguyễn Ái Quốc, Phan Bội Châu, PhanChu Chinh, hình ảnh người nông dân Việt Nam đầu TK XX

- GV có thể thiết kế trên phần mềm PowerPoint

- Máy vi tính kết nối máy chiếu

* Ghi chú: GV có thể liên hệ với khoa lịch sử - Trường ĐHSP Hà Nội để khai thác tư liệu hình ảnh trên, hoặc tìm mua sách kèm theo CD hướng dẫn

sử dụng những hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh trên CD và phần mềm PowerPoint trong DHLS ở trường phổ thông (NXB ĐHSP, Hà Nội, 2005); cuốn Hướng dẫn sử dụng kênh hình trong SGK Lịch sử lớp 12 THPT (NXB

ĐHSP, Hà Nội, 2009)

IV GỢI Ý TIẾN TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC DẠY HỌC.

1 Ổn định lớp học.

2 Kiểm tra bài cũ.

* GV có thể sử dụng câu hỏi sau:

1 Nêu những thành tựu chủ yếu của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ.

2 Hãy cho biết các xu thế phát triển của thế giới sau chiến tranh lạnh?

3 Chuẩn bị cho học sinh nghiên cứu kiến thức mới.

* GV trình bày nêu vấn đề:

- chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc với những thiệt hại nặng nề cho cácbên tham chiến Để bù đắp những thiệt hại do chiến tranh gây ra, thựcdân Pháp tiến hành công cuộc khai thác thuộc địa với quy mô lớn Nhữngbiện pháp khai thác đó đã tạo ra những chuyển biến quan trọng về kinh

tế, xã hội đặc biệt làm cho giai cấp ở nước ta phân hóa ngày càng sâu sắc

- Trong bối cảnh đó phong trào dân tộc dân chủ ở nước ta vẫn tiếp tục pháttriển theo nhiều con đường khác nhau Đến khi Nguyễn Ai Quốc tìm racon đường cứu nước cho nhân dân Việt Nam thì lịch sử sang trang mới,đánh dấu những thắng lợi quan trọng của cách mạng

- Vậy sau chiến tranh thế giới thứ nhất, thực dân Pháp đã tiến hành khaithác thuộc địa như thế nào? Tạo ra những chuyển biến gì? Phong trào dântộc dân chủ của nhân dân ta diễn ra ra sao? Bài học hôm nay sẽ giải đápnhững vấn đề này

4 Tổ chức cho học sinh nghiên cứu kiến thức mới.

* Một số gợi ý:

- Bài này nội dung kiến thức của SGK gồm 2 mục lớn, do khối lượng kiếnthức nhiều, khó lại diễn ra ở một giai đoạn quan trọng đối với cách mạngViệt Nam Nên tập trung ở phần I và mục 3 ở phần II

- Khi dạy học mục II: “Phong trào dân chủ ở Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1935” GV cần lưu ý giúp HS so sánh con đường cứu nước của Phan

Bội Châu, Phan Châu Trinh với khuynh hướng cứu nước của giai cấp tưsản và Nguyễn Ái Quốc

Trang 3

- Bài học này có nhiều tư liệu hình ảnh, nếu có điầu kiện, GV nên thiết kếbài giảng trên phần mềm PowerPoint.

Chuẩn kiến thức

(kiến thức cần đạt) Hoạt động dạy – học của thầy, trò

I Những chuyển biến mới về kinh

tế, chính trị, văn hóa xã hội ở Việt

Nam sau chiến tranh thế giới thứ

nhất.

1 Chính sách khai thác thuộc địa

lần thứ hai của thực dân Pháp.

* Hoàn cảnh:

- Pháp tuy là nước thắng trận sau

chiến tranh, nhưng bị thiệt hại nặng

nề  Để bù đắp vào chỗ thiếu hụt đó,

chúng tăng cường vơ vét của cải, bóc

lột thuộc địa, trong đó có Việt Nam

* Nội dung khai thác.

- Kinh tế: Tăng cường đầu tư vốn

vào công nghiệp và nông nghiệp

Trong nông nghiệp Pháp chủ yếu đầu

tư vào đồi điền cao su; trong công

nghiệp chủ yếu khai thác mỏ than,

thiếc, kẽm, sắt Một số ngành công

nghiệp nhẹ như dệt, xay xát, muối…

cũng được đầu tư

- Phát triển giao thông vận tải đường

sắt, đường bộ, các đô thị mở rộng

- Mở ngân hàng Đông Dương, độc

quuyền phát hành giấy bạc, nắm mọi

huyết mạch của nền kinh tế quốc

dân, tìm cách tăng thuế để bóc lột

HS: Tìm hiểu SGK và trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét, bổ sung và chốt ý Ở đây, GV cầnlưu ý mấy nội dung sau:

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, do nhu cầu củathị trường thế giới, nhất là thị trường Pháp nên giácao su tăng lên nhanh chóng Để đáp ứng nhu cầu

đó, tư bản Pháp đã đổ xô vào kinh doanh cao su.Năm 1919 diện tích trồng cao su là 15,850 ha đếnnăm 1925 tăng lên 18000 ha và 5 năm sau, diệntích trồng cao su đã tăng lên gấp 4 lần, đạt 78, 620

ha Như vậy, so với đợt khai thác lần trước (1897 –1914), đợt khai thác này thực dân Pháp thực hiệnquy mô mở rộng hơn, nhằm vơ vét thật nhiều củacải ở thuộc địa mang về chính quốc

- Đặc biệt nổi bật của toàn bộ cơ cấu kinh tế ViệtNam thời thuộc địa là sự phát triển mất cân đối;nên nông nghiệp năng nề, cổ hủ bên cạnh nền côngnghiệp mỏng manh, trong công nghiệp chỉ pháttriển 1 số ngành công nghiệp nhẹ, công nghiệpnặng: Hóa chất, luyện kim, cơ khí, năng lượng hầunhư không phát triển để buộc nền kinh tế nước taphải chịu phụ thuộc vào kinh tế Pháp

- GV: sử dụng lược đồ cuộc khai thác thuộc địa lầnthứ hai của thực dân Pháp cho HS quan sát nhữngnơi chúng đẩy mạnh khai thác thuộc địa (mỏ than ởQuảng Ninh, đồn điền cao su, cà phê ở TâyNguyên, Đông Nam Bộ…)

- HS: quan sát, theo dõi và ghi chép ý chính

- GV: yêu cầu HS tìm hiểu về chính sách giáo dục,văn hóa của thực dân Pháp trong cuộc khai thácthuộc địa, kết hợp sử dụng đặt câu hỏi:

- Vì sao thực dân Pháp lại ráo riết xây dựng, tăngcường bộ máy quân sự?

- Pháp xây dựng những Viện dân biểu Bắc Kì,Trung kì nhằm mục tiêu gì?

- Chính sách của thực dân Pháp đã làm thay đổi

Trang 4

tuyên truyền cho chủ trương “Pháp –

Việt đề huề”; các trào lưu văn hóa

phương Tây có điều kiện tràn vào

Việt Nam

3 Những chuyển biến mới về kinh

tế và giai cấp xã hội ở Việt Nam.

