HUONG DAN GIANG DAY LICH SU QUANG TRI.doc

Nhấn mạnh những nét nổi bật về đời sống kinh tế, văn hoáQuảng Trị.HS làm việc với phiếu học tập cá nhân hoặc nhóm L p b ng th ng kê v s thay ống kê về sự thay đổi địa giới hành chính tỉn

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY BÀI 1

QUẢNG TRỊ - MẢNH ĐẤT VÀ CON NGƯỜI

(1tiết)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

Giúp HS nắm được:

- Những đặc điểm lớn về điều kiện tự nhiên Quảng Trị

- Quá trình hình thành và phát triển địa giới hành chính qua các thời kỳ

- Những nét chính trong đời sống kinh tế, văn hoá và xã hội của tỉnh: Kinh tếnông nghiệp vẫn là chủ đạo Một số ngành nghề được duy trì Công nghiệp trongnhững năm cuối thế kỷ XX có phát triển song quy mô nhỏ Đời sống văn hoá ởQuảng Trị phong phú, đa dạng Người dân ở Quảng Trị có truyền thống hiếu học và

đã sản sinh ra những người con ưu tú của quê hương

3.Kyí nàng

- Rèn luyện kỷ năng đọc bản đồ, kỷ năng phân tích, đối chiếu so sánh và nhậnxét

II NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

Bài giảng mang tính khái quát cao, do đó để giúp học sinh nắm và hiểu đượcgiáo viên cần lưu ý một số vấn đề sau:

-Sử dụng bản đồ hành chính Việt Nam và bản đồ hành chính Quảng Trị để xácđịnh vị trí địa lý, quá trình hình địa giới hành chính Quảng Trị thông qua các mốcthời gian

-Về truyền thống lịch sử: Thông qua những phong tục thờ cúng tổ tiên vànhững người có công với dân với nước, giáo viên nhấn mạnh đó là nét văn hoá đặcsắc thể hiện đạo lý " uống nước nhớ nguồn " của nhân dân Việt Nam nói chung vànhân đân Quảng Trị nói riêng

III THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU CẦN CHO BÀI HỌC

-Sử dụng bản đồ hành chính Việt Nam và bản đồ hành chính Quảng Trị

-Tranh ảnh, tư liệu về một số danh nhân lịch sử ở địa phương

- Tài liệu tham khảo: Ban chấp hành Đảng bộ Quảng Trị- Lịch sử Đảng bộQuảngTrị-Tập I- NXBXCTQG- 1996; Cục Thống kê Quảng Trị- Quảng Trị trướcthèm thế kỷ XX- Con số và sự kiện, Công ty in Thống kê và sản xuất bao bì Huế; SởGiáo dục- Đào tạo Quảng Trị-Lịch sử giáo dục Quảng Trị, Xí nghiệp In Giáo dụcHuế, 2002.

IV GỢI Ý THỰC HIỆN BÀI GIẢNG

1.Giới thiệu bài mới

Ngay từ xa xưa ông cha ta đã có công lao rất lớn trong việc dựng nước và giữnước.Trong quá trình ấy, nhân dân Quảng Trị đã đóng góp một phần không nhỏ đểtạo lập quê hương và đất nước Việt Nam

2 Dạy và học bài mới

Mục 1- Điều kiện tự nhiên

-Giáo viên dùng bản đồ hành chính Việt Nam hướng dẫn cho học sinh xác định

vị trí địa lý tỉnh Quảng Trị hiện nay

- Nêu rõ những đặc điểm lớn về điều kiện tự nhiên của Quảng Trị:

+ Địa hình

+ Sông ngòi

+ Tài nguyên thiên nhiên

+ Khí hậu ở Quảng Trị khá khắc nghiệt, hạn hán lụt, bão thường xuyên xảy ranhiều (theo SGK)

GV hỏi HS: Đặc điểm chính của điều kiện tự nhiên Quảng Trị là gì?

Mục 2- Địa giới hành chính

Để xác định địa giới hành chính Quảng Trị trong buổi đầu tạo lập, GV chú ýnhững mốc lịch sử sau:

-Từ năm 179 TCN đến năm 192, Quảng Trị thuộc Quận Nhật Nam

-Từ năm 192 đến năm 1069 Quảng Trị thuộc vương quốc Chăm

-Từ năm 1075 đến năm 1306 Quảng Trị là đất của 2 nước Đại Việt và ChămPa,lấy Cửa Việt-sông Hiếu làm ranh giới

-Từ năm 1307 đến năm 1400 Quảng Trị thuộc nước Đại Việt thời Trần

GV xác định: Suốt hơn 3 thế kỷ(1075-1400) Quảng Trị là vùng địa đầu củanước Đại Việt Trong suốt 300 năm giằng co của cuộc chiến tranh biên giới Việt-Chăm, người dân Quảng Trị đã nung nấu quyết tâm xây dựng và bảo vệ quê hươngngay từ buổi đầu tạo lập, góp phần cho sự ổn định về quốc phòng và an ninh Đại Việt

-Năm 1801, Nguyễn Ánh đặt tên dinh Quảng Trị Năm 1832, tỉnh Quảng Trịthành lập

-Sau hiệp định Giơ-ne-vơ (1954), Quảng Trị bị chia cắt, lấy vĩ tuyến 17 (sôngBến Hải) làm ranh giới Phía Bắc sông Bến Hải là huyện Vĩnh Linh, phía Nam sôngBến Hải là vùng địch tạm chiếm

-Năm 1976, Quảng Trị nằm trong Bình Trị Thiên hợp nhất

-Tháng 7 năm 1989, tỉnh Quảng Trị được lập lại

GV sử dụng bản đồ hành chính Quảng Trị để giúp học sinh xác định 2 thị xã và

7 huyện trong toàn tỉnh hiện nay

GV hỏi HS: Quá trình hình thành địa giới Quảng Trị có những nét gì nổi bật?Hãy nêu những mốc chính về sự thay đổi địa giới hành chính Quảng Trị ?

Mục 3- Đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội

-GV hỏi và hướng dẫn HS trả lời: Bên cạnh nghề nông còn có các ngành nghề

gì nữa mà em biết ? (nghề đánh bắt cá, nuôi cá, dệt vải, dệt chiếu mây, cói, đan látchằm nón, làm muối, đúc đồng, rèn )

- Gv có thể kể thêm một số làng nghề truyền thống ở tỉnh như: làng rèn(phường 3, Đông Hà), nghề đúc đồng (làng Phước Tuyền, Cam Thành, Cam Lộ), làngBún (Cẩm Thạch, Cam An, Cam Lộ), nghề bông sợi, dệt vải (làng Lập Thạch, ĐôngHà), làng rượu Kim Long, Hải Quế, Hải Lăng

-GV hỏi và hướng dẫn HS trả lời: Khi hàng hoá nông nghiệp và các ngànhnghề thủ công được sản xuất ra nhiều đòi hỏi phải có vấn đề gì ? (đòi hỏi phải có sựgiao lưu buôn bán giữa các vùng)

-GV khẳng định: Ở Quảng Trị chúng ta ngay từ xa xưa cũng như hiện nay đã

có sự giao lưu buôn bán giữa các vùng và với nước bạn Lào Các chợ mọc lên ở nhiềunơi: chợ Phiên ở xã Cam Thành, Cam Lộ Chợ Kẻ Diên ở làng Diên Sanh, Hải Thọ,Hải Lăng Chợ Sòng ở Cam An, Cam Lộ Chợ Mai Xá ở Gio Mai, Gio Linh GV cóthể giới thiệu thêm về chợ Phiên theo tài liệu tham khảo 2

- GV xác định vị trí các chợ Kẻ Diên, chợ Sòng, Mai Xá, Tùng Luật, chợPhiên

-Ngoài các chợ đó ra, có những chợ nào nữa mà em biết ?Hiện nay trung tâmbuôn bán của tỉnh ta ở đâu ?

GV kết luận: Việc giao lưu buôn bán là kết quả tất yếu của sự phát triển sảnxuất và thúc đẩy sản xuất phát triển.

-Về công nghiệp: GV trình bày như sách giáo khoa và hỏi HS: Em có nhận xét

gì về kinh tế ở Quảng Trị ? Muốn quê hương ngày càng giàu đẹp, bản thân chúng taphải làm gì ?

b.Văn hoá, xã hội

GV có thể hỏi và hướng dẫn HS trả lời theo chuỗi câu hỏi sau:

- Trên mảnh đất Quảng Trị chúng ta có những dân tộc nào cùng chung sống?

- Văn hoá Quảng Trị được xây dựng trên cơ sở nào?

- Người Quảng Trị chúng ta có những phong tục gì mà em biết?

- Ở làng em (địa phương em) có ngôi miếu, đình làng nào không? Những ngôimiếu, đình làng đó thờ ai? GV có thể giới thiệu thêm về miếu thờ Huyền Trân Côngchúa theo tài liệu tham khảo 3

Sau khi hướng dẫn và sửa chữa những câu trả lời của HS, GV chốt lại: Việc thờcúng tổ tiên hoặc thờ những người có công với dân với nước là nét văn hoá đặc sắc

của con người Việt chúng ta, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây".

- GV có thể phân biệt cho HS rõ những phong tục tập quán này khác với những

tệ nạn mê tín dị đoan khác (xem bói, ma chay, đồng bóng )

- Về tôn giáo: GV trình bày như sách giáo khoa và hỏi HS: Trên mảnh đấtQuảng Trị chúng ta có những ngôi chùa và nhà thờ nào mà em biết?

- Về truyền thống hiếu học ở Quảng Trị: GV có thể trình bày trong sách giáokhoa Qua đó khẳng định về truyền thống hiếu học của ông cha ta và động viên HSphải hết sức cố gắng trong học tập để sau này trở thành những người công dân hữuích cho xã hội và quê hương GVcó thể giới thiệu về vị tiến sĩ đầu tiên Bùi Dục Tàitheo tài liệu tham khảo 1

- Về văn hoá tinh thần: (tuỳ theo địa phương nơi trường đóng) GV có thể khaithác trong HS về các sinh hoạt văn hoá, các trò chơi dân gian trong các lễ hội mà hiệnnay vẫn lưu truyền Từ đó đi đến khẳng định: Đời sống văn hoá tinh thần của ngườidân Quảng Trị rất phong phú và đa dạng

GV nhấn mạnh về những phẩm chất của con người quê hương Quảng Trị vềnhững người con ưu tú của quê hương

Sơ kết bài học

GV khái quát lại vị trí địa lý, quá trình hình thành và phát triển của mảnh đất,con người Quảng Trị Nhấn mạnh những nét nổi bật về đời sống kinh tế, văn hoáQuảng Trị.

