Phan2 Chuong4

Để xây dựng ngành học Phổ thông phát triểnmạnh mẽ về số lượng và có chất lượng cao, côngviệc đầu tiên là củng cố và mở rộng trường cấp IHồ Xá, thu hút 100% con em miền Nam vào trường,tổ

CHƯƠNG IV

GIÁO DỤC KHU VỰC VĨNH LINH

Cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc vớichiến thắng Điện Biên Phủ, đất nước tạm thời chialàm hai miền Phần lớn vùng đất thân yêu của QuảngTrị phải tạm thời nằm dưới quyền kiểm sóat củachính quyền Mỹ ngụy Riêng Vĩnh Linh thuộc miềnBắc xã hội chủ nghĩa vừa phải đảm nhận hoànthành nhiệm vụ giữ vững tuyến đầu của Tổ quốc,vừa phải gánh vác trách nhiệm là hậu phương toàndiện và trực tiếp của tiền phương lớn Chính vìvậy trong lịch sử giáo dục khu vực Vĩnh Linh có cảlịch sử giáo dục tỉnh Quảng Trị Trong điều kiệnđặc thù đó Giáo dục Vĩnh Linh đã tiếp nhận mộtsố thầy giáo và học sinh các trường Quảng Trị tấpkết ra Bắc Nhiệm vụ chính trị là xây dựng nềngiáo dục xã hội chủ nghĩa, tiếp tục xáa nạn mùchữ, xây dựng ngành học Bổ túc văn hóa khoa họccho cán bộ và thanh niên miền Nam tập kết ra Bắc,cho nhân dân Vĩnh Linh để xây dựng chủ nghĩa xãhội làm hậu thuẩn cho Cách mạng miền Nam ViệtNam Để xây dựng ngành học Phổ thông phát triểnmạnh mẽ về số lượng và có chất lượng cao, côngviệc đầu tiên là củng cố và mở rộng trường cấp IHồ Xá, thu hút 100% con em miền Nam vào trường,tổ chức kí túc xã cho học sinh, lo cả nuôi và dạy.Liên hệ với các tỉnh phía Bắc như trường cấp IIIPhan Đình Phùng, Huỳnh Thúc Kháng để gửi học sinhkhi chưa có cấp lớp tại Vĩnh Linh

Công tác thanh toán nạn mù chữ và bổ túc vănhóa cho cán bộ và nhân dân được đặt ra cấp thiết1

hơn trong hòa bình xây dựng Mọi lực lượng có vănhóa trong cơ quan xí nghiệp, nông thôn, cùng với cánbộ ngành Giáo dục đều được huy động Các hìnhthức học: tại chức, nửa tập trung định kỳ và tậptrung đều được sử dụng Năm 1958, miền xuôi VĩnhLinh, rồi năm 1960 miền núi Vĩnh Linh được Chínhphủ công nhận thanh toán xong nạn mù chữ cho tấtcả những người trong độ tuổi đi học Trong nhữngnăm chiến tranh chống Mỹ ác liệt, các lớp bổ túcvăn hóa và hình thức hoạt động bổ ích và cầnthiết trên trận địa dân quân tự vệ hoặc trong lán,hầm của cơ quan Do liên tục và kiên trì coi trọng côngtác bổ túc văn hóa, đến năm 1960 đại bộ phận cánbộ và thanh niên đã có trình độ văn hóa cấp III.

