*VHH là ngành khoa học nghiên cứu về văn hoá, nghiên cứu những hiện tượng văn hoá nói chung của xã hội loài người như bản chất của văn hoá, đặc trưng của văn hoá, chức năng của văn hoá
Trang 1CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1: Văn hoá học là gì? Nêu đối tượng ngiên cứu của VHH, những tiền đề hình thành VHH, nêu những công trình đầu tiên trên thế giới và việt nam coi VHH là khoa học độc lập?
Câu 2:Trình bày quan niệm về văn hóa của Trần Ngọc Thêm, UNESCO, HCM?
So sánh ? từ đó chỉ ra bản chất của văn hoá là gì?
Câu 3: Văn hóa học là gì?sơ đồ ? Tại sao nói văn hóa học là 1 khoa học liên ngành?
Câu 4: nội hàm của những quan niệm
Câu 5: Phân tích các chức năng cơ bản của văn hóa?
Câu 6: Phân tích các đặc trưng cơ bản của văn hóa?
Câu 7: Khái niệm" Không gian văn hóa", " vùng văn hóa"? Trình bày các nhân tố tạo vùng văn hóa?chứng minh các yêu tố này qua 1 vùng văn hoá cụ thể
?
Câu 8: trình bày nội dung của quy luật tiếp xúc và giao lưu văn hoá
Câu 9: Trình bày khái niệm tiếp xúc, giao lưu, tiếp biến vh và , nêu giá trị của quy luật tiếp xúc, giao lưu đối với sự phát triển của việt nam.
Câu 10: Cấu trúc văn hoá là gì? Phân tích và chứng minh dạng cấu trúc văn hoá của TNT?
Câu 11 :Hãy giải thích và chứng minh nhận định sau : mọi sản phẩm vật chất được con người sáng tạo ra từ nguyên liệu của môi trường tự nhiên còn mọi sản phẩm của văn hoá tinh thần thì luôn gắn với môi trường xã hội của con người
Câu 12: Sự khác nhau giữa không gian Vh và vùng VH Chứng minh 1 không gian VH
Câu 1: Văn hoá học là gì? Nêu đối tượng ngiên cứu của VHH, những tiền đề hình thành VHH, nêu những công trình đầu tiên trên thế giới và việt nam coi VHH là khoa học độc lập?
*VHH là ngành khoa học nghiên cứu về văn hoá, nghiên cứu những hiện tượng
văn hoá nói chung của xã hội loài người như bản chất của văn hoá, đặc trưng của văn hoá, chức năng của văn hoá hoặc quy luật của văn hoá
*Đối tượng nghiên cứu của VHH: là những hiện tượng văn hoá, những sản phẩm
văn hoá do con người trên thế giới sáng tạo ra
* Điều kiện ra đời của ngành văn hóa học
- năm 1871, từ văn hóa đã xuất hiện một cách chính thức và đã được định nghĩa trong tác phẩm “ văn hóa nguyên thủy” (E.Tylor) cha đẻ văn hóa học
Trang 2- Năm 1885, ông Klemn người Đức đã cho ra đời 2 tập sách có tên ‘‘Khoa học chung về văn hóa’’ và đã trình bày sự phát sinh, phát triển toàn diện của xã hội loài người như 1 lịch sử văn hóa
- Thế kỉ XX, được gọi là thế kỉ phát triển những khoa học về văn hóa tạo ra nghành vhh có nhiều phân môn Tác phẩm đầu tiên bàn đến vhvn đc coi là csở ra đời của VHVN là “ Việt nam sử cương” của Đào duy anh (1938)
- Năm 1948, Trường Chinh đã soạn thảo tác phẩm“ Chủ Nghĩa Mac và VHVN”
- Từ sau năm 1975, nhiều nhà khoa học VN đã đi học ở Liên Xô và Mĩ để học những trào lưu tư tưởng văn hóa và xây dựng nghành vhh ở các trường KHXH và nhân văn
- Sang thế kỉ XX, vhh đã chính thức trở thành khoa học độc lập có đối tượng và ppnc riêng cũng như hình thành nhiều phân môn: triết học vh, xã hội học vh, nhân học vh, lịch sử vh, địa vh
*Các tiền đề
-Vào thế kỉ XVIII – XIX, người Châu Âu đã phát hiện ra nhiều vùng đất mới Việc tiếp tục mở rộng thuộc địa của Anh, pháp,cùng sự mở rộng những cuộc tiếp xúc về kinh tế đã dẫn đến sự tăng lên nhanh chóng các thông tin về dân tộc Đến lượt nó,
sự lớn mạnh về ảnh hưởng kinh tế đã sản sinh ra nhu cầu nghiên cứu văn hóa các dân tộc, giúp chính quyền thực dân khai thác thuộc địa
-Việc khảo cứu vấn đề lịch sử và lí luận văn hóa trong công trình của các nhà triết học thời Khai sáng
-Triết học cổ điển Đức đã đem lại một cách nhìn mới- cách nhìn phát triển lịch sử
và thế giới
Câu 2:Trình bày quan niệm về văn hóa của Trần Ngọc Thêm, UNESCO, HCM?
