LICH SU QUANG TRI HDGD.

công với dân với nước,giáo viên nhấn mạnh đó lànét văn hoá đặc sắc thể hiện đạo lý " uốngnước nhớ nguồn " của nhân dân Việt Nam nóichung và nhân đân Quảng Trị nói riêng.III.Gợi ý về tiến

Giúp học sinh nắm được:

-Điều kiện tự nhiên ở Quảng Trị hết sứckhắc nghiệt, tài nguyên phong nhưng trử ílượngít

-Quá trình hình thành và phát triển ®Þa giíi hµnhchÝnh, nÒn kinh tÕ v¨n ho¸ x· hĩi cña Quảng Trị

-Kinh tế nông nghiệp vẫn là chủ đạo.Mộtsố ngành nghề khác vẫn được duy trì Côngnghiệp trong những năm gần đây có phát triểnsong quy mô chưa lớn

-Đời sống văn hoá ở Quảng Trị phong phú ,đadạng.Người dân ở Quảng Trị có truyền thốnghiếu học và đã sản sinh ra những người con ưutú của quê hương

2 Về tư tưởng tình cảm:

-Giáo dục niềm tự hào về truyền thốngvăn hoá ,lịch sử của quê hương,có ý chí vươn lêntrong mọi điều kiện hoàn cảnh

- Kh¾c s©u nh÷ng phỈm chÍt, truyÒn thỉng cña con ngíi vµ quªh¬ng Qu¶ng TrÞ, ®ê lµ sù bÒn bØ, dÎo dai, chÞu th¬ng chÞu khê, nh©nhỊu thụ chung, kiªn cíng dòng c¶m, trông nh©n nghÜa, quý hiÒn tµi

3.Về kỷ năng:

- Rèn luyện kỷ năng ®ôc bản đồ, kỷ năng phântích, đối chiếu so sánh và nhận xét

II Những điều cần lưu ý:

-Bài giảng mang tính khái quát cao,do đó đểgiúp học sinh nắm và hiểu được giáo viên cầnlưu ý mĩt số vấn đề sau:

-Sử dụng bản đồ hành chính Việt Nam vàbản đồ hành chính Quảng Trị để xác định vị tríđịa lý,quá trình hình địa giới hành chính QuảngTrị thông qua các mốc thời gian

-Về truyền thống lịch sử : Thông qua nhữngphong tục thờ cúng tổ tiên và những người có

công với dân với nước,giáo viên nhấn mạnh đó lànét văn hoá đặc sắc thể hiện đạo lý " uốngnước nhớ nguồn " của nhân dân Việt Nam nóichung và nhân đân Quảng Trị nói riêng.

III.Gợi ý về tiến trình thực hiện bài học:

1.Giới thiệu bài mới:

Ngay từ xa xưa ông cha ta đ· có công lao rấtlớn trong việc dựng nước và giữ nước.Trongquá trình ấy, nhân dân Quảng Trị đã đóng gópmột phần không nhỏ để tạo lập quê hương vàđất nước Việt Nam

2.Thiết bị và tài liệu cần cho bài học:

-Sử dụng bản đồ hành chính Việt Nam vàbản đồ hành chính Quảng Trị

-Tranh ảnh, tư liệu về một số danh nhân lịchsử ở địa phương

-Tham khảo tài liệu: Lịch sử Đảng bộQuảngTrị-Tập 1; Quảng Trị -những con số và sựkiện; Lịch sử giáo dục Quảng Trị

3 Các bước thực hiện bài mới:

a Dạy và học bài mới:

Mục 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN

-Giáo viên sử dụng bản đồ hành chính ViệtNam hướng dẫn cho học sinh xác định vị trí địalý tỉnh Quảng Trị

Quảng Trị thuộc miền Trung Việt Nam, Bắcgiáp Quảng Bình, Nam giáp Thừa Thiên-Huế, Tâygiáp hai tỉnh Xavanakhet và Xalavan của Lào, §ônggiáp biển Đông

Giáo viên chú ý nhấn mạnh các ý sau:

-Tài nguyên ở Quảng Trị khá phong phú nhưngtrử lượng ít

-Khí hậu ở Quảng Trị khá khắc nghiệt, hạnhán lụt, b·o thường xuyên xảy ra nhiều

-Mảnh đất Quảng Trị đi qua nhiều cuộc chiếntranh nên bị tàn phá nhiều

GV hỏi HS: Đặc điểm chính của điều kiệntự nhiên Quảng Trị là gì?

Mục 2: ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH

Để xác định địa giới hành chính Quảng Trịtrong buổi đầu tạo lập, GV chú ý những mốclịch sử sau:

-Từ năm 179 TCN đến năm 192, Quảng Trịthuộc Quận Nhật Nam

-Từ năm 192 đến năm 1069 Quảng Trị thuộcvương quốc Chăm

-Từ năm 1075 đến năm 1306 Quảng Trị là đấtcủa 2 nước Đại Việt và Chăm Pa,lấy Cửa Việt-sông Hiếu làm ranh giới

-Từ năm 1307 đến năm 1400 Quảng Trị thuộcnước Đại Việt thời Trần

GV xác định: Suốt hơn 3 thế ky í(1075-1400)Quảng Trị là vùng địa đầu của nước Đại Việt.Trong suốt 300 năm giằng co của cuộc chiếntranh biên giới Việt-Chăm, người dân Quảng Trị đãnung nấu quyết tâm xây dựng và bảo vệ quêhương ngay từ buổi đầu tạo lập, góp phần chosự ổn định về quốc phòng và an ninh Đại Việt

