PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN, của dân, do dân, vì dân, mang bản chất giai cấp công nhân, là công cụ chủ yếu để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nhà nước đó là công cụ chủ yếu để cùng với MTTQ và các đoàn thể nhân dân thực hiện quyền làm chủ của nhân dân về chính trị, kinh tế và xã hội, tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế phát triển với tốc độ tăng trưởng cao và bền vững. Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật. Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, mọi công dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật. Nhà nước hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, các tổ chức đảng và mọi đảng viên đều phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, đất nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng trong việc xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhờ đó, đã huy động được các nguồn lực cho phát triển, bảo đảm tốc độ tăng trưởng cao, tạo nhiều việc làm và cải thiện đời sống nhân dân. Tuy nhiên, thể chế kinh tế ở Việt Nam vẫn chưa đồng bộ, các yếu tố của kinh tế thị trường vẫn chưa được hình thành đầy đủ. Trong điều kiện toàn cầu hóa và cạnh tranh gay gắt như hiện nay, để đất nước có thể tăng tốc phát triển, rút ngắn khoảng cách với các nước trong khu vực, chúng ta phải xây dựng được thể chế kinh tế hiện đại, tạo điều kiện cho các nguồn lực dịch chuyển trong các ngành và đến các vùng của đất nước theo tín hiệu của thị trường quanh trục lợi nhuận bình quân, bảo đảm sự phát triển hài hòa, cân đối của nền kinh tế. Điều này sẽ kích thích các doanh nghiệp phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng và sáng tạo công nghệ sản xuất và công nghệ quản lý mới, tạo lập lợi thế cạnh tranh động để tìm kiếm lợi nhuận vượt trội so với các chủ thể kinh doanh khác, qua đó thúc đẩy sự chuyển dịch tương đối liên tục cơ cấu đầu tư, sản xuất, tạo ra một nền kinh tế có khả năng sáng tạo cao với nhiều sản phẩm mới, bảo đảm hiệu quả và sức cạnh của nền kinh tế. Đây chính là biện chứng của sự phát triển. Nền Kinh tế của Việt Nam muốn phát triển theo đúng định hướng và đạt hiệu quả cao cần có sự đảm bảo, sự tác động, tạo điều kiện của Nhà nước, hay nói một cách khác là cần phải có sự quản lý, sự điều tiết của Nhà nước. Và sự quản lý, sự điều tiết đó phải đúng đắn, phải phù hợp, tức là phải nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước về kinh tế. Quản lý Nhà nước về kinh tế là một tất yếu khách quan và việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của vấn đề nay trong giai đoạn hiện nay là yêu cầu thiết yếu. Đây chính là vấn đề mà tác giả lựa chọn để nghiên cứu trong phạm vi của tiểu luận này.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài:
Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN, của dân, do dân, vì dân,mang bản chất giai cấp công nhân, là công cụ chủ yếu để thực hiện quyền làmchủ của nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhà nước đó là công cụ chủ yếu
để cùng với MTTQ và các đoàn thể nhân dân thực hiện quyền làm chủ của nhândân về chính trị, kinh tế và xã hội, tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế pháttriển với tốc độ tăng trưởng cao và bền vững Nhà nước quản lý xã hội bằngpháp luật Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, mọi công dân có nghĩa vụchấp hành Hiến pháp và pháp luật Nhà nước hoạt động dưới sự lãnh đạo củaĐảng, các tổ chức đảng và mọi đảng viên đều phải hoạt động trong khuôn khổHiến pháp và pháp luật
Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng,
sự quản lý của Nhà nước, đất nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọngtrong việc xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa Nhờ đó, đã huy động được các nguồn lực cho phát triển, bảo đảm tốc độtăng trưởng cao, tạo nhiều việc làm và cải thiện đời sống nhân dân
Tuy nhiên, thể chế kinh tế ở Việt Nam vẫn chưa đồng bộ, các yếu tố củakinh tế thị trường vẫn chưa được hình thành đầy đủ Trong điều kiện toàn cầuhóa và cạnh tranh gay gắt như hiện nay, để đất nước có thể tăng tốc phát triển,rút ngắn khoảng cách với các nước trong khu vực, chúng ta phải xây dựng đượcthể chế kinh tế hiện đại, tạo điều kiện cho các nguồn lực dịch chuyển trong cácngành và đến các vùng của đất nước theo tín hiệu của thị trường quanh trục lợinhuận bình quân, bảo đảm sự phát triển hài hòa, cân đối của nền kinh tế Điềunày sẽ kích thích các doanh nghiệp phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng và sángtạo công nghệ sản xuất và công nghệ quản lý mới, tạo lập lợi thế cạnh tranh động
Trang 2để tìm kiếm lợi nhuận vượt trội so với các chủ thể kinh doanh khác, qua đó thúcđẩy sự chuyển dịch tương đối liên tục cơ cấu đầu tư, sản xuất, tạo ra một nềnkinh tế có khả năng sáng tạo cao với nhiều sản phẩm mới, bảo đảm hiệu quả vàsức cạnh của nền kinh tế Đây chính là biện chứng của sự phát triển.
