THỨ NHẤT PHẦN MỞ ĐẦU I – LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1/ Xuất phát từ u cầu đặt ra trong việc đào tạo lớp người lao động mới, phục vụ sự nghiệp cơng nghiệp hố hiện đại hố đất nước : Đất nước ta đang trên đà phát triển từ một nền kinh tế lạc hậu tiến đến một nền kinh tế cơng nghiệp hóa hiện đại hóa. để đáp ứng được u cầu đó đòi hỏi phải có một đội ngũ trí thức đủ trình độ, để tiếp cận với các loại máy móc trang thiết bị hiện đại. Muốn giải quyết được vấn đề này, cần phải phối hợp chặt chẻ với các nguồn nhân lực trong tồn xã hội, trong đó GD – ĐT giữ vai trò then chốt. Như đại hội IX tiếp tục khẳng định. GD – ĐT là quốc sách hàng đầu, phát triển GD là một động lực thúc đẩy sự nghiệp cơng nghiệp hố, hiện đại hố là điều kiện phát huy nguồn lực con người, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Cho nên các u cầu về đổi mới GD. Về mục tiêu, về nội dung, về phương pháp, về hình thức tổ chức … nói chung là điều tất yếu để góp phần đào tạo nguồn nhân lục cho xã hội. 2/ Xuất phát từ u cầu đặt ra trong q trình triển khai thực hiện đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục tiểu học nói riêng : - Giáo dục nói chung đổi mới để phù hợp với thời kỳ đổi mới kinh tế hiện nay trong đó giáo dục tiểu học nói riêng. Vì lứa tuổi tuổi học là nền tảng ban đầu có thể ví như chìa khố tiếp nhận về tri thức, về thế giới quan, nhân sinh quan. Cho nên đối với bậc tiểu học cần phải đổi mới về nội dung về phương pháp dạy học, thực hiện rõ quan điểm “lấy học sinh làm trung tâm”. 3/ Xuất phát từ u cầu đặt ra trong q trình triển khai dạy và học SGK tiểu học mới trên phạm vi cả nước : Bộ GD – ĐT đã triển khai thực hiện mới chương trình SGK tiểu học trên phạm vi cả nước, chương sách mới so với sách cũ có nhiều thay đổi cả về hình thức lẫn nội dung, chính vì thế phương pháp dạy học cũng càn phải đổi mới. Cho nên việc nghiên cứu về phương pháp dạy học ở bậc tiểu học nói chung, phương pháp dạy học mơn tốn ở tiểu nói riêng là nhiệm vụ của những người làm cơng tác giáo dục. Mỗi thầy cơ giáo tiểu học cần phải tự học tập và nghiên cứu nhằm trang bị cho mình những chuẩn kiến thức về phương pháp dạy học mới tốt hơn nhằm đáp ứng u cầu về nội dung sách giáo khoa tiểu học mới trên pham vi cả nước. 4/ Xuất phát từ thực trạng dạy học về “So sánh số và số tự nhiên” ở lớp 1 : Khi đứng trên bục giảng dù mỗi cá nhân của từng giáo viên đã có nhiều cố gắng nhưng vẫn chưa chú trọng đến việc hình thành kỹ năng về so sánh số và số tự nhiên trong khi giảng dạy. Để hình thành được kỹ năng này giúp các em dần dần đi đến thói quen đối với trẻ 6 tuổi ( học sinh lớp 1 ) học sinh còn lúng túng khi giải quyết các bài tập. Ví dụ : + Đếm xi, đếm ngược trên dãy số tự nhiên trong phạm vi 100 + Số liền trước 65, số liền sau 89 vị là số nào ? + So sánh > < = + So sánh hơn kém bao nhiêu đơn vị … Với những lý do trên cùng với việc giảng dạy thực tế ở đơn vị, nên tơi đã chọn đề tài nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học về “so sánh số và số tự nhiên lớp 1”. II - MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - 1 - Nghiên cữu đề tài nhằm - Tìm hiểu những vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học nói chung và phương pháp đổi mới dạy học mơn tốn tiểu học nói riêng. - Thiết kế các hoạt động dạy học về so sánh số và số tự nhiên lớp 1, theo hướng tích cự hố các hoạt động của học sinh nhằm nâng cao chất lượng việc dạy và học tốn ở tiểu học. III – Q trình nghiên cứu đề tài là kết quả tự học tự rèn của bản thân, nhằm nâng cao tay nghề nâng cao hiệu quả việc dạy và học, qua kết quả thực nghiệm tơi hy vọng đây là 1 vấn đề cần phải bàn bạc với các bạn đồng nghiệp trong q trình giảng