So sánh ? từ đó chỉ ra bản chất của văn hoá là gì?
* Quan niệm văn hóa của Trần Ngọc Thêm
- Ông đã đưa ra quan niệm về vh như sau “ Vh là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn trong sự tương tác giữa con người và môi trường tự nhiên và xã hội của mình
* Quan niệm văn hóa của UNESCO
- Tổ chức này đã đưa ra quan niệm về vh như sau “ Văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một
xã hội hay của một nhóm người trong xã hội Vh bao gồm nghệ thuật và văn
chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, tập tục và tín ngưỡng”
* Quan niệm văn hoá của HCM:‘‘vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc
sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, pháp luật, đạo đức , khoa học,tôn giáo, nghệ thuật và văn chương, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sủ dụng Toàn bộ những sáng tạo và
Trang 3phát minh đó được gọi là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phuong thức sinh hoạt cùng với những biểu hiện của nó mà loà người đã sản sinh ra nhằm thích ứng với những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn’’
*So sánh
a Giống nhau :
- đều khẳng định văn hoá là con người tạo ra bằng tư duy và lao động sáng tạo
- đều coi văn hoá có tính nhân loại phổ biến hoặc gắn với dân tộc
b khác nhau
-HCM : hiểu theo nghĩa liệt kê, chỉ ra văn hoá bao gồm những gì
- UNESCO : hiểu văn hoá theo nghĩa rộng, chỉ ra được chức năng, vai trò của văn hoá
- TNT : tiếp cận theo hệ thống và nêu được văn hoá chính là mối quan hệ ứng xử giữa con người với môi trường
*Bản chất của văn hoá gồm bản chất xã hội và bản chất nhân văn
a bản chất xã hội của văn hoá
- Văn hoá luôn mang bản chất xã hội : văn hoá là sự phản ánh phương thức tồn tại của con người và xã hội văn hoá hình thành trong đời sống hiện thực, tồn tại trong tất cả các lĩnh vực hoạt động và quan hệ xã hội của con người
- Văn hoá là tổng hoà các giá trị mà con người và xã hội đã tạo ra qua quá trình lịch sử Văn hoá là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần mà nhân loại đã sản sinh
- Văn hoá là sự phản ánh sinh động sự vận động, biến đổi phát triển của xã hội qua các thời kỳ lịch sử
- Văn hoá mang tính dân tộc, giai cấp và thời đại
b Bản chất nhân văn của văn hoá
- Nói đến văn hoá là nói đến con người, là nói tới việc phát huy những năng lực bản chất của con người nhằm hoàn thiện con người, hoàn thiện xã hội do đó văn hoá còn mang bản chất nhân văn
- Văn hoá là sự biểu hiện của phương thức tồn tại người, là sự bộc lộ ‘’những năng lực bản chất người’’ trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của cá nhân và xã hội
- bản chất nhân văn của văn hoá còn thể hiện ở sự hội tụ và kết tinh những giá trị nhân văn Chân – thiện – mĩ là hệ giá trị cốt lõi của văn hoá
- văn hoá được xác định là tất cả các giá trị mang lại lợi ích , sự tốt đẹp, hạnh phúc,
sự tiến bộ cho con người
Câu 3: Văn hóa học là gì?sơ đồ ? Tại sao nói văn hóa học là 1 khoa học liên ngành?