HS làm việc với phiếu học tập (cá nhân hoặc nhóm)

L p b ng th ng kê v s thay ống kê về sự thay đổi địa giới hành chính tỉnh Quảng Trị qua ề sự thay đổi địa giới hành chính tỉnh Quảng Trị qua ự thay đổi địa giới hành chính tỉnh Quảng Trị qua đổi địa giới hành chính tỉnh Quảng Trị qua địa giới hành chính tỉnh Quảng Trị quai a gi i h nh chính t nh Qu ng Tr quaới hành chính tỉnh Quảng Trị qua ành chính tỉnh Quảng Trị qua ỉnh Quảng Trị qua ịa giới hành chính tỉnh Quảng Trị quacác th i k :ời kỳ: ỳ:

Thời gian Địa giới hành chính

Gợi ý về câu hỏi kiểm tra

- Quá trình hình thành địa giới hành chính Quảng Trị

- Những nét văn hoá đặc trưng của Quảng Trị

- Suy nghĩ của chúng ta khi sống trên mảnh đất này

V TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Vị tiến sĩ đầu tiên ở Quảng Trị- Bùi Dục Tài

Sinh vào năm Đinh Dậu (1477) tại một vùng quê nghèo (Hải Tân - Hải Lăng),

trong buổi đầu của xứ Ô - Lý mới trở về Đại Việt, nơi "đất đai hẻo lánh, phong tục chất phát, nhân dân thưa thớt, không thể so với châu Hoan, châu Ái" Nhưng với ý chí khổ học sau hơn 10 năm đèn sách, ông đã "sớm nêu sĩ vọng, đột phá khai khoa"

xuất sắc vượt qua kỳ thi Hương (1501) rồi thi Hội, thi Đình (1502) để vinh hạnh nhận

bằng Đệ nhị giáp tiến sĩ, được "sắc tứ vinh quy", được khắc tên vào bia ở Văn Miếu

và được phong hàm thất phẩm "Do có công ứng nghĩa, lại tài cao được thăng tá thị lang Bộ lại" Trước khi mất ông làm chức tham tướng, sau khi mất vua Lê Chiêu Tông truy tặng chức Thượng thư Bộ lễ Học giả Dương Văn An ca ngợi ông: "Bùi Dục Tài về chính trị, văn chương xứng đáng làm bậc anh tài trong thiên hạ chứ đâu phải là bậc anh tài của riêng châu Ô" Nhà bác học Lê Quý Đôn khen ông "văn mạch một phương dằng dặc không dứt" Còn nhân dân thì chôn cất, thờ cúng ông trang

trọng trong chùa lớn của làng với niềm kính yêu sâu sắc

(Dẫn theo Lịch sử giáo dục Quảng Trị, Sở Giáo dục- Đào tạo Quảng Trị-Xí nghiệp In Giáo dục Huế, 2002).

2 Chợ Phiên Cam Lộ

Chợ Phiên Cam Lộ là một chợ lớn nhất nhì Trung Bộ trong các thế kỷ XVII; do nhu cầu phát triển luồng buôn bán hàng hoá trên bộ dưới thuyền theo tuyếnCửa Việt- Cam Lộ- Ai Lao mà hình thành Thị trường nội địa liên kết một cách sầmuất làm cho chợ Phiên trở thành trung gian giữa Cửa Việt và dinh Ai Lao Thuyềnbuôn Nhật, Trung Quốc, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha vào Cửa Việt lên; thương nhân

XV-các bộ lạc: Lạc Hoàn, Vạn Tượng, miền Tây Thanh Nghệ từ Trấn Ninh, Quy Hợp quacửa khẩu dinh Ai Lao về Luồng thương nghiệp mạnh mẽ này đã tạo điều kiện đểhình thành con đường chuyên chở hàng hoá (trâu, voi, hải sản, nông sản, kim loại, vũkhí ) và chính đó là tiền thân của con đường 9 ngày nay Gọi là chợ Phiên vì chợnhóm họp theo phiên (kỳ); cứ mỗi tháng có 6 phiên họp vào các ngày mồng 3, 8, 13,

23, 28 Âm lịch

(Dẫn theo Di tích lịch sử Văn hoá tỉnh Quảng Trị- Sở Văn hoá- Thông tin- Bảo tàng Quảng Trị 1995, trang 239-240).

3 Miếu thờ Huyền Trân công chúa

Ngôi miếu thờ nay nằm ở xóm Chùa, làng Kim Đâu thuộc xã Cam An, huyệnCam Lộ Đó là ngôi miếu thờ Bà Huyền Trân công chúa- một nhân vật lịch sử đãnhận lời gả bán của 2 triều đại, đem tấm thân ngọc ngà để đổi lấy 2 châu Ô, Lý

“vuông ngàn dặm” về cho dân tộc Việt vào đầu thế kỷ XIV Người dân Cam Lộ,Đông Hà nói riêng, Quảng Trị nói chung thờ bà, tôn bà là một vị nhân thần trong cõitâm linh của họ

(Dẫn theo Di tích lịch sử Văn hoá tỉnh Quảng Trị- Sở Văn hoá- Thông tin- Bảo tàng Quảng Trị 1995, trang 239-240).

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY BÀI 2

QUẢNG TRỊ ĐẤU TRANH CHỐNG XĐM LƯỢC

(Từ cội nguồn đến trước năm 1930)

2 Tư tưởng

Giâo dục cho học sinh lòng tự hăo về truyền thống yíu nước của quí hương,dđn tộc, lòng biết ơn bậc tiền bối, những anh hùng dđn tộc đê xê thđn hy sinh vì nước

3 Kỷ năng

Rỉn luyện kỷ năng sử dụng bản đồ, phđn tích vă nhận xĩt

Rỉn luyện kỷ năng đối chiếu, so sânh, đânh giâ sự kiện, hiện tượng lịch sử

II NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

Với đối tượng học sinh lớp 6, câc em mới được nghiín cứu lịch sử dđn tộc đếnchiến thắng Bạch Đằng (năm 938).Trong khi đó băi giảng lịch sử đề cập đến quâ trìnhlịch sử dăi (đến trước năm 1930).Vì vậy, để thuận lợi cho việc giảng dạy, GV lưu ýmột số điểm sau:

-Phải nghiín cứu những phần có liín quan đến thông sử trong chương trình lịch

sử lớp 7 vă lớp 8, như phần cuộc khâng chiến chống quđn xđm lược Mông- Nguyín,khởi nghĩa Lam Sơn, phong trăo nông dđn Tđy Sơn

-Kết hợp tư liệu với tranh ảnh, bản đồ để minh hoạ băi giảng thím sinh động.-Thông qua những sự kiện lịch sử cụ thể tại địa phương, GV níu rõ sự đónggóp to lớn của nhđn dđn Quảng Trị trong cuộc đấu tranh chung bảo vệ nền độc lậpdđn tộc vă củng cố thống nhất đất nước Từ đó khắc sđu truyền thống của con ngưòi

vă quí hương Quảng Trị thđn yíu

III THIẾT BỊ, TĂI LIỆU CẦN CHO BĂI GIẢNG

-Ảnh nhă đăy Lao Bảo, nơi xảy ra cuộc khởi nghĩa ngăy 28 thâng 9 năm 1915 -Bản đồ hănh chính Quảng Trị

- Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị, tập1(1930-1954)

- Quảng Trị trước thềm thế kỷ XXI-Con số vă sự kiện

- Sâch giâo khoa lịch sử lớp 7, lớp 8

IV GỢI Ý THỰC HIỆN BÀI GIẢNG

1 Giới thiệu bài mới

Giáo viên tóm tắt nội dung cơ bản bài 1 và nhấn mạnh: Trên mảnh đất conngười Quảng Trị đã thể hiện truyền thống chống giặc ngoại xâm và giữ nước như thếnào?

2 Dạy và học bài mới

Mục 1-Nhân dân Quảng Trị cùng cả nước chống xâm lược dưới thời Bắc thuộc:

GV khái quát lại tình hình nước ta dưới ách đô hộ của bọn phong kiến phươngBắc và hỏi HS: Dưới sự thống trị của phong kiến phương Bắc, đời sống của nhân dân

ta như thế nào? (phần này các em đã học) Sau khi HS trả lời, GV giúp HS rút ranguyên nhân các phong trào đấu tranh của nhân dân ta lúc bấy giờ

Trên cơ sở đó, GV hỏi HS: Em nào có thể nhắc lại các phong trào đấu tranhcủa nhân dân ta thời gian này?

Dưới sự hướng dẫn và gợi ý của GV, HS sẽ trả lời đó là các phong trào đấutranh của Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng mà đỉnh cao

là chiến thắng Bạch Đằng năm 938 của Ngô Quyền Đây là một chiến thắng vĩ đạicủa dân tộc ta, chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc Đất nước giành được chủ quyền,thống nhất

- GV khẳng định: Trong cuộc đấu tranh của dân tộc chống ách đô hộ phươngBắc, nhân dân Quảng Trị chúng ta đã có những đóng góp thiết thực vào sự thắng lợichung của cả nước

- GV hỏi HS: Phong trào đấu tranh chống xâm lược thời Bắc thuộc của nhândân Quảng Trị thể hiện như thế nào?

- Dựa vào SGK, GV hướng dẫn HS trả lời: Trong cuộc khởi nghĩa Hai BàTrưng nhân dân Nhật Nam kẻ trước người sau theo thủ lĩnh địa phương nổi dậychống chính quyền đô hộ Năm 157, nhân dân Nhật Nam nổi dậy chống ách đô hộnhà Hán Trong cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan nhân dân Quảng Trị đóng góp nhiềucông sức

- GV kết luận: Trong cuộc đấu tranh chống bọn phong kiến phương Bắc, nhândân Quảng Trị chúng ta đã có những đóng góp hết sức to lớn, đã tô thêm truyền thốngđánh giặc giữ nước của dân tộc

Mục 2- Nhân dân Quảng Trị trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và phong kiến (Từ thế kỷ X đến năm 1858)

Để giúp HS hiểu rõ và nắm vững nội dung phần này, yêu cầu GV phải có sựchuẩn bị kỹ về kiến thức khái quát tình hình nước ta qua các triều đại từ sau chiếnthắng Bạch Đằng năm 938 đến giữa thế kỷ XIX.

- GV hỏi HS: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 có ý nghĩa gì?

Sau khi HS trả lời, GV hỏi tiếp:

- Từ năm 938 đến giữa thế kỷ XIX nhiệm vụ đặt ra cho nhân dân ta là gì?

Đó là sự củng cố, bảo vệ nền độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựngđất nước phát triển về mọi mặt

- GV hỏi: Để thực hiện nhiệm vụ đó, nhân dân Quảng Trị đã có những đónggóp như thế nào?