dạy cũng như trong việc thực hiện đổi mới về phương pháp dạy học về so sánh số và số tự nhiện lớp 1. IV – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Trong q trình học tập và nghiên cứu tơi đã sử dụng các phương pháp sau : - Phương pháp nghiên cứu tài liệu : đọc các giáo trình, sách báo có liên quan đến đề tài mà tơi đang nghiên cứu. - Phương pháp thực nghiệm, điều tra : tìm hiểu thực trạng, trao thơng qua dự giờ, khảo sát chất lượng của học sinh nhằm kiểm chứng tính khả thi. V – TĨM TẮT NỘI DUNG ĐỀ TÀI - Ngồi phần mở đầu, phần thực nghiệm và phần kết luận, về phần nội dung đề tài gồm có các nội dung chính sau : Chương 1 : Những vấn đề chung về phương pháp dạy học mơn tốn ở tiểu học. Chương 2 : Tìm hiểu về nội dung và phương pháp dạy học về so sánh số và số tự nhiên lớp 1 Chương 3 : Thiết kế một số hoạt động dạy học về so sánh số và số tự nhiên lớp 1 theo hướng tích cực hoá hoạt động học của học sinh VI - MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC Qua việc nghiên cứu tài liệu, điề tra khảo sát tình hình thực tế cùng với việc trực tiếp giảng dạy phần kiến thức về so sánh số và số tự nhiên ở lớp 1 tơi đã thu được một số kết quả sau : - Tìm hiểu nôi dung và phương pháp dạy học về so sánh số và số tự nhiên lớp 1. - Tìm hiểu đi đến phân tích, tổng hợp so sánh toán 1,2,3 và phân loại các dạng toán về so sánh và số tự nhiên. - Tìm hiểu nội dung có bản về phương pháp dạy học tích cực để đưa vào thực tiễn các vấn đề đã nghiên cứu. VII – MỘT SỐ TRIỂN VỌNG NGHIÊN CỨU SAU ĐỀ TÀI Nghiên cứu tìm hiểu nội dung phương pháp dạy học về so sánh số và số tự nhiên lớp 1, theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, nhằm phục vụ trong công tác dạy học Tiểu học nói chung môn toán lớp 1 nói riêng ngày một tốt hơn. - 2 - PHẦN THỨ HAI PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TIỂU HỌC I – TẠI SAO PHẢI ĐỔI MỚI ? 1/ Sự chuyển đổi cơ cấu của nền kinh tế xa hội từ bao cấp sang nề kinh tế thò trường : Trước tình hình đất nước đang phát triển như hiện nay, cần phải có những người lao động mới, có năng lục sáng tạo thích ứng với thực tiễn đời sống xã hội. Với những nhu cầu trên về phía ngành GD – ĐT cũng phải thay đổi tất yếu về nội dung và phương pháp dạy học 2/ Xuất phát từ chủ trương của Bộ GD & ĐT trong việc triển khai sách giáo khoa năm 2000 : - Với thực trang hiện nay dư luận xã hội rất quan tâm đến giáo dục vì nó là để phát triển theo hướng công nghiệp hhiện đại. Vì thế việc Dộ GD & ĐT xây dựng chương trình sách giáo khoa năm 2000 để đào tạo thế hệ trẻ một cách toàn diện . Nhằm giúp cho học sinh hình thành cơ sở ban đầu phát triển một cách đúng đắn và lâu dài về : đạo đức, trí tuệ, thể chất thẩm mỹ, các kỹ năng cơ bản mà trẻ em ở lứa tiểu Tiểu học cần phải có, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghóa, bước đầu xây dụng tư cách và trách nhiệm công nhân, chuẩn bò cho học sinh Tiểu học học tiếp ở các bậc cao hơn. - Quán triệt mục tiêu yêu cầu ĐT- GD yêu cầu về nội dung về phương pháp, giáo dục theo từng bậc học, cấp học đã được quy đinghj trong Luật Giáo dục, khắc phục những hạn chế chương trình SGK hiện hành. - Đảm bảo tính thống nhất kế thừa trong đổi mới chương trình và phát triển chương trình giáo dục, tăng cường tính hệ thoóng giữa giáo dục phổ thông với giáo dục nghề nghiệp, đảm bảo sự thống nhất về chuẩn. - Đảm bảo sự nâng cấp đổi mới trang thiết bò dạy và học. - Thực hiện một cách đồng bộ việc đổi mới chương trình SGK, phương pháp dạy và học với việc đổi mới phương pháp đánh giá; thi cử ; đổi mới đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, đội ngũ quản lý công tác giáo dục . 