Ngành học Phổ thông phát triển nhanh hơn vàvững chắc hơn Trường cấp I hoàn chỉnh được tổchức đều khắp các xã miền xuôi từ năm 1956 và ởmiền núi năm 1960 kể cả xã Hướng Lập xa xôi Từnăm học 1959 trường cấp II chuyển dần về xã đếnnăm 1963 tất cả các xã đồng bằng đều có trườngcấp II và toàn miền núi có 2 trường tại Bãi Hà vàHướng Lập Trường cấp III Vĩnh Linh được xây dựngtừ năm 1959, đến nay đã phát triển thành hai trườngvới qui mô vừa và lớn và 1 trường phổ thông cấp IIIvừa học vừa lao động sản xuất đang xây dựng Từnăm 1962 hàng năm trung bình có từ 150 đến 250 họcsinh lớp 10 ra trường và từ năm 1970 số học sinhcấp III ra trường hàng năm đã lên tới từ 450 đến 500học sinh

Ngành học Mẫu giáo ra đời muộn hơn nhưngcũng phát triển vững chắc Bắt đầu thí điểm từnăm 1961, các lớp mẫu giáo phát triển khắp các xã2

và năm 1964 - 1965 khu Vĩnh Linh đã huy động ngót50% số cháu từ 3 đến 5 tuổi ra lớp Xã Vĩnh Trungvẫn giữ vững lá cờ đầu của mẫu giáo khu vực vớitỷ lệ huy động 100% và chất lượng tốt Chiếntranh phá hoại của đế quốc Mỹ vô cùng ác liệtkhông ngăn cản được giáo dục Vĩnh Linh phát triển.Hệ thống trường học Vĩnh Linh đạt mức hoànchỉnh, có 19 trường cấp II, 24 trường cấp I, 1 trườngcấp III, 1 trường sư phạm cấp I, 1 trường thanh niêndân tộc và 18 trường bổ túc văn hóa ở các xã đồngbằng Khi Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam rađời Vĩnh Linh đã đào tạo bổ sung cho công cuộc giảiphóng đất nước, giải phòng quê hương, những chiến

sĩ có trình độ văn hóa khoa học, những cán bộ amhiểu về đường lối của Đảng trở lại miền Namthực hiện công cuộc cách mạng chống Mĩ cứunước, Ngành giáo dục Vĩnh Lịnh lựa chọn một độingũ cán bộ, giáo viên vào chiến trường Quảng Trịđể bồi dưỡng tại chỗ cho cán bộ, chiến sĩ ở khucăn cứ, cho các đơn vị thanh niên xung phong, tổ chứclớp học ở vùng tự do ngoài vòng kiểm sóat củađịch, trong cuộc hành quân này, toàn ngành đã có 71cán bộ, giáo viên đã hy sinh vì sự nghiệp cao cảđược Nhà nước phong tặng liệt sĩ

Năm 1973, tổng số học sinh vở lòng và phổthông của Vĩnh Linh đã gấp hơn 50 lần số học sinhtrước Cách mạng tháng Tám Đặc biệt Vĩnh Linh cógần 10 ngàn học sinh cấp II và cấp III - một lựclượng trẻ có văn hóa đông đúc, điều mà trước Cáchmạng chưa bao giờ có Về chất lượng, giáo dụcVĩnh Linh là khu vực đặc biệt được Trung ươngdành tối đa mọi nguồn lực với quyết tâm mãnh3

liệt là "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánhthắng giặc Mĩ xâm lược trên mặt trân giáo dục -đào tạo" Ngành giáo dục Vĩnh Linh đã được BộGiáo dục quan tâm chỉ đạo cụ thể đầu tư đầy đủvề thư viện, thiết bị dạy học để thực hiện

nguyên lý "Học đi đôi với hành, lý luận liên hệ với thực tiễn" Bộ cũng đã bổ sung nhiều giáo viên

giỏi, thủ khoa ở các trường Đại học sư phạm choVĩnh Linh như thầy giáo Lê Duy Minh (liệt sĩ), thầygiáo Đặng Khắc Nhân, cô giáo Nguyễn Thị Mai (ngườiHà Nội) thầy Nguyễn Văn Huân.v.v Vì vậy chấtlượng đào tạo có thể nói là đạt đỉnh cao Các độihọc sinh giỏi Văn, Toán đi thi miền Bắc đạt giảiNhất, Nhì liên tục nhiều năm Có nhiều học sinh trởthành nhà văn như Xuân Đức, Ngô Thảo; có học sinhtrở thành tiến sĩ Toán học như Trần Đức Vân,Nguyễn Xuân Tuyến Từ năm 1962 đến 1974 học sinhVĩnh Linh vào các trường Đại học đạt từ 70 đến80%