Dựa vào SGK, GV hướng dẫn HS trả lời Sau mỗi phần GV phải có sự minhhoạ cụ thể (Tham khảo thêm SGK lớp 7, lớp 8)

- GV nhấn mạnh: Những phong trào đấu tranh của nhân dân Quảng Trị giaiđoạn này đã tô thêm truyền thống hào hùng của quê hương, cùng với nhân dân cảnước bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, thống nhất đất nước

Mục 3- Nhân dân Quảng Trị trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược (Từ 1858 đến trước năm 1930)

- GV nêu rõ: Năm 1858 thực dân Pháp bắt đầu xâm lược nước ta Trong khi nhân dân cả nước đứng lên chống giặc thì triều đình nhà Nguyễn lại đi từ thoả hiệp này đến thoả hiệp khác đối với kẻ thù

- GV hỏi: Giai đoạn này nhân dân Quảng Trị đấu tranh chống thực dân Pháp như thế nào?

Đầu năm 1874, hưởng ứng chiếu "Bình Tây" của các sĩ phu Nghệ An, nhân dânQuảng Trị chống thái độ đầu hàng thoả hiệp thực dân của nhà Nguyễn Tiêu biểu lànhững trận chiến ở Dương Lệ (Triệu Thuận-Triệu Phong), An Ninh (Vĩnh Linh)

- Giáo viên nhấn mạnh: Sau vụ biến kinh thành Huế (1885), Tôn Thất Thuyếtđưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở (Cùa) làm căn cứ kháng chiến chống Pháp Giáo viênnói thêm sự đóng góp của nhân dân Quảng Trị trong phong trào Cần vương

- GV hỏi: Em nào có thể cho biết căn cứ Tân Sở (Cùa ) thuộc huyện nào củatỉnh ta hiện nay? (HS trả lời)

- GV hỏi :Hưởng ứng chiếu Cần vương, trên địa bàn tỉnh ta có các cuộc khởinghĩa nào? Ở đâu ? Do ai lãnh đạo ?(HS trả lời và xác định trên bản đồ) Tuỳ theo địabàn trường đóng ,giáo viên nêu rõ cụ thể phong trào ở địa phương mình

- GV hỏi: Vì sao phong trào này thất bại và nó có ý nghĩa gì?(HS trả lời)

- GV hỏi: Sang đầu thế kỷ XX, ở Quảng Trị có những phong trào đấu tranh nào

?

Dựa vào sách giáo khoa, giáo viên hướng dẫn học sinh trả lời và nhấn mạnh vềcuộc khởi nghĩa của 36 tù chính trị ở nhà đày Lao Bảo ngày 28 tháng 9 năm 1915(dựa vào tài liệu tham khảo, giáo viên kể vắn tắt cho học sinh nghe và dùng hình ảnh

để minh hoạ)

- GV khẳng định :Phong trào đấu tranh của nhân dân Quảng Trị sẽ được pháthuy mạnh mẽ hơn kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3-2-1930 (phầnnày chúng ta sẽ được nghiên cứu sau)

- GV: Sau khi tìm hiểu phong trào đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dânQuảng Trị qua các thời kỳ em có suy nghĩ gì về con người Quảng Trị? (Qua đó cho tathấy con người Quảng Trị rất yêu quê hương, đất nước, kiên cường, dũng cảm trongđấu tranh vì độc lập tự do của Tổ quốc, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp đấu tranhchống ngoại xâm của dân tộc)

- GV hỏi : Theo các em, để phát huy những phẩm chất đáng quý đó tráchnhiệm của mỗi một chúng ta phải làm gì?(GV hướng dẫn HS trả lời)

b.Sơ kết bài học

Gv khái quát bài học và nhấn mạnh: Là con em của quê hương Quảng Trị,chúng ta phải hết sức trân trọng và tự hào về truyền thống của cha ông, nguyện hếtsức cố gắng học tập thật tốt, khắc phục mọi khó khăn để vươn lên, sau này trở thànhnhững công dân hữu ích cho quê hương và đất nước

c Gợi ý về câu hỏi kiểm tra

-Những đóng góp của nhân dân Quảng Trị trong cuộc đấu tranh chung bảo vệnền độc lập dân tộc và thống nhất đất nước

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Hưởng ứng hịch Cần vương của vua Hàm Nghi

Trong thời gian chuẩn bị thực lực chống Pháp, nhân dân Quảng Trị đã giúpTôn Thất Thuyết và phái chủ chiến của ông xây dựng căn cứ Tân Sở (Cùa-Cam Lộ).Đông đảo thanh niên trong tỉnh tự nguyện tòng quân, lên Tân Sở luyện tập quân sự,chuẩn bị chiến đấu

Sau cuộc tập kích vào quân Pháp đóng ở Huế (4-7-1885) bị thất bại, Tôn ThấtThuyết đưa vua Hàm Nghi ra Quảng Trị Ngày 13 tháng 7 năm 1885 tại Sơn phòngTân Sở, vua Hàm Nghi hạ chiếu Cần vương vạch trần tội ác của thực dân Pháp, kêugọi nhân dân vùng lên chống Pháp cứu nước

Hưởng ứng "Hịch Cần vương",nhân dân nhiều nơi trong tỉnh dưới sự lãnh đạocủa các sĩ phu yêu nước như Lê Thế Vỹ, Hoàng Hữu Bỉnh (Triệu Phong), Khoá Bảo(Cam Lộ), Nhứt Nhuận, Đội Tề (Hải Lăng), Trương Đình Hội, Nguyễn Tự Như (GioLinh), Hoàng Văn Phúc (Vĩnh Linh) đứng lên tham gia chống Pháp Tiêu biểu hơn cả

có các ông Trương Đình Hội, Nguyễn Tự Như đã chiêu tập được nhiều nghĩa binh ởGio Linh, Vĩnh Linh, Cam Lộ và lãnh đạo nghĩa binh đánh nhau với giặc Pháp ở tỉnh

lỵ, ở đồng bằng Triệu Phong, ở Trạng Mè ( Gio Linh), ở Đò Lúc ( Vĩnh Linh) ÔngHoàng Văn Phúc, một quân nhân yêu nước đã giương cao lá có đề hai chữ "Hiếutrung", lãnh đạo nhân dân đánh giặc Pháp ở phía nam cảng Cửa Việt Tháng 6 năm

1886 nghĩa quân đã tiến công đột phá nha phủ Triệu Phong Tháng 7 năm 1886, ĐồngKhánh đã cử Nguyễn Hữu Độ hiệp lực cùng thực dân Pháp đem quân tấn công căn cứcủa nghĩa quân ở vùng rừng núi trong tỉnh thuộc các tổng Xuân Hoà, Bái Ân, An Xá,

An Định, Tam Đường; đặc biệt là tấn công vào các đồn Đệ Nhất (khe Cây Giang), ĐệNhị (Khe Chữ), Đệ Tam (Bến Me)

Trong hàng chục năm kể từ sau khi triều đình Huế đầu hàng, thực dân Phápvẫn phải huy động binh lực và sử dụng bọn Việt gian vào việc "bình định"

Ở Quảng Trị, theo đề nghị của viện Cơ mật, Đồng Khánh một mặt nhờ quânđội Pháp đánh giữ các nơi trọng yếu; mặt khác ra lệnh cho lập ở tỉnh một vệ 200người có trang bị khí giới; ở phủ huyện lập phủ đoàn, huyện đoàn Mỗi đoàn có 200người; ở tổng thành lập tổng đoàn gồm 100 dân binh, trang bị bằng giáo mác để làmnhiệm vụ bảo vệ Quảng Trị

Nhiều người yêu nước ở Quảng Trị đã bị chúng bắt bớ, giam cầm, giết hại;nhiều làng xóm bị tàn phá Việc thực dân pháp sử dụng triều đình Huế và bọn phongkiến đầu hàng chống lại Tổ quốc và nhân dân ta thời gian này càng làm nổi bật tínhchất yêu nước và chính nghĩa của phong trào Cần vương

Sau khi cuộc khởi nghĩa Phan Đình Phùng bị đàn áp,phong trào Cần vươngchấm dứt, nhiều nhà yêu nước trong cả nước nói chung, ở Quảng Trị nói riêng vẫntiếp tục nổi dậy chống Pháp cứu nước

(Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Trị-Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị, tậpI(1930-1954)-NXBChính trị Quốc gia-Hà Nội 1996-Trang 41-43)

2.Cuộc phá ngục Lao Bảo (1915)

Ở nhà đày Lao Bảo, tù chính trị bị đưa lên ngày một đông Đến năm 1915, con

số tù nhân đã lên đến 200 người Trong đó có những hội viên Việt Nam Quang PhụcHội như Liêu Thanh, Hồ Bá Kiện, Nguyễn Lê Dự, Trương Bá Kiều

Sáng ngày 28-9-1915, bọn cai và lính dẫn tù nhân đi lao động, trong đó có LiêuThanh Theo kế hoạch đã chuẩn bị từ trước, khoảng 4 giờ chiều, lúc mặt trời bắt đầuxuống núi, đoàn tù đi làm về đến cổng nhà đày Liêu Thanh người chỉ huy cuộc phá

ngục, cất cao tiếng hò “ Chim bay về núi túi rồi Anh không lo liệu còn ngồi chi đây!” Tiếng hò của Liêu Thanh cất lên như một mệnh lệnh Toàn thể anh em tù xông

vào chém tên cai và ba tên lính đang làm nhiệm vụ áp giải Cùng lúc, số tù nhân ởtrong khu nhà đày dưới sự chỉ huy của Hồ Bá Kiện nổi dậy giết lính gác, cướp 29súng, 16 lưỡi lê, 5.000 viên đạn, phá lao, nhà bưu điện, thu lương thực Một số tùnhân được phân công tìm bắt tên đồn trưởng Ki(Kird) nhưng hắn đã tẩu thoát Trongcuộc vật lộn với địch, Liêu Thanh bị thương ở đầu gối, anh em tù băng bó và thaynhau cõng anh đi theo vào rừng Cuộc nổi dậy phá ngục của 36 tù nhân chính trị LaoBảo thắng lợi Hai nhà cách mạng Liêu Thanh và Hồ Bá Kiện chỉ huy tù nhân rút vàorừng, lập căn cứ tiếp tục chiến đấu ở Ban Tạ-cha thuộc tỉnh Xavanankhẹt-Lào Khi tùnhân rút đi, tên Ki(Kird) chaỵ về tỉnh lỵ Quảng Trị báo cho công sứ Pháp biết sự việcxảy ra Được tin cấp báo, thực dân Pháp tức tốc đối phó Công sứ Pháp cử giám binhFêrê(Ferze) và thiếu uý Đagani(Degeni) dẫn 80 lính ở Huế và 40 lính ở Quảng Trịhành quân lên Lao Bảo tuy lùng

Từ ngày 30-9 đến ngày 10-10-1915, Fêrê và thiếu uý Đagani chỉ huy bọn línhlùng sục khắp các vùng xung quanh Lao Bảo Đến ngày 11/10/1915, chúng phát hiệnđược anh em tù nhân đang trú tại Ban Tạ-cha Hai bên đánh nhau một ngày quyết liệt,quân Pháp không được vào bản Sáng hôm sau(12-10), quân Pháp vào được bản thìanh em tù nhân đã rút đi từ trước