3/ Xuất phát từ hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống trong nhà trường Tiểu học : Giáo viên thường truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong SGK, sách giáo viên. Vì vậy, giáo viên thường làm nhiều làm việc một cách máy mó, rập khuông ít quan tâm đến sự sáng tạo của học sinh. Học sinh học tập một cách thụ động, chỉ nghe giảng ghi nhớ, rồi làm theo mẫu. Từ đó học sinh ít hứng thú trong học - 3 - tập. Nội dung học tập thường nghèo nàn đơn điệu, các năng lực sắn có của các em ít có cơ hội phát triển. Qua việc đánh giá kết quả học tập : giáo viên là người duy nhất đánh giá kết quả học tập của học sinh. Học sinh ít được tự đánh giá về bản thân và đánh giá lẫn nhau, tiêu chuẩn đánh giá học sinh là kết quả ghi nhơ và tái hiện lại những điều giáo viên đã giảng. Cách học như vậy đã cản trở phần nào việc đào tạo những con người lao động năng nổ, linh hoạt sáng tạo chưa thích ứng với những đổi mới đang diễn ra hằng ngày. Do đó phải đổi mới phương pháp dạy học là điều tất yếu, để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. 4/ Xuất phát từ thực trạng dạy học môn toán hiện nay : Phương pháp dạy học toán ở Tiểu học hiện nay còn một số nơi vẫn tồn tại kiểu dạy học khó thì chấp nhận, đó là kiểu dạy “Thầy đọc, trò chép”, “Thầy nói trò nghe”, “Thầy viết lên bảng trò viết vào tập” học sinh làm theo mẫu của giáo viên, không kích thích sự tìm tòi sáng tạo của học sinh. Do nhiều nguyên nhân khác nhau, việc làm và sử dụng đôd dùng dạy học chưa được đồng bộ, cho chưa đổi mới phươngpháp dạy học một cách triệt để. Trang thiết bò phục cho việc dạy học toán hiện nay đã đóng góp vào quá trình nâng cao chất lượng việc dạy và học toán trong chương trình. Có thể nói hầu hết các bài học toán ở lớp 1, 2 và nhiều bài học ở lớp 3, 4, 5 điều rất cần sự hỗ trợ của đồ dùng dạy học, thậm chí không thể thiếu được. Hiện nay ở các trường Tiêu học tự làm và bảo quản đồ dùng dạy học khá tốt. Qua các cuộc thi làm đồ dùng dạy học, chứng tỏ giáo viên có nhiều suy nghó sáng tạo, tự chế các đồ dùng vừa rẻ, vừa có thể sư dụng được nhiều nội dung. II – ĐỔI MỚI CÁI GÌ ? 1 / Đổi mới về nhận thức trong nhà trường ( Cán bộ quản lý - GV )và toàn xã hội : - Qua việc tổ chức các hội thảo chuyên đề, các khoá đi thực tế, giúp các cấp quản lý giáo viên Tiểu học, thấy tính cần thiết quan điểm , tư tưởng và phương hướng về sự đổi mới - Đổi mới về phương thức quản lý tạo điều kiện cho giáo viên có sáng tạo, không gò ép giáo viên dạy rập khuông trong sách giáo khoa, sách giáo viên. Khuyến khích giáo viên phải đổi mới phương pháp, tạo phong trào đổi mới ở cơ sở mình. Tổ chức đổi mới phương pháp một cách có kế hoạch. Đối với giáo viên Tiểu học phải có tinh thần cầu tiến, học hỏi kinh nghiệm đôngf nghiệp, tham khảo sách, báo về việc đổi mới. Mạnh dạng vận dụng các phương pháp dạy học hiện đại, rút kinh nghiệm đầu tư cho bản thân. 2 / Đổi mới chương trình nội dung sách giáo khoa các môn học : Việc dạy học môn toán ở tiểu học nói chung, ở lớp 1 nói riêng giáo viên cần phải nắm được trọng tâm của từng dạng toán, bên cạnh truyền đạt những khái niệm ban đầu phải kết hợp vận dụng thực hành. Dạy về số học tập trung vào số tự nhiên, - 4 - việc hình thành số có 2 chữ số, cấu tạo thập phân số có hai chữ số, so sánh “lớn hơn, bé hơn, bằng nhau”các số có hai chữ số, số tự nhiên là vô hạn không có số lớn nhất. Về nội dung của chương trình : - Phối hợp một cách chặt chẽ, hữu cơ với nhau, sự thống nhất của toán học, đảm bảo tính kế thừa và liên tục. - Sự sắp xếp theo hướng đồng tâm của chương trình một cách hợp lý. Mở rộng và phát triển dần theo các vòng từ các số trong phạm vi 10, 100, 1000, 100000,… đến các số có nhiều chữ số, phân số, số thập phân, đảm bảo tính thực tiễn, đồng thời