Khẩu hiệu: "Giống trống Bắc Lý, nổi sóng Hiền Lương, nỗ lực phi thường, giành cờ Hai tốt" được toàn ngành quán triệt sâu rộng, đã tăng

thêm sức mạnh cho thầy trò Vĩnh Linh Trong tiếngbom gầm đạn rít, tiếng giảng bài của thầy, tiếngtrả bài của trò, tiếng hát ca vẫn rộn vang khắp cáclũy tre xanh của nông thôn, đồng bằng, dưới rừng câycủa miền núi những trò chơi, những điệu múa dướihào giao thông, bên miệng hầm địa đạo của các lớpmẫu giáo vẫn được tổ chức có nền nếp họctập của nhà trường càng gắn liền với đời sống xãhội Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt như vậy,những thửa ruộng thí nghiệm năng suất cao của4

cấp II Vĩnh Hòa, những nương khoai, lạc đất đỏ củacấp III Vĩnh Linh, những đám ruộng bèo dâu của cấp

I, cấp II Vĩnh Lâm Trường cấp I Vĩnh Lâm đã có sángkiến xây dựng Hợp tác xã Măng non Duy Viên, mộtđiển hình gắn giáo dục với kinh tế - xã hội ở địaphương, được Trung ương Đoàn đánh giá cao và nhânrộng trong các trường học trên miền Bắc xã hội

chủ nghĩa Những đội văn nghệ "Chim sơn ca", "Sóng biển" của cấp II Vĩnh Tân,Vĩnh Quang; những ngày

hội Văn, Toán của nhiều trường cấp II, cấp III, cùngnhững hoạt động phục vụ chiến đấu như tham giangụy trang các trận địa pháo, chuyển và lau chùisúng đạn, cáng thương binh càng làm cho hoạtđộng của nhà trường phổ thông sôi nổi, hào hứng.Từ tháng 2 năm 1965 địch đánh phá Vĩnh Linh ác liệt,các trường học dọc tuyến quốc lộ, đường 15, khu

vĩ tuyến 17 bị đánh phá dử dội Giáo viên và họcsinh hy sinh, điển hình là 8 học sinh cấp III Vĩnh Linhvà thầy giáo Lê Duy Minh, thầy giáo Lê Duy Lâm(Trường cấp II Vĩnh Tân), thầy Lê Quang Phúc (TrườngPTCS Nông trường Quyết Thắng) hy sinh Tổn thấtnặng nề của ngành Giáo dục đã làm cho nhiềungười lo lắng Khu ủy Vĩnh Linh đã kịp thời chỉ đạotrường học sơ tán vào các địa điểm an toàn, đào giaothông hào để học sinh đến trường, lớp học đặtdưới các hầm kiên cố, ổn định và xiết chặt độingũ quyết tâm cùng toàn dân đánh thắng giặc Mĩxâm lược, chi viện cho Quảng Trị, chi viện cho miềnNam ruột thịt Vì vậy phong trào bổ túc văn hóa xãVĩnh Nam, phong trào mẫu giáo xã Vĩnh Trung, trườngcấp I Vĩnh Lâm, Vĩnh Trường, Cấp II Vĩnh Tân, VĩnhHòa, cấp III Vĩnh Linh vẫn được giữ vững Các tổ5