* KN " Văn hóa học"
*Văn hóa học là nghành khoa học nghiên cứu về văn hoá, nghiên cứu những hiện
tượng văn hoá nói chung của xã hội loài người như bản chất của văn hoá, đặc trưng của văn hoá, chức năng của văn hoá hoặc quy luật của văn hoá
Trang 4* sơ đồ …
* Văn hóa học là 1 khoa học liên ngành
Văn hóa học là một khoa học nghiên cứu phức hợp về văn hóa
+ Triết học văn hóa đóng vai trò như là phương pháp luận và thế giới quan của Văn hóa học như Triết học, qua đó, trình bày bản chất, ý nghĩa, chức năng của văn hóa đang vận hành trong đời sống xã hội
+ Nhân học văn hóa phân tích những mối liên hệ của văn hóa trên các đặc điểm thực chất của con người như tâm lý, trí tuệ của họ, tức là nghiên cứu con người dưới góc độ văn hóa tộc người Có thể nói, Nhân học văn hóa có cơ sở là ngành dân tộc chí, dân tộc học và nghiên cứu văn hóa các tộc người, đồng thời nghiên cứu cả quá trình phát triển của các dân tộc dưới góc độ những sản phẩm văn hóa
do con người sáng tạo nên
+ Xã hội học văn hóa một mặt nghiên cứu những đặc điểm của mối quan hệ văn hóa, của các tầng lớp xã hội khác nhau như: văn hóa lối sống, văn hóa thanh niên, văn hóa tôn giáo v.v , mặt khác, Xã hội học nghiên cứu đời sống văn hóa đang tồn tại, vận động và phát triển trong lòng đời sống xã hội, tức là nghiên cứu sự vận hành xã hội của văn hóa trong các xã hội đã phân tầng
+ Lịch sử văn hóa nghiên cứu quá trình phát triển của văn hóa trong tiến trình phát triển của lịch sử Lịch sử văn hóa có quan hệ cấp dưới theo chủ nghĩa kinh nghiệm hay tính thực tiễn của Văn hóa học, trong khi Triết học văn hóa là cấp độ siêu lý thuyết Như là cơ sở của văn hóa học, Lịch sử văn hóa cùng với Triết học văn hóa,
Xã hội học văn hóa, Nhân học văn hóa cấu thành nên bộ môn Văn hóa học
Câu 4: nội hàm của những quan niệm
a. Văn hoá-văn minh- văn vật – văn hiến
VĂN HÓA
VĂN HIẾN VĂN VẬT VĂN MINH
Chứa cả giá trị vật
chất lẫn tinh thần
Thiên về giá trị tinh thần
Thiên về giá trị vật chất
Thiên về giá trị vật chất - kỹ thuật
Trang 5Có bề dày lịch sử Chỉ trình độ phát triển
Gắn bó nhiều với
phương Đông nông nghiệp
Gắn bó nhiều với phương Tây đô thị
b. Không gian văn hoá- vùng văn hoá- môi trường văn hoá
- Không gian văn hóa: có 2 cách hiểu
+ Là một không gian địa lý xác định mà ở đó có một hiện tượng hoặc tổ hợp các hiện tượng vh đã nảy sinh tồn tại, biến đôỉ và lien kết với nhau như một
hệ thống.VD: Tổ hợp hiện tượng: lễ hội, nghệ thuật
+ Không gian VH là 1 tọa độ vị trí xác định mà 1 hiện tượng VH hoặc tổ hợp các hiện tượng VH nào đó đc đặt trọng mối quan hệ vs các hiện tượng hoặc tổ hợp các hiện tượng VH khác
VD: Không gian Vh cồng chiêng tây nguyên
- Vùng văn hóa: là một vùng lãnh thổ tự nhiên, dân cư sinh sống lâu đời có chung nguồn gốc lịch sử và có sự phát triển tương đồng về trình độ kinh tế
xh giữa các nhóm dân cư này sau một quá trình sinh sống lâu dài đã nảy sinh mqh tiếp xúc và giao lưu vh từ đó đã hình thành những đặc trưng trong vh điển hình về đời sống vật chất cũng như vh tinh thần khác biệt với những vùng miền khác.VD: Vùng văn hóa Tây Bắc có nét đặc trưng riêng vs hơn
20 DT cùng sinh sống, nhưng trong đó DT Thái nổi lên như 1 sắc thái đại diện cho VH TB
- môi trường văn hoá:
c tiếp xúc văn hoá-giao lưu văn hoá và tiếp biến văn hoá
• Tiếp xúc vh: Là hiện tượng gặp gỡ ban đầu của hai hoặc nhiều chủ thể và đó là
quan hệ bình đẳng giữa hai đối tượng bất kỳ và chưa đem đến sự trao đổi về mặt văn hóa
• Giao lưu văn hóa: Là sự tiếp xúc vh nhưng có sự trao đổi, tác động ảnh hưởng
lẫn nhau về mặt văn hóa của hai hoặc nhiều chủ thể
Trang 6• Tiếp biến văn hóa: Là hiện tượng xảy ra khi nhóm người, những cộng đồng tộc
người có vh khác nhau tiếp xúc lâu dài và trực tiếp tạo nên sự biến đổi về mô thức
vh của 1 hoặc của cả 2 nhóm đó Là hiện tượng xảy ra hoặc là một quá trình tiếp thu một giá trị vh bên ngoaì sau đó biến đổi giá trị vh đó cho phù hợp với chủ thể
Câu 5: Phân tích các chức năng cơ bản của văn hóa?