đảm bảo theo hướng tích hợp của tất cả các môn. - Gắn bó chặt chẽ về các hoạt động như: tính nhẫm, tính viết, đếm, đọc, … kết hợp giải quyết các vấn đề về nội dung và chương trình mới là phát huy tính tích cực cảu học sinh, học đi đôi với hành, lý luận và thực tiễn. - Trong chương trình mới các bài toán phải đòi hỏi học sinh tự thân vận động, vận dụng những điều đã học để củng cố kiến thức và ký năng, tập tự giải quyết các tình huống trong học tập và trong đời sống. Chính vì thế thời gian học toán ở tiêu học chủ yếu là thời gian thực hành, vận dụng. 3 / Đổi mới về các hình thức tổ chức dạy học. a) Học cá nhân ở lớp ( học theo lớp ) Học sinh hoạt động theo sự hướng dẫn của giáo viên, giáo viên hướng dẫn bằng lời bắt đầu bằng một hoạt động hoặc viết lời hướng dẫn dưới hình thức là một câu hỏi, bài tập trong phiểu giao việc. Học sinh tự học toán, tự chiếm lónh tri thức mới để luyện tập thực hành theo các nhân, các em có thể tự đánh giá về khả năng học tập của mình. Khi học giáo viên theo dõi, hướng dẫn các em đi đến mục tiêu cần đạt. b) Học theo nhóm : Tuỳ theo tính chất và từng nội dung của bài học tiết học có thể chia nhóm đẻ học môn toán - Nhóm hỗn hợp ( tất cá các đối tượng giỏi, kha, trung bình, yếu ) - Nhóm theo trình độ ( nhóm giỏi, nhóm khá, nhóm trung bình. nhóm yếu ) - Nhóm theo sở trường. Tóm lại : hoạt động chủ yếu của tiết học toán nên tổ chức cho các em trao đổi ý kiến để từ đó thống nhất cách đúng nhât, thông qua việc kiểm tra lẫn nhau dưới sự điều khiển của giáo viên. c) Tổ chức trò chơi học tập : Trò chơi học tập bao gồ các trò chơi có mục đích học tập rõ rệt. Trong việc dạy học toán ở Tiểu học, đặc biệt là ở giai đoạn đầu ở bậc Tiểu học ( lớp 1, 2, 3 ) các trò chơi học tập toán có tác dụng gây hứng thú trong giờ học, góp phần làm cho tiết học sinh động hẳn lên, kích thích được trí tưởng tượng, rèn luyện về trí nhớ, huy động được nhiều tri thức trong một thời gian ngắn. d) Học toán ngoài lớp học : - 5 - Thực hành đo diện tích một miếng ruông, đo diện tích một căn phòng, đo diện tích một căn nhà… tiếp xúc với trang thiết bò hiện đại, tham quan trung tâm máy tính, tham quan các cơ sở sản xuất thương nghiệp. Cần phải kết hợp với các môn học khác những vấn đề về thực tế xã hội. e) Hoạt động theo chủ đề : Nghe báo cáo, xem triển lãm, đi thực tế, tiếp xúc trao đổi ý kiến những vấn đề chủ yếu của chủ đề đã được đặt ra, tập ghi chép những gì mà các em thu thập được. g) Hoạt động chuyên biệt : Bồi dưỡng học sinh giỏi toán, bồi dưỡng học kém toán, các hoạt động này thường tiến hành ngoài giờ chính khoá, bằng các hình thức học tập theo nhóm, học tập đôi bạn. 4/ đổi mới cơ sở vật chất trang thiết bò và đồ dùng dạy học : Phương tiện dạy học chính là công cụ đi đến thành công việc đổi mới phương pháp dạy học. Chính vì thế đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết, việc đổi mới cần thực hiện theo các hướng : - Tạo cho học sinh có những cơ sở vật chất theo hướng quy đòn. - Xây dựng phổ biến các loại phương tiện dạy khác nhau như : các loại phiếu học tập, các đồ dùng làm thí nghiệm, các đồ dùng trực quan, các phương tiện kỹ thuật ( áp dụng công nghệ thông tin trong giờ dạy ) - Tổ chức hướng dẫn cho học sinh tập làm quen sử dụng dạy học để hình thành tri thức mới. 5 / Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá môn toán ở bậc Tiểu học : Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một việc làm không thể thiếu trong quá trình dạy học. Giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh trước hết nhằm : nắm được năng lực học tập của học sinh trong lớp, để đặt ra yêu cầu học tập đối với từng học sinh Thu thập thông tin phản hồi về cách dạy của mình, để