lao động xã hội chủ nghĩa cũng tăng thêm nhiều, lànhững bông hoa rất đẹp, rất tươi của ngành ta: tổbổ túc văn hóa Nam Cường, Duy Viên, Hùynh Hạ; tổphổ thông cấp I Vĩnh Lâm, tổ Lý - Hóa - Sinh, tổ Văntrường cấp III Vĩnh Linh Trong hội nghị thi đua toànngành miền Bắc năm 1966, khu vực Vĩnh Linh đượctặng thưởng 7 Huân chương lao động cho đơn vị và cánhân cùng nhiều Bằng khen và Giấy khen của Chínhphủ Phong trào bổ túc văn hóa của khu vực VĩnhLinh vinh dự được nhận phần thưởng của Bác Tôn,Trưởng ban lãnh dạo bổ túc văn hóa Trung ương;ngành học Phổ thông được thưởng Huân chương laođộng hạng hai Trường phổ thông cấp III, phong tràomẫu giáo xã Vĩnh Trung và bổ túc văn hóa xã VĩnhNam được tuyên dương là những đơn vị xuất sắccủa vùng chiến đấu ác liệt.

Năm học 1966-1967 giặc tăng cường đánh pháVĩnh Linh bằng máy bay B52 cố tình hủy diệt khuvực đầu cầu giới tuyến Để đảm bảo đánh thắnggiặc Mĩ xâm lược, đảm bảo tính mạng nhân dân,Thường vụ Đảng ủy khu vực chủ trương ( đượcTrung ương Đảng và Chính phủ đồng ý) chuyển mộtbộ phận nhân dân ra các tỉnh bạn để bảo toàn lựclượng Một cuộc chia tay kẻ ở người đi, bao nỗi lotoan giằng xé nhưng vì sự nghiệp phát triển củagiáo dục, vì thế hệ trẻ đã tạo được cách đi antoàn, hạn chế tối đa tổn thất Một chuyến xe cólực lượng công an, dân quân tự vệ, y tế, thầy côgiáo áp tải Đêm đi, ngày nghỉ Cuộc hành quân hiếmcó trong lịch sử này có tổn thất lớn là 59 học sinh(trong đó có 39 học sinh cấp I xã Vĩnh Hiền) và 6thầy cô giáo, 5 cán bộ khu vực và hướng dẫn viên6

phải hy sinh trên đường đi Bí thư huyện ủy huyện KỳAnh và 2 cán bộ của tỉnh Hà Tĩnh, 3 cán bộ của tỉnhQuảng Bình hy sinh trong khi đưa đón các cháu K8 VĩnhLinh Mất mát tổn thất lớn lao này như tiếp thêmsức mạnh cho cuộc di chuyển đi đến nơi về đếnchốn Đầu năm 1967, Ngành Giáo dục đã chuyển

3000 cháu học sinh cấp I, cấp II ra Thanh Hóa và 2trường sư phạm, thanh niên dân tộc ra Quảng Ninh,Hà Bắc Đến tháng 7/1967 chuyển tiếp hơn 14 ngànhọc sinh phổ thông ra các tỉnh tương đối an toàn theokế hoạch 8 và kế hoạch 10 Một cuộc hành quânchưa từng có từ trước đến nay, tưởng chừng khómà thực hiện được Thế nhưng dưới bom đạn củađịch, được sự chăm lo của Đảng và nhân dân trongkhu vực, được sự đùm bọc che chỡ của nhân dâncác tỉnh bạn suốt trên chặng đường đi và ở nhữngnơi đến, thầy trò Vĩnh Linh đã khẩn trương chuẩn bịvà ra đi không quản bom đạn, chẳng kể ngày đêm,mưa gió lụt lội, khi đi xe, lúc dắt dìu nhau đi bộ quađồng lầy, núi non, khi đi liên tục, lúc phải trú lại nămbảy ngày đến một tháng vì địch đánh phá ác liệt.Cuộc hành quân kéo dài gần 2 năm (kể từ chuyến điđầu tiên đưa 2446 cháu ra Thanh Hóa), trên một độđường từ 400 đến 700 km và đã kết thúc thắng lợi.Trong cuộc di chuyển này, thầy giáo, cô giáo VĩnhLinh là những người được Đảng bộ và nhân dân tincậy, gửi gắm những đứa con thân yêu Nhiều cánbộ, giáo viên ra đi để lại con thơ vợ yếu, nhiều giáoviên ở ngoại tỉnh đã mấy năm liền chưa có dịp vềthăm nhà nay cũng tạm gác tình riêng Mỗi ngườiphải lo lắng, chăm sóc và điều khiển 30 đến 40 emhọc sinh suốt dọc đường đi Các giáo viên phải lo tất7