Quân Pháp tiếp tục truy lùng, đến ngày 15-10, hai bên gặp nhau tại bản Ta Loi,

tù nhân chiến đấu anh dũng, kiên cường, tiêu diệt được đội quân tiếp tế hậu cần củaquân Pháp, thu nhiều lương thực, đạn dược Cuộc chiến đấu tiếp tục diễn ra nhiềungày sau đó Nhưng dần dần, lực lượng của tù nhân ngày càng giảm sút do bị giamcầm lâu ngày nên sức khoẻ đã suy kiệt, một số người đã hy sinh, số bị giặc bắt, cóngười ốm đau Hai nhà lãnh đạo là Liêu Thanh và Hồ Bá Kiện cùng một số nghĩaquân cũng hy sinh trong chiến đấu Đến đầu tháng 11-1915, nghĩa quân bị cô lập,thiếu người chỉ huy nên cuối cùng bị thất bại

(Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Quảng Trị-Nhà đày Lao Bảo(1896-1945)-NXBChính trị Quốc gia-Hà Nội 2002-Trang56-57)

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY BÀI 3

NHÂN DÂN QUẢNG TRỊ ĐẤU TRANH GIÀNH CHÍNH QUYỀN

DƯỚI SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG(1930-1945)

(2 tiết)

Hướng dẫn giảng dạy tiết 1:

ĐẢNG BỘ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI VÀ LÃNH ĐẠOCÁCH MẠNG TRONG GIAI ĐOẠN TỪ 1930 ĐẾN TRƯỚC CÁCH MẠNGTHÁNG 8 -1945

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức: Học sinh hiểu được

- Ảnh hưởng của Nguyễn Ái Quốc đến Cách mạng Việt Nam nói chung vàphong trào Cách mạng ở Quảng Trị nói riêng

- Quá trình hình thành các tổ chức cộng sản đầu tiên ở Quảng Trị

- Sự ra đời của Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh

- Nắm khái quát những nét cơ bản nhất về phong trào cách mạng ở tỉnh ta quacác giai đoạn 1930 - 1935; 1936 - 1939; 1939 đến trớc Cách mạng tháng Tám thắnglợi

2- Tư tưởng

- Giáo dục cho học sinh lòng tự hào và yêu mến quê hương đất nước

- Luôn luôn tin tưởng ở sự lãnh đạo của Đảng

- Biết ơn những chiến sĩ cách mạng, những Đảng viên cộng sản tiền bối củaquê hương đã anh dũng chiến đấu và hy sinh vì quê hương đất nước

3- Kỷ năng

- Rèn kỷ năng phân tích, so sánh và nhận thức về lịch sử của địa phương và dântộc

- Rèn luyện kỹ năng đọc bản đồ

II NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

Do dung lượng kiến thức nhiều, nhưng giáo viên chỉ trình bày trong một tiết vìvậy cần lưu ý nêu bật những nội dung cơ bản sau:

- Sự ra đời của các tổ chức tiền thân của Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh(chú ý phân tích hoàn cảnh và ý nghĩa của sự ra đời đó)

- Nêu bật những nội dung chủ yếu của phong trào cách mạng ở tỉnh Quảng Trị

từ 1930 đến trước khi Cách mạng tháng Tám thắng lợi (phần này tập trung nêu bật vaitrò của Đảng trong quá trình lãnh đạo cách mạng, mối liên hệ giữa phong trào cáchmạng cả nước với phong trào cách mạng ở Quảng Trị )

III THIẾT BỊ, TÀI LIỆU CẦN CHO BÀI GIẢNG

- Tài liệu lịch sử địa phương của tỉnh và các huyện thị

- Tài liệu lịch sử địa phương dùng trong trường học

- Ảnh và tiểu sử các đồng chí Bí thư đầu tiên của Đảng bộ Đảng cộng sản ViệtNam tỉnh

- Bản đồ hành chính tỉnh

IV GỢI Ý THỰC HIỆN BÀI GIẢNG

1- Giới thiệu bài mới

- Giáo viên nêu sơ lược về phong trào cách mạng cả nước nói chung và QuảngTrị nói riêng trước khi Đảng ra đời

- Khi có sự ra đời của các tổ chức cách mạng, các chi bộ cộng sản đến sự thànhlập Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh, phong trào cách mạng đã chuyển sanggiai đoạn mới

Mục 1 -Sự ra đời của Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh Quảng Trị

- Giáo viên hướng dẫn học sinh nghiên cứu sách giáo khoa và trả lời câu hỏi:

Em hảy nêu ảnh hưởng cách mạng Tháng 10 Nga và những hoạt động của Nguyễn ÁiQuốc đối với cách mạng Quảng Trị trước năm 1930? Giáo viên nhấn mạnh: Phongtrào cách mạng Quảng Trị phát triển, nhiều tổ chức yêu nước ra đời như Việt Namđộc lập Đảng(tháng 6-1925), sau chuyển thành chi bộ Cách mạng Thanh niên; sự rađời của Tỉnh bộ Việt Nam cách mạng Thanh niên (cuối năm 1927), Tân Việt cáchmạng Đảng (1928) Tháng 11-1929 đến đầu năm 1930, các chi bộ cộng sản đầu tiên ởQuảng Trị được thành lập- đó là chi bộ An Tiêm, chi bộ Tường Vân ở Triệu Phong,chi bộ Tân Tường ở Cam Lộ Đó là những tổ chức tiền thân của Đảng bộ Đảng cộngsản Việt Nam tỉnh Quảng Trị

- Giáo viên hỏi: Hội nghị thành lập Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam diễn ratrong hoàn cảnh nào?

Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc tài liệu, thảo luận, sau đó chốt lại: ngày

3-2-1930 Đảng cộng sản Việt Nam ra đời Sau sự kiện trọng đại này việc xây dựng cơ sởĐảng, thành lập các chi bộ Đảng ở Quảng Trị được xúc tiến mạnh mẽ

- Giáo viên trình bày tiếp: Được sự giúp đỡ của Xứ uỷ Trung Kỳ, ngày21/4/1930, Hội nghị thành lập Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh Quảng Trịđược tiến hành tại nhà ông Nguyễn Phu ở làng Đại Hào (Triệu Đại-Triệu Phong)

- Giáo viên trình bày nội dung Hội nghị (theo sách giáo khoa)

- Giáo viên gợi ý để học sinh trả lời câu hỏi về ý nghĩa của việc thành lập Đảng

bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh sau đó chốt lại những ý sau:

- Đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của tình hình cách mạng trong tỉnh.

- Đánh dấu sự lớn mạnh của phong trào cách mạng tại tỉnh Quảng Trị

- Là kết quả của phong trào yêu nước và cách mạng diễn ra tại địa phương

- Mở ra một thời kỳ mới có Đảng lãnh đạo

Mục 2- Phong trào cách mạng ở Quảng Trị từ 1930 đến trớc Cách mạng tháng Tám năm 1945

- Giáo viên giúp học sinh hiểu rõ những nét nổi bật trong phong trào cách mạng

ở Quảng Trị giai đoạn1930-1935; 1936-1939; 1939-1945

* Phong trào cách mạng ở Quảng Trị giai đoạn 1930 - 1935

- Giáo viên nhấn mạnh là giai đoạn phong trào cách mạng Quảng Trị có sự lãnhđạo của Đảng -> có nhiều chuyển biến so với thời kỳ trước năm 1930

- Tuy bị đàn áp, khủng bố nhưng các Đảng viên cộng sản vẫn tồn tại và hoạtđộng, phong trào cách mạng vẫn được duy trì

- Nhân dân vẫn ủng hộ Đảng, tin theo Đảng và đi theo Đảng

* Phong trào dân tộc dân chủ (1936 - 1939) ở Quảng Trị

Trước hết giáo viên hướng dẫn học sinh nghiên cứu sách giáo khoa và nêu câuhỏi: Tại sao đến năm 1936 phong trào cách mạng ở Quảng Trị được phục hồi?

- Giáo viên tiếp tục gợi ý để học sinh trả lời câu hỏi: Em có nhận xét gì vềphong trào dân tộc dân chủ 1936-1939 ở Quảng Trị? (Phong trào phát triển dướinhiều hình thức, thu hút mọi tầng lớp nhân dân tham gia với nhiều phong trào tiêubiểu)

- Giáo viên dựa vào tài liệu tham khảo để nói thêm về phong trào chống thuế

và phong trào đón Gô-đa ở Quảng Trị (Tuỳ theo thời gian và địa phương nơi trườngđóng để khai thác và mở rộng kiến thức)

* Phong trào cách mạng ở Quảng Trị từ 1939 đến trước Cách mạng tháng Tám năm 1945

- Giáo viên hướng dẫn học sinh dựa vào tài liệu sách giáo khoa để lần lượt trảlời câu hỏi sau:

+ Tại sao từ cuối năm 1939 các tổ chức Đảng và các đoàn thể nhân dân ởQuảng Trị phải chuyển vào hoạt động bí mật-bất hợp pháp ( Phong trào cách mạng ởQuảng Trị trong giai đoạn này có nhiều khó khăn do sự khủng bố dã man của thựcdân Pháp -> Tỉnh uỷ chuyển các hoạt động sang bí mật)

+ Sự chuyển hướng vào hoạt động bí mật của Tỉnh uỷ có tác dụng gì? (tránhđược tổn thất, lực lượng cách mạng được bảo vệ)

+ Phong trào cách mạng ở Quảng Trị từ năm 1940 đến trước cách mạng ThángTám năm 1945 diễn ra như thế nào? (Học sinh dựa vào sách giáo khoa để trả lời).

- Giáo viên nhấn mạnh: Đến năm 1944, do hoảng sợ trước phong trào cách

mạng địch tập trung lực lượng đàn áp, nhiều cán bộ, đảng viên bị bắt, phong trào ởQuảng Trị tạm thời lắng xuống nhưng Đảng vẫn tiếp tục hoạt động, nhân dân vẫn tintưởng hăng hái theo Đảng, phong trào chuẩn bị cho một giai đoạn mới cao hơn

b Sơ kết bài học

- Giáo viên cần khái quát sự phát triển của phong trào cách mạng ở Quảng Trị

từ khi có Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh đời ra đời -> khẳng định vai trò lãnhđạo của Đảng

- HS làm bài tập ( nếu còn thời gian hoặc về nhà)

Lập bảng thống kê về phong trào cách mạng của nhân dân Quảng Trị qua cácgiai đoạn

Thời gian Hình thức đấu tranh Các phong trào tiêu biểu 1930-1935

1936-1939

1939-1945

- Trong giai đoạn từ 1930 đến 1939 phong trào bị địch tăng cường khủng bố,đàn áp nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng phong trào vẫn tồn tại và phát triển, nhândân tin tưởng sự lãnh đạo của Đảng

c Gợi ý câu hỏi kiểm tra

1. Quá trình thành lập Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh Quảng Trị đãdiễn ra như thế nào?

2. Ý nghĩa của sự ra đời Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh Quảng Trị

3. Thử phân tích vai trò của Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnh Quảng Trịđối với phong trào cách mạng ở tỉnh từ 1930 đến trước Cách mạng tháng Tám năm1945

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

Về Hội nghị thành lập Tỉnh uỷ chính thức.