điều chỉnh cách dạy cho phù hợp, bổ sung, sửa chữa những điểm yếu của học sinh. Cần tạo cho học sinh có thói quen tự đánh giá lẫn nhau về kết quả học tập của cá mỗi cá nhân Nội dung đánh giá : Giáo viên không chỉ đánh giá về tri thức, kỹ năng cơ bản, mà cần phải kết hợp đánh giá khả năng vận dụng để giải quyết các vấn đề thực tiễn, đánh giá sự tiến bộ của học sinh qua từng giai đoạn. Đòi hỏi học sinh sử dụng hết thời gian qui đònh để làm bài, động viên mọi cố gắn dù rất nhỏ của học sinh. Về hình thức đánh giá : Kết hợp đánh giá thường xuyên, với đánh giá đònh kỳ, phối hợp đánh giá bằng dạng câu hỏi tự luận , trắc nghiệm và đánh giá thông qua các hoạt động ngoại khoá. III – MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰ CỦA HỌC SINH 1 – Học tập cá nhân ở lớp - 6 - 2 – Khai thác một cách triệt để đồ dùng dạy học hiện có và tự làm, không sử dụng rập khuôn, phải có tính sáng tạo. Thông qua đồ dùng giáo viên giúp học sinh tự chiếm lónh tri thức mới, sử dụng đúng lúc đúng mức độ các đồ dùng dạy học toán. 3 – Tổ chức cho học sinh học nhóm , ( nhóm đôi, nhóm 3, nhóm 4 …. ) tuỳ theo điều kiện của lớp mình đang giảng dạy. 4 – Tổ chức cho học trao đổi, thảo luận rút ra nhận xét đúng sai từ đó có thói quen tự đánh giá về kết quả học tập của mình, đánh giá lẫn nhau thông qua việc nêu ý kiến, nhận xét về bài làm của bạn. 5 – Tổ chức giao việc thông qua phiếubài tập 6 – Hình thành thói quen bắt chước những tấm gương tốt của các bạn học cùng lớp thông qua tiết sinh hoạt tập thể, giáo viên tổ chức sho các em vui chơi, không nên lạm dụng tiết sinh hoạt tập thể làm hình thức trách phạt học sinh. 7 – Trong giờ học những nội dung mới giáo viên tổ chức nhiều trò chơi sáng tạo, qua đó giúp học sinh tự lónh hội kiến thức một cách tích cực. IV – MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VỀ MÔN TOÁN Ở ĐỊA PHƯƠNG, TRONG NƯỚC, TRÊN THẾ GIỚI - Ở đòa phương được triển khai đồng bộ, tuy nhiên việc vận dụng chưa được sâu về đổi mới phương pháp dạy học toán do nhiều nguyên nhân khác nhau. - Đổi mới phương pháp dạy học ngoài các phương pháp dạy học truyền thống như : giảng giải gợi mở vấn đáp, trực quan … vài năm gần đây đã có một số phương pháp về tên gọi như : thảo luận, điều tra nghiên cứu, tích hợp, hoạt động, hợp tác, tự thể hiện tài năng … gắn với mọi phương pháp đó đều có các kỹ thuật để hướng dẫn giáo viên thực hiện Tuy nhiên việc sử dụng phương pháp dạy học theo hai khuynh hướng sau : + Khuynh hướng cực đoan : không kế thừa thành tựa của phương pháp dạy học truyền thống, chỉ nhấn mạnh đến các phương pháp mới, thậm chí cũng nhấn mạnh đến một phương pháp mới và xem đó là phương pháp độc tôn của giai đoạn mới, chỉ nhấn mạnh đổi mới phương pháp, không coi trọng đổi mới nội dung, phương tiện đánh giá, đào tạo giáo viên … khuynh hướng này chỉ đem lại “thành công” trong một số giờ dạy thực nghiệm, không thể đáp ứng được phần đông các trường Tiểu học. + Khuynh hướng đổi mới ổn đònh : Chủ trương vận động phối hợp, hợp lý các mặt tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại nhằm giúp học sinh học tập chủ động sáng tạo, phát triển các nhân ở mỗi học sinh, không xem phương pháp nào là độc tôn. Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học một cách toàn diện, và đồng bộ, ( bao gồm đổi mới về mục tiêu, nội dung phương pháp, cơ sở vật chất, nhận thức giáo viên, chủ đạo và đánh giá … ). Khuynhướng này vừa kế thừa được những thành tựu to lớn của phương pháp dạy học truyền thống, và tiếp nhận đúng lúc phương pháp dạy học mới, nên vẫn giữ được sự ổn đònh trong dạy học và nnâng cao được hiệu quả giáo dục. - 7 - Với tình hình hiện nay ở nước ta và nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á, nhiều nước phát triển trên thế giới sau một thời gian tìm tòi, nghiên cứu đã lựa chọn khuynh hướng đổi mới ổn đònh và đã thành công trong đổi mới dạy học nói chung, đổi mới phương pháp dạy học toán nói riêng. CHƯƠNG 2 TÌM HIỂU VỀ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MẠCH KIẾN THỨC VỀ SO SÁNH SỐ VÀ SỐ TỰ NHIÊN LỚP 1 A – TÌM HIỂU VỀ MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN LỚP 1 I – Về mục tiêu dạy học môn toán lớp 1 Dạy học toán lớp 1 nhằm giúp HS : 1 – Bước dầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản thiết thực về phép đếm ; về các số tự nhiên trong phạm vi 100 và phép cộng, phép trừ không nhớ trong phạm vi 100 ; về độ dài và đo độ dài trong phạm vi 20 cm ; về tuần lễ và ngày trong tuần ; về đọc giờ đúng trên mặt đồng hồ ; về số hình hình học ( đoạn thẳng, điểm, hình vuông, hình tam giác, hình tròn ) ; về toán có lời văn. 2 – Hình thành và rèn luyện các kỹ năng thực hành : đọc, viết, đếm, so sánh các số trong phạm vi 100; cộng và trù không nhớ trong phạm vi 100 ; đo và ước lượng độ dài đoạn thẳng ( với các số đo là các số tự nhiên trong phạm vi 20 cm ) ; nhận biết hình vuông, hình tam giác, hình tròn, đoạn thẳng, điểm, vẽ đoạn thẳng có độ dài đến 10 cm ; giải một số bài toán đơn về cộng trừ ; bước đầu biết diễn đạt bằng lời, bằng ký hiệu một số nội dung đơn giảng của bài học và bài thực hành ; tập dượt so sánh, phân tích tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá trong phạm vi của những nội dung có nhiều quan hệ với đời sống thực tế của học sinh. 3 – Chăm chỉ, tự tin, cẩn thận, ham hiểu biết và hứng thú trong học tập Toán. II – Về phương pháp dạy học Toán lớp 1 1 – Phương pháp dạy học bài mới - Giúp học sinh tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề của bài học. - Giúp HS chiếm lónh kiến thức mới - Giúp học sinh cách thức phát hiện và chiếm lónh kiến thức mới - Hướng dẫn học sinh thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức và kiến thức đã học - Giúp học sinh thực hành, rèn luyện cách diễn đạt thông tin bằng lời, bằng kí hiệu, sơ đồ. - 8 - 2 – Phương pháp dạy thực hành luyện tập - Giúp học sinh nhận ra kiến thức mới học trong các dạng bài tập khác nhau - Giáo dục học sinh tự thực hành, luyện tập theo khả năng của học sinh - Tạo sự hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các đối tượng HS - Khuyến khích học sinh tự kiểm tra kết quả thực hành, luyện tập - Tập cho học sinh thói quen không thỏa mãn với bài làm của mình, với các cách giải đã có. B – TÌM HIỂU VỀ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MẠCH KIẾN THỨC VỀ SO SÁNH SỐ VÀ SỐ TỰ NHIÊN LỚP 1 I – Về nội dung a) Nội dung cần cung cấp : (1)- Hình thành số tự nhiên về số có hai chữ số, tia số (2)- Đọc, đếm viết số ( trong phạm vi 100 ) (3)- Giới thiệu đơn vò, chục (4)- So sánh các số > ; < ; =. Số liền trước, số liền sau. (5)- Cấu tạo thập phân của số có hai chữ số b) Mức độ cần đạt : - Nhận biết số lượng của một nhóm đối tượng và nêu lên dược số chỉ số lượng của nhóm đối tượng đó. - Biết đếm đến 100 bao gồm : + Đếm từ 1 đến 100. + Đếm theo từng chục. - Biết đọc, viết các số đến 100, trong đó : + Biết và ghi lại cách đọc số. + Nhận biết giá trò theo vò trí của các chữ số trong đó có hai chữ số. - Biết thứ tự và so sánh các số trong phạm vi 100. - Nhận biết bước đầu về cấu tạo thập phân của số có 2 chữ số. + Phân tích số có hai chữ số thành số chục và số đơn vò. + Gộp số chục và số đơn vò thành số có hai chữ số. II – Về phương pháp 1 – Phương pháp dạy học về so sánh các số tự nhiên Quan hệ so sánh các tập hợp được thể hiện ở tiểu hiện dưói hình thức so sánh các số tự nhiên Ở lớp 1 học sinh học cách so sánh hai số để rồi