-Năm 1801, Nguyễn Aïnh đặt tên dinh QuảngTrị.Năm 1832,tỉnh Quảng Trị thành lập

-Sau hiệp định Giơ ne vơ (1954), Quảng Trị bịchia hai lấy vĩ tuyến 17 (dọc sông Bến Hải ) làmranh giới.Phía bắc sông Bến Hải là huyện VĩnhLinh, phía nam sông Bến Hải là vùng địch tạmchiếm

-Năm 1976, Quảng Trị n»m trong Bình Trị Thiênhợpû nhất

-Tháng 7 năm 1989,tỉnh Quảng Trị được lậplại

GV sử dụng bản đồ hành chính Quảng Trịđể giúp HS xác định 2 xã và 7 thị trấn trong toàntỉnh hiện nay

GV hỏi HS: Quá trình hình thành địa giới QuảngTrị có những nét gì nổi bật? Hãy nêu nhữngmốc chính về sự thay đổi địa giới hành chínhQuảng Trị ?

Mục 3: ĐỜI SỐNG KINH TẾ, VĂN HOÁ VÀ XÃ

HỘI

a.Về kinh tế:

-GV hỏi HS: Với vị trí và điều kiện tự nhiên

ở Quảng Trị,em nào có thể cho biết kinh tế chủyếu ở Quảng Trị là gì ?

-Sau khi HS trả lời ,GV nhấn mạnh: Kinh tếnông nghiệp trồng lúa nước vốn có lâu đời ởnước ta Đối với tỉnh Quảng Trị hiện nay sảnxuất nông nghiệp vẫn chiếm vị trí quan trọngtrong toàn tỉnh

-GV hỏi và hướng dẫn HS trả lời:Bên cạnhnghề nông còn có các ngành nghề gì nữa mà embiết ? (nghề đánh bắt cá ,nuôi cá, dệt vải,dệtchiếu mây, cói,đan lát chằm nón, làm muối )

-GV hỏi và hướng dẫn HS trả lời:Khi hàng hoánông nghiệp và các ngành nghề thủ công đượcsản xuất ra nhiều đòi hỏi phải có vấn đề gì ?(đòi hỏi phải có sự giao lưu buôn bán giữa cácvùng)

-GV khẳng định: Ở Quảng Trị chúng ta ngay từ

xa xưa cũng như hiện nay đã có sự giao lưu buônbán giữa các vùng và với nước bạn Lào

-Em hãy xác định các chợ Kẻ Diên,chợ Sòng,Mai Xá, Tùng Luật, chợ Phiên ở các huyện ,thịnào của tỉnh ta ngày nay?

-Ngoài các chợ đó ra,có những chợ nào nữamà em biết ?Hiện nay trung tâm buôn bán của tỉnh

ta ở đâu ?

GV kết luận :Việc giao lưu buôn bán là kếtquả tất yếu của sự phát triển sản xuất vàthúc đẩy sản xuất phát triển

-Về công nghiệp: GV trình bày như sách giáokhoa và hỏi HS:

Em có nhận xét gì về kinh tế ở Quảng Trị ?Muốn quê hương ngày càng giàu đẹp, bản thânchúng ta phải làm gì ?

b.Văn hoá, xã hội:

GV có thể hỏi và hướng dẫn HS trả lời theochuỗi câu hỏi sau:

- Trên mảnh đất Quảng Trị chúng ta có nhữngdân tộc nào cùng chung sống?

- Văn hoá Quảng Trị được xây dựng trên cơsở nào?

- Người Quảng Trị chúng ta có những phongtục gì mà em biết?

- Ở làng em (địa phương em) có ngôi miếu,đình làng nào không? Những ngôi miếu, đình làngđó thờ ai?

Sau khi hướng dẫn và sửa chữa những câutrả lời của HS, GV chốt lại: Việc thờ cúng Tổ tiênhoặc thờ những người có công với dân với nướclà nét văn hoá đặc sắc của con người Việt chúng

ta, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây".

- GV có thể phân biệt cho HS rõ những phongtục tập quán này khác với những tệ nạn mê tín

dị đoan khác (xem bói, ma chay, đồng bóng )

- Về tôn giáo: GV trình bày như sách giáo khoavà hỏi HS: Trên mảnh đất Quảng Trị chúng ta cónhững ngôi chùa và nhà thờ nào mà em biết?

- Về truyền thống hiếu học ở Quảng Trị: GVcó thể trình bày trong sách giáo khoa Qua đóïkhẳng định về truyền thống hiếu học của ôngcha ta và động viên HS phải hết sức cố gắngtrong học tập để sau này trở thành những ngườicông dân hữu ích cho xã hội và quê hương

- Về văn hoá tinh thần: (tuỳ theo địa phươngnơi trường đóng) GV có thể khai thác trong HS vềcác sinh hoạt văn hoá, các trò chơi dân gian trongcác lễ hội mà hiện nay vẫn lưu truyền Từ đó

đi đến khẳng định: Đời sống văn hoá tinh thầncủa người dân Quảng Trị rất phong phú và đadạng

GV nhấn mạnh về những phẩm chất củacon người quê hương Quảng Trị về những ngườicon ưu tú của quê hương

Hôc sinh lµm viÖc víi phiÕu hôc tỊp ( c¸ nh©n hoƯc nhêm)