Nền Kinh tế của Việt Nam muốn phát triển theo đúng định hướng và đạthiệu quả cao cần có sự đảm bảo, sự tác động, tạo điều kiện của Nhà nước, haynói một cách khác là cần phải có sự quản lý, sự điều tiết của Nhà nước Và sựquản lý, sự điều tiết đó phải đúng đắn, phải phù hợp, tức là phải nâng cao hơnnữa hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước về kinh tế Quản lý Nhà nước vềkinh tế là một tất yếu khách quan và việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của vấn đềnay trong giai đoạn hiện nay là yêu cầu thiết yếu Đây chính là vấn đề mà tác giảlựa chọn để nghiên cứu trong phạm vi của tiểu luận này
2 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài:
Qua nghiên cứu đề tài này nhằm làm rõ một số vấn đề lý luận về kinh tế,
về Nhà nước, về Quản lý Nhà nước và vấn đề Quản lý Nhà nước về kinh tế Làm
rõ mục tiêu, nội dung của quản lý Nhà nước về kinh tế, tính tất yếu khách quancủa Nhà nước đối với nền kinh tế và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằmnâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về kinh tế trong giai đoạn hiệnnay
3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
3.1 Khách thể nghiên cứu của đề tài là Nhà nước CHXHCN Việt Nam.3.2 Đối tượng nghiên cứu của đề tài: hoạt động quản lý của Nhà nước vềkinh tế
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài:
4.1 Cơ sở lý luận: đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về Quản
-lý Nhà nước, về kinh tế và quản -lý Nhà nước về kinh tế
Trang 34.2 Phương pháp nghiên cứu: phương pháp chủ yếu để nghiên cứu thựchiện đề tài là phương pháp nghiên cứu tài liệu và phương pháp phân tích, tổnghợp.
5 Kết cấu của đề tài:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo,Tiểu luận gồm có 3 chương
PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về Quản lý Nhà nước và Quản lý Nhà nước về kinh tế:
1.1 Về Quản lý Nhà nước:
1.1.1 Khái niệm:
1.1.1.1 Quản lý:
Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, trong đó có
cả khoa học tự nhiên lẫn khoa học xã hội Mỗi ngành khoa học đều nghiên cứu
về quản lý từ góc độ riêng của mình và đưa ra định nghĩa về quản lý
Theo Điều khiển học thì quản lý là điều khiển, chỉ đạo một hệ thống haymột quá trình, căn cứ vào những quy luật, định luật hay nguyên tắc tương ứng đểcho hệ thống hay quá trình ấy vận động theo ý muốn của người quản lý nhằm đạtđược những mục đích đã định trước
Vấn đề quản lý mà chúng ta quan tâm nghiên cứu là quản lý xã hội (quản
lý Nhà nước, quản lý của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội…)
Theo Mác: “Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hộicủa quá trình lao động” (C.Mác: Tư bản, quyển 1, tập 2, Nxb Sự thật, Hà Nội,
1960, tr 29-30) “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nàotiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo
để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát
Trang 4sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của nhữngkhí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình,còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” (Mác-Ăngghen toàn tập, NxbCTQG-Sự thật, Hà Nội, 1993, tập 23, tr 480) Luận điểm trên của Mác có thể ápdụng với mọi hoạt động chung của con người trong xã hội.