xếp vài số tự nhiên theo một thứ tự, tạo thành một dãy số - So sánh hai số và dùng ký hiệu ( <, >, = ) để ghi lại kết quả so sánh • Khi dạy về so sánh các số tự nhiên giáo viên có thể tiến hành như sau : - Đọc kết quả so sánh, chẳng hạn : 2 < 4 ; 3 = 3 ; 4 > 1 - Viết kết quả so sánh bằng cách “nói”hoặc điền dấu so sánh vào ô trống. Chẳng hạn 3  5 ; 3  3 ; 5  7 - 9 - - Tính nhẩm rồi điền đấu so sánh vào ô trống. Chẳng hạn : 1 + 2  4 ; 2 + 3  4 ; 4 + 3  8 - Nghe giáo viên đọc học sinh ghi thành kết quả so sánh Chẳng hạn nghe đọc 3 > 2 - Tìm một số hoặc vài số trong quan hệ so sánh. Chẳng hạn điền số vào ô trống 3 >  ; 4 >  ; 13 <  < 16 So sánh các số dựa vào sự so sánh nhiều hơn, ít hơn bằng cách thiết lập tương ứng 1 – 1 - Với các số “trực giác, HS ngầm thiết lập tương ứng 1 – 1 nên các em dễ nhận thấy 2 que tính ít hơn 5 que tính, 4 hình tròn nhiều hơn 2 hình tròn và nhận ra 2 < 5 ; 4 > 2. - Đối với các số lớn hơn khi so sánh phải dùng tương ứng 1 – 1, bằng cách nối mỗi đồ vật của nhóm đối tượng này với một đối tượng của nhóm đối tượng kia. Ví dụ : so sánh 6 và 7 trang 29 SGK có hình vẽ cột 6 ô vuông tương ứng với số 6, cột 7 ô vuông tương ứng với số 7. hai cột đều có 6 ô vuông, riêng cột biểu diễn số 7 thêm 1 ô vuông ( nhóm 6 ô vuông là như nhau. Vậy 6 < 7 hay nói cách khác 7 > 6. đây là 2 cách diến đạt khác nhau khi so sánh 2 số tự nhiên - So sánh hai số luôn thực hiện theo cách lập tương ứng 1 – 1 - Sau này khi só sánh hai số tự nhiên ta so sánh số chục với số chục, số đơn vò với số đơn vò, thực chất là lập tương ứng 1 – 1 dựa trên cơ sở cấu tạo số. Theo cách như vậy ta có mọi số có 1 chữ số đều bé hơn 10, mọi số có hai chữ số đều bé hơn 100; trong hai số tự nhiên số nào có nhiều chữ số hơn là số lớn hơn. Ví dụ : So sánh 75 và 79 : có 7 chục bằng 7 chục và 5 < 9, vậy 75 < 79 hay 79 > 75 45 và 63 : có 4 chục bé hơn 6 chục ( 4 < 6 ) vậy 45 < 63 hạy 63 > 45. - Việc so sánh các số có thể thực hiện bằng trực quan, qua việc thực hiện các số trên tai số, Trên tia số mỗi số ứng với 1 vạch chia ; số 0 bé nhất tương ứng với vạch ở gốc tai số, rồi đến các số 1, 2 … Số bé ở gần số 0 hơn, nhìn các số biểu diễn trên tia số bằng trực quan, học sinh dễ so sánh các số tự nhiên hơn. Biết so sánh hai số, có thể tìm được số bé nhất, lớn nhất trong nhóm có 3 hoặc 4 số. Mục tiêu cuối cùng của việc so sánh các số là học sinh lớp 1 có thể sắp xếp được nhóm 4 số trong phạm vi 100 theo thứ tự từ bé đến lớn hoặc ngược lại. - Quá trình hình thành các số muốn được kết quả, cần phải dạy học sinh tập đếm để hình thành, củng cố biểu tượng về số và thứ tự các số, đồng thời bước đầu hình thành biểu tượng về các phép tính. - GV cho học sinh tập đếm : + Từ 1 đến 5, từ 1 đến 10, từ 1 đến 20. + Tập đếm lùi 5, 10, 20 về 1; + Đếm theo chục từ 10 đến 100 ; + Đếm cách 2 từ 0 đến 20 ; - 10 - [...]... nghiên cứu còn rất nhiều thiếu sót nên rất mong được sự giúp đỡ của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp TÀI LIỆU THAM KHẢO 1 – Sách giáo khoa và sách giáo toán viên lớp 1 2 – Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên 3 – Hỏi đáp về phương pháp dạy học có liên quan đến đề tài 4 – Giáo trình dạy học môn toán ở tiểu học 5 – Một số bài đăng trên tạp chí Giáo dục Tiểu học 6 – Một số đề tài nghiệp vụ sư phạm của cao học. .. trong những giờ học toán, từ đó các em sẽ có đònh hướng về cách học của mình, người thầy cũng có đònh hướng về tổ chức các hình thức dạy học sau cho phù hợp II – Một số phương hướng phát triển sau đề tài Với những kết quả nghiên cứu thu thập được sau đề tài, tôi rất hy vọng rằng sẽ giúp cho bản thân mình trong việc giảng dạy ngày một tốt hơn Do trình độ còn hạn chế, thời gian nghiên cứu còn hạn chế... dạy học ở cơ sở cho nên : + Muốn dạy tốt các môn học nói chung môn toán nói riêng, trước hết phải nắm vững mục tiêu của từng dạng bài, phải nắm được đối tượng và phân loại đối tượng học sinh, chính điều đó là cơ sở cho việc lựa chọn về hình thức dạy hoc, phương pháp dạy học phù hợp cho từng đối tượng học sinh, nhằm giúp cho những học sinh yếu kém nâng lên trung bình và phát huy trí tuệ của những học. .. 