Bài giảng kinh tế môi trường

Các khái niệm cơ bản về môi trườngTuyên ngôn UNESCO năm 1981: “Môi trường là toàn bộ hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra xung quanh mình, trong đó con người sinh sống

THẢO LUẬN

•Các vấn đề môi trường hiện nay

•Hậu quả của các vấn đề môi trường đó

•Nguồn gốc

•Nguyên nhân

•Giải pháp

Hậu quả của các vấn đề môi trường

• Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

• Ảnh hưởng đến cuộc sống của các loài sinh vật

• Giảm tuổi thọ của các công trình xây dựng, kiến trúc

• …

Nội dung của môn học

Chương 1: Môi trường và phát triển

Chương 2: Kinh tế học chất lượng môi trường

Chương 3: Phân tích Chi phí – Lợi ích

Chương 4: Đánh giá kinh tế các tác động môi trườngChương 5: Quản lý môi trường

Tài liệu tham khảo

• Kinh tế và quản lý môi trường

NXB thống kê, 2003, trường đại học kinh tế quốc dân

• Enviromental Economics, 1994, Kerry Turner, David Pearce, Ian Bateman

• Enviromental Economics, 2005, Barry C.Field, Nancy Olewiler.

CHƯƠNG I MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN

1 Khái niệm về môi trường

2 Bản chất của hệ thống môi trường

3 Biến đổi môi trường

4 Mối quan hệ giữa môi trường và phát triển

5 Phát triển bềnvững

1 Các khái niệm cơ bản về môi trường

Tuyên ngôn UNESCO năm 1981: “Môi trường là toàn bộ hệ thống tự nhiên và

các hệ thống do con người tạo ra xung quanh mình, trong đó con người sinh sống và bằng lao động của mình đã khai thác các tài nguyên thiên nhiên hoặc nhân tạo nhằm thỏa mãn các nhu cầu của con người.”

1 Các khái niệm cơ bản về môi trường

“Môi trường bao gồm yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo, quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật” (Điều 3, Luật bảo vệ môi trường Việt Nam, 2005)

1 Các khái niệm cơ bản về môi trường

• Môi trường sống (Living environment) : là tập hợp các yếu tố, các điều kiện bên

ngoài có ảnh hưởng đến sự tồn tại, phát triển của các cơ thể sống

• Môi trường sống của con người: là tổng hợp những điều kiện vật lý, hoá học,

sinh học, xã hội bao quanh con người và có ảnh hưởng tới sự sống, sự phát triển của từng cá nhân, từng cộng đồng và toàn bộ loài người trên hành tinh

Thảo luận

So sánh Môi trường sống và môi trường sống của con người?

Một số khái niệm liên quan

• Hệ sinh thái: là hệ thống các quần thể sinh vật cùng sống và cùng phát triển

trong một môi trường nhất định, có quan hệ tương tác với nhau và với môi trường đó

• Đa dạng sinh học: Là sự phong phú về nguồn gen, về giống,loài sinh vật và hệ

sinh thái trong tự nhiên Xem xét đa dạng sinh học chia làm 3 cấp độ: Cấp loài, cấp quần thể, cấp quần xã

Các thành phần của môi trường

• Khí quyển: Là vùng nằm ngoài vỏ trái đất chiều cao từ 0 – 100km.

• Thạch quyển: Phần rắn của trái đất có độ sâu từ 0-60km tính từ mặt đất và có

độ sâu từ 0-20km tính từ đáy biển

• Thủy quyển: Là nguồn nước dưới mọi dạng Tổng lượng nước trên trái đất

khoảng 1,4 tỷ km3

Các thành phần của môi trường

• Sinh quyển: Bao gồm các cơ thể sống (các loài sinh vật) và những bộ phận của

thạch quyển, thủy quyển, và khí quyển tạo nên môi trường sống của các cơ thể sống

• Trí quyển: Trí quyển bao gồm các bộ phận trên trái đất tại đó có tác động của trí

tuệ con người Trí quyển là một quyển năng động

2 Bản chất của hệ thống

môi trường

a Tính cơ cấu (cấu trúc) phức tạp

Hệ thống môi trường bao gồm nhiều phần tử (thành phần) hợp thành Các phần

tử đó có bản chất khác nhau (tự nhiên, kinh tế, dân cư, xã hội) và bị chi phối bởi các quy luật khác nhau, đôi khi đối lập nhau

2 Bản chất của hệ thống

môi trường

d Khả năng tự tổ chức và điều chỉnh

Các phần tử trong hệ môi trường có khả năng tự tổ chức lại hoạt động của mình

và tự điều chỉnh để thích ứng với những thay đổi bên ngoài theo quy luật tiến hóa,nhằm hướng tới trạng thái ổn định

Ý nghĩa của việc biết được các bản chất của hệ môi trường:

- Cần chú ý khi tác động vào hệ thống môi trường;

- Nghiên cứu để điều chỉnh biên độ thay đổi của con người phù hợp biên độ thay đổi của môi trường

4 Biến đổi môi trường

Biến đổi môi trường: là quá trình làm biến đổi cấu trúc

của hệ môi trường, biến đổi các thành phần của hệ môi

trường

• Biến đổi cấu trúc: 1 đồng cỏ có 100.000 cây cỏ; 100 con châu chấu, 2000 con muỗi, … Biến đổi cấu trúc đồng cỏ là khi thay đổi số lượng cỏ tăng thêm 102.000 cây, 150 con châu chấu,… => thay đổi cấu trúc hệ thống môi trường

• Biến đổi các thành phần trong hệ thống môi trường: cây cỏ xanh -> và ng: thay đổi thành phần / con châu chấu có 2 lớp cánh giờ còn 1 lớp cánh, con cừu mọc lông, rụng lông,…

4 Biến đổi môi trường

Biến đổi môi trường thể hiện ở các dạng, các cấp độ khác nhau

- Ô nhiễm môi trường

- Suy thoái môi trường

- Sự cố môi trường

Những chất thải khi loại bỏ vào môi trường sẽ làm thay đổi thành phần và cấu trúc của môi trường

=> gây biến đổi môi trường nhưng không phải

chất thải nào đưa vào MT cũng gây ô nhiễm

4 Biến đổi môi trường

• Chất thải: là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí được thải ra từ sản xuất, kinh doanh,

dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác

* Các thuộc tính của chất thải:

- Chất thải có thể xác định khối lượng rõ ràng và khó xác định khối lượng

- Tính luỹ của chất thải

- Chuyển từ dạng này sang dạng khác

- Biến đổi sinh học trong các cơ thể sống

Biến đổi môi trường

• Ô nhiễm môi trường: là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù

hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật

• Tiêu chuẩn môi trường: là giới hạn cho phép của các thông số về chất lượng môi

trường xung quanh, về hàm lượng của chất gây ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường

4 Biến đổi môi trường

• Suy thoái môi trường: Là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần

môi trường, gây ảnh hưởng xấu đối với con người và sinh vật

• Sự cố môi trường: Là các tai biến hoặc rủi ro xảy ra trong quá trình hoạt động

của con người hoặc biến đổi bất thường của thiên nhiên gây ra suy thoái môi trường nghiêm trọng

* Các dạng chất ô nhiễm

Ô nhiễm tích tụ và không tích tụ

Ô nhiễm cục bộ, vùng và toàn cầu

Ô nhiễm có điểm nguồn và không có điểm nguồn

Sự phát thải liên tục và gián đoạn