Ngoài ra, còn có rất nhiều quan niệm khác về quản lý Nhưng tựu chunglại, chúng ta có thể hiểu quản lý theo khái niệm sau:
Quản lý là sự tác động có mục đích của các chủ thể quản lý đối với các đốitượng quản lý Quản lý xuất hiện ở bất kỳ đâu, khi nào nếu ở đó và lúc đó cóhoạt động chung của con người Mục đích và nhiệm vụ của quản lý là điềukhiển, chỉ đạo hoạt động chung của con người, phối hợp các hoạt động riêng lẻcủa từng cá nhân tạo thành một hoạt động chung thống nhất của cả tập thể vàhướng hoạt động chung đó theo những phương hướng thống nhất, nhằm đạtđược mục đích đã định trước Quản lý được thực hiện bằng tổ chức và quyền uy
1.1.1.2 Quản lý Nhà nước:
Khi Nhà nước xuất hiện thì phần lớn các công việc của xã hội do Nhànước quản lý Chúng ta có thể hiểu Quản lý Nhà nước theo hai nghĩa sau:
Quản lý nhà nước theo nghĩa rộng: Là hoạt động tổ chức, điều hành của cả
bộ máy nhà nước, nghĩa là bao hàm cả sự tác động, tổ chức của quyền lực nhànước trên các phương diện Lập pháp, Hành pháp và Tư pháp Theo cách hiểunày, quản lý nhà nước được đặt trong cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý,nhân dân lao động làm chủ”
Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hànhcủa hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành
vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu yêucầu nhiệm vụ quản lý nhà nước Đồng thời, các cơ quan nhà nước nói chung cònthực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính
Trang 5nhà nước nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ củamình
1.1.2 Đặc trưng:
Đặc trưng của Quản lý Nhà nước được quy định như sau:
Quản lý Nhà nước mang tính quyền lực và dựa trên cơ sở pháp luật (quyềnlực đó do giai cấp thống trị thiết lập dựa trên cơ sở của quyền uy) Điều kiện đểxây dựng quyền uy là sức mạnh kinh tế Ngoài ra, quyền uy còn dựa trên các lựclượng khác, các công cụ của giai cấp thống trị như quân đội, công an, luật pháp
Quản lý Nhà nước luôn mang tính tổ chức và điều chỉnh Nhà nước có một
hệ thống bộ máy gồm cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, trong nội bộ củamỗi cơ quan ấy lại có một hệ thống ngành dọc của riêng mình, tạo thành một thểthống nhất và bền chặt, tác động hỗ trợ nhau mọi hoạt động nhằm mang lại hiệuquả tốt nhất
Bên cạnh đó, quản lý Nhà nước phải mang tính khoa học và hệ thống
1.2 Quản lý Nhà nước về kinh tế:
1.2.1 Quản lý Nhà nước về kinh tế:
Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của Nhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước, các cơ hội có thể có, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đặt ra trong điều kiện hội nhập và mở rộng giao lưu quốc tế.
Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước về kinh tế được thực hiện thông qua cả
ba loại cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp của Nhà nước
Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước về kinh tế được hiểu như hoạt độngquản lý có tính chất nhà nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơquan hành pháp (Chính phủ)
Trang 6Trong thực tế, quản lý nhà nước về kinh tế vừa là một khoa học vừa lànghệ thuật, nghề nghiệp vì nó có đối tượng nghiên cứu riêng và có nhiệm vụphải thực hiện riêng Đó là các quy luật và các vấn đề mang tính quy luật của cácmối quan hệ trực tiếp và gián tiếp giữa các chủ thể tham gia các hoạt động kinh
tế của xã hội; tính khoa học của quản lý nhà nước về kinh tế có nghĩa là hoạtđộng quản lý của Nhà nước trên thực tế không thể phụ thuộc vào ý chí chủ quanhay sở thích của một cơ quan nhà nước hay cá nhân nào mà phải dựa vào cácnguyên tắc, các phương pháp, xuất phát từ thực tiễn và được thực tiễn kiểmnghiệm, tức là xuất phát từ các quy luật khách quan và điều kiện cụ thể của mỗiquốc gia trong từng giai đoạn phát triển Quản lý nhà nước về kinh tế còn là mộtnghệ thuật và là một nghề vì nó lệ thuộc không nhỏ vào trình độ nghề nghiệp,nhân cách, bản lĩnh của đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế, phong cách làm việc,phương pháp và hình thức tổ chức quản lý; khả năng thích nghi cao hay thấpv.v của bộ máy quản lý kinh tế của Nhà nước
1.2.2 Mục tiêu quản lý nhà nước về kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:
Kinh tế là một hoạt động quan trọng trong đời sống xã hội C Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định, mọi nguyên nhân suy cho cùng là từ kinh tế Đối vớinước ta, từ nền kinh tế kém phát triển, thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh,dân chủ, công bằng, văn minh”, nhiệm vụ phát triển kinh tế càng đặc biệt quantrọng Đại hội IX của Đảng ta đã xác định “kinh tế là nhiệm vụ trung tâm” Điềunày cũng đồng thời đòi hỏi phải tăng cường sự quản lý nhà nước về kinh tế
Lịch sử kinh tế thế giới đã chứng minh không thể thiếu vai trò quản lýkinh tế của nhà nước, mặc dù nhà nước cũng không nên can thiệp quá sâu vàocác hoạt động kinh tế Đúng vậy, khi kinh tế thị trường tự do phát triển mạnh vớicác học thuyết kinh tế tiêu biểu ủng hộ kinh tế trị trường tự do như của Ri Các
Đô, A Đ Smít, W.Pet ty…với học thuyết này kinh tế thị trường tư bản đã phát
Trang 7triển cao Song, lại nhanh chóng rơi vào thời kỳ khủng hoảng do thiếu sự canthiệp của nhà nước, nhất là cuộc khủng hoảng kinh tế thừa vào năm 1933 Nhưngkhi có sự can thiệp, quản lý quá sâu vào các hoạt động kinh tế thì nền kinh tế thếgiới cũng có lúc lại rơi vào khủng hoảng như ở Liên Xô và các nước Đông Âuvào những năm 80 của thế kỷ XX Một học thuyết khác của nhà kinh tế học MỹSomuoeson đã khẳng định: Phát triển kinh tế thị trường phải cần sử dụng cả thịtrường lẫn chính phủ như chúng ta muốn vỗ tay thì phải vỗ bằng cả hai bàn tay.