- Kinh tế: Tạo nên những chuyển

biến mới trong nền kinh tế nước ta,

song kinh tế Việt Nam vẫn rất lạc

hậu, mất cân đối, lệ thuộc kinh tế vào

kinh tế chính quốc

- Xã hội: Xã hội Việt Nam phân hóa

sâu sắc, xuất hiện thêm 1 số giai cấp

và tầng lớp mới:

+ Giai cấp địa chủ phong kiến bị

phân hóa thành đại địa chủ cấu kết

chặt chẽ với Pháp để cai trị dân ta,

địa chủ vừa và nhỏ có tinh thần yêu

nước, chống Pháp

+ Giai cấp nông dân: Bị đế quốc,

phong kiến tước đoạt ruộng đất, đời

+ Giai cấp tư sản có 2 bộ phận: Tư

sản mại bản gắn chặt với đế quốc

phong kiến và tư sản dân có tinh thần

yêu nước, nhưng dễ thỏa hiệp

+ Giai cấp công nhân tăng nhanh về

số lượng (22 vạn) Họ bị đế quốc và

tư sản bóc lột nặng nề, có quan hệ

tình hình văn hóa ở nước ta như thế nào?

HS: tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và kết luận

- Để HS hiểu rõ hơn về chính sách thâm độc củathực dân Pháp về văn hóa, giáo dục đối với nhândân ta, GV nên sử dụng 1 số đoạn trích của chủtịch HCM nói về vấn đề này

HS: Theo dõi và ghi ý chính vào vở

GV: Nêu câu hỏi: Dưới tác động của chính sáchkhai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp,tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam có nhữngchuyển biến gì?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời

GV: Nhận xét, phân tích dựa vào các vấn đề:

- Về kinh tế: Cuộc khai thác có tạo ra nhữngchuyển biến về kinh tế như thế nào? Có nhữngnhân tố mới nào trong nền kinh tế? Thực chất của

sự chuyển biến này?

- Về xã hội: Xã hội Việt Nam trước và sau cuộckhai thác thuộc địa của thực dân Pháp biến đổi rasao? Những tầng lớp, giai cấp nào có khả năng đitheo cách mạng, lãnh đạo cách mạng?

(Trên cơ sở, những biến đổi về kinh tế, các thànhphần giai cấp xã hội tương ứng cũng dần dần biếnđổi Những lực lượng đại diện cho xã hội cũ nhưđịa chủ, nông dân thì đa số rơi vào hoàn cảnhnghèo đói, bần cùng Đồng thời các lực lượng xãhội mới như tư sản, công nhân, tiểu tư sản cũng bắtđầu xuất hiện và từng bước trưởng thành nhanhchóng cùng với sự mở rộng của các thành phầnkinh tế mới – tư bản chủ nghĩa Dân số tăng nhanh,

bộ mặt thành thị và một số vùng nông thôn ven đôthị cũng thay da đổi thịt Một cơ cấu xã hội mớiđang hình thành)

GV cần làm rõ quá trình bần cùng hóa người nôngdân Việt Nam Đẩy người nông dân ra khỏi ruộngđất của họ (tước đoạt ruộng đất), nông dân trởthành người bần cùng hóa không có tài sản phải đilàm thuê

+ Phân tích tính chất hai mặt của tư sản dân tộc vàthái độ chính trị là cải lương, đấu tranh không triệt

để, trên con đường làm ăn, bị thực dân Pháp chèn

ép, họ đấu tranh đòi được nới rộng quyền kinhdoanh, nếu được thỏa mãn một phần yêu cầu, họ

Trang 5

gần gũi với nông dân, kế thừa truyền

thống yêu nước, nhanh chóng tiếp

thu chủ nghĩa Mác – Lênin, trở thành

lực lượng chính trị độc lập, lãnh đạo

cách mạng

Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc ta

với Pháp là cơ bản nhất

II Phong trào dân tộc, dân chủ ở

Việt Nam từ năm 1919 đến năm

1925.

1 Hoạt động của Phan Bội Châu,

Phan Châu Trinh và một số người

Việt Nam sống ở nước ngoài

* Hoạt động của Phan Bội Châu:

- Từ năm 1914 đến năm 1917, mặc

dù bị bọn quân phiệt ở Quảng Châu

bắt giam, Phan Bội Châu vẫn tìm

cách hoạt động cứu nước

- Tháng 06/1925, Phan Bội Châu lại

bị Pháp bắt và đưa về Huế giam lỏng,

kết thúc cuộc đời hoạt động yêu nước

trong tiếc nuối của ông

* Hoạt động của Phan Châu Trinh

và một số người Việt Nam sống ở

nước ngoài:

- Sau chiến tranh, nhiều việt kiều

hoạt động ở Pháp, điển hình là Phan

Châu Trinh

- năm 1922, Phan Châu Trinh đã

viết: “Thất điều thư”, vạch trần 7 tội

đáng chém của vua Khải Định khi

ông này sang thăm nước Pháp

- Ông thường tổ chức các buổi diễn

thuyết để lên án chế độ quân chủ và

quan trường ở Việt Nam hô hào mọi

người “Khai tâm trí, chấn dân chí,

không tiếp tục đấu tranh đến cùng, bằng lòng vớimột số cải cách nhỏ nhoi Bởi vì tư sản dân tộcViệt Nam rất nhỏ bé về thể lực kinh tế, yếu hèn vềchính trị cho nên sẵn sàng thỏa hiệp

+ Đánh giá được vai trò của giai cấp công nhântrong cách mạng của nước ta Giai cấp công nhântăng nhanh cả về số lượng và chất lượng (10 lên 29vạn) Giai cấp công nhân Việt Nam có đặc điểm lànguồn gốc từ nông dân, có truyền thống yêu nước

và được trang bị lí luận của chủ nghĩa Mác – Lêninthông qua thực tiễn cách mạng nên sẽ trở thành lựclượng tiên phong của lực lượng lãnh đạo cáchmạng

HS: Theo dõi và ghi chép

Hoạt động 1

GV: hướng dẫn HS tìm hiểu về cuộc đời và nhữngtrình bày những hoạt động của Phan Bội Châutrong những năm đầu thế kỉ XX

HS: Dựa vào SGK để trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và kết luận: Năm

1920 trước ảnh hưởng mạnh mẽ của cách mạngtháng Mười Nga, Phan Bội Châu bắt đầu hướngđến một hệ tư tưởng – tư tưởng xã hội chủ nghĩa

Cụ đánh giá cao và có ảnh hưởng lớn với cáchmạng tháng Mười, Phan Bội Châu viết: “May thay,đương giữa lúc trời khuya đất phù, thình lình cómột tia thái dương mọc ra, trận gió xuân ấy, tia tháidương ấy là chủ nghĩa xã hội vậy” Nhưng nhữngtình cảm và việc làm của cụ Phan đối với cáchmạng tháng Mười Nga mới chỉ dừng ở bề ngoài,chưa phải bắt nguồn từ những thay đổi căn bảntrong nhận thức tư tưởng

HS: theo dõi và ghi bài

GV: Đặt câu hỏi để HS suy nghĩ: Trình bày nhữnghoạt động của Phan Châu Trinh và Việt kiều tạiPháp sau chiến tranh thế giới thứ nhất?