*Chức năng nhận thức: Nói đến chức năng này không thể quên giáo dục – đào
tạo, khoa học – công nghệ Chức năng nhận thức có mặt trong bất kì hoạt động văn hóa nào, như trong các bảo tàng, các công trình kiến trúc, các tác phẩm nghệ thuật tuy vậy, giáo dục và khoa học là những hoạt động tác động trực tiếp tới trí tuệ, có tác dụng mở mang và nâng cao dân trí Sự khác nhau giữa trình độ phát triển của các dân tộc cũng như của mỗi con người thường bắt đầu từ đây.Kinh nghiệm lịch
sử của nhiều nước chỉ ra rằng, chiến lược đẩy nhanh sự phát triển của một đất nước không thể bỏ qua các hoạt động giáo dục và khoa học
-Nâng cao trình độ nhận thức của con người cũng chính là phát huy những tiềm năng ở con người Đó là bước đầu rất quan trọng để hoàn thiện con người, hoàn thiện xã hội Không phải ngẫu nhiên, trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, Bác Hồ đề ra khẩu hiệu’’diệt giặc dốt’’ bên cạnh ‘’diệt giặc đói’’,
‘’diệt giặc ngoại xâm’’
* Chức năng giáo dục(quan trọng nhất):
-truyền thống văn hoá được tồn tại nhờ giáo dục Văn hoá thực hiện chức năng giáo dục không chỉ bằng những giá trị truyền thống mà cả bằng những giá trị đang hình thành Hai loại giá trị này tạo thành một hệ thống chuẩn mực mà con người hướng tới Nhờ nó mà văn hoasddongs vai trò quyết định trong việc hình thành nhân cách Từ chức năng giáo dục, văn hoá có chức năng phái sinh là đẩm bảo tính
kế tục của lịch sử Nó là một thứ ‘’gien’’ xã hội di truyền phẩm chất con người lại cho các thế hệ mai sau
- Quan tâm đến chức năng giáo dục của văn hoá không có nghĩa là biến các hoạt động văn hoá thành sự giáo huẩn khô khan, trừu tượng Các hoạt động văn hoá thực hiện chức năng giáo dục thông qua hàng loạt những chức năng khác như nhận thưc, thẩm mỹ, dự báo, giải trí,… Có nghĩa là , thông qua các chức năng cụ thể đó, các hoạt động văn hoá tác động trực tiếp tới sự hình thành nhân cách, sự phát triển toàn diện con người Đặc trưng của chức năng giáo dục của văn hoá là ở chỗ nó huy động được toàn bộ các năng lực tinh thần và tác động tới chỗ sâu kín nhất của đời sống tinh thần của con người
VD: chức năng GD của Vh ẩm thực : qua vh ăn giáo dục con người về tính chăm chỉ" có làm thì ms có ăn", ứng xử đạo đức" ăn quả nhớ kẻ trồng cây"
* Chức năng thẩm mĩ:
đây là chức năng gắn liền với văn hóa nghệ thuật
Trang 7Đây là chức năng có tầm quan trọng đặc biệt nhưng cũng thường bị coi nhẹ Cùng với nhu cầu hiểu biết, con người có nhu cầu hướng tới cái đẹp Cảm xúc thẩm mỹ, tức khả năng biết rung động trước cái đẹp, ở một mức độ nào đó, tạo nên phẩm chất đạo đức của con người
- Mỗi bước tiến của xã hội cũng như 1 bước con người vươn tới cái đẹp cũng có thể nói nhu cầu khả năng vươn tới cái đẹp là 1 trong những động lực quan trọng tạo nên sự tiến bộ về vật chất , tinh thần của cuộc sống con người
- Thiên nhiên luôn tạo cho con người những cảm xúc thẩm mỹ Thiên nhiên vừa là khuôn mẫu, là sự gợi ý để con người tạo ra cái đẹp