cả những nổi lo của người chỉ huy đơn vị, của ngườicha, người mẹ Các giáo viên chúng ta đã quên ăn,quên ngủ, thật sự thương yêu học sinh, hết lònghết sức cho sự an toàn và sức khỏe của học sinh.Thầy giáo chúng ta đã làm hết sức mình trongchuyến đi xa ngày, không nề khó khăn, không tiếc sứclực và đã có một số cán bộ, giáo viên đã gópphần xương máu của mình cho công cuộc di chuyểnnày, sau này được Nhà Nước truy tặng là liệt sĩ.

Giáo dục khu vực Vĩnh Linh chuyển qua mộtthời kỳ mới, thời kỳ tạm thời phân tán ra ở rất nhiềutỉnh: Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Ninh Bình, Nam Hà,Thái Bình, Quảng Ninh, Hà Bắc

Vào khoảng cuối tháng 8 năm 1967, tất cả họcsinh chúng ta đã đến các địa điểm qui định Giặc Mĩtiếp tục đánh lan ra ngay các tỉnh có đón nhận con

em Vĩnh Linh Theo chỉ thị của Thủ tướng Chính phủvà các Bộ Nội vụ, Bộ Giáo dục, học sinh Vĩnh Linhkhông học tập trung mà xen kẻ vào các trường địaphương Cùng với sự sắp xếp việc ăn ở, việc bốtrí học hành được tiến hành khẩn trương cho nêntuy có chậm thời gian, năm học 1967, 1968 vẫn hòanthành tiến độ chương trình năm học Các em họcsinh Vĩnh Linh đã phát huy truyền thống của quêhương, với ý thức trách nhiệm cao đối với cha mẹ,anh chị đã và đang đổ máu để bảo vệ xóm làng thânyêu, để xứng đáng với sự chăm sóc, đùm bọc củaĐảng và nhân dân nơi quê hương mới Lạ thầy, mớibạn, chưa quen phong tục tập quán địa phương, các

em đã cố gắng học hành và rèn luyện ngay từnhững buổi học đầu tiên đã gây được nhiều tìnhcảm của bạn bè và thầy giáo mới Kết quả học8

tập của các em tương đối khá Số học sinh yếuchiếm tỷ lệ rất ít, số học sinh khá ngày càng đông.Trong nhiều năm tỷ lệ học sinh Vĩnh Linh so với họcsinh trong trường thông thường chiếm khỏang 10%nhưng số học sinh đạt danh hiệu tiến tiến lạichiếm 40 - 50% Học sinh Vĩnh Linh đã mang vềìnhiều giải học sinh giỏi cho các tỉnh bạn Các emhọc sinh Vĩnh Linh đã tham gia tích cực vào các hoạtđộng thể dục thể thao và văn nghệ Nhiều emđược tín nhiệm và được cử làm cán bộ chi đoànThanh niên lao động Hồ Chí Minh hoặc cán bộ Độithiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.

Hơn 400 anh chị em giáo viên Vĩnh Linh ra các tỉnhkhông chỉ làm nhiệm vụ một thầy giáo, thành viênHội đồng nhà trường mà còn phải làm nhiệm vụthay thế cha mẹ, anh chị các em, chăm lo mọi mặtcho các em, thay thế cán bộ Đảng và chính quyềnđể trực tiếp bàn bạc, giải quyết mối quan hệ đốivới địa phương Chưa bao giờ nhiệm vụ của anh chị

em giáo viên nặng nề và khó khăn như thế Nhưnggiáo viên Vĩnh Linh đã hết sức cố gắng để xứngđáng với lòng tin yêu của Đảng bộ và nhân dân Giáoviên đã làm việc không biết mệt mỏi Một em họcsinh có tin buồn quê hương chuyển đến là có mặtngười thầy giáo động viên an ủi Một em học sinhốm đau là có bàn tay người thầy giáo nâng niu sănsóc Thiếu nhà ở của một em học sinh, có vấn đề

gì bất bình trong gia đình nuôi; thiếu sách vở, giấybút, áo quần nhất nhất anh chị em Vĩnh Linh đềucó mặt để giải quyết Những ngày tết đến xuânsang, thầy trò K8 lại quây quần bên nhau, động viên,cổ vũ nhau làm sao cho xứng đáng với quê hương9