LỊp b¶ng thỉng kÕ vÒ sù thay ®ưi ®Þa giíi hµnh chÝnh tØnh Qu¶ngTrÞ qua c¸c thíi kú

Thíi gian §Þa giíi hµnh chÝnh

b Sơ kết bài học: GV khái quát lại vị trí

địa lý, quá trình hình thành và phát triển củamảnh đất, con người Quảng Trị Nhấn mạnhnhững nét nổi bật về đời sống kinh tế, văn hoáQuảng Trị

c Gợi ý về câu hỏi kiểm tra:

- Quá trình hình thành địa giới hành chínhQuảng Trị

- Những nét văn hoá đặc trưng của Quảng Trị

- Suy nghĩ của chúng ta khi sống trên mảnhđất này

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Những thay đổi về địa giới hành chính ở Quảng Trị :

Đầu thời Hán thuộc (từ năm 179 trước CNđến năm 192) Quảng Trị thuộc đất quận NhậtNam; cuối thế kỷ thứ II,đời Sơ Bình (190-193) nhândân vùng Quảng Trị đã cùng với nhân dân vùngTượng Lâm nưi dậy khởi nghĩa chống phong kiếnHán tộc, đánh đuổi bọn đô hộ phương Bắc rakhỏi quận Nhật nam,lập nên nước Lâm Ấp (từđèo Hải Vân đến đèo Ngang) Sau này Lâm Ấp sátnhập với tiểu vương quốc Panduranga ở phíaNam để trở thành vương quốc Chăm (ChiêmThành) Như vậy, từ năm 192 đến năm 1069 vùngđất Quảng Trị thuộc vương quốc Chăm

Năm 1609, vua Lý Thánh Tông thân chinh thốnglĩnh 5 vạn quân cùng Lý Thường Kiệt đi tiên phongđánh thẳng vào kinh đô Trà Bàn (Chiêm Thành)bắt được vua Chăm là Chế Củ Để chuộc tội,Chế Củ xin dâng đất 3 châu là: Bố Chính, Địa Lý,

Ma Linh Châu Bố Chính và Địa Lý nay thuộc tỉnhQuảng Bình, Châu Ma Linh được đổi thành châuMinh Linh ,châu Minh Linh thuở ấy là vùng đất từ

Cửa Việt trở ra phía Bắc bao gồm đất của cáchuyện: Vĩnh Linh, Gio Linh và một phần đất củathị xã Đông Hà, Cam Lộ, Hướng Hoá ngày nay Kểtừ đó một phần đất phía bắc Cửa Việt củatỉnh Quảng Trị đã hội nhập vào lãnh thổ ĐạiViệt.

Năm 1075, Lý Thường Kiệt cho vẽ bản đồ 3châu: Bố Chính, Địa Lý (hay còn gọi là châu LâmBình), châu Minh Linh, chiêu mộ dân nghèo vùngThanh Hoá, Nghệ An đến châu Minh Linh khai khẩnlàm ăn, sinh sống cùng với binh lính được LýThường Kiệt điều vào trấn đóng vùng đất này.Đây là lớp người di dân đầu tiên vào Quảng Trị, làlớp cư dân tiền bối ở vùng bắc Cửa Việt

Năm 1306, vua Chăm lúc bấy giờ là Chế Mândâng biểu cầu hôn lên vua Trần Anh Tông xin cướicông chúa Huyền Trân và dâng 2 châu: châu Ô, châu

Rí làm vật sính lễ Vua Trần bằng lòng, năm

1309 nhà Trần đổi châu Ô thành Thuận Châu, châu

Rí thành Hoá Châu (Thuận Châu chính là dãi đấttừ sông Hiếu (Cửa Việt) trở vào phía Nam, baogồm vùng đất nữa phía Nam tỉnh Quảng Trị vàphần bắc tỉnh Thừa Thiên - Huế hiện nay) Mộtsố quan lại được vua Trần cắt cử vào trấnnhậm ở vùng Thuận Hoá và dân nghèo trongvùng Thanh - Nghệ hưởng ứng cuộc di dân thứhai vào lập làng sinh sống ở nơi đây

Như vậy, từ năm 1075 đến 1306, Quảng Trịlà vùng đất của hai nước Đại Việt và Chăm Palấy Cửa Việt - Sông Hiếu làm ranh giới Từ năm

1307 đến 1400 Quảng Trị gồm đất của châu MinhLinh và châu Thuận, là một bộ phận của nướcĐại Việt thời Trần

(Theo Quảng Trị trước thềm thế kỷ XXI- consố và sự kiện)

2 Vị tiến sĩ đầu tiên ở Quảng Trị- Bùi Dục Tài

Sinh vào năm Đinh Dậu (1477) tại một vùngquê nghèo (Hải Tân - Hải Lăng), trong buổi đầu của

xứ Ô - Lý mới trở về Đại Việt, nơi "đất đai hẻo lánh, phong tục chất phát, nhân dân thưa thớt, không thể so với châu Hoan, châu Ái" Nhưng với ý

chí khổ học sau hơn 10 năm đèn sách, ông đã

"sớm nêu sĩ vọng, đột phá khai khoa" xuất sắc

vượt qua kỳ thi Hương (1501) rồi thi Hội, thi Đình(1502) để vinh hạnh nhận bằng Đệ nhị giáp

tiến sĩ, được "sắc tứ vinh quy", được khắc tên

vào bia ở Văn Miếu và được phong hàm thất

phẩm "Do có công ứng nghĩa, lại tài cao được thăng tá thị lang Bộ lại" Trước khi mất ông làm

chức tham tướng, sau khi mất vua Lê Chiêu Tôngtruy tặng chức Thượng thư Bộ lễ Học giả

Dương Văn An ca ngợi ông: "Bùi Dục Tài về chính trị, văn chương xứng đáng làm bậc anh tài trong thiên hạ chứ đâu phải là bậc anh tài của riêng châu Ô" Nhà bác học Lê Quý Đôn khen ông "văn mạch một phương dằng dặc không dứt" Còn

nhân dân thì chôn cất, thờ cúng ông trang trọngtrong chùa lớn của làng với niềm kính yêu sâusắc

(Trích từ Lịch sử giáo dục Quảng Trị)

híng dĨn gi¶ng d¹y Bµi 2

TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN QUẢNG TRỊ

(Từ cội nguồn đến trước năm 1930)

I.Mục tiêu bài học:

1.Về kiến thức:

Giúp HS nắm được:

-Cùng với truyền thống hào hùng của dântộc trong việc chống các thế lực ngoại xâm vàphong kiến, nhân dân Quảng Trị đã có những đónggóp đáng kể trong cuộc đấu tranh bảo vệ quêhương xóm làng

2.Về tư tưởng tình cảm:

-Giáo dục cho hôc sinh lßng tự hào về truyềnthống yêu nước của quê hương, dân tộc,lòng biết

ơn bậc tiền bối, những anh hùng dân tộc đã xãthân hy sinh vì nước

II Những điều cần lưu ý:

Với đối tượng học sinh lớp 6, các em mớiđược nghiên cứu lịch sử dân tộc đến chiếnthắng B¹ch Đằng (năm 938).Trong khi đó bài giảnglịch sử đề cập đến qúa trình lịch sử dài (đếntrước năm 1930).Vì vậy, để thuận lợi cho việcgiảng dạy, GV lưu ý một số điểm sau:

-Phải nghiên cứu những phần có liên quanđến thông sử trong chương tr×nh lịch sử lớp 7 vàlớp 8, như phần cuộc kháng chiến chống quânxâm lược Mông- Nguyên, khởi nghĩa Lam Sơn, phongtrào nông dân Tây Sơn

-Kết hợp tư liệu với tranh ảnh, bản đồ đểminh hoạ bài giảng thêm sinh động

-Thông qua những sự kiện lịch sử cụ thểtại địa phương,GV nêu rõ sự đóng góp to lớn củanhân dân Quảng Trị trong cuộc đấu tranh chungbảo vệ nền độc lập dân tộc và củng cố thốngnhất đất nước.Từ đó khắc sâu truyền thốngcủa con ngưòi và quê hương Quảng Trị thân yêu

III.Gợi ý về tiến trình thực hiện bài học:

1.Giới thiệu bài mới:

Giáo viên tóm tắt nội dung cơ bản bài 1 vànhấn mạnh:Trên mảnh đất con người Quảng Trịđã thể hiện truyền thống chống giặc ngoạixâm và giữ nước như thế nào?

2.Thiết bị và tài liệu cần cho bài học:

-Aính nhà đày Lao Bảo ,nơi xảy ra cuộc khởinghĩa ngày28 tháng 9 năm 1915

-Bản đồ hành chính Quảng Trị

-Tham khảo tài liệu Lịch sử Đảng bộ QuảngTrị -Tập 1; Quảng Trị trước thềm thế kỷ XXI-Consố và sự kiện; Sách giáo khoa lớp 7, lớp 8.

3.Các bước thực hiện bài míi :

a.Dạy và học bài mới:

Mục 1:Nhân dân Quảng Trị cùng cả nước chống xâm lược dưới thời Bắc thuộc:

GV khái quát lại tình hình nước ta dưới ách

đô hộ của bọn phong kiến phương Bắc và hỏiHS: Dưới sự thống trị của phong kiến phươngBắc, đời sống của nhân dân ta như thế nào?(phần này các em đã học) Sau khi HS trả lời, GVgiúp HS rút ra nguyên nhân các phong trào đấutranh của nhân dân ta lúc bấy giờ

Trên cơ sở đó, GV hỏi HS: Em nào có thể nhắclại các phong trào đấu tranh của nhân dân ta thờigian này?

Dưới sự hướng dẫn và gợi ý của GV, HS sẽtrả lời đó là các phong trào đấu tranh của Hai BàTrưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, PhùngHưng mà điính cáo là chiến thắng Bạch Đằngnăm 938 của Ngô Quyền Đây là một chiến thắng

vĩ đại của dân tộc ta, chấm dứt hơn 1000 nămBắc thuộc Đất nước giành được chủ quyền,thống nhất

- GV khẳng định: Trong cuộc đấu tranh củadân tộc chống ách đô hộ phương Bắc, nhân dânQuảng Trị chúng ta đã có những đóng góp thiếtthực vào sự thắng lợi chung của cả nước

- GV hỏi HS: Phong trào đấu tranh chống xâmlược thời Bắc thuộc của nhân dân Quảng Trị thểhiện như thế nào?

- Dựa vào SGK, GV hướng dẫn HS trả lời:Trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng nhân dân NhậtNam kẻ trước người sau theo thủ lĩnh địa phươngnổi dậy chống chính quyền đô hộ Năm 157,nhân dân Nhật Nam nưi dậy chống ách đô hộ nhàHán Trong cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan nhân dânQuảng Trị đóng góp nhiều công sức

- GV kết luận: Trong cuộc đấu tranh chốngbọn phong kiến phương Bắc, nhân dân Quảng Trịchúng ta đã có những đóng góp hết sức to lớn,đã tô thêm truyền thống đánh giặc giữ nước củadân tộc.

Mục 2: Nhân dân Quảng Trị trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và phong kiến

(Từ thế kỷ X đến năm 1858)

Để giúp HS hiểu rõ và nắm vững nội dungphần này, yêu cầu GV phải có sự chuẩn bị kỹvề kiến thức khái quát tình hình nước ta qua cáctriều đại từ sau chiến thắng Bạch Đắng năm

938 đến giữa thế kỷ XIX

- GV hỏi HS: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938có ý nghĩa gì?

Sau khi HS trả lời, GV hỏi tiếp:

- Từ năm 938 đến giữa thế kỷ XIX nhiệm vụđặt ra cho nhân dân ta là gì?

Đó là sự củng cố, bảo vệ nền độc lập dântộc, thống nhất đất nước và xây dựng đấtnước phát triển về mọi mặt

- GV hỏi: Để thực hiện nhiệm vụ đó, nhândân Quảng Trị đã có những đóng góp như thếnào?

Dựa vào SGK, GV hướng dẫn HS trả lời Saumỗi phần GV phải có sự minh hoạ cụ thể(Tham khảo thêm SGK lớp 7, lớp 8)

- GV nhấn mạnh: Những phong trào đấu tranhcủa nhân dân Quảng Trị giai đoạn này đã tô thêmtruyền thống hào hùng của quê hương, cùng vớinhân dân cả nước bảo vệ vững chắc nền độclập dân tộc, thống nhất đất nước

Mục 3: Nhân dân Quảng Trị trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược (Từ 1858

đến trước năm 1930)

-GV nêu rõ: Năm 1858 thực dân Pháp bắt đầuxâm lược nước ta Trong khi nhân dân cả nướcđứng lên chống giặc thì triều đình nhà Nguyễn

lại đi từ thoả hiệp này đến thoả hiệp khác đốivới kẻ thù.

-GV hỏi: Giai đoạn này nhân dân Quảng Trịđấu tranh chống thực dân Pháp như thế nào?

Đầu năm 1874, hưởng ứng chiếu"Bình Tây"của các sĩ phu Nghệ An nhân dân Quảng Trị chốngthái độ đầu hàng thoả hiệp thực dân của nhàNguyễn Biểu hiện như những trận chiến ởDương Lệ(Triệu Thuận-Triệu Phong), An Ninh(Vĩnh Linh)

-Giáo viên nhấn mạnh:Sau vụ biến kinhthành Huế(1885), Tôn Thất Thuyết đưa vua HàmNghi ra Tân Sở (Cùa) làm căn cứ kháng chiếnchống Pháp.Giáo viên nói thêm sự đóng góp củanhân dân Quảng Trị trong phong trào Cần vương

-GV hỏi: Em nào có thể cho biết căn cứ TânSở (Cùa ) thuộc huyện nào của tỉnh ta hiện nay?(HS trả lời)

-GV hỏi :Hưởng ứng chiếu Cần vương, trênđịa bàn tỉnh ta có các cuộc khởi nghĩa nào? Ở đâu

? Do ai lãnh đạo ?(HS trả lời và xác định trên bảnđồ).Tuỳ theo địa bàn trường đóng ,giáo viên nêurõ cụ thể phong trào ở địa phương mình

-GV hỏi: Vì sao phong trào này thất bại và nócó ý nghĩa gì?(HS trả lời)

-GV hỏi :Sang đầu thế kỷ XX,ở Quảng Trị cónhững phong trào đấu tranh nào ?

Dựa vào sách giáo khoa, giáo viên hướngdẫn học sinh trả lời và nhấn mạnh về cuộckhởi nghĩa của 36 tù chính trị ở nhà đày Lao Bảongày 28 tháng 9 năm 1915 (dựa vào tài liệu thamkhảo, giáo viên kể vắn tắt cho học sinh nghe vàdùng hình ảnh để minh hoạ)

-GV khẳng định :Phong trào đấu tranh củanhân dân Quảng Trị sẽ được phát huy mạnh mẽhơn kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đờingày 3 tháng 2 năm 1930 (phần này chúng ta sẽđược nghiên cứu sau)

-GV :Sau khi t×m hiÓu phong trµo ®Íu tranh chỉng ngo¹i x©mcña nh©n d©n Qu¶ng TrÞ qua c¸c thíi kú em cê suy nghÜ g× vÒ con ng-

íi Qu¶ng TrÞ? ( Qua ®ê cho ta thÍy con ngíi Qu¶ng TrÞ rÍt yªu quª

h-¬ng, ®Ít níc, kiªn cíng, dòng c¶m trong ®Íu tranh v× ®ĩc lỊp tù do cho

Tư quỉc, gêp phÌn xøng ®¸ng vµo sù nghiÖp ®Íu tranh chỉng ngo¹ix©m cña d©n tĩc)

-GV hỏi : Theo các em, để phát huy nhữngphẩm chất đáng quý đó trách nhiệm của mỗimột chúng ta phải làm gì?(GV hướng dẫn HS trảlời)

b.Sơ kết bài học:

Gv khái quát bài học và nhấn mạnh: Là con

em của quê hương Quảng Trị, chúng ta phải hếtsức trân trọng và tự hào về truyền thống củacha ông, nguyện hết sức cố gắng học tập thậttốt, khắc phục mọi khó khăn để vươn lên, saunày trở thành những công dân hữu ích cho quêhương và đất nước

c Gợi ý về câu hỏi kiểm tra :