- Chức năng thẩm mỹ không thể tách dời chức năng nhận thức
* Chức năng giao tiếp:
Một trong những đặc điểm khu biệt con người với động vật là ở sự hợp quần thành
xã hội, mà xã hội không thể hình thành và tồn tại được nếu thiếu sự giao tiếp Văn hóa tạo ra những điều kiện và phương tiện (như ngôn ngữ và các hệ thống ký hiệu) cho sự giao tiếp ấy, văn hóa là môi trường giao tiếp của con người Đến lượt mình, văn hóa cũng là sản phẩm của giao tiếp: các sản phẩm của văn hóa thì còn có thể được tạo ra bằng hoạt động của các cá nhân riêng rẽ chứ bản thân văn hóa thì chỉ
có thể là sản phẩm của hoạt động xã hội mà thôi Tính nhân sinh là cơ sở cho chức năng giao tiếp của văn hóa
* Chức năng giải trí:
chức năng này có vai trò quan trọng trong cuộc sống của chúng ta, giúp ta thỏa mãn những sở thích cá nhân hoặc đi tìm những niềm vui, giải tỏa mệt mỏi sau thời gian lao động, phát triển những năng khiếu văn hóa nghệ thuật tiềm tàng
Câu 6: Phân tích các đặc trưng cơ bản của văn hóa?
Đặc trưng văn hoá là những đặc điểm của 1 hiện tượng, 1 sản phẩm văn hoá so với những hiện tượng, sản phẩm khác của đời sống xã hội
• Tính hệ thống:
- Tính hệ thống cần để phân biệt hệ thống với tổ hợp, nó giúp cho việc phát hiện những mối liên hệ mật thiết giữa các hiện tượng, sự kiện thuộc 1 nền văn hoá, phát hiện các đặc trưng, những quy luật hình thành và phát triển cua nó
- Nhờ có tính hệ thống mà văn hoá, với tư cách là 1 đối tượng bao trùm mọi hoạt động của xã hội, thực hiện được chức năng tổ chức xã hội
- Văn hoá làm tăng độ ổn đinh của xã hội, cung cấp cho xã hội mọi phương tiện cần thiết để ứng phó với môi trường tự nhiên và xã hội của mình
VD: Văn hóa âm nhạc Hàn Quốc có quy mô và phát triển nhất vì Kinh tế Hàn Quốc phát triển mạnh là điều bình thường nhưng VN lại bắt chước theo Hàn 1 cách thái quá và quá đà vì Kinh tế VN k phát triển như Hàn
• Tính nhân sinh:
Trang 8Văn hóa là một hiện tượng xã hội là sản phẩm hoạt động thực tiễn của con người gắn với quá trình cải tạo tự nhiên và môi trường xã hội do đó văn hóa là một hiện tượng xã hội chứa đựng giá trị nhân bản, nhân văn, nhân đạo, khác với hiện tượng
có sẵn trong tự nhiên VD: tính nhân sinh của VH ẩm thực dc t/h ở tính đk DT, đùm bọc trong cơn hoạn nạn, ở việc " nhường cơm sẻ áo" " 1 miếng khi đói= 1 gói khi no"
• Tính giá trị:
- Văn hoá theo nghĩa đen có nghĩa là ‘’trở thành đẹp, thành có giá trị’’ Nó là thước đo mức độ nhân bản của xã hội và con người
- Các giá trị theo mục đích có thể chia thành giá trị vật chất ( phục vụ cho nhu cầu vật chất) và giá trị tinh thần (phục vụ cho nhu cầu tinh thần )
- Theo ý nghĩa có thể chia thành giá trị sử dugj, giá trị đạo đức và giá trị thẩm mỹ(chân, thiện, mỹ)
- Theo thời gian có thể phân biệt các giá trị vĩnh cửu và giá trị nhất thời Sự phân biệt các loại giá trị theo thời gian cho phép ta có được cái nhìn biện chứng và khách quan trong việc đánh giá tính giá trị của sự vật, hiện tượng, tránh được những xu hướng cực đoan- phủ nhận sạch trơn hoặc tán dương hết lời