Đầu tháng 10 -1930, do đường dây liên lạc giữa Thừa Thiên với Quảng Trị bị

vỡ, hai đồng chí Lê Thế Tiết và Nguyễn Hữu Mão bị địch bắt Tỉnh uỷ lâm thời chỉcòn lại đồng chí Trần Hữu Dực tiếp tục hoạt động Trong tình hình khó khăn, bị mấtliên lạc với Xứ ủy, hoạt động của Đảng bộ có bị gián đoạn trong một thời gian ngắnlại tiếp tục khôi phục và phát triển Tháng 11-1930, Xứ uỷ Trung Kỳ cử đồng chíNguyễn Nhuệ, xứ uỷ viên vào phụ trách Quảng Trị Đến Quảng Trị đồng chí Nguyễn

Nhuệ thay mặt xứ uỷ Trung Kỳ triệu tập hội nghị tại Tân Tường (Cam Lộ) để thànhlập Tỉnh uỷ chính thức.

Tỉnh uỷ chính thức được Hội nghị cử ra 5 đồng chí:

- Trần Hữu Dực - Bí thư kiêm công tác tuyên truyền

- Đoàn Bá Thừa (tức Đoàn Minh Thí) phụ trách tài chính và cổ động

Hội nghị Tỉnh uỷ quyết định ra tờ báo Tiến Lên làm cơ quan tuyên truyền củaĐảng bộ và tờ Bạn Dân Cày, sau đổi thành Mặt trận đỏ (có phụ trang nói về phụ nữ)phát hành trong các hội quần chúng

(Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Trị- Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị tập I (1930 - 1954)-Nhà xuất bản chính trị Quốc gia-Hà Nội 1996- trang 75, 76).

Bài đọc thêm

2 Phong trào "đấu tranh chống thuế" ở Quảng Trị

Đầu năm 1937, tình trạng mất mùa đã xảy ra nghiêm trọng trong toàn tỉnh làmcho đời sống của nông dân hết sức khó khăn Trong lúc đó chính phủ lại thúc ép thuthuế làm cho đại bộ phận nông dân khắp nơi lo lắng về việc nộp thuế Trước tình hình

đó, Tỉnh ủy ra nghị quyết về "đấu tranh chống thuế" Thực hiện nghị quyết đó, dưới

sự chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, khoảng 100 làng trong tổng số 480 làng ở vùng đồngbằng trong tỉnh đã lợi dụng các cuộc họp làng, đưa yêu sách đòi miễn thuế, hoãnthuế, tổ chức lấy chữ ký vào đơn xin miễn thuế, hoãn thuế, rồi tổ chức các đoàn đạibiểu 30- 50 người, 100 người lần lượt kéo lên các phủ lỵ, tỉnh lỵ đưa đơn xin miễnthuế, hoãn thuế Có một số nơi như nhân dân vùng Gia Đẳng (Triệu Phong), XuânLộc (Gio Linh) không chịu nộp thuế Ngày 22-7-1937, Đảng bộ Vĩnh Linh rải truyềnđơn đòi miễn thuế, đòi để dân nộp thuế hai kỳ, đòi trả tự do cho những người bị bắt.Sôi nổi và liên tục hơn cả là cuộc đấu tranh của nhân dân tổng An Thái đòi quận côngNguyễn Hữu Bài phải bỏ độc quyền rừng núi Cuộc đấu tranh nổ ra từ tháng 3-1937

và kéo dài cho hết tháng 10 - 1937 Kết quả, nhân dân tổng An Thái huyện Hải Lăng

đã buộc Nguyễn Hữu Bài phải giảm thuế cửa rừng và để cho nhân dân trong vùng tự

do vào rừng cắt tranh, hái củi, đốt than

Qua cuộc đấu tranh đòi giảm thuế, hoãn thuế, đã lôi kéo và phân hóa một bộphận phú nông, địa chủ nhỏ với bọn nắm giữ chính quyền địa phương Các hình thứcđấu tranh ôn hòa, hợp pháp xuất hiện ngày càng nhiều, lôi kéo đông đảo nông dântham gia, các báo chí ở địa phương đã đưa tin cổ vũ kịp thời, phản ánh, hướng dẫn vànêu lên kinh nghiệm của các cuộc đấu tranh chống sưu thuế của nhân dân trong tỉnh

(Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Trị-Lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Trị, tập I(1930-1954)-NXBChính trị Quốc gia-Hà Nội 1996-Trang 124,125)

3 Phong trào đón Gô Đa ở Quảng Trị

* Ở phủ Triệu Phong, Hải Lăng

Đầu năm 1937, Pháp cử một phái đoàn do Gô Đa dẫn đầu sang điều tra tình

hình Đông Dương, được tin đó, tại phủ Triệu Phong dưới sự chỉ đạo của đồng chí LêDuẩn, nhóm cựu chính trị phạm của phủ đã làm đơn gửi cho tri phủ huyện đòi đượcđón tiếp Gô Đa để đề đạt những nguyện vọng của quần chúng nhân dân Để giamchân cựu chính trị phạm một cách khéo léo, tri phủ Triệu Phong được sự tiếp tay củathực dân Pháp đã mời các cựu chính trị phạm nổi dậy của Quảng Trị về tại phủ đườngTriệu phong để thảo luận dân nguyện Trước tình hình đó, đồng chí Lê Duẩn đã tìmcách báo cho đồng chí Trần Công Khanh ở Vĩnh Linh và chỉ thị phải tổ chức mộtcuộc biểu tình vào Triệu Phong để ủng hộ phong trào đấu tranh ở đây

Sáng ngày 20-2-1937, phủ ủy Vĩnh Linh đã huy động lực lượng quần chúngkhoảng 4000 người tuần hành theo ba hướng kéo về phủ đường Triệu Phong Ngày21-2-1937, cả ba cánh của đoàn biểu tình đã đến bến đò chợ Sãi (Triệu Phong) hợplực với quần chúng Triệu Phong, Hải Lăng họp mít tinh tại thị xã Quảng Trị để thảodân nguyện, sau đó kéo về mít tinh tại chợ Sãi thành lập ban vận động đón Gô Đa củatỉnh do đồng chí Lê Duẩn làm trưởng đoàn

Sau đó, đoàn mít tinh hô vang khẩu hiệu và trở về địa phương Đến ngày

26-2-1937 Gô Đa từ Hà Nội vào Huế dừng lại tại giáo đường Quảng Trị, gần 600 ngườithay mặt cho hàng vạn nhân dân Triệu Phong, Hải Lăng, do đồng chí Lê Duẩn dẫnđầu kéo đến tận giáo đường Quảng Trị gặp Gô Đa Đồng chí Lê Duẩn thay mặt đoànbiểu tình phát biểu ý kiến về tình hình dân chúng ở Quảng Trị đưa yêu sách của đôngđảo nhân dân lao động Đoàn biểu tình đã trao cho Gô Đa nhiều bản dân nguyện

(Ban chấp hành Đảng bộ huyện Triệu Phong-Lịch sử Đảng bộ huyện Triệu Phong(1930-1975)-Trang 44,45)

* Ở Vĩnh Linh

Ngày 22- 4-1937, được tin Gô Đa từ Hà Nội đang trên đường vào Huế nghỉ lạiqua đêm ở Cửa Tùng, ban vận động toàn tỉnh quyết định sẽ tổ chức đón tiếp Gô Đa

thật rầm rộ tại Hiền Lương 8 giờ sáng ngày 26-2-1937, xe của đại sứ Gô Đa và đoàntùy tùng vừa lên khỏi ngã ba đoạn vào quốc lộ I vào Vĩnh Thành thì phải dừng lạitrước một rừng cờ và biểu ngữ xếp thành hàng đứng chật hai bên đường Từ bến đò

hiền Lương về Cửa Tùng ước chừng 15.000 người hô vang khẩu hiệu : Hoan hô Gô

Đa Mặt trận bình dân muôn năm ! Thả hết tù chính trị ! Bỏ thuế thân, giảm thuế điền thổ! Ban hành tự do dân chủ !

Gô Đa xuống xe, bắt tay Trần Công Khanh, đại biểu đoàn biểu tình và nóichuyện với quần chúng Thay mặt quần chúng Vĩnh Linh, đồng chí Trần Công Khanhchào mừng ông Gô Đa, nói lên nguyện vọng của nhân dân và trao bản dân nguyện

Đứng giữa đoàn biểu tình, Gô Đa pháp biểu ý kiến đại ý "nhân danh là đại biểu Chính phủ bình dân Pháp và cá nhân, tôi cám ơn nhân dân VĩnhLlinh, và Gio Linh đã đón tiếp tôi long trọng và thân mật, tôi xin nhận tất cả các lời chào mừng của các bạn cùng những nguyện vọng tha thiết và chính đáng của các bạn Nhân dân Pháp luôn ủng hộ các bạn song muốn thực hiện được nguyện vọng của mình, chính các bạn phải tự đấu tranh để giành lấy được nguyện vọng Bổn phận của chúng tôi là thu nhặt nguyện vọng của các bạn về cho nhân dân và cho chính phủ Pháp Tôi tin tưởng nhân dân Pháp sẽ tích cực ủng hộ các bạn đòi cho được những yêu sách ấy

Thay mặt cho nhân dân Vĩnh Linh, đồng chí Trần Công Khanh đáp lời bằngtiếng Pháp tỏ lòng cám ơn, rồi đưa nguyện vọng của nhân dân cho Gô Đa Gô Đa bắttay thân mật các đồng chí đại diện của ta, vẫy tay chào tạm biệt rồi lên xe Cuộc biểutình thắng lợi một cách tốt đẹp

(Ban chấp hành Đảng bộ huyện Vĩnh Linh-Lịch sử Đảng bộ và nhân dân huyện Vĩnh Linh(1930-1975)-1994-Trang 40)

* Ở Cam Lộ

"Ở Cam Lộ, mặc dù bọn thống trị ở địa phương đã có lệnh triệu tập trước cácchính trị phạm, quản chế không cho đón tiếp Gô Đa và cấm quần chúng tham gia.Giấy báo của ban vận động gửi về địa phương để chuẩn bi đón Gô Đa bị bọn hương

lý ém nhẹm nhưng từ sáng sớm 26-2, hàng ngàn quần chúng với đầy đủ băng cờ,biểu ngữ, có mặt ở hai địa điểm đã quy định Thấy quần chúng gương cao biểu ngữđứng chật hai bên đường số 1, bọn thống trị quá lo sợ tìm cách bịt kín tin này Khi Gô

Đa đến Đông Hà, chúng không dừng lại ở đó "tiếp" quần chúng Lúc Gô Đa đi rồi, đồng

chí Hồ Xuân Lưu đứng lên diễn thuyết Quần chúng biểu tình hô vang các khẩu hiệuvới nội dung: Chống sưu cao thuế nặng, đòi các quyền tự do dân chủ, dân sinh Sau

đó đoàn biểu tình kéo lên huyện đường Cam Lộ biểu dương lực lượng, đưa nguyệnvọng lên quan huyện đòi miễn sưu thuế, cấm bắt dân ngủ tập trung tại huyện đường

Cuối cùng đoàn biểu tình phân công về các làng, xã, biểu dương lực lượng tinh thầntrước khi giải tán về nhà.