-Những đóng góp của nhân dân Quảng Trịtrong cuộc đấu tranh chung bảo vệ nền độc lậpdân tộc và thống nhất đất nước

IV.Tài liệutham khảo:

1.Hưởng ứng hịch Cần vương của vua Hàm Nghi:

Trong thời gian chuẩn bị thực lực chốngPháp, nhân dân Quảng Trị đã giúp Tôn ThấtThuyết và phái chủ chiến của ông xây dựng căncứ Tân Sơ í(Cùa-Cam Lộ).Đông đảo thanh niên trongtỉnh tự nguyện tòng quân, lên Tân Sở luyện tậpquân sự,chuẩn bị chiến đấu

Sau cuộc tập kích vào quân Pháp đóng ởHuế (4/7/1885) bị thất bại,Tôn Thất Thuyết đưavua Hàm Nghi ra Quảng Trị Ngày 13 tháng 7 năm

1885 tại Sơn phòng Tân Sở,vua Hàm Nghi hạchiếu Cần vương vạch trần tội ác của thựcdân Pháp, kêu gọi nhân dân vùng lên chống Phápcứu nước

Hưởng ứng "Hịch Cần vương",nhân dân nhiềunơi trong tỉnh dưới sự lãnh đạo của các sĩ phu

yêu nước như Lê Thế Vỹ, Hoàng Hữu Bỉnh (TriệuPhong), Khoá Bảo (Cam Lộ), Nhứt Nhuận,Đội Tề(Hải Lăng), Trương Đình Hội, Nguyễn Tự Như (GioLinh), Hoàng Văn Phúc (Vĩnh Linh) đứng lên tham giachống Pháp Tiêu biểu hơn cả có các ông TrươngĐình Hội, Nguyễn Tự Như đã chiêu tập đượcnhiều nghĩa binh ở Gio Linh, Vĩnh Linh, Cam Lộ vàlãnh đạo nghĩa binh đánh nhau với giặc Pháp ởtỉnh lỵ, ở đồng bằng Triệu Phong, ở Trạng Mè( Gio Linh),ở Đò Lúc ( Vĩnh Linh).Ông Hoàng VănPhúc , một quân nhân yêu nước đã giương cao lácó đề hai chữ "Hiếu trung", lãnh đạo nhân dânđánh giặc Pháp ở phía nam cảng Cửa Việt.Tháng

6 năm 1886 nghĩa quân đã tiến công đột phá nhaphủ Triệu Phong Tháng 7 năm 1886, Đồng Khánhđã cử Nguyễn Hữu Độ hiệp lực cùng thựcdân Pháp đem quân tấn công căn cứ của nghĩaquân ở vùng rừng núi trong tỉnh thuộc các tổngXuân Hoà, Bái Ân, An Xá, An Định, Tam Đường;đặcbiệt là tấn công vào các đồn Đệ Nhất (khe CâyGiang), Đệ Nhị (Khe Chữ), Đệ Tam (Bến Me)

Trong hàng chục năm kể từ sau khi triều đìnhHuế đầu hàng, thực dân Pháp vẫn phải huyđộng binh lực và sử dụng bọn Việt gian vàoviệc "bình định"

Ở Quảng Trị, theo đề nghị của viện Cơmật,Đồng Khánh một mặt nhờ quân đội Phápđánh giữ các nơi trọng yếu; mặt khác ra lệnhcho lập ở tỉnh một vệ 200 người có trang bị khígiới ;ở phủ huyện lập phủ đoàn,huyện đoàn.Mỗi đoàn có 200 người;ở tổng thành lập tổngđoàn gồm 100 dân binh, trang bị bằng giáo mácđể làm nhiệm vụ bảo vệ Quảng Trị

Nhiều người yêu nước ở Quảng Trị đã bịchúng bắt bớ, giam cầm, giết hại; nhiều làngxóm bị tàn phá Việc thực dân pháp sử dụngtriều dình Huế và bọn phong kiến đầu hàngchống lại Tổ quốc và nhân dân ta thời gian này

càng làm nổi bật tính chất yêu nước và chínhnghĩa của phong trào Cần vương.

Sau khi cuộc khởi nghĩa Phan Đình Phùng bịđàn áp,phong trào Cần vương chấm dứt,nhiềunhà yêu nước trong cả nước nói chung,ở QuảngTrị nói riêng vẫn tiếp tục nưi dậy chống Phápcứu nước

2.Cuộc phá ngục Lao Bảo (1915)

Nhà ngục Lao Bảo do thực dân Pháp xâydựng năm 1908 để giam giữ các

" quốc sự phạm "miền Trung.Trong số 200 tùnhân giam giữ ở nhà đày Lao Bảo (1915),hầu hết

bị bắt trong các phong trào Văn thân ,Cần vương,Duy tân hội trong đó có một số hội viên ViệtNam Quang phục hội như Liêu Thanh, Hồ Bá Kiện

Theo kế hoạch phá ngục đã chuẩn bị từtrước,trưa ngày 28 tháng 9 năm 1915,khi đoàn tùtrên đường về đến gần cổng nhà đày thì anhLiêu Thanh hạ lệnh cho toàn thể anh em tù xôngvào chém tên cai và 3 tên lính Cùng lúc, 36 anh emtù chính trị còn lại tại nhà tù Lao Bảo đã kịpthời hưởng ứng nổi dậy giết lính gác, cướp 26súng,16 lưỡi lê, 5000 viên đạn, phá nhà lao rồi rút

ra ngoài chiến đấu, lập căn cứ ở vùng Ban TạCha tỉnh Xavanakhét (Lào)

Nhận được tin, tên công sứ Quảng Trị lậptức phái tên giám binh Fe rê và tên thiếu uýĐagani dẫn 120 lính đuổi theo.Ngày 11tháng 10năm 1915 hai bên đánh nhau tại vùng Ban TạCha Nhưng vì bị giam cầm lâu ngày,sức khoẻ suykiệt, lại bị cô lập, nên cuối cùng nghĩa quân đãthất bại.Hai nhà lãnh đạo là Liêu Thanh và HồBá Kiện cùng một số nghĩa quân đã hy sinh.Cuộc phá ngục Lao Bảo đã có tiếng vang và ảnhhưởng rÍt lín đối với nhân dân các dân tộc ở vùngHướng Hoá- Quảng Trị và tỉnh Xavannakhét (Lào)

híng dĨn gi¶ng d¹y BÀI 4

( 1tiết) QUẢNG TRỊ TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN

CHỐNG THỰC DÂN PHÁP VÀ CAN THIỆP MỸ

(1945-1954)

I Mục tiêu bài học:

1 Về kiến thức:

Giúp học sinh nắm được:

Sau thắng lợi cách mạng tháng Tám năm

1945, Đảng bộ và nhân dân Quảng Trị vượt quamuôn vàn khó khăn gian khổ chịu đựng hy sinhđể xây dựng chính quyền, củng cố đoàn thểnhân dân, tổ chức lực lượng vũ trang, lãnh đạocông cuộc xây dựng bảo vệ tổ quốc cùng cảnước đánh thắng giặc Pháp xâm lược

2 Về tư tưởng tình cảm:

Giáo dục lòng biết ơn đối với những ngườiđã chiến đấu hy sinh vì quê hương vì dân tộc, vìđất nước Bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc, tựhào về Đảng cộng sản Việt Nam, tự hào về quêhương Quảng Trị

3.Về kỹ năng:

Rèn luyện kỹ năng phân tích và đánh giá sựkiện

II Những điều cần lưu ý:

Bài này giúp học sinh nắm vững những nétchủ yếu về tình hình tỉnh ta sau cacïh mạngTháng Tám và sự lãnh đạo sáng suốt của Đảngbộ Quảng Trị trên các mặt góp phần cùng với cảnước bảo vệ thành quả cách mạng Tháng Tám,tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dânPháp xâm lược Giáo viên cần lưu ý những điểmdưới đây:

1 Sau thắng lợi cách mạng Tháng Tám năm

1945, Đảng bộ và nhân dân Quảng Trị khẩntrương tiến hành xây dựng chính quyền cáccấp, mở rộng, củng cố các đoàn thể nhân dân,

tổ chức lực lượng vũ trang nhân dân; đồng thờilãnh đạo công cuộc xây dựng và bảo vệ tổquốc, lãnh đạo nhân dân thực hiện nhiều biệnpháp cấp bách về kinh tế xã hội nhằm giảiquyết những khó khăn về đời sống.

2.Cùng với giặc đói, giặc dốt đó là giặcngoại xâm từ nhiều phía đang lăm le xâm lượcnước ta Chúng câu kết với các thế lực phảnđộng trong nước nhằm lật đổ chính quyền cáchmạng đang còn trong trứng nước, đặt lại ách đôhộ nhân dân ta một lần nữa

3 Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, quân dânQuảng Trị đã vượt qua muôn vàn khó khăn thửthách, anh dũng chiến đấu, phục vụ chiến đấu,đẩy mạnh sản xuất giành nhiều thắng lợi trêntất cả các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tếxã hội, cùng nhân dân cả nước tiến hành thắnglợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâmlược

4 Giáo viên phải chú ý đến việc phát huytính tích cực học tập của học sinh,chú ý giànhthời gian để học sinh tự nghiên cứu, giáo viênchỉ lưu ý một số nội dung chủ yếu đồng thờigợi ý để học sinh liên hệ thêm tình hình lịch sửđịa phương để tìm ví dụ minh họa cho bài học

III Gợi ý về tiến trình thực hiện bài học

1 Giới thiệu bài mới

- Giáo viên có thể nêu ý nghĩa của cáchmạng Tháng Tám và sự ra đời của nước ViệtNam dân chủ cộng hòa - Nhà nước dân chủ nhândân đầu tiên ở Đông Nam Á

- Giới thiệu vài nét về hoàn cảnh lịch sử saucacïh mạng Tháng Tám ở nước ta và ở Quảng Trị,hoặc nhấn mạnh tầm quan trọng của bài họcđể học sinh chú ý ngay từ đầu

2 Tài liệu và phương tiện:

2.1 Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị- Tập I- NhàXBCTQG, Hà Nội 1996

2.2 Sách giáo khoa (Lịch sử địa phương BanTGTỉnh ủy-Sở GD-ĐTxuất bản

QT)2.3 Sách giáo viên ( Lịch sử địa phương QT) BanTGTỉnh ủy- SGD-ĐTxuất bản

-2.4 Sách Lịch sử Đảng bộ các Huyện, thị xã( tập I)

2.5 Lịch sử truyền thống lực lượng vũtrang tỉnh Quảng Trị

3 Các bước thực hiện bài học

a Dạy và học bài mới

Mục 1- Ổn định đời sống nhân dân, xâydựng thực lực cách mạng, chuẩn bị khángchiến lâu dài (9/1945 - 12/1946)

Giáo viên gọi một học sinh đọc đoạn đầucủa mục 1 và nêu câu hỏi sau đó phân tích làm rõcác nội dung sau:

1.Hãy nêu tóm tắt những khó khăn ở tỉnh tasau cách mạng Tháng Tám ?

Chú ý nêu bật được các ý:

- Sau cách mạng tháng Tám, cũng như cảnước Quảng Trị đứng trước muôn vàn khó khănthử thách:

+ Nền kinh tế lạc hậu, nạn đói đe doạnghiêm trọng, tài chính trống rỗng

+ Hơn 95% dân số mù chữ

+ Trong khi quân Tưởng núp dưới danh nghĩaquân đồng minh đang giành quyền kiểm soát cácthị xã, thị trấn

+ Bọn tay sai phản động nổi dậy chống pháchính quyền cách mạng

2 Trước những khó khăn đó Đảng bộ QuảngTrị có những chủ trương gì ?

Đảng bộ Quảng Trị đã kịp thời đề ra các chủtrương:

+ Xây dựng Đảng, xây dựng chính quyềncách mạng

+ Xây dựng lực lượng vũ trang

+ Chơng giƯc ®êi, giƯc dốt và ngoại xâm

GV cê thÓ ®Ưt thªm c©u hâi: T¹i sao kh«ng nêi lµ n¹n mµ gôi lµgiƯc? ®Ó nhÍn m¹nh thªm khê kh¨n, thÍy ®îc ý nghÜa cña kÕt qu¶ ®¹t

Giáo viên khái quát và phân tích những kếtquả đạt được:

+ Chính quyền từ tỉnh đến phủ, huyện đượccủng cố và hoạt động có hiệu quả

+ Khắc phục khó khăn về kinh tế

+ Phong trào diệt giặc dốt được quan tâm+ Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên diễn rathắng lợi

+ Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứnhất

- Rút ra ý nghĩa: Những kết quả bước đầucó ý nghĩa rất quan trọng tạo tiền đề thuậnlợi bước vào cuộc kháng chiến lâu dài chốngthực dân Pháp

Mục 2 - Những năm đầu kháng chiến chốngthực dân Pháp (19/12/1946 đến đầu năm 1949)

- Giáo viên cho học sinh đọc sách giáo khoa vàphân tích thêm cho học sinh rõ dã tâm xâm lượcnước ta một lần nữa của thực dân Pháp

- Giáo viên nêu câu hỏi: Em hãy kể một sốtội ác của giặc Pháp đối với đồng bào QuảngTrị?

Yêu cầu học sinh trả lời làm rõ được: thựcdân Pháp thực hiện âm mưu đốt sạch, phásạch, giết sạch Chúng mở các trận càn vàochiến khu của ta ở Vĩnh Linh, Gio Linh, Triệu Phong,Hải Lăng Học sinh có thể liên hệ với tình hình ởđịa phương trong giai đoạn này để lấy một dẫnchứng chứng minh cho tội ác của kẻ thù

- Giáo viên tiếp tục nêu câu hỏi: “ Nhữngthắng lợi của quân và dân Quảng Trị đạt đượctrong 2 năm 1947-1948 ?

Học sinh đọc sách giáo khoa và trả lời câu hỏivà nêu được các dẫn chứng cụ thể.

- Giáo viên bổ sung nhấn mạnh một sốthắng lợi cơ bản:

+ Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ II(11/1947) đã kịp đánh giá tình hình và đề raphương hướng nhiệm vụ để đối phó với kẻ thùvừa tích cực sản xuất vừa chiến đấu đánhbại các cuộc càn quét của giặc Pháp

+ Lực lượng vũ trang của Tỉnh đã thu đượcnhững thắng lợi bước đầu rất quan trọng

+ Công tác xây dựng Đảng được tăng cường,toàn tỉnh có 64 chi bộ và trên 2.600 đảng viên

+ Về giáo dục: đã mị được 24 trường Tiểuhọc, có 1.032 học sinh đi học Đến cuối năm

1948 có 5.123 học sinh và 884 giáo viên bình dânhọc vụ

- Giáo viên yêu cầu học sinh rút ra ý nghĩa:Thắng lợi của quân và dân Quảng Trị trong hainăm 1947,1948 đã đưa cuộc kháng chiến chốngthực dân Pháp bước sang một giai đoạn pháttriển mới

Mục 3 - Đẩy mạnh kháng chiến toàn dân,toàn diện, chuẩn bị lực lượng chuyển sangtổng phản công cùng cả nước đánh bại thực dânPháp xâm lược giành thắng lợi hoàn toàn (1949-1954)

- Giáo viên cho học sinh đọc đoạn đầu củamục 3 và nêu câu hỏi: " Hãy nêu tóm tắt nhữngthắng lợi của Đảng bộ và nhân dân tỉnh ta trongnăm 1949 ? "

Giáo viên nhấn mạnh các ý:

+ Về chính trị: Đại hội đại biểu Đảng bộtỉnh lần thứ III đã đề ra nhiệm vụ trọng tâmtrong những năm tới là phát triển nhanh chiếntranh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang,củng cố chính quyền cách mạng

+ Về quân sự: Lực lượng vũ trang, dânquân tự vệ đã có sự lớn mạnh về số lượng