- Nhờ thường xuyên xem xét các giá trị mà văn hoá thực hiện được chức năng quan trọng thứ hai của mình là chức năng điều chỉnh xã hội, giúp cho
xã hội duy trì được trạng thái cân bằng, không ngừng hoàn thiện và thích ứng với những biến đổi của môi trường
• Tính lịch sử:
- Tính lịch sử của văn hoá được thể hiện ở chỗ nó bao giờ cũng hình thành trong một quá trình và được tích luỹ qua nhiều thế hệ
- Tính lịch sử tạo cho văn hoá 1 bề dày, 1 chiều sâu và chính nó buộc văn hoá thường xuyên tự điều chỉnh, tiến hành phân loại và phân bố lại các giá trị
- Tính lịch sử của văn hoá được duy trì bằng truyền thống văn hoá Truyền thống văn hoá là những giá trị tương đối ổn định ) những kinh nghiệm tập thể) được tích luỹ và tái tạo trong cộng đồng người qua không gian và thời gian, được đúc kết thành những khuôn mẫu xã hội và cố định hoá dưới dạng ngôn ngứ, phong tục, tập quán, nghi lễ, luật pháp, dư luận,…
VD: Tính lịch sử trong Vh ẩm thực chính là duy trì văn hóa truyền thống từ thời xưa trong các mâm cỗ, đó là mâm cỗ nào cũng phải có thịt gà, nem rán, chả lụa,
- Ngoài ra văn hóa còn có các đặc trưng sau:
+ Tính sáng tạo + Tính phổ quát hoặc đặc thù
+ Tính đa dạng + Tính biểu tượng.
Trong 4 đặc trưng cơ bản đặc trưng quan trọng nhất là tính nhân sinh vì tính nhân sinh trong văn hóa là một hiện tượng gắn với con người
Trang 9Câu 7: Khái niệm" Không gian văn hóa", " vùng văn hóa"? Trình bày các nhân tố tạo vùng văn hóa?chứng minh các yêu tố này qua 1 vùng văn hoá cụ thể
?
* Khái niệm" Không gian văn hóa"," vùng văn hóa"
- Không gian văn hóa: có 2 cách hiểu
+ Là một không gian địa lý xác định mà ở đó có một hiện tượng hoặc tổ hợp các hiện tượng vh đã nảy sinh tồn tại, biến đổi và liên kết với nhau như một hệ
thống.VD: Tổ hợp hiện tượng: lễ hội, nghệ thuật
+ Không gian VH là 1 tọa độ vị trí xác định mà 1 hiện tượng VH hoặc tổ hợp các hiện tượng VH nào đó đc đặt trong mối quan hệ vs các hiện tượng hoặc tổ hợp các hiện tượng VH #
VD: Không gian Vh cồng chiêng tây nguyên
- Vùng văn hóa: là một vùng lãnh thổ tự nhiên, dân cư sinh sống lâu đời có chung nguồn gốc lịch sử và có sự phát triển tương đồng về trình độ kinh tế xh giữa các nhóm dân cư này sau một quá trình sinh sống lâu dài đã nảy sinh mqh tiếp xúc và giao lưu vh từ đó đã hình thành những đặc trưng trong vh điển hình về đời sống vật chất cũng như vh tinh thần khác biệt với những vùng miền khác.VD: Vùng văn hóa Tây Bắc có nét đặc trưng riêng vs hơn 20 DT cùng sinh sống, nhưng trong đó DT Thái nổi lên như 1 sắc thái đại diện cho VH TB
* Các nhân tố tạo vùng văn hóa:
- Tự nhiên : ảnh hưởng nghề( VD: Vùng biển -> chài lưới)
- Con người ( dân cư, DT, tính cách)
- Lịch sử ( di sản văn hóa)
- Trình độ phát triển kt & xh
- Trung tâm tạo vùng ( ĐBSH: Hà nội)
- Sự tiếp xúc và giao lưu văn hóa giữa nội vùng và ngoại vùng
* vùng văn hoá tây bắc
Đặc điểm kinh tế - xã hội Hoạt động kinh tế của Tây Bắc chủ yếu là nông nghiệp