(Ban chấp hành Đảng bộ thị xã Đông Hà-Lịch sử Đảng bộ thị xã Đông Hà(1930-1999)-NXBChính trị Quốc gia-Hà nội 2000-Trang 80)

* Ở Gio Linh

Ở Gio Linh, dưới sự lãnh đạo của ban vận động đón Gô-đa của tỉnh, các đồngchí chính trị phạm và cốt cán trong huyện đã phân công nhau về từng địa phươngtuyên truyền, nói rõ chính sách áp bức bóc lột của thực dân, phong kiến, nổi thốngkhổ của nhân dân, qua đó mà huy động nhân dân đón Gô Đa, đưa dân nguyện, yêucầu cải cách dân sinh, dân chủ ở Đông Dương.Bọn địch dấu ngày giờ cuộc hành trìnhcủa phái đoàn Gô Đa nên ở Vĩnh Linh và Gio Linh ta không rõ phái đoàn đến địaphương vào lúc nào Do vậy, ngày 23-2-1937, các cựu chính trị phạm đã huy độngđược hơn 300 người, hầu hết là thanh niên khỏe mạnh ở các làng, xã lân cận như Tân

Hà, Tân Lịch, Lễ Môn, Hà Thượng, Lạc Tân rầm rộ kéo nhau về Dốc Miếu dự míttinh Không gặp được Gô-đa, số người này phải ở lại chờ hôm sau Các đồng chí cốtcán về ngay địa phương mình phụ trách để tiếp tục huy động quần chúng biểu tình,mít tinh tại địa điểm cũ

Sáng ngày 24-2-1937, đoàn biểu tình của Gio Linh có 2 cánh: Một cánh gồmdân chúìng ở 2 bên quốc lộ 1A thuộc tổng An Xá do đồng chí Cổ Tuế chỉ đạo kéođến; một cánh từ sông Bến Ngự kéo lên gồm dân chúng các làng Lại An, Phước Thị,Lâm Xuân, Hoàng Hà, Nhĩ Trung, Nhĩ Thượng do đồng chí Trần Trằm phụ trách

Từ sáng sớm đến trưa, đoàn biểu tình càng đi càng dài, có thêm 300 quần chúng gianhập Riêng nhân dân Mai Xá dùng thuyền chở 150 người vào thẳng Triệu Phong.Song các đoàn biểu tình không gặp được Gô- Đa, vì ông ta không đi theo lịch trình đãđược thông báo, do đó chỉ có quần chúng Lễ Môn, Kinh Môn, Hai Chữ, Thủy Bạn,Xuân hòa kéo ra nhập với nhân dân Vĩnh Linh, tạo thành một cuộc biểu tình rầm rộvới 15000 quần chúng đón Gô-đa, đưa dân nguyện tại bến đò Hiền Lương vào ngày26-2-1937

(Ban chấp hành Đảng bộ huyện Gio Linh - Lịch sử Đảng bộ huyện Gio Linh (1930-1975)-trang40-41)

4 Truyền đơn chống nạn cướp lúa tại Đông Hà và Triệu Phong ngày 1941

17-9-"Hỡi anh em quốc dân đồng bào !Hỡi các tài gia phú hào!

Chính phủ bước tới nấc thang cuối cùng của sự ăn cướp sau khi đã cướp tiền, bạc,vàng của các tài gia, chúng lại cướp lúa

Ăn cướp lúa !Chính phủ đã giật bát cơm nuôi sống chúng ta.

Ăn cướp lúa ! Chính phủ làm cho các tài gia bị nghèo nàn, phá sản

Ăn cướp lúa ! Chính phủ sẽ làm cho toàn thể dân chúng sẽ không có lúa gạo

để mua, để vay mượn, giá lúa gạo sẽ lên cao, chúng ta sẽ chết đói

Không thể ngồi im chờ chết, anh chị em hãy đứng lên quyết liệt đấu tranh.Chống chính sách cướp lúa !

Đả đảo lũ ăn cướp là đế quốc cướp nước và bọn vua quan phản bội "

( Đảng cộng sản Đông Dương)

(Ban chấp hành Đảng bộtỉnh Quảng Trị - Lịch sử Đảng bộtỉnh Quảng Trị, tập

I (1930-1975)-NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1996 Trang )

Hứớng dẫn giảng dạy tiết 2

CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 Ở QUẢNG TRỊ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1- Kiến thức

Học sinh nắm được:

- Khi tình hình trong nước và thế giới có nhiều chuyển biến, thời cơ cách mạng

đã xuất hiện, Đảng bộ Quảng Trị đã biết nắm lấy thời cơ, phát lệnh khởi nghĩa giànhchính quyền trong toàn tỉnh

- Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Quảng Trị, khởi nghĩa giành chính quyền ởQuảng Trị đã diễn ra thắng lợi nhanh chóng

- Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của cách mạng Tháng Tám ở QuảngTrị

II NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

- Khi giảng dạy cần lưu ý ngoài việc trình bày theo thứ tự, cần gắn quá trìnhdiễn biến của cách mạng tháng Tám ở Quảng Trị với tiến trình cách mạng của cả n-ước trong cùng thời kỳ (Lịch sử của từng địa phương không tách biệt với Lịch sử dântộc)

- Qua diễn biến của cách mạng cần làm rõ mọi chủ trương, đường lối của Đảng

bộ Quảng Trị trong thời kỳ này đều được các Hội nghị của TW Đảng soi đường chỉlối

- Khai thác, phân tích nguyên nhân, ý nghĩa thắng lợi của cách mạng thángTám ở Quảng Trị

III THIẾT BỊ, TÀI LIỆU CẦN CHO BÀI GIẢNG

- Bản đồ Quảng Trị.

- Lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Trị, tập I (1930 - 1945)

- Lịch sử Đảng bộ các huyện, thị

IV GỢI Ý THỰC HIỆN BÀI GIẢNG

1 Giới thiệu bài mới

Giáo viên có thể nêu lại sự ra đời của Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉnhQuảng Trị để từ đó cho học sinh thấy được với sự ra đời của Đảng, phong trào cáchmạng ở tỉnh ta có những bước chuyển biến, từ những bước phát triển đó đã dẫn đến

sự thắng lợi của Đảng trong việc lãnh đạo thành công đối với cách mạng tháng Támnăm 1945 ở Quảng Trị góp phần vào thắng lợi chung trong cả nước

2 Dạy và học bài mới

Mục 1-Tình hình Quảng trị trước Cách mạng tháng Tám năm 1945

Phần này giáo viên gợi ý, hướng dẫn sinh trả lời câu hỏi: Em hãy nêu nhữngnét cơ bản của tình hình Quảng Trị sau ngày Nhật đảo chính Pháp? Học sinh dựa vàotài liệu sách giáo khoa để trả lời, giáo viên chốt lại: Nhật vào Quảng Trị lập chínhquyền bù nhìn Phan Văn Hy, tăng cường chính sách bốc lột về kinh tế, làm đời sốngnhân dân trong tỉnh vô cùng khổ cực ý thức giác ngộ của quần chúng nhân dân ngàycàng cao

Mục 2- Khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám ở Quảng Trị

GV: Theo em sự kiện nào mở màn cho khởi nghĩa giành chính quyền ở QuảngTrị?

- 1 giờ ngày 23-8-1945 lực lượng tự vệ ở thị xã Quảng Trị chiếm lĩnh nhiều vịtrí được phân công

- 5 giờ ngày 23-8-1945 cuộc tổng khởi nghĩa cướp chính quyền ở thị xã tỉnh lỵQuảng Trị kiết thúc thắng lợi

- 9 giờ này 23/8/1945 đồng chí Trần Hữu Dực thay mặt Uỷ ban khởi nghĩatuyên bố xoá bỏ chính quyền bù nhìn, thành lập Uỷ ban nhân dân cách mạng lâm thờitỉnh

(Giáo viên gợi ý phân tích cho học sinh trả lời câu hỏi: Việc giành thắng lợi ởthị xã tỉnh lỵ có ý nghĩa gì đối với phong trào ở các địa phương còn lại?)

- Cách mạng đã lan nhanh khắp các huyện thị còn lại và đến ngày 25-8 cáchmạng thắng lợi hoàn toàn tại Quảng Trị

(Giáo viên kết hợp tài liệu giảng dạy và tài liệu lịch sử địa phương để liên hệkhông khí khởi nghĩa ở từng địa phương, trên cơ sở đó gợi ý để học sinh trả lời đượccâu hỏi: Hình thức khởi nghĩa chủ yếu ở các huyện, thị và ở tỉnh?)

Mục 3 -Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám

ở Quảng Trị

Nguyên nhân thắng lợi

(Cho học sinh suy nghĩ trả lời, sau đó giáo viên nhận xét và chốt lại nhữngnguyên nhân chính:

+ Tình hình trong nước và địa phương có nhiều thuận lợi

+ Đảng bộ địa phương đã biến nắm thời cơ chuẩn bị đầy đủ mọi mặt,phát động được toàn dân nổi dậy ) (đây là nguyên nhân cơ bản)

+ Đảng đã vận dụng đúng đắn, sáng tạo đường lối khởi nghĩa của Đảng

và điều kiện cụ thể ở địa phương

Ý nghĩa lịch sử: Giáo viên cho học sinh nghiên cứu sách giáo khoa, thảo luận

HS làm việc với phiếu học tập ( theo nhóm và cá nhân)

Lập bảng thống kê về cách mạng tháng Tám ở Quảng Trị

Thời gian Địa phương giành chính quyền

c Gợi ý câu hỏi kiểm tra

1) Nêu một số nét chính về tình hình ở Quảng Trị trước cách mạng tháng Tám năm 1945.

2) Diễn biến, nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng Tắm ở Quảng Trị.

3) Bài tập về nhà: Hãy sưu tầm những mẩu chuyện về cách mạng tháng Tám ở địa phương em.

4) Nhận xét của em về khởi nghĩa giành chính quyền trong cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Quảng Trị (về thời cơ, lực lượng tham gia).