HS: Dựa vào sách giáo khoa, suy nghĩ và trả lời.GV: Nhận xét và bổ sung: Cùng thời gian nay&,nhiều Việt kiều chuyển tài liệu tiến bộ về nướcnăm 1925, “Hội những người lao động trí óc ĐôngDương” ra đời

HS: Theo dõi và tự tổng hợp kiến thức

Trang 6

hậu dân sinh”

Thúc đẩy phong trào yêu nước

2 Hoạt động của tư sản, tiểu tư sản

và công nhân Việt Nam.

* Hoạt động của tư sản:

- Tổ chức phong trào tẩy chay tư sản

hoa kiều, chủ trương “Chấn hưng

hàng nội, bài trừ hàng ngoại”, đấu

tranh chống độc quyền cảng Sài

Gòn…

- Thành lập Đảng lập hiến (1923) để

đòi tự do dân chủ, nhưng khi được

Pháp nhượng bộ một số quyền lợi thì

lại thỏa hiệp

* Phong trào đấu tranh của tiểu tư

sản Việt Nam:

- Một số tổ chức chính trị ra đời lãnh

đạo đấu tranh: Việt Nam nghĩa đoàn,

hội phục Việt, Đảng thanh niên…

- Cho ấn hành và xuất bản nhiều tờ

báo tiến bộ: Tiếng chuông rè, An

Nam trẻ, người nhà quê, Nam Đồng

thư xã, Cường học thư xã…

- năm 1923, thành lập tổ chức Tâm

tâm xã ở Quảng Châu Tiếng bom Sa

Diện của Phạm Hồng Thái mở đầu

thời kì đấu tranh mới

- Phong trào đấu tranh đòi thả Phan

Bội Châu (1925) và để tang Phan

Châu Trinh (1926) lan rộng khắp cả

nước

* Phong trào công nhân:

- Trước năm 1925, Phong trào đấu

tranh của công nhân còn mang tự

phát

Tháng 08/1925, công nhân sưởng

đóng tàu Ba Sơn (Sài Gòn) bãi công,

ngăn cản Pháp đưa binh lính người

Việt sang đàn áp cách mạng Trung

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời câu hỏi.GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và nhấn mạnh:Nhìn chung giai cấp tư sản ở Việt Nam sau chiếntranh thế giới thứ nhất đã có những cố gắng nhấtđịnh trong cuộc đấu tranh chống sự cạnh tranh,chèn ép của tư bản nước ngoài Tuy nhiên, cáccuộc đấu tranh này chủ yếu nhằm thỏa mãn các yêucầu tối thiểu vế quyền tự do dân chủ, quyền bìnhđẳng trong kinh doanh, kinh tế và hoạt động chínhtrị với tư bản Pháp

GV: Thông báo cho HS về tình hình đấu tranh củatầng lớp tiểu tư sản Việt Nam với nhiều hình thứcphong phú khác nhau

Tiếp đó, GV sử dụng phương pháp đàm thoại,thông qua một số câu hỏi sau:

- Tầng lớp tiểu tư sản bao gồm những thành phần

HS: Tích cực trao đổi, thảo luận và ghi ý chính

GV nêu câu hỏi để HS suy nghĩ:

1 Trước năm 1925, phong trào đấu tranh của côngnhân Việt Nam như thế nào?

2 Vì sao nói cuộc đấu tranh của công nhân Ba Sonđánh dấu phong trào công nhân Việt Nam dần dầnchuyển sang tự giác?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời

GV: Nhận xét, phân tích và kết luận (cuộc đấu

Trang 7

chuyển sang đấu tranh tự giác

3 Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc.

- Năm 1917, Nguyễn Ái Quốc trở lại

Pháp tiếp tục hoạt động

- Ngày 18/06/1919, người thay mặt

nhunữg người Việt Nam yêu nước

gửi đến hội nghị vécxai bản yêu sách

của nhân dân An Nam đòi các quyền

tự do, dân chủ nhưng không được

chấp nhận

- Tháng 07/1920, Nguyễn Ái Quốc

dự đại hội lần thứ XVIII của đảng xã

hội Pháp ở Tua Người bỏ phiếu tán

thành Quốc tế cộng sản, gia nhập

đảng cộng sản Pháp, trở thành người

cộng sản Việt Nam đầu tiên

- Năm 1921, Nguyễn Ái Quốc cúng

với 1 số nhà cách mạng thuộc địa lập

ra hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa

ở Pari để tập hợp những người dân

thuộc địa sống trên đất Pháp, chống

chủ nghĩa thực dân: Xuất bản báo

người cùng khổ (Le paria)

- Năm 1925, người xuất bản cuốn

“Bản án chế độ thực dân Pháp”

- Tháng 06/1923, Người bí mật từ

Pháp đi Liên Xô để dự hội nghị quốc

tế nông dân và đại hội V quốc tế

cộng sản

- Năm 1924, Nguyển Ái Quốc về

Quảng Châu (Trung Quốc), chuẩn bị

về tổ chức cho sự ra đời của đảng

cộng sản Việt Nam

* Ý nghĩa: Người đã tìm ra con

đường cứu nước đúng đắn cho cách

mạng Việt Nam và chuẩn bị tích cực

cho sự ra đời của đảng

tranh của công nhân Ba Son đề ra mục đích rõ ràng

cả về kinh tế, chính trị và ủng hộ phong trào đấutranh của nhân dân Trung Quốc)

HS: Theo dõi và ghi bài

GV sử dụng bản đồ theo đường hoặc bản đồ giáokhoa điện tự soạn trên phần mềm PowerPoint về:

“Hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn ÁiQuốc” để hướng dẫn HS khai thác và trình bày HSđược phát phiếu học tập, theo dõi GV trình bày, kếthợp trả lời 1 số câu hỏi và hoàn thành phiếu họctập

Thời gian Sự kiện1917

06/191907/192012/1920192119231924

GV: Trình bày về những hoạt động chính củaNguyễn Ái Quốc (1917 – 1924), kết hợp với sửdụng lược đồ

HS: Quan sát, nghe và hoàn thành phiếu học tập.GV: Có thể kiểm tra quá trình nhận thức của HSthông qua kiểm tra 1 vài em lên bảng trình bày lạinhững sự kiện tiêu biểu cho quá trình hoạt độngcủa Nguyễn Ái Quốc (1917- 1924)

HS: Nêu những sự việc tiêu biểu theo yêu cầu củagiáo viên

Cuối cùng GV nhận xét, nhấn mạnh các sự kiện cơbản sau:

- Nguyễn Ái Quốc gửi bản yêu sách của nhân dân

An Nam tới hội nghị Vécxai: Bản yêu sách củanhân dân thuộc địa không được hội nghị chấpnhận, người nhận ra rằng: “Muốn được giải phóngcác dân tộc chỉ có thể trông cậy vào lực lượng củabản thân mình”

- Phân tích những cảm xúc của Nguyễn Ái Quốckhi đọc: “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương

về vấn đề dân tộc và thuộc địa” (07/1920) củaLênin: “Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi mộtmình trong buồng mà tôi đang nói to như đang nói

Trang 8

trước quần chúng đông đảo – Hỡi đồng bào bị đọađầy, đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta,đây là con đường giải phóng chúng ta”

GV: Tổ chức cho HS trao đổi về ý nghĩa của nhữnghoạt động yêu nước của Nguyễn Ái Quốc đối vớicách mạng Việt Nam những năm 20 của thế kỉ XX.HS: Sửa chữa, bổ sung vào phiếu học tập và nắmvững kiến thức ngay tại lớp

V CỦNG CỐ, DẶN DÒ.

1 Củng cố:

GV nêu 1 số câu hỏi sau:

1 Nêu hoàn cảnh nội dung chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp ở nước ta.

2 Những chuyển biến mới về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội ở Việt Nam (1919 – 1929)?

3 tóm tắt những hoạt động của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ năm 1917 đến 1924.

2 Dặn dò và ra bài tập về nhà.

- Xem lại bài học dựa theo phần củng cố

- Tìm hiểu trước nội dung và kênh hình bài 13

Trang 9

BÀI 13: PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM

- Hiểu được sự ra đời của ba tổ chức cộng sản ở Việt Nam là kết quả của

sự lựa chọn sàng lọc lịch sử

2 Kĩ năng.

- Rèn luyện HS kĩ năng phân tích tính chất, vai trò lịch sử của các tổ chức,đảng phái chính trị, đặc biệt là đảng cộng sản Việt Nam do Nguyễn ÁiQuốc sáng lập

- Bồi dưỡng HS tinh thần theo hướng cách mạng vô sản, lòng kính yêulãnh tụ cách mạng

- Tâm tâm xã: Tổ chức cách mạng của nhóm thanh niên Việt Nam yêu

nước trong những năm 20 thế kỉ XX Các nhân vật chủ chốt là: Lê Hồng Sơn,

Hồ Tùng Mậu, Phạm Hồng Thái, Lê Hồng Phong… thành lập cuối 1923 ởQuảng Châu (Trung Quốc) Điều lệ của tâm tâm xã chỉ rõ mục đích: “Liên hiệpnhững người có trí thức trong toàn dân Việt Nam, không phân biệt ranh giới,đảng phái; miễn là có quyết tâm hy sinh tất cả tư ý và quyền lợi cá nhân, đemhết sức mình tiến hành mọi việc để khôi phục quyền làm người của người ViệtNam” Tháng 02/1925, Nguyễn Ái Quốc đã chọn lọc một số thanh niên tích cựa

để lập ra cộng sản đoàn

- Phục Việt: Tổ chức yêu nước do nhóm sinh viên trường cao đẳng sư

phạm Hà Nội và một số chính trị phạm (Giai Huân, Tú Kiên) thành lập ngày14/07/1925, tại cuộc họp ở núi Quyết (Nghệ An) nhằm khôi phục quyền lợi chođất nước Chưa có tôn chỉ và chương trình hành động cách mạng rõ ràng Cuối

1925, nhóm Tôn Quang Phiệt ở Bắc Kì rải truyền đơn kêu gọi bạo động bị đàn

áp, phải đổi tên thành hội Hưng Nam

- Hội Hưng Nam: Tên gọi mới của hội Phục Việt kể từ 11/1925, sau khi

hội này phát lời kêu gọi phản đối chính quyền thực dân Pháp xử án Phan BộiChâu

- Nam Đồng thư xã: Cơ quan trước tác và xuất bản các loại sách tuyên

truyền yêu nước ở Việt Nam đầu thế kỉ XX Do hai anh em Phạm Tuấn Lâm,Phạm Tuấn Tài và Hồ Văn Minh, Phó Đức Chính thành lập năm 1926 Đã xuấtbản: “Gương thiếu niên”, “Trưng nữ vương diễn nghĩa”, sách dịch “Trung Quốccạch mạng” của Tôn Dật Tiên (Sun Yixian) Năm 1927, phần lớn các xuất bảnphẩm này đều bị tịch thu, cấm lưu hành Ngày 25/12/1927, những người sánglập đã đóng cửa Nam Đồng thư xã và cùng Nguyễn Thái Học lập ra Việt NamQuốc dân đảng

Trang 10

- Hội Phục Việt: Tổ chức yêu nước do nhóm sinh viên trường cao đẳng sư

phạm Hà Nội và một số chính trị phạm (Giai Huân, Tú Kiên) thành lập ngày14/07/1925, tại cuộc họp ở núi Quyết (Nghệ An) nhằm khôi phục quyền lợi chođất nước Chưa có tôn chỉ và chương trình hành động cách mạng rõ ràng Cuối

1925, nhóm Tôn Quang Phiệt ở Bắc Kì rải truyền đơn kêu gọi bạo động bị đàn

áp, phải đổi tên thành hội Hưng Nam

- Chi bộ: Tổ chức cơ sở của một chính đảng Trước kia, chi bộ còn có

nghĩa là tổ chức đảng cộng sản của một nước trong hệ thống cộng sản quốc tế.Chi bộ của Đảng Cộng Sản Việt Nam là đơn vị tổ chức trực tiếp nối liền đảngvới quần chúng, được thành lập theo địa bàn dân cư hoặc theo đơn vị sản xuất,công tác Nhiệm vụ của chi bộ là giáo dục, rèn luyện, quản lí và kiểm tra côngtác của đảng viên, kết nạp đảng viên mới, thi hành kỉ luật đảng viên, lãnh đạoviệc thực hiện các nhiệm vụ trong phạm vi địa bàn dân cư hoặc đơn vị sản xuất,công tác

- Chân dung các nhân vật lịch sử như lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, nhà nướcNguyễn Thái Học

- Các cuốn sách nói về hội Việt Nam cách mạng thanh niên, Tân Việt cáchmạng đảng, Quốc dân đảng, Hội nghị thành lập đảng

* Ghi chú: GV có thể liên hệ với khoa lịch sử - Trường ĐHSP Hà Nội để khai thác tư liệu hình ảnh trên, hoặc tìm mua sách kèm theo CD hướng dẫn

sử dụng những hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh trên CD và phần mềm PowerPoint trong DHLS ở trường phổ thông (NXB ĐHSP, Hà Nội, 2005); cuốn Hướng dẫn sử dụng kênh hình trong SGK Lịch sử lớp 12 THPT (NXB

ĐHSP, Hà Nội, 2009)

1 Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp đã tác động đến tình hình kinh tế, xã hội Việt Nam như thế nào?

2 Trình bày tóm tắt những hoạt động yêu nước của Nguyễn Ái Quốc từ năm

1917 đến năm 1919, ý nghĩa?.

- GV dẫn dắt HS vào nội dung của bài mới: Từ năm 1925 đến năm 1930,cách mạng Việt Nam có những bước tiến mới, đã xuất hiện các tổ chứccáchmạng, phản ánh phong trào cách mạng ở nước ta diễn ra sôi nổi Đặc biệtcuối năm 1929, ba tổ chức cộng sản ra đời, hoạt động riêng rẽ, gây ảnh hưởnglớn đến phong trào, đặt ra vấn đề cần thiết phải có một tổ chức Đảng duy nhấtlãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng Sản Việt Nam đã ra đời Đó là nội dung chínhcủa bài học hôm nay

Trang 11

- Bài này nội, SGK chia thành II mục kiến thức, tương đối cơ bản, nhiềuthuật ngữ và khái niệm lịch sử Trong đó, kiến thức cơ bản tập trung ở mục IInhiều hơn nên cần dành nhiều thời gian hơn Ở một số nội dung của mục I, cóthể cho HS tự nghiên cứu ở nhà để đảm bảo tiến độ thời gian và có điều kiện đềcập sâu hơn mục II.

- Dạy học bài này GV có thể thiết kế và khai thác được nhiều hình ảnh lịch

sử (phim tư liệu, sơ đồ, tranh ảnh) Vì vậy, nếu có điều kiện GV nên soạn và tổchức cho HS học tập trên lớp thông qua bài giảng điện tử

I Sự ra đời và hoạt động của ba tổ

chức cách mạng

1 Hội Việt Nam cách mạng Thanh

Niên.

- Hoàn cảnh:

Cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc về

Quảng Châu (Trung Quốc) Người

lựa chọn một số thanh niên tích cực

trong nhóm Tâm tâm xã, lập ra Cộng

sản Đoàn

- Tháng 6/1925, Nguyễn Ái Quốc

thành lập Hội Việt Nam Cách mạng

Thanh niên để tổ chức, huấn luyện

(1927) của Nguyễn Ái Quốc

- Nguyễn Ái Quốc trực tiếp mở lớp

giảng dạy ở Quảng Châu để truyền

bá chủ nghĩa Mác – Lênin cho các

học viên

- Đưa thanh niên đã được đào tạo ở

Quảng Châu đi “Vô sản hóa”: về

nước, đi vào các nhà máy, hầm mỏ,

xí nghiệp tự rèn luyện và vận động

quần chúng và công nhân đứng lên

đấu tranh

- Tác dụng: Thúc đẩy phong trào

công nhân trong nước phát triển

Hoạt động 1:

GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu về hoàn cảnh ra đờicủa tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên

GV có thể đặt các câu hỏi gợi ý như sau:

- Hội Việt Nam Cách mang Thanh niên ra đời vàothời gian nào Dựa trên cơ sở nào?

- Hội do ai sáng lập? mục tiêu của Hội Việt NamCách mang Thanh niên là làm gì?

HS dựa vào sách GK để trả lời

GV nhận xét và nhấn mạnh tới “tầm nhìn xa trongrộng” của Nguyễn Ái Quốc khi người lựa chọn đốitượng là thanh niên đã làm lực lượng nòng cốt chocách mạng, giúp HS thấy được trách nhiệm của thế

hệ trẻ đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ đấtnước hiện nay

HS theo dõi và ghi chép ý chính

GV hướng dẫn HS tìm hiểu về 2 ấn phẩm của HộiViệt Nam Cách mang Thanh niên là báo thanhniên – cơ quan Ngôn luận của hội, đặc biệt là tácphẩm “Đường kách mệnh – được coi là sơ thảotrong Chính cương, Sách lược vắn tắt của Nguyễn

Ái Quốc tại Hội nghị thành lập Đảng (tháng 2 năm1930)

GV hướng dẫn HS quan sát hình bìa cuốn sáchĐường Kách Mệnh và nhấn mạnh: Đường Káchmệnh được viết một cách mộc mạc, đơc giản, ngắngọn, nhưng nội dung phong phú, hàm chứa những

tư tưởng lớn mang tính quốc gia và quốc tế vĩ đạicủa Hồ Chí Minh Người đã đưa chủ nghĩa Mác –Lênin vào Việt Nam theo cách của riêng mình Vớinhững lời mộc mạc, dễ hiểu về “vũ khi tư tưởngcủa thời đại”, làm cho lí luận Mác – Lênin đến vớiViệt Nam, thật giản dị và sinh động Hai ấn phẩmtrên đã trang bị lí luận cho cán bộ cách mạng Sau

Trang 12

mạnh, họ trở thành cốt lõi của phong

trào đấu tranh giải phóng dân tộc sau

này

2 Tân Việt Cách mạng Đảng.

* Sự thành lập:

- Ngày 14/7/1925, một số tù chính trị

ở Trung Kì và nhóm sinh viên

Trường CĐ Sư phạm Hà Nội lập ra

Hội Phục Việt, sau đổi thành Hội

Hưng Nam

- Sau nhiều lần đổi tên, ngày

14/7/1928 Hội đã lấy tên là Tân Việt

- Xu hướng: Nhiều hội viên tiên tiến

của Đảng Tân Việt đã tham gia tổ

chức Hội Việt Nam Cách mang

Thanh niên, số đảng viên còn lại tích

Nam quốc dân đảng được thành lập

(do Nguyễn Thái Học, Phạm Tuấn

Tài, Nguyễn Khắc Nhu, Phó Đức

Chính lãnh đạo)

* Xu hướng hoạt động:

- Năm 1929, Việt Nam quốc dân

đảng mang ra chương trình hành

động dựa trên tư tưởng “Tự do, bình

đẳng, bác ái”, chia thành 4 thời kỳ,

thời kỳ cuối là: “Đánh đổ ngôi vua,

khi được trang bị lí luận và đào tạo các hội viên vềnước và hoạt động trong phong trào “vô sản hóa”

- Về tác động của phong trào: GV cho HS đọc tophần chữ nhỏ trong SGK trang 84, qua đó HS cóthể nhận xét về phong trào đấu tranh công nhânHS: Theo dõi, trao đổi và tự ghi vào vở

GV: Hướng dẫn HS đọc SGK theo gợi ý, dùng bútchì để gạch chân những ý chính và trả lời câu hỏi:

- Tân Việt cách mạng đảng ra đời trong thời giannào, ở đâu?

- Hoạt động tân Việt cách mạng chủ yếu ở trên địabàn nào?

- Nội dung tư tưởng hoạt động của tổ chức?

- Trong bối cảnh sự phát triển mạnh mẽ của tổchức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên TânViệt cách mạng đảng bị phân hóa như thế nào?HS: Dựa vào SGK, gạch chân các ý chính và trả lờicâu hỏi theo gợi ý của GV

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và kết luận: Sựchuyển hướng mạnh mẽ của số đông đảng viên TânViệt theo chủ nghĩa cộng sản dưới ảnh hưởng củahội Việt Nam cách mạng thanh niên là phù hợp với

xu thế phát triển tất yếu của phong trào yêu nướclúc đó Nó góp phần làm suy yếu và đánh bại chủnghĩa cải lương và chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, đồngthời tăng cường thêm sức mạnh cho giai cấp vô sảntrong cuộc đấu tranh giành quyền lãnh đạo cáchmạng Việt Nam

HS: Theo dõi và ghi bài

GV: chia lớp thành 4 nhóm giao nhiệm vụ cụ thể

để các em cùng nghiên cứu SGK để trả lời câu hỏi.Nhóm 1: Tìm hiểu hoàn cảnh ra đời, lực lượng lãnhđạo của tổ chức Việt Nam quốc dân đảng

Nhóm 2: Nêu mục đích và các hình thức hoạt độngcủa Việt Nam quốc dân đảng

Nhóm 3: Tìm hiểu nguyên nhân, diễn biến của kếtquả của cuộc khởi nghĩa Yên Bái

Nhóm 4: Thông qua hoạt động của các tổ chức yêunước ở nước ta đầu TK XX, nhận xét về tình hìnhđấu tranh của nhân dân ta và xu thế cách mạngtrong giai đoạn sắp tới

HS: nghiên cứu SGK và làm việc theo nhóm để trả

Trang 13

thiết lập dân quyền”, đi theo con

đường cách mạng tư sản

* Khởi Nghĩa Yên Bãi:

- Tháng 02/1929, Việt Nam quốc dân

Nam quốc dân đảng dốc toàn bộ lực

lượng tiến hành cuộc khởi nghĩa Yên

Bái (09/02/1930) với phương châm

“Không thành công cũng thành

nhân” Nhưng cuối cùng cũng thất

bại

- Khởi nghĩa Yên Bái đã cồ vũ lòng

yêu nước và chí căm thù giặc của

nhân dân ta Đồng thời chấm dứt vai

trò của Việt Nam quốc dân đảng

II/ Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời

1 Sự xuất hiện các tổ chức cộng sản

năm 1929

- 1929 phong trào công nhân và

phong trào yêu nước phát triển mạnh

thành lập, thông qua tuyên ngôn,

điều lệ, cho ra đời Báo Búa liềm làm

cơ quan Ngôn luận của đảng, cử ra

Ban chấp hành Trung ương đảng

- Tháng 8/1929, tại Nam Kì, tổ chức

An Nam Cộng sản đảng ra đời, lấy tờ

báo đó làm cơ quan ngôn luận của

đảng, thông qua đường lối chính trị

và bầu Ban chấp hành trung ương

- Tháng 9/1929, những đảng viên

lời câu hỏi

GV: Yêu cầu các nhóm trình bày

HS: Trình bày theo nhóm, các nhóm khác theo dõi,góp ý

GV: Nhận xét phần trình bày của từng nhóm, sau

đó sử dụng lược đồ về khởi nghĩa Yên Bái để trìnhbày khái quát lại và chốt ý

Vai trò của các yếu nhân trong Việt Nam quốc dânđảng, nhất là Nguyễn Thái Học

Việt Nam quốc dân đảng về căn bản là 1 tổ chứctiểu tư sản trí thức lớp trên ở nước ta Vì thiếu 1 cơ

sở kinhh tế và giai cấp đủ mạnh làm chỗ dựa, chonên trong suốt mấy năm tồn tại của mình ViệtNam quốc dân đảng rất sơ hở, lỏng lẻo, công táctuyên truyền huấn luyện thì sơ sài Những nhượcđiểm và hạn chế đó làm cho Việt Nam quốc dânđảng không đủ khả năng đảm nhiệm vai trò lãnhđạo cách mạng Việt Nam trong sự nghiệp giảiphóng dân tộc

HS: Theo dõi và ghi chép ý chính

GV: Thông báo về tình hình nước ta năm 1929,trước sự lớn mạnh của phong trào, chi bộ cộng sảnđầu tiên được thành lập tại Hà Nội

Đến tháng 05/1929 trong đại hội lần thứ nhất của

tổ chức Việt Nam cách mạng thanh niên, đoàn đạibiểu Bắc kỳ đặt vấn đề cần phải thành lập ngay 1đảng cộng sản ở Việt Nam để kịp thời lãnh đạocách mạng nhưng yêu cầu chính đáng đó khôngđược chấp nhận, họ tuyên bố` bỏ Đại hội ra về.Tiếp theo, GV Trình bày sự xuất hiện liên tiếp củahai tổ chức cộng sản sau đó và nêu vấn đề:

Ba tổ chức cộng sản cùng xuất hiện trong năm

1929, đã gây ảnh hưởng như thế nào đến phongtrào trong nước?

HS: suy nghĩ câu hỏi và trả lời

GV: Nhận xét và nhấn mạnh: sự ra đời của ba tổchức cộng sản nửa sau 1929, đả khẳng định bướctiến nhảy vọt của cách mạng Việt Nam Nó chứng

tỏ hệ tư tưởng cộng sản đã dành được ưu thế trongphong trào dân tộc, những điều kiện để thành lậpmột Đảng cộng sản đã hoàn toàn chín muồi trong

cả nước

Điều đó đã đặt ra vấn đề: Cần phải thốngnhất các

Trang 14

tiến bộ của đảng Tân Việt cũng tuyên

bố thành lập Đông Dương Cộng sản

lien đoàn

- Trong vòng chưa đầy 4 tháng, 3 tổ

chức cộng sản ở nước ta nối tiếp

nhau ra đời, nhưng lại hoạt động

- Cuối năm 1929, nước ta có 3 tổ

chức cộng sản ra đời, nhưng lại hoạnt

động riêng rẽ, gây ảnh hưởng đến

phong trào

- Nguyễn Ái Quốc nhận chỉ thị của

Quốc tế cộng sản trở về Cửu Long

(Hương Cảng) để thống nhất các tổ

chức cộng sản ở Việt Nam Hội Nghị

diễn ra ngày 6/1/1930, do Nguyễn Ái

Quốc chủ trì

b Nội dung:

- Nguyễn Ái Quốc phê phán những

quan điểm sai lầm của các tổ chức

+ Đường lối cách mạng: Tiến hành

tư sản dân quyền cách mạng và thổ

địa cách mạng, tiến tới xã hội cộng

sản

+ Nhiệm vụ chiến lược: Đánh đổ đế

quốc Pháp, bọn phong kiến và tư sản

phản động, xây dựng nước Việt Nam

GV: Có thể tường thuật khung cảnh của Hội nghịthành lập Đảng: Đó là những ngày cuối năm rấtlạnh ở Hương Cảng Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hộinghị, tham dự gồm có hai đại biểu của ĐôngDương Cộng sản Đảng Hai đại biểu của An Namcộn sản đảng (Đông Dương cộng sản liên đoàn ởtrong nước không sang kịp, ngày 24/2/1930 chínhthức gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam) các đạibiểu đã nhất trí các đề xuết của Nguyễn Ái Quốc.HS: Theo dõi và ghi bài

GV: Trình bày các nội dung của Hội nghị thành lậpĐảng, sau đó yêu cầu HS tìm hiểu nội dung cươnglĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do NGuyễn ÁiQuốc khởi thảo thông qua phiếu học tập: Em hãytìm hiểu nội dung và ý nghĩa cương lĩnh đầu tiêncủa Đảng theo mẫu sau:

GV: Nhận xét, đưa ra thông tin phản hồi về nộidung của Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt

Vì ý nghĩa lịch sử về Chính cương vắn tắt, sáchlược vắn tắt, GV cần nhấn mạnh: Đó là cương lĩnh

Trang 15

ruộng đất của bọn đế quốc và bọn

phản cách mạng chia cho dân nghèo

+ Lực lượng cách mạng: Công nông,

tiểu tư sản chí thức; phú nông, trung,

tiểu địa chủ vả tư sản thi lợi dụng

- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là

kết quả của cuộc đấu tranh dân tộc và

giai cấp quyết liệt của nhân dân ta

- Đảng ra đời là sự kết hợp giữa ba

yếu tố: chủ nghĩa Mác – Lênin,

phong trào công nhân và phong trào

yêu nước

- Đánh dấu bước ngoặt lớn của Cách

mạng Việt Nam, là sự chuẩn bị tất

yếu có tính quyết định cho những

thắng lợi sau này của cách mạng Việt

Nam

cách mạng giải phóng dân tộc sáng tạo, kết hợpdân tộc và vấn đề giai cấp, độc lập tự do là cốt lỗicủa cương lĩnh

GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu về ý nghĩa su75 ra đờicủa Đảng cộng sản VIệt Nam, theo các ý trongSGK, thong qua các câu hỏi gợi mở sau:

- Đảng ra đời trong bối cảnh cách mạng nước tanhư thế nào?