Việt Nam đang trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Giống như các nền kinh tế thị trường truyền thống, sựcan thiệp và quản lý của Nhà nước vào nền kinh tế là rất cần thiết, nhằm hạn chếnhững tiêu cực của cơ chế kinh tế thị trường, kịp thời điều tiết kinh tế khi thịtrường có biến động, hay Nhà nước chủ động sử dụng kinh tế thị trường để phục
vụ cho mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, dẫn dắt nền kinh tế phát triển đúng địnhhướng…và đi tới được mục tiêu cuối cùng mà Đảng ta đã khẳng định là xâydựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam chính là thực hiện dân giàu, nước mạnh,dân chủ, công bằng, văn minh Quản lý nhà nước về kinh tế trong nền kinh tế thịtrường cũng phải hướng tới mục tiêu tổng thể đó thông qua việc thực hiện cácmục tiêu cụ thể như: Thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, vì chỉ có tăngtrưởng nhanh và bền vững thì chúng ta mới tránh được nguy cơ tụt hậu, giảmdần khoảng cách về mức thu nhập so với các nước phát triển, thể hiện được tính
ưu việt của mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; thực hiệncông bằng xã hội; ổn định kinh tế vĩ mô Ba nhóm mục tiêu trên cần được nhậnthức đúng đắn và nhất quán, nhằm tạo nên một hệ mục tiêu không xung đột, mâuthuẫn với nhau, mà đóng vai trò tương hỗ, bổ sung lẫn nhau trong việc phát triểnnền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu: Dân giàu, nướcmạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Trang 8Muốn đạt được điều đó, quản lý nhà nước về kinh tế phải thực hiện đượccác mục tiêu cụ thể về thúc đẩy tăng trưởng, thực hiện công bằng xã hội và ổn
định kinh tế vĩ mô, đảm bảo đúng định hướng của nền kinh tế
Chương 2: Nội dung và tính tất yếu của Quản lý Nhà nước về kinh tế:
2.1 Nội dung Quản lý Nhà nước về kinh tế:
Nền kinh tế trị trường với đặc trưng là “cạnh tranh” nên không thể tránhkhỏi những mặt tiêu cực vốn có của nó, đòi hỏi phải có sự quản lý của nhà nướcvào kinh tế Do đó, nội dung quản lý nhà nước về kinh tế là phải thể hiện trên tất
cả các mặt, nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển kinh tế Trong giaiđoạn hiện nay, nội dung quản lý nhà nước về kinh tế tập trung chủ yếu vào cácnội dung mang tính vĩ mô:
Xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ và đồng bộ về kinh tế phù hợp vớiViệt Nam và Luật Quốc tế, có như vậy sẽ khắc phục được phần nào tính thiếuđồng bộ, chưa đầy đủ Luật kinh tế như ở nước ta hiện nay
Nhà nước phải quản lý cả việc xây dựng những phương hướng, chiến lượcphát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn, như chiến lược kinh
tế biển, chiến lược phát triển kinh tế đến 2020…
Tổ chức hệ thống doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tạomọi điều kiện cho các doanh nghiệp có thể phát triển ở cả trong nước và thamgia thị trường thế giới
Đồng thời, nhà nước thực hiện việc kiểm tra, giám sát các hoạt động kinh
tế, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế; bảo vệ lợi ích kinh tế của nhà nước, doanhnghiệp và cá nhân người lao động
Trang 9Tất cả những nội dung quản lý trên nhằm làm cho nền kinh tế nước ta đivào hoạt động đúng guồng máy của nó, do đó đòi hỏi nhà nước ta phải xây dựng,đổi mới được tốt hệ thống các công cụ quản lý vĩ mô của nhà nước trong cơ chếkinh tế thị trường.