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Về hội nghị thống nhất lực lượng cách mạng trong

toàn tỉnh và bàn việc khởi nghĩa

Ngày 18/8/1945 Hội nghị toàn tỉnh được triệu tập tại làng Phước Lễ nhằmthống nhất lực lượng cách mạng trong tỉnh và bàn việc khởi nghĩa Hội nghị có đông

đủ đại biểu các phủ, huyện trong tỉnh tham dự

Hội nghị đã nghe các phủ, huyện báo cáo tình hình và phong trào cách mạngtừng nơi, tình hình các đoàn thể cứu quốc, cơ sở của Mặt trận Việt Minh, tình hình

xây dựng lực lượng vũ trang, việc rèn, sắm vũ khí, thái độ của các tầng lớp nhândân

Hội nghị nhận định phong trào cách mạng trong tỉnh đã ở giai đoạn trực tiếpcách mạng, nhiệm vụ của Đảng bộ là phải gấp rút chuẩn bị các mặt để tiến lên vũtrang giành chính quyền Hội nghị nhận định và phân tích thái độ của quân đội Nhậttrong tỉnh, sau khi Nhật đầu hàng, tuy số lượng của chúng khá đông, thái độ còn hunghăng nhưng chúng là quân đội bại trận, không có khả năng chống phá cách mạng

Hội nghị nhận định: Chính quyền Phan Văn Hy là con đẻ của phát xít Nhật mớilập nên, chả làm được trò trống gì đã bất lực về chính trị nay đang bại hoại về tinhthần, tê liệt về tổ chức, chúng sẵn sàng đầu hàng cách mạng nên thái độ của ta đối vớibọn này là thuyết phục, cảm hoá, lôi kéo

Về lực lượng bảo an binh lực lượng quân đội duy nhất của chính phủ bù nhìnkhông còn tinh thần cầm súng chống lại cách mạng, vì đại bộ phận binh sĩ và một sốlớn sĩ quan đã được tuyên truyền về chính sách của Việt Minh, đã ngã theo cáchmạng, nên chủ trương cần nắm lực lượng này Hội nghị nhấn mạnh cần tăng cườngvận động số sĩ quan và binh lính còn do dự, để lực lượng bảo an binh có ích cho cáchmạng trong giờ khởi nghĩa

Hội nghị đã quyết tâm nhanh chóng phát động quần chúng đứng lên giành chođược chính quyền Giữa lúc đó đồng chí Trần Hữu Dực và đồng chí Đặng Thí đi dựHội nghị thành lập Xứ uỷ, nhưng do tình hình cấp bách, Hội nghị tạm hoãn, đã kịpthời trở về và truyền lệnh khởi nghĩa của Trung ương cho Hội nghị

Hội nghị nhấn mạnh thêm tầm quan trọng của việc khởi nghĩa vũ trang, quyếttâm giành cho được chính quyền về tay cách mạng

Hội nghị nhấn mạnh bất cứ trong tình thế nào cũng phải phát động quần chúng cách mạng khởi nghĩa giành chính quyền, không được do dự, phải chớp lấy thời cơ, sẵn sàng tấn công vào kẻ địch để chiến thắng.

Hội nghị quyết định tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong toàn tỉnh dự địnhkhoảng từ 21-8 đến 25-8-1945

Về kế hoạch khởi nghĩa, lực lượng cách mạng của phủ, huyện nào phụ trách thìphủ, huyện đó tự chịu trách nhiệm trước kế hoạch của mình Còn việc khởi nghĩa ởtỉnh, chủ yếu giao cho lực lượng cách mạng của phủ Triệu Phong là một số xã củaphủ Hải Lăng hợp với nhân dân nội thị

Hội nghị đã cử ngay Uỷ ban khởi nghĩa của tỉnh để lãnh đạo cuộc khởi nghĩatrong tỉnh sắp tới Hội nghị đã bầu các đồng chí Trần Hữu Dực, Đặng Thí, Hoàng Thị

ái, Lê Vụ và Nguyễn Hữu Khiếu vào Uỷ ban khởi nghĩa

Hội nghị vừa bế mạc thì trời tảng sáng Các đại biểu dự hội nghị nhanh chóngtoả về các địa phương, truyền đạt lệnh tổng khởi nghĩa cho cán bộ, đảng viên và quầnchúng nhân dân đang ngóng chờ từng giờ từng phút

(Ban chấp hành Đảng bộ Tỉnh Quảng Trị-Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị tập I (1930 - 1954)-NXBChính trị Quốc gia năm -Hà Nội 1996 - Trang 189, 191, 192).

2 Khởi nghĩa giành chính quyền trong cách mạng Tháng Tám ở các Phủ, huyện lỵ

Đoàn đại biểu được nhân dân thị xã ủng hộ và tham gia càng về sau càng đônghơn làm khí thế cách mạng mỗi lúc một sôi nổi, mạnh mẽ Sau đó, các đội tự vệ vũtrang trở về nơi tập kết, cán bộ trong thị xã tiếp tục mít tinh, diễn thuyết Sau 23 giờđêm 22 sáng ngày 23-8-1945, lệnh khởi nghĩa được phát ra, các mũi tập kết biểu tìnhkéo vào thị xã tỉnh lỵ, hô vang khẩu hiệu cách mạng Trong đêm hôm đó cùng với lựclượng ở tổng An Thái, Văn Vận, ta đã giành thắng lợi trong khởi nghĩa ở thị xã tỉnh lỵQuảng Trị

Cùng lúc lực lượng được phân công khởi nghĩa ở phủ Triệu Phong, sau khinhận được lệnh tổng khởi nghĩa, sau 23 giờ đêm ngày 22-8-1945 đã giành chínhquyền tại phủ nhanh gọn Sáng 23-8-1945, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời phủđược thành lập do đồng chí Hồ Ngọc Tích làm chủ tịch, ra mắt trước hàng vạn nhândân

* Ở Hải Lăng

Sau hội nghị cán bộ tỉnh, hội nghị cán bộ phủ đã được tổ chức taị làng PhúLong để quán triệt chủ trương khởi nghĩa và thành lập Ủy ban khởi nghĩa phủ doNguyễn Bá Sam làm Chủ tịch Dưới sự lãnh đạo của Ủy ban khởi nghĩa phủ, chiềutối ngày 22-8-1945, lực lượng quần chúng ở các tổng đã chia thành hai đoàn tập trungtrước nhà thờ Hội Yên Đại đội tự vệ chiến đấu của chiến khu phủ chia thành hai bộphận: Một bộ phận (1 trung đội) cùng tham gia với các đoàn biểu tình, một bộ phậnkhác (2 trung độị) cùng với một số thanh niên có vũ trang bí mật bố trí sát phủ đường

Khoảng 24 giờ ngày 22-8-1945, hàng vạn quần chúng ở các điạ điểm tập trungvới đội ngũ chỉnh tề, được trang bị bằng các loại vũ khí thô sơ tiến vào phủ lỵ Đúng

2 giờ ngày 23-8-1945, Ủy ban khởi nghĩa phủ phát lệnh khởi nghĩa Lực lượng tự vệ

bố trí sẵn chung quanh phủ lỵ nhanh chóng phối hợp với lực lượng cách mạng củaquần chúng xông vào chiếm phủ lỵ Tri phủ Dương Đình Nguyên cùng nhau lại và 5lính bảo an chấp hành theo lệnh của Ủy ban khởi nghĩa cầm cờ Việt minh ra đứngtrước phủ đường cúi đầu chào nhân dân và xin giao chính quyền cho Ủy ban khởinghĩa, tiểu đội bảo an xin nộp toàn bộ vũ khí, hồ sơ tài liệu Ủy ban nhân dân cáchmạng lâm thời của phủ được thành lập do ông Nguyễn Quýnh làm chủ tịch

* Ở Gio Linh

Đúng 8 giờ sáng ngày 22-8-1945, hàng ngàn quần chúng và tự vệ chiến đấucủa hai tổng An Xá, An Mỹ Hạ được trang bị bằng các loại vũ khí thô sơ tự tạo,gương cao băng cờ, khẩu hiệu cách mạng rầm rập từ các hướng từ vùng biển lên, từMai Xá, Lâm Xuân, Vinh Quang thượng, Vinh Quang hạ kéo về hợp lực với lựclượng cách mạng của các làng Hà Thượng, Hà Trung, Lan Đình, Lạc Tân, LễMôn kéo vào huyện lỵ, tuần hành thị uy, hô vang các khẩu hiệu: Mặt trận Việt Minhmuôn năm! Việt Nam Độc Lập muôn năm ! Đả đảo chính phủ bù nhìn Bảo Đại - Trần

Trọng Kim ! " trước rừng cờ, rừng người, rừng gươm cộng với tiếng thét "đả đảo" tiêïng hô khẩu hiệu huyên náo cả một vùng trời, huyện trưởng Hồ Đức Liêm từ trong công đường khăn đen, áo dài, tay vịn cửa ra vào, người béo như bị thịt, đứng không vững run run, mặt mày xanh tái, nói không ra lời; " Xin giao chính quyền cho Việt minh ạ ".Vì chưa chủ trương tiếp nhận chính quyền hôm đó nên Ủy ban khởi nghĩa

huyện cho phép huyện đường chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu, súng đạn, tiền bạc condấu để nộp cho chính quyền cách mạng Đoàn biểu tình diễu hành qua chợ Cầu, dọctheo quốc lộ 1, Sở Chè rồi trở về vị trí cũ đợi lệnh

8 giờ tối ngày 23-8-1945, đông đảo quần chúng khắp nơi trong huyện kéo lên

bổ sung cho đoàn biểu tình, sẵn sàng đợi lệnh tiến chiếm huyện đường và các côngsở

4 giờ sáng ngày 23-8-1945, cánh quân thứ nhất gồm lực lượng quần chúng và

tự vệ miền tây ào ạt kéo về huyện lỵ nhanh chóng chiếm huyện đường, tước vũ khícủa địch Cánh quân thứ hai gồm quần chúng và tự vệ An Xá, An Mỹ Hạ được chialàm 3 bộ phận vượt cầu Bến Sanh kéo vào huyện lỵ yểm trợ cánh quân thứ nhất, kiểmsoát dọc đường từ ngã 3 Cây Sanh, vào Chợ Cầu, chiếm nhà ga Hà Thanh và chiếm

Sở Chè, Sở Canh Nông Sau 3 tiếng đồng hồ, các điểm trọng yếu trong huyện đều dolực lượng khởi nghĩa làm chủ, kiểm soát toàn bộ tình hình

Đúng 8 giờ ngày 23-8-1945, Ủy ban khởi nghiã đã tổ chức một cuộc mít tinhlớn tại huyện đường để chào mừng thắng lợi của cuộc khởi nghiã, chào mừng Ủy bannhân cách mạng do đồng chí Nguyễn Đăng Khoa làm chủ tịch

* Ở Cam Lộ

Sau khi gấp rút chuẩn bị về mọi mặt, Ủy ban khởi nghiã huyện dự định đêm22-8-1945 tổ chức quần chúng tự vệ tuyên truyền vũ trang để sáng 23-8 cướp chínhquyền Nhưng đến ngày 23/8 mới liên lạc được với lực lượng cách mạng ở hai tổng