mà cụ thể là trồng lúa nước ở vùng thung lũng, ruộng bậc thang ven sườn núi, các loại cây như ngô, sắn, đậu tương ở nương, rẫy,…
Người Thái có nhiều kinh nghiệm đắp phai, đào mương, dựng con, bắc máng lấy nước làm ruộng Lúa nước là nguồn lương thực chính, đặc biệt là lúa nếp Người Thái cũng làm nương để trồng lúa, hoa màu và nhiều thứ cây khác Từng gia đình chăn nuôi gia súc, gia cầm, đan lát, dệt vải, một số nơi làm đồ gốm Sản phẩm nổi tiếng của người Thái là vải thổ cẩm, với những hoa văn độc đáo, màu sắc rực rỡ, bền đẹp
Đặc điểm cư trú nổi bật của đồng bào Thái là dọc các thung lũng vùng thấp, nơi có nhiều sông suối ao hồ, chính vì thế mà các nhà dân tộc học xếp dân tộc Thái là những cư dân đại diện cho nền văn minh thung lũng (Valley culture) Trên thực tế, đồng bào Thái ở vùng nào cũng tỏ ra vừa giỏi chài lưới ngoài sông ngoài suối, lại
Trang 10rất thạo việc đánh bắt trong ruộng trong đồng Nhờ vậy, bữa ăn hàng ngày của bà con được tăng cường nguồn dinh dưỡng một cách đáng kể, do chính các hoạt động sông nước đem lại
Nguồn sống chính của đồng bào H’Mông là làm nương rẫy du canh, trồng ngô, trồng lúa ở một vài nơi có nương ruộng bậc thang Cây lương thực chính là ngô và lúa nương, lúa mạch Ngoài ra còn trồng lanh để lấy sợi dệt vải và trồng cây dược liệu Chăn nuôi của gia đình người Mông có trâu, bò, ngựa, chó, gà Xưa kia người Mông quan niệm: Chăn nuôi là việc của phụ nữ, kiếm thịt trong rừng là việc của đàn ông
Lịch sử và Dân cư:
Tây Bắc là nơi sinh tụ lâu đời, ngàn năm của cư dân văn minh đồng thau với hơn
20 tộc người cư trú xen kẽ, bao gồm các dân tộc: Thái, Dao, H’Mông, Bố Y, Giáy,
Há Nhì, Kháng, Máng, Khơ-mu, Sila, Tày, Xinh-mun, La-ha… với một lịch sử phát triển khá lâu đời.Mật độ dân ở đây khá số thấp Các dân tộc tiêu biểu của vùng như: Thái, H’Mông, Dao
Trung tâm tạo vùng
đến Ai đã từng qua Tây Bắc không thể quên được hình ảnh những cô gái Thái với những bộ váy áo thật rực rỡ đặc trưng cho Tây Bắc
Câu 8: trình bày nội dung của quy luật tiếp xúc và giao lưu văn hoá
• Nội dung quy luật: tiếp xúc và giao lưu văn hoá là những vấn đề mang tính
chất lặp đi lặp lại thể hiện mối liên hệ phổ biến trong văn hoá xã hội của một quốc gia, dân tộc
• Khái niệm tiếp xúc và giao lưu văn hoá: -: Là hiện tượng gặp gỡ ban đầu
của hai hoặc nhiều chủ thể và đó là quan hệ bình đẳng giữa hai đối tượng bất
kỳ và đem đến sự trao đổi, tác động ảnh hưởng lẫn nhau về mặt văn hóa của hai hoặc nhiều chủ thể
• Vai trò của tiếp xúc giao lưu văn hoá
- đối với sự phát triển xã hội: sự vận động thường xuyên của xã hội
- Đối với sự phát triển văn hoá: sự vận động thường xuyên của văn hoá làm nên tính đa dạng của văn hoá
- Các con đường dẫn đến tiếp xúc giao lưu văn hoá
- * Con đường dẫn đến tiếp xúc – giao lưu văn hóa
-Con đường trực tiếp:
+chiến tranh xâm lược.VD:
+ Con đường giao lưu buôn bán, trao đổi KT vD:
+ Con đường truyền giáo.VD:
+Con đường hôn nhân.VD: