Môi trường và kinh tế đô thị

Văn bản pháp luật mới nhất đến vấn đề quy hoạch đô thị Luật Quy hoạch đô thị số 302009QH12; Nghị định số 372010NĐCP ngày 0742010 của Chính phủ về lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch đô thị; Nghị định số 172008NĐCP ngày 04022008 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Xây dựng, Thông tư 102010TTBXD ngày 11 tháng 8 năm 2010 Quy định hồ sơ của từng loại quy hoạch đô thị Nghị định 382010NĐCP về quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị kèm theo Thông tư 192010TTBXD hướng dẫn lập quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị do Bộ Xây dựng ban hành. Nghị định 392010NĐCP về quản lý không gian xây dựng ngầm đô thị kèm theo Thông tư 112010TTBXD hướng dẫn về quản lý cơ sở dữ liệu công trình ngầm đô thị do Bộ Xây dựng ban hành.

Chủ đề: Môi trường

và kinh tế đô thị

Nhóm 15 - l01

Văn bản pháp luật mới nhất đến vấn đề quy hoạch đô thị

 Luật Quy hoạch đô thị số 30/2009/QH12;

 Nghị định số 37/2010/NĐ-CP ngày 07/4/2010 của Chính phủ về lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch đô thị;

 Nghị định số 17/2008/NĐ-CP ngày 04/02/2008 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Xây dựng,

 Thông tư 10/2010/TT-BXD ngày 11 tháng 8 năm  2010 Quy định hồ

sơ của từng loại quy hoạch đô thị

 Nghị định 38/2010/NĐ-CP về quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị - kèm theo Thông tư  19/2010/TT-BXD  hướng dẫn lập quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị do Bộ Xây dựng ban

hành.

 Nghị định 39/2010/NĐ-CP về quản lý không gian xây dựng ngầm

đô thị - kèm theo Thông tư  11/2010/TT-BXD  hướng dẫn về quản lý

cơ sở dữ liệu công trình ngầm đô thị do Bộ Xây dựng ban hành.

Tính cấp thiết và lí do nghiên cứu

  

Việt Nam hiện đang sắp bước sang giai

đoạn tăng trưởng phát triển tiếp theo Dự báo dân số thành thị của Việt Nam sẽ tăng trưởng khoảng một triệu người mỗi năm trong thập

kỷ tới Sự gia tăng đáng kể dân số thành thị ở Việt Nam sẽ tạo ra những thách thức lớn về

cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, nhà ở, các vấn đề về kinh tế,môi trường và thể chế Để đối mặt với các đòi hỏi do những thách thức mới tạo ra, thì cần có cách tiếp cận mới thay thế các chiến lược phát triển thông thường hiện đang áp dụng để mở rộng đô thị Việt

Nam nhằm mục đích dung hòa giữa phát

triển kinh tế - xã hội - và bảo vệ môi trường.

Khu vực 2000 2005 2012 Tăng trong 12

Nội dung

1 kinh tế đô thị

1.1 khái niệm kinh tế đô thị

1.2 các vấn đề liên quan đến kinh tế đô thị

2 môi trường đô thị

2.1 khái niệm về môi trường đô thị

2.2 các vấn đề liên quan đến môi trường ĐT

3 Liên hệ với thực tế đô thị Việt Nam và giải pháp

3.1.Những bất cập của kinh tế đô thị Việt Nam 3.2.Những bất cập của môi trường Việt Nam

1.1 Khái niệm về kinh tế đô thị

Là công tác xây dựng kế hoạch và chính sách, biện pháp phát triển kinh tế khai thác hết tiềm

năng về lao động, lợi thế về kinh tế - chính trị của

đô thị Quản lý đô thị gắn liền với quản lý lao

động và việc làm, cung cấp hàng hóa,dịch vụ cho nền kinh tế và xuất khẩu

- trong các yếu tố hợp thành quá trình lao động sản

xuất, sức lao động là yếu tố quyết định, mang tính sáng tạo, là nguồn lực không cạn kiệt Có thể nói: "nguồn lực con người là nguồn lực của mọi nguồn lực", là "tài nguyên của mọi tài nguyên".

Vì vậy, nhà nước cần phải có cơ chế, chính sách thích hợp nhằm kết hợp sự nỗ lực của mỗi người với sự hỗ trợ của cộng đồng xã hội.

- cho phép tăng trưởng và tái sản xuất mở rộng theo chiều sâu, làm xuất hiện những ngành kinh tế có hàm lượng khoa học cao như: công nghệ điện tử, công

nghệ thông tin, công nghệ sinh học

* Cơ cấu kinh tế :

- Cơ cấu kinh tế là mối quan hệ hữu cơ, phụ thuộc và quy định lẫn nhau cả về quy mô và trình độ giữa các ngành, các thành

phần, các vùng, các lĩnh vực của nền kinh tế.

- Việc xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, hiện đại để phát huy mọi tiềm năng, nội lực, phù hợp với sự phát triển của khoa học và công nghệ tiên tiến, - cơ cấu kinh tế gắn với phân công lao động

và hợp tác quốc tế là yếu tố tạo tiền đề, cơ sở cho sự tăng

trưởng và phát triển kinh tế.

• Thể chế chính trị và vai trò của nhà nước:

- ổn định về chính trị - xã hội là điều kiện cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế nhanh và bền vững.

- hệ thống chính sách đúng đắn sẽ hạn chế được tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, khuyến khích tích luỹ, tiết kiệm, kích

cầu làm cho nền kinh tế tăng trưởng nhanh, đúng hướng.

2.1 Khái niệm về môi trường đô thị

 Theo Bách khoa toàn thư, môi trường là một

tổ hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh một

hệ thống nào đó, tác động lên hệ thống(tác động

tiêu cực), xác định xu hướng và sự tồn tại của hệ thống đó Như vậy môi trường đô thị là tất cả các yếu tố tác động lên cuộc sống của con người trong

đô thị Các yếu tố đó bao gồm yếu tố tự nhiên và

yếu tố xã hội.

2.2 Các vấn đề liên quan đến môi trường đô thị

2.2.1 Môi trường xã hội

Tinh trạng phân bố dân cư và sử dụng đất nông

nghiệp vào mục đích xây dựng đô thị đang là một

nguy cơ lớn đối với vấn đề an toàn lương thực và

thực phẩm

Cơ sở hạ tầng đô thị nhìn chung còn yếu kém, không đảm bảo tiêu chuẩn phát triển trong diều kiện công nghiệp hoá và hiện đại hoá.

sự cách biệt giữa đô thị – nông thôn, giữa vùng phát triển và kém phát triển còn là những khoảng cách lớn.

2.2.2 Môi trường tự nhiên

ô nhiễm môi trường đất

Những vấn đề liên quan đến môi trường

Ô nhiễm không khí

 Nguồn ô nhiễm không khí từ hoạt

động công nghiệp

Công nghiệp cũ (được xây dựng

trước năm 1975) đều là công nghiệp

vừa và nhỏ, công nghệ sản xuất lạc

hậu, một số cơ sở sản xuất có thiết bị

lọc bụi, hầu như chưa có thiết bị xử

lý khí thải độc hại Nói chung, công

nghiệp cũ không đạt tiêu chuẩn về

chất lượng môi trường Công nghiệp

cũ lại rất phân tán, do quá trình đô

thị hoá, phạm vi thành phố ngày

càng mở rộng nên hiện nay phần lớn

công nghiệp cũ này nằm trong nội

thành của nhiều thành phố

 Nguồn ô nhiễm không khí do

hoạt động giao thông vận tải

Cùng với quá trình công nghiệp hoá

và đô thị hoá, phương tiện giao thông

cơ giới ở nước ta tăng lên rất nhanh, đặc biệt là ở các đô thị Trước năm

1980 khoảng 80 - 90% dân đô thị đi lại bằng xe đạp, ngày nay, ngược lại khoảng 80% dân đô thị đi lại bằng xe máy, xe ôtô con Nguồn thải từ giao thông vận tải đã trở thành một nguồn gây ô nhiễm chính đối với môi

trường không khí ở đô thị, nhất là ở các đô thị lớn như Hà Nội, thành phố

Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng

Nguồn ô nhiễm không khí

do hoạt động xây dựng

Ở nước ta hiện nay hoạt động xây dựng nhà cửa, đường sá, cầu cống, rất mạnh và diễn

ra ở khắp nơi, đặc biệt là ở các

đô thị Các hoạt động xây

dựng như đào lấp đất, đập phá công trình cũ, vật liệu xây

dựng bị rơi vãi trong quá trình vận chuyển, thường gây ô

nhiễm bụi rất trầm trọng đối với môi trường không khí

xung quanh, đặc biệt là ô

nhiễm bụi, nồng độ bụi trong không khí ở các nơi có hoạt động xây dựng vượt trị số tiêu chuẩn cho phép tới 10 - 20 lần

 Nguồn ô nhiễm không khí từ sinh hoạt đun nấu của nhân dân

Nhân dân ở thành phố thường đun nấu bằng than, dầu hoả, củi, điện

và khí tự nhiên (gas) Đun nấu

bằng than và dầu hoả sẽ thải ra một lượng chất thải ô nhiễm đáng

kể, đặc biệt nó là nguồn gây ô

nhiễm chính đối với môi trường không khí trong nhà, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ của người dân Trong những năm gần đây nhiều gia đình trong đô thị đã sử dụng bếp gas thay cho bếp đun bằng than hay dầu hoả.

Ô nhiễm môi trường nước

* Ô nhiễm tự nhiên

 Ô nhiễm nước do mưa, lũ

lụt, gió bão… hoặc do các

sản phẩm hoạt động sống

của sinh vật, kể cả xác

chết của chúng. 

 Ô nhiễm do các chất thải từ sinh hoạt, y tế

 Mỗi ngày có một lượng lớn rác thải sinh hoạt thải ra môi trường mà

không qua xử lý bên cạnh đó dân số ngày càng gia tăng dẫn đến lượng rác thải sinh hoạt cũng tăng theo

 Nước thải sinh hoạt: là nước thải phát sinh từ các hộ gia đình, bệnh viện, khách sạn, cơ quan trường

học, chứa các chất thải trong quá trình sinh hoạt, vệ sinh của con

người

 Ô nhiễm do chất thải, nước thải từ

hoạt động sản xuất công nghiệp

- Tốc độ đô thị hóa, công nghiệp

hóa ngày càng phát triển kéo theo các khu công nghiệp được thành

lập Do đó lượng rác thải do các

hoạt động công nghiệp ngày càng nhiều và chưa được xử lý triệt để thải trực tiếp ra môi trường hay các con sông gây ảnh hưởng tới chất

lượng nước.

Ô nhiễm môi trường đất

* Do chất thải công nghiệp không qua xử

lí:

- Thải trực tiếp vào môi trường đất

- Thải vào môi trường nước, môi trường

không khí nhưng do quá trình vận

chuyển, lắng đọng chúng di chuyển đến

đất và gây ô nhiễm đất.

* Do thải trực thiếp lên mặt đất hoặc

chôn lấp rác thải sinh hoạt  

* Do việc đẩy mạnh đô thị hóa, công

nghiệp hóa và mạng lưới giao thông

Việc sử dụng một phần đất để xây

dựng đường xá và các khu đô thị các khu

công nghiệp… làm thay đổi kết cấu của

đất.

3 Liên hệ kinh tế và môi trường ở Việt Nam

3.1 Bất cập của nền kinh tế đô thị ở Việt Nam

 Tăng trưởng chủ yếu theo chiều rộng, chủ yếu là sử dụng tài nguyên nên ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển bền

vững,

 Năng suất lao động còn thấp, công nghệ sản xuất, mô hình tiêu dùng còn sử dụng nhiều năng lượng, nguyên liệu và

xả nhiều chất thải ra môi trường…

 Hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào cho tăng trưởng kinh

tế còn thấp; chất lượng tăng trưởng kinh tế chưa cao, thể hiện ở cả yếu tố đầu ra; đặc biệt là hạn chế trong thực hiện

“tăng trưởng công bằng” - tăng trưởng trên diện rộng

mang lại lợi ích cho nhiều người hưởng lợi nhất, đặc biệt

là người nghèo

-Thành phố chìm dần, nguồn nước ngầm bị

khai thác quá mức.

- Lượng chất thải nhiều, vượt ngưỡng xử lý.

- Nhu cầu tiêu thụ năng lượng cao, làm ô

nhiễm môi trường và tăng phí vệ sinh

- Ô nhiễm đất, nước, không khí, tiếng ồn, cả

về quy mô lẫn cường độ.

- Các khu nhà ổ chuột mọc lên, đây là nơi có

nhiều tệ nạn xã hội.

- Hà Nội và TP HCM đã và đang được xếp

vào tốp 10 thành phố ô nhiễm không khí

nhất thế giới

3.2.Những bất cập về môi trường đô thị ở Việt

Nam

Biểu đồ chỉ sự tác động của phát triển đến môi trường lên các thành phố châu Á, trong đó TP.HCM thể hiện mức gây hại đến môi trường cao nhất - Nguồn: State of the world’s

cities 2012/2013 - Properity of Cities - Đồ họa: Lê Thân

Giải pháp

Thứ nhất, Nhà nước cần rà soát, bổ sung, hoàn thiện và

ban hành hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về

quản lý quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị

- Nghiên cứu ban hành các chính sách đặc thù để quản lý

và phát triển các đô thị thuộc các thành phố lớn, thành

phố du lịch trọng điểm nhằm phát huy tối đa lợi thế của chúng

Thứ hai, cần có chiến lược, lộ trình quy hoạch đô thị, rà

soát lại quy hoạch tổng thể Điều chỉnh, bổ sung các quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch các vùng kinh tế trọng điểm, các khu công nghiệp, các điểm dân cư nông thôn, đảm bảo công tác quy hoạch phải luôn đi trước một bước.

- Tăng cường công tác quản lý đất đai theo quy hoạch được duyệt,

hạn chế điều chỉnh quy hoạch Chú trọng các nội dung quy hoạch gắn với bảo vệ môi trường, khai thác và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Thứ ba , cần quan tâm đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đô thị

hiện đại, nhất là ưu tiên phát triển giao thông công cộng, đặc biệt là các phương tiện giao thông tiên tiến, không gây ô nhiễn môi trường đầu tư xây dựng các công trình cấp thoát nước,

xử lý nước thải và vệ sinh môi trường cũng cần phải được đặc biệt coi trọng.

Thứ tư , xây dựng cơ chế, các giải pháp để huy động nguồn

lực đầu tư phát triển đô thị, tạo môi trường thuận lợi để thu

hút các nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài (vốn ODA, FDI ); tranh thủ tối đa các nguồn vốn của Chính phủ và các bộ,

ngành Trung ương, tập trung nguồn vốn ngân sách nhà nước địa phương; Đa dạng hóa các hình thức đầu tư.

Kinh tế

Môi trường

Tóm lại