- Vì sao nói đảng ra đời là kết quả sự sàng lọcnghiêm khắc của lịc sử?

- Đảng ra đời và ảnh hưởng đến cách mạng nước tanhư thế nào?

HS: Theo dõi bài giảng và trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét và làm rõ them vai trò lãnh đạo củagiai cấp công nhân, cũng như phân tích những đặcđiểm ưu việt của giai cấp công nhân Việt Nam như

có nguồn gốc từ nông nhân, có truyền thống yêunước, được giác ngộ lý tưởng và qua thử thách đấutranh…

HS: Theo dõi và ghi chép

V/ Củng cố dặn dò:

1 Củng cố:

GV củng cố kiến thức có thể thong qua hai cách:

Thứ nhất: GV đặt câu hỏi để HS trả lời qua đó củng cố kiến thức

1 Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, Tân Việt Cách mạng đảng vàViệt Nam Quốc dân đảng đã ra đời và hoạt động như thế nào?

2 Vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc với quá trình vận động chuẩn bịthành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam như thế nào?

3 Hãy nêu ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam(3/2/1930)

Thứ hai: GV tổ chức trò chơi điều khiển để tạo không khí sôi nổi trên lớphọc và giúp HS nắm vững bài

- Chuẩn bị: một bảng thống kê kẻ sẵn trên giấy khổ lớn hoặc soạn trên máytính

- Cách thức chơi: HS sẽ điền những kiến thức tương ứng với cột cho trướcnhững HS điền chính xác GV cho điểm để khuyến khích

Trang 16

Thời gian Sự kiện

3/2/1930

2 Bài tập về nhà, dặn dò:

- Học theo câu hỏi phần củng cố kiến thức

- Đọc và tìm hiểu nội dung kiến thức, kênh hình bài 14

Trang 17

CHƯƠNG II VIỆT NAM TỪ NĂM 1930 ĐẾN NĂM 1945 BÀI 14: PHONG TRÀO CÁCH MẠNG 1930 – 1934

- Trình bày được diễn biến chủ yếu của phong trào cách mạng 1930 – 1931

mà đỉnh cao là Xô viết Ngệ Tĩnh

2 Kĩ năng.

- Rèn kĩ năng cho HS xác định kiến thức cơ bản để nắm vững bài

- Rèn luyện kĩ năng tư duy logic, phân tích, tổng hợp, nhận định các sự kiệnlịch sử

- Bồi dưỡng cho HS long tự hào về truyền thống đấu tranh bất khuất của dântộc, lòng tin tưởng tuyết đối về sự lãnh đạo của Đảng Từ đó HS biết xác địnhtrách nhiệm của mình trong việc phấn đấu để giữ gìn những thành quả cáchmạnh mà Đảng ta đã đem lại trong chiến đấu cũng như xây dựng đất nước

- Khủng hoảng kinh tế: 1929 – 1933: là thời kì suy thoái kinh tế bắt đầu sau

sự sụp đổ của thị trường chứng khoán phố Uôn vào ngày 29/10/1929 (còn đượcbiết đến như Thứ ba đen tối) Nó bắt đầu ở Hoa Kì và nhanh chóng lan rộng ratoàn Châu Âu và mọi nơi trên thế giới, phá hủy cả các nước phát triển Thươngmại quốc tế suy sụp rõ rệt, từ thu nhập cá nhân, thuế, lợi tức đều bị ảnh hưởng

và suy thoái Xây dựng gần như bị tê liệt ở nhiều nước Từ thành thị đến nôngthôn đều phải đối mặt với mất mùa, giảm từ 40 đến 60 phần trăm Các lĩnh vựckhai mỏ và khai thác gỗ bị ảnh hưởng lớn nhất Đại suy thoái kết thúc vào cácthời gian khác nhau tùy theo từng nước Nó bị coi là “đêm trước” của Thế chiếnthứ hai

- Xô Viết Nghệ Tĩnh: Phong trào cách mạng ở nước ta do Đảng Cộng sản

Đông Dương lãnh đạo Nhân dân hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh đã đấu tranh vũtrang, giành chính quyền, lập chính quyền theo kiểu Xô viết ở các địa phương.Các Xô viết đem lại nhiều quyền lực thiết thực cho nhân dân như ruộng đất, bàitrừ mê tín dị đoan, trấn áp bọ phản cách mạng

- Luận cương chính trị: Văn bản nêu những nguyên tắc cơ bản có tính chất

cương lĩnh trong hoạt động của một Đảng như Luận cương tháng 4 của Lênin,Luận cương chính trị tháng 10 năm 1930 của Đảng

Trang 18

- Lược đồ tranh về Xô viết Nghệ Tĩnh

- Chân dung các đồng chí lãnh đạo của Đảng giai đoạn này như Trần Phú,

Lê Hồng Phong

- Nếu có điều kiện, giáo viên nên thiết kế bài soạn trên phần mềmPowerPoint

* Ghi chú: GV có thể liên hệ với khoa lịch sử - Trường ĐHSP Hà Nội để khai thác tư liệu hình ảnh trên, hoặc tìm mua sách kèm theo CD hướng dẫn sử dụng kênh hình trong SGK lịch sử lớp 12 THPT (NXB ĐHSP, Hà Nội, 2009).

1 Trình bày toàn cảnh, nội dung, ý nghĩa của Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Nêu nội dung, ý nghĩa chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt của ĐảngCộng sản Việt Nam 3/2/1930

* GV trình bày nêu vấn đề:

- Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 – 1933 đã tác động nặng nề đếnkinh tế Đông Dương Hơn nữa, trong thời gian này, Thực dân Pháp đàn áp dãman cuộc khởi nghĩa Yên Bãi, tình hình xã hội Việt Nam hết sức căng thẳng.Trong bối cảnh đó, Đảng cộng sản Việt Nam vừa mới ra đời đã kịp thời lãnhđạo phong trào cách mạng trong cả nước, đó là cách mạng năm 1930 – 1931

mà đỉnh cao là Xô viết – Nghệ Tĩnh, một mô hình chính trị kiểu mới Nhưngsau đó thực dân Pháp đã đàn áp khốc liệt phong trào đấu tranh, cách mạng bịtổn thất nghiêm trọng Vậy phong trào cách mạng đó diễn ra như thế nào?Đường lối chiến lược có gì thay đổi so với giai đoạn trước? Mời các em theodõi bài học để trả lời câu hỏi

- Bài này, nội dung SGK chia thành 3 kiến thức, nhiều kiến thức cơ bản,quan trọng Trong đó kiến thức cơ bản tập trung ở mục II nên cần dành nhiềuthời gian hơn Nội dung kiến thức ở mục III, gồm 2 mục nhỏ (1 và 2), GV cóthể gộp 2 mục này lại để dạy cho lôgic, kiến thức đỡ bị vụn vặt Tuy nhiêntrọng tâm vẫn là mục 2

- Dạy học bài này, GV có thể khai thác được nhiều hình ảnh quan trọng đĩaEncatar Vì vậy, nếu có điều kiện GV nên soạn và tổ chức cho HS học tập trênlớp thông qua bài giảng điện tử

Trang 19

I Việt Nam trong những năm 1929

– 1933.

1 Tình hình kinh tế.

Từ năm 1930, kinh tế Việt Nam bắt

đầu suy thoái: gạo lúa sụt giảm,

ruộng bỏ hoang nhiều, công nghiệp

hầu hết bị suy giảm, xuất khẩu đình

đốn, hàng háo khan hiếm, giá cả đắt

đỏ

2 Tình hình xã hội:

- Cuộc khủng hoảng kinh tế Thế giới

1929 – 1933 làm trầm trọng hơn tình

hình kinh tế xã hội ở Việt Nam

+ Nông dân bị địa chủ cướp ruộng

đất, nạn sưu cao, thuế nặng hoành

hành, họ bị bần cùng hóa không lối

thoát

+ Công nhân, thợ thủ công bị thất

nghiệp, nhiều cửa hiệu bị đóng cửa

- Tình cảnh trên làm cho mâu thuẫn

dân tộc và mâu thuẫn giai cấp ngày

càng sâu sắc

II Phong trào cách mạng 1930 –

1931 với đỉnh cao Xô viết Nghệ

-Tĩnh.

1 Phong trào cách mạng 1930

-1931

- Từ tháng 2 đến tháng 4/1930, nhiều

phong trào đấu tranh của công dân và

nông dân dã nổ ra

- Ngày 01/05/1930, lần đầu tiên công

dân Việt Nam kỉ niệm ngày quốc tế

lao động Phong trào nổ ra ở nhiều

nơi trong cả nước, đặc biệt ở các

thành phố lớn

- Tháng 09/1939, phong trào lên cao

GV: Nêu vấn đề: Trong những năm 1929 – 1933,kinh tế thế giới lâm vào cuộc khủng hoảng trầmtrọng, ảnh hưởng đến tình hình nước ta Vậy tìnhhình kinh tế, xã hội nước ta giai đoạn này như thếnào? Tác động của nó tới phong trào cách mạng?HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời

GV: Nhận xét, bổ sung và phân tích (dựa vào sốliệu trong SGK)

- Về sự ảnh hưởng của khủng hoảng đến kinh tếViệt Nam vốn đã bị phụ thuộc nặng nề vào kinh tếPháp Chính quyền thực dân Đông Dương đã thihành một loạt các biện pháp kinh tế - tài chínhdung tiền của ngân hàng Đông Dương trợ cấp chocác công ty tư bản đang có nguy cơ phá sản, tìmmọi biện pháp tăng thuế mới, đồng tiền ĐôngDương bị phá giá Nhâm sách Đông Dương phảichi cho bộ máy thống trị và góp vào quỹ nướcPháp, năm 1931 chi 77%

- Về ảnh hưởng đến kinh tế xã hội: Trong thời kìnày, các giai cấp, tầng lớp trong xã hội đều rấtkhốn khổ, công nhân bị thất nghiệp, nông dân bịmất đất, sưu cao thuế nặng, bị bần cùng hóa, tiểuthương, tiểu chủ, thợ thủ công, viên chức, trí thứccũng sống điêu đứng Địa chủ nhỏ bị sa sút Mộtmâu thuẫn trong xã hội, nhất là mâu thuẫn giữatoàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâmlược ngày càng gay gắt

Đặt ra những vấn đế cấp thiết có những phong tràocách mạng phản ánh được tâm tư, nguyện vọng củangười dân

HS: Theo dõi và ghi chép ý chính

GV: thong báo về sự bùng nổ của phong trào côngnhân và nông dân trong cả nước, mục tiêu là đấutranh đòi cái thiện đời sống, saudo91 đặt câu hỏi:Phong trào cách mạng thời kì này có điểm gì khác?HS: dựa vào SGK và trả lời

GV: Nhấn mạnh đến vai trò của Đảng, tạo ra bướcngoặt cho phong trào mà tiêu biểu là sự kiện1/5/1930

Trang 20

nhất ở hai địa phương Nghệ An và

Hà Tĩnh với sự tham gia của hàng

nghìn nông dân, có sự tham gia của

công nhân

- Ngày 12/9/1930, nhân dân Hưng

Nguyên nổi dậy tiến về thanh phố

Vinh gương cao các khẩu hiệu “Đả

đảo chủ nghĩa đế quốc”…đòi giảm

sưu thế mặc dù bị đàn áp nhưng

phong trào vẫn nổ ra mạnh mẽ, hệ

thống chính quyền thực dân bị tê liệt

ở nhiều nơi, các xô viết được thành

gọi là xô viết Nghệ - Tĩnh

- Các xô viết thực sự là chính quyền

kiểu mới

+ Về chính trị: quần chúng tự do

tham gia hoạt động các đoàn thể cách

mạng, tự do hội họp, các đội tự vệ đỏ

và tòa án nhân dân được thành lập

+ Về kinh tế: Tịch thu ruộng đất của

địa chủ chia cho dân nghèo, bãi bỏ

những thứ thuế vô lí

+ về văn hóa - xã hội: mở lớp dạy

chữ quốc ngữ, xóa bỏ mọi nạn xã hội

như cờ bạc, rượu, chè…

khu vựa nào?

- Tính thống nhất của các địa phương?

HS: Quan sát lược đồ và trả lời

GV: Sử dụng lược đồ và tường thuật sự kiện ởHưng Nguyên – Nghệ An

Đỉnh cao nhất của phong trào 1930 – 1931 ở NghệTĩnh là cuộc biểu tình khổng lồ của gần 3 vạn nôngdân huyện Hưng Nguyên kéo về Vinh đòi giảm sưuthuế…Thực dân Pháp đã đàn áp đấm máu cuộcbiểu tình Chúng dung máy bay ném bom đoànbiểu tình, làm cho 217 người chết, 126 người bịthương Sự đàn áp đó không dập tắt được phongtrào, phong trào càng phát triển mạnh hơn., quyếtliệt hơn

GV: hướng dẫn HS tìm hiểu về các xô viết, thongqua các gợi ý như sau: yêu cầu HS dung bút chìgạch chân những ý chính đã đề cập đến tổ chức vàhoạt động của các xô viết Đồng thời thấy đượctính tích cực trong những chính sách đó

HS: Thực hiện nhiệm vụ của mình và trả lời theonhững gợi ý của GV

GV: Phân tích: Xô viết Nghệ Tĩnh là đỉnh cao nhấtcủa phong trào cách mạng 1930 – 1931 ở nước ta,tuy nó chỉ tồn tại được 4-5 tháng, sau đó thực dânPháp đàn áp khốc liệt, dìm xô viết Nghệ Tĩnh trongbiển máu, nhưng xô viết Nghệ Tĩnh để lại chochúng ta nhiều bài học kinh nghiệm quý báu về kếthợp 2 nhiệm vụ chiến lược: dân tộc và dân chủ, vềliên minh công nông, về vấn đề thành lập mặt trậndân tộc thống nhất và xây dựng chính quyền mới

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	347,5 KB