An Lộc và Mai Lộc nên Ủy ban Khởi nghiã định ngày khởi nghiã ở huyện lỵ vàosáng ngày 24-8 Trước giờ khởi nghĩa, đồng chí Hồ Chọe được giao nhiệm vụ thươnglượng với Nhật đóng ở Cam Lộ, hưá sẽ đảm bảo an toàn cho họ, nếu họ không canthiệp vào nội bộ của ta Số bảo an binh cũng được ta giác ngộ từ trước nên họ cũngngã về với nhân dân

4 giờ ngày 24-8-1945, quần chúng cách mạng tổng Cam Vũ có lực lượng tự vệchiến đấu tập trung ở phía bắc cầu Đuồi Quần chúng cách mạng ở các làng phía tâybắc huyện lỵ với đội ngũ chỉnh tề, rầm rập tiến về huyện đường theo giờ quy địnhcủa Ủy ban khởi nghiã Hàng ngàn quần chúng cách mạng có lực lượng tự vệ làmnòng cốt đã tập kết sẵn sàng ở sân vận động huyên và đúng 6h ngày 24-8, tất cả tiếnvào huyện đường Theo lệnh của Ủy ban khởi nghĩa, tri huyện Huỳnh Khắc Thẩmmang theo ấn triện, chìa khóa, sổ sách, công văn ra đứng trước công đường xin traocho chính quyền cách mạng

Cùng lúc đó hàng ngàn quần chúng cách mạng của tổng An Lạc đã tập kết ởngã Tư Sòng, tiến theo đường 71 lên huyện lỵ Cam Lộ Ở phía tây nam huyện lỵ, hơn

2000 quần chúng ở tổng Mai Lộc (vùng Cùa) bừng bừng khí thế kéo ra huyện lỵ thamgia khởi nghiã, chứng kiến giờ phút thiêng liêng của huyện nhà

* Ở thị xã Đông Hà

Chiều 24-8-1945, một đoàn biểu tình khoảng 1000 người phần lớn là thanhniên của tổng An Lạc, đội tự vệ của công nhân Đông Hà có trang bị dao găm, đùi,gậy, tập trung ở ngã Tư Sòng tuần hành vào thị xã Đông Hà Đoàn biểu tình giương

cao cờ đỏ sao vàng và hô vang khẩu hiệu "Đả đảo đế quốc" Cuộc biểu tình nhằm biểu

dương lực lượng, thị uy đối với phương để chuẩn bị cướp chính quyền vào sáng hômsau

Sáng vào 25-8-1945, đoàn biểu tình xuất phát từ chợ Đông Hà, vào lúc chợđông nên đoàn biểu tình đã được đông đảo quần chúng và nhân dân tham gia hưởngứng Khi đoàn biểu tình đến ngã ba thị trấn, quân đội phát xít đã trong tư thế sẵn sàngđàn áp đoàn biểu tình Các đồng chí lãnh đạo đã khéo léo dùng lý lẽ để thuyết phục

quân Nhật: "Chúng tôi đi đánh Tây chứ không đánh các ông" Đoàn biểu tình liên tiếp

hô vang khẩu hiệu "Đả đảo đế quốc" Tên chỉ huy đồn bảo an điều lính ra đàn áp đã bị

quần chúng cách mạng ập vào khống chế Nhân cơ hội đó, đội tự vệ công nhân đượclệnh nhảy vào bắt từng tên lính bảo an, buộc chúng phải trao súng cho cách mạng.Đội tự vệ công nhân được trang bị thêm 50 khẩu súng vừa tước từ tay bảo an binh,dẫn đầu đoàn biểu tình tiến vào sân vận động là địa điểm tổ chức mít tinh tuyên bốthành lập chính quyền cách mạng ở Đông Hà Trước khí thế áp đảo của quần chúng,bọn bảo an binh ngoan ngoãn giao nộp vũ khí Viên sĩ quan ở Đông Hà lập biên bảnchuyển giao 80 tấn đạn và hàng trăm khẩu súng các loại cho ta Cuộc khởi nghĩa đảmbảo an toàn, Đông Hà đã cướp được chính quyền nhanh chóng và trọn vẹn

* Ở Hướng Hóa

Sau khi khởi nghiã giành chính quyền thắng lợi ở các tỉnh lỵ, các huyện TriệuPhong, Hải Lăng, Vĩnh Linh, Gio Linh Ủy ban khởi nghiã tỉnh đã cấp tốc điều độngcác đồng chí Trần Hoài Quang, Lê khắc Khoan lên Hướng Hóa, cùng với lực lượngtại chỗ làm nhiệm vụ vân động nhân dân các dân tộc Vân Kiều, Pa Cô đứng lên khởinghiã giành chính quyền Nhưng trên thực tế, sau khi tỉnh lỵ và các phủ, huyện ởđồng bằng khởi nghiã giành chính quyền xong thì chính quyền bù nhìn Hướng Hóa

do Lữ Mộng Liên đứng đầu, tự tan rã và đã viết thư xin nộp con dấu và giao chínhquyền cho cách mạng rồi chạy trốn Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời HướngHóa được thành lập vào ngày 25-8-1945

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY BÀI 4

QUẢNG TRỊ TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP

Rèn luyện kỹ năng phân tích và đánh giá sự kiện

II NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

Bài này giúp học sinh nắm vững những nét chủ yếu về tình hình tỉnh ta saucách mạng Tháng Tám và sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng bộ Quảng Trị trên các mặtgóp phần cùng với cả nước bảo vệ thành quả cách mạng Tháng Tám, tiến hành cuộckháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Giáo viên cần lưu ý những điểm dướiđây:

1 Sau thắng lợi cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng bộ và nhân dân QuảngTrị khẩn trương tiến hành xây dựng chính quyền các cấp, mở rộng, củng cố các đoànthể nhân dân, tổ chức lực lượng vũ trang nhân dân; đồng thời lãnh đạo công cuộc xâydựng và bảo vệ Tổ quốc, lãnh đạo nhân dân thực hiện nhiều biện pháp cấp bách vềkinh tế xã hội nhằm giải quyết những khó khăn về đời sống

2 Cùng với giặc đói, giặc dốt đó là giặc ngoại xâm từ nhiều phía đang lăm lexâm lược nước ta Chúng câu kết với các thế lực phản động trong nước nhằm lật đổchính quyền cách mạng đang còn trong trứng nước, đặt lại ách đô hộ nhân dân ta mộtlần nữa

3 Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, quân dân Quảng Trị đã vượt qua muôn vànkhó khăn thử thách, anh dũng chiến đấu, phục vụ chiến đấu, đẩy mạnh sản xuất giành

nhiều thắng lợi trên tất cả các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế xã hội, cùng nhândân cả nước tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

4 Giáo viên phải chú ý đến việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh,chú ý giành thời gian để học sinh tự nghiên cứu, giáo viên chỉ lưu ý một số nội dungchủ yếu đồng thời gợi ý để học sinh liên hệ thêm tình hình lịch sử địa phương để tìm

ví dụ minh họa cho bài học

III THIẾT BỊ, TÀI LIỆU CẦN CHO BÀI GIẢNG

2.1 Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Tri-Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị, TậpI(1930-1954)- Nhà XBCTQG, Hà Nội 1996

2.2 BanTGTỉnh ủy-Sở GD-ĐT- Tài liệu Lịch sử địa phương QT

2.3 BanTGTỉnh ủy- SGD-ĐT- Tài liệu hướng dẫn giảng dạy Lịch sử địaphương QT

2.4 Sách Lịch sử Đảng bộ các Huyện, thị xã ( tập I)

2.5 Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị - Kháng chiến chống thực dân Phápxâm lược

IV GỢI Ý THỰC HIỆN BÀI GIẢNG

1 Giới thiệu bài mới

- Giáo viên có thể nêu ý nghĩa của cách mạng Tháng Tám và sự ra đời củanước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông NamÁ

- Giới thiệu vài nét về hoàn cảnh lịch sử sau cách mạng Tháng Tám ở nước ta

và ở Quảng Trị, hoặc nhấn mạnh tầm quan trọng của bài học để học sinh chú ý ngay

từ đầu

2 Dạy và học bài mới

Mục 1- Ổn định đời sống nhân dân, xây dựng thực lực cách mạng, chuẩn

bị kháng chiến lâu dài (9-1945 đến 12-1946).

Giáo viên gọi một học sinh đọc đoạn đầu của mục 1 và nêu câu hỏi sau đó phântích làm rõ các nội dung sau:

- Hãy nêu tóm tắt những khó khăn ở tỉnh ta sau cách mạng Tháng Tám ?

+ Bọn tay sai phản động nổi dậy chống phỏ chớnh quyền cỏch mạng.

- Trước những khú khăn đú Đảng bộ Quảng Trị cú những chủ trương gỡ ?

Đảng bộ Quảng Trị đó kịp thời đề ra cỏc chủ trương:

+ Xõy dựng Đảng, xõy dựng chớnh quyền cỏch mạng

+ Xõy dựng lực lượng vũ trang

+ Tổ chức Việt Minh và cỏc đoàn thể nhõn dõn

+ 6 nhiệm vụ cấp bỏch của Chớnh phủ cỏch mạng lõm thời cộng hoà miền NamViệt Nam:

* Tăng gia sản xuất để chống nạn đúi trong khi chờ đợi thu hoạch hoamàu sẽ mở 1 đợt lạc quyờn Mười ngày 1 lần, tất cả đồng bào nhịn ăn 1 bữa, gạo tiếtkiệm được sẽ gúp lại phỏt cho người nghốo

* Tuyờn bố quyền tự do tớn ngưỡng và đoàn kết lương giỏo

Giỏo viờn cú thể đặt thờm cõu hỏi: Tại sao khụng núi là nạn mà gọi là giặc? (đểnhấn mạnh thờm khú khăn, thấy được ý nghĩa của kết quả đạt được.)

Sau đó, Giỏo viờn hướng dẫn học sinh trả lời cõu hỏi:

Những kết quả đạt được của Đảng bộ và nhõn dõn Quảng Trị trong năm đầu tiờn sau cỏch mạng thỏng Tỏm ?

Giỏo viờn khỏi quỏt và phõn tớch những kết quả đạt được:

+ Khắc phục khú khăn về kinh tế

+ Phong trào diệt giặc dốt được quan tõm

+ Cuộc tổng tuyển cử đầu tiờn diễn ra thắng lợi, hệ thống chớnh quyền đượcthiết lập từ tỉnh đến phủ, cơ sở và hoạt động cú hiệu quả

- Rỳt ra ý nghĩa: Những kết quả bước đầu cú ý nghĩa rất quan trọng tạo tiền đềthuận lợi bước vào cuộc khỏng chiến lõu dài chống thực dõn Phỏp

Mục 2-Những năm đầu khỏng chiến chống thực dõn Phỏp (19-12-1946 đến đầu năm 1949)

- Giỏo viờn cho học sinh đọc sỏch giỏo khoa và phõn tớch thờm cho học sinh rừ

dó tõm xõm lược nước ta một lần nữa của thực dõn Phỏp