2.2 Tính tất yếu khách quan của Quản lý Nhà nước về kinh tế:
Tính tất yếu khách quan cần có sự quản lý nhà nước về kinh tế ở nước tatrong nền kinh tế thị trường hiện nay là do yêu cầu phát triển đất nước và do vaitrò, chức năng của chính nhà nước trong nền kinh tế thị trường
2.2.1 Do yêu cầu phát triển kinh tế của đất nước:
Trong giai đoạn hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ta đã vàđang thực hiện nền kinh tế thị trường, ở đó các thành phần kinh tế hoạt động đanxen, vừa thúc đẩy hợp tác, vừa cạnh tranh gây gắt Do đó, mặt trái vốn có của cơchế thị trường càng có cơ hội tác động tiêu cực đến bản chất của chế độ xã hộichủ nghĩa, đó là xu hướng phân hóa giàu nghèo quá mức, tâm lý sùng bái đồngtiền, vì đồng tiền mà chà đạp lên đạo đức, nhân phẩm của con người…Vì vậy,quản lý nhà nước về kinh tế là một yêu cầu cần thiết cho sự phát triển đất nước
Sự cần thiết này thể hiện:
Một là, do nguồn gốc của đấu tranh giai cấp còn tồn tại và do tính giai cấptrong kinh tế và bản chất giai cấp của nhà nước nên Nhà nước ta phải tham giavào việc quản lý nền kinh tế để bảo vệ lợi ích của dân tộc, của nhân dân Đúngvậy, cơ sở của đấu tranh giai cấp là chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất,nhưng để kinh tế thị trường ra đời và phát triển thì không thể thiếu điều kiện này
Do đó, Nhà nước phải tham gia vào hoạt động kinh tế để bảo vệ được lợi ích củagiai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc ta
Hai là, nhằm khắc phục những hạn chế vốn có của kinh tế thị trường đảmbảo mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra Kinh tế thị trường có đặc trưng
cơ bản là cạnh tranh, nên nó vừa có tác động tích cực, song luôn có những tiêu
Trang 10cực vốn có như cạnh tranh dẫn tới độc quyền, cạnh tranh làm cho gia tăng phânhóa giàu nghèo, đẩy nhanh mâu thuẫn xã hội…Do đó, sự quản lý của nhà nước
sẽ góp phần khắc phục những hạn chế vốn có của kinh tế thị trường, đồng thờiphát huy được tính tích cực của nó
Ba là, bằng quyền lực, chính sách và sức mạnh kinh tế của mình, Nhànước có thể tác động kịp thời vào các quá trình kinh tế- xã hội, chống lại nhữnghoạt động kinh tế đi ngược với lợi ích của đất nước Mặt khác, trong thực tế dotính chất khó khăn và phức tạp của việc tham gia vào hoạt động của nền kinh tế,nên các doanh nghiệp rất cần có sự hỗ trợ của nhà nước (hỗ trợ về ý chí, về trithức, về phương tiện, về môi trường kinh doanh ) để phát triển, góp phần pháttriển đất nước ta
Thời đại ngày nay, việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý kinh tế củaNhà nước là cần thiết đối với tất cả các nước, không phân biệt chế độ chính trị -
xã hội, nhất là đối với nước ta trong giai đoạn hiện nay Vì vậy, tại Đại hội X,Đảng ta đã nhấn mạnh sự cần thiết phải “bảo đảm vai trò quản lý, điều tiết nềnkinh tế của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”
2.2.2 Vai trò và chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước ta trong nền kinh tế trị trường:
Ở Việt Nam hiện nay, vai trò quản lý của nhà nước về kinh tế xuất phát từyêu cầu phổ biến của quá trình phát triển kinh tế thị trường và xuất phát từ tínhđặc thù của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Nhà nước giữvai trò là “bà đỡ” cho thị trường, có chức năng to lớn trong quản lý và điều tiếtnền kinh tế Do đó, quản lý nhà nước về kinh tế ở nước ta hiện nay là tất yếu.Vai trò là “bà đỡ” của nhà nước trong kinh tế thị trường thể hiện rõ nhất là: Nhànước phải sửa đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật để cho thị trường phát triển,xoá bỏ các luật lệ, quy định gây cản trở hoạt động của thị trường, xây dựng hệthống luật pháp phù hợp với quy luật của nền kinh tế thị trường Với tư cách là