5 theo quan hệ bé hơn 3 Thái độ: _ Học sinh tích cực tham gia các hoạt động , yêu thích toán học II) Chuẩn bò: 1 Giáo viên: - 26 - Tranh vẽ sách giáo khoa / 17 _ Mẫu vật hình bướm , cá … _ Các số 1 , 2 , 3 , 4 , 5 và dấu < 2 Học sinh : _ Sách giáo khoa, bộ đồ dùng _ III) TG Các hoạt dộng dạy và học: Hoạt động của giáo viên 1 Ổn đònh : 5’ 2 Bài cũ : Luyện tập _ Cho học sinh đếm theo thứ tự từ 1 đến 5... Nhận xét 5 – Dặn dò : ( 1 phút ) - Xem lại bài đã học - Chuẩn bò bài : lớn hơn, dấu > PHẦN THỨ TƯ KẾT LUẬN I – Nững bài học kinh nghiệm rút ra cho bản thân và đồng nghiệp sau quá trình thực nghiệm đề tài Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu “đổi mới phương pháp dạy học về so sánh số và số tự nhiên lớp 1”, các phương pháp tích cực để dạy nội dung nãy “lấy học sinh làm trung tâm” kết hợp với quá trình thực... con dê ( Thực hiện trò chơi ) 2 Học sinh; _ SGK, bảng con, bộ đồ dùng học toán III) TG 1’ 5’ Các hoạt dộng dạy và học: Hoạt động của giáo viên 1 Ổn đònh : _ Hát 2 Bài cũ: Luyện tập Phương pháp đàm thoại Thực hành - Nêu các số đã học - Đọc Từ 1 đến 3, từ 3 đến 1 - Viết các số 1, 2, 3 - Cho ví dụ các số đã học 3 Bài mới: 10’ a) Hoạt động 1: Giới thiệu số 4, 5 • Mục tiêu: học sinh có khái niệm ban đầu về... nhân  Đồ dùng dạy học : bộ đồ dùng học toán Giới thiệu số 4 - Chúng ta đã học đến số mấy ? - Yêu cầu HS điền số thích hợp vào ô trống ở dòng đầu tiên trang 14 SGK - Giáo viên treo tranh cho học sinh đếm số đồ vật có số 4, 5 - Treo tranh 4 bạn HS hỏi + Em nào biết hình vẽ trên có bao nhiêu bạn HS ? Nhận xét khen ngợi - 24 - Hoạt động của học sinh - Gọi nêu cá nhân - Đọc cá nhân 3 học sinh - Viết trên... đếm cách 3, cách 5 từ 0 đến 30, 50 ) Tập đếm là cơ sở các phép tính, nếu học sinh biết đếm thành thạo thì đễ dàng tiếp thu và nắm vững các phép tính sau này Việc dạy đếm ở SGK đề cập chưa nhiều nhưng biết đếm rất quan trong để học tính Dạy đếm dễ thực hiện, tổ chức như một trò chơi Cho học sinh tập đếm thi đếm làm cho lớp học vui, học sinh hào ứng mà hiệu quả dạy toán cao • Tóm lại : Khi dạy so sánh 2... “năm ” thì các bạn phải chọn đủ 5 que tính… - Học sinh lấy thêm ( hoặc bỏ bớt ) số lượng mẫu vật cho đủ số yêu cầu 2 1 3 – Biểu tượng ( về số ) - Học sinh chỉ ra được hình ảnh của nhóm không có vật mẫu nào Chẳng hạn trong phòng học không có người nào… - Chọn hết ( lấy hết ) các mẫu vật trong một nhóm Chẳng hạn, mọi học sinh đã ra khỏi phòng học thì phòng học không có một người nào Có thể đếm theo từng... đó học sinh đã được học số 1 và số 2) học sinh thao tác nhiều lần mô hình như sau : hai bông hoa thêm một bông hoa thành ba bông hoa, hai con chim thêm một con chim thành 3 con chim, hai que tính thêm một que tính thành 3 que tính … b) Sau đó học sinh đếm các mẫu vật trong nhóm ( phạm vi số đang học ) có thể đếm theo từng vật hoặc nhóm vật c) Giới thiệu ký hiệu ( chữ số ) để ghi lại kết quả đó Học . tơi đã chọn đề tài nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học về “so sánh số và số tự nhiên lớp 1”. II - MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - 1 - Nghiên cữu đề tài nhằm -. hố các hoạt động của học sinh nhằm nâng cao chất lượng việc dạy và học tốn ở tiểu học. III – Q trình nghiên cứu đề tài là kết quả tự học tự rèn của bản thân,