đang chiến đấu kiên cường, đang chịu đựng baonhiêu khó khăn gian khổ.

Về mặt tổ chức quản lý học sinh K8:

Theo yêu cầu của Chính phủ, Bộ Giáo dục vàBộ Nội vụ đã thành lập Ban quản lý K8 Bộ Giáodục do thầy nguyễn Văn Tu làm trưởng ban, Bộ Nộivụ có đồng chí Trần Đức Hạnh (uỷ viên Uỷ ban Khuvực Vĩnh Linh) làm trưởng ban Các Ty Giáo dục củatỉnh bạn có một ban K8 gồm một đồng chí lãnhđạo Ty của tỉnh bạn và có 1 đến 2 cán bộ là giáoviên của Vĩnh Linh đặc trách theo dõi về tình hìnhhọc sinh K8 Ở Ty Giáo dục Thanh Hoá do thầy HồQuang Khải phụ trách, Ty Giáo dục Ninh Bình do thầyNguyễn Văn Màng, Ty Giáo dục Nam Hà có thầy TháiTăng Ly và Lê Gia Hà, Ty Giáo dục Thái Bình có thầyPhan Văn Đản và Nguyễn Huỳnh Các trường học cóhọc sinh K8 được bố trí 1 Hiệu phó là người VĩnhLinh có nhiệm vụ theo dõi về chế độ ăn ở, tình hìnhhọc tập, tâm tư nguyện vọng của các em, phản ánhvới cấp trên có kế hoạch điều chỉnh phù hợp Hệthống tổ chức chặt chẽ từ Bộ đến các trườnghọc đã tạo điều kiện thuận lợi trong quản lý, đảmbảo được thông tin, liên hệ mật thiết với chínhquyền và nhân dân Vĩnh Linh Cha mẹ các em an tâm,các em phấn khởi trong học tâp và rèn luyện Nhữngbuổi học hè, những giờ tập hát, tập múa, nhữngngày tham quan cắm trại được tổ chức năm này quanăm khác có nền nếp nhưng cũng vô cùng vất vả;thậm chí có những hè giáo viên được đi bồi dưỡngthêm về nghiệp vụ thì giáo viên Vĩnh Linh cũng lạiphải ở nhà và chỉ có cách tranh thủ mượn tài liệucủa đồng nghiệp mà tự nghiên cứu, học tập thêm.10

Nhiều đồng chí giáo viên ngoại tỉnh mới phục vụVĩnh Linh một vài năm cũng đã trở thành nhữngngười cán bộ gắn bó với sự nghiệp cách mạngcủa Vĩnh Linh, gắn bó với sự tiến bộ của các emhọc sinh Vĩnh Linh Điều anh chị em mong muốn cũngrất đơn giản và đáng tự hào là được các em yêumến, được nhân dân Vĩnh Linh tin cậy và thông cảm

Công lao của các tỉnh bạn đối với thầy giáo vàhọc sinh Vĩnh Linh là vô cùng to lớn 6 năm các emhọc sinh Vĩnh Linh lớn lên trong sự đùm bọc, che chỡ,dạy bảo của quý bậc phụ huynh, của các thầy côgiáo tỉnh bạn là những nghĩa cử cao quý mà ngườiVĩnh Linh mãi mãi ghi nhớ, nhắc nhở con em mìnhvươn lên trong cuộc sống, để một phần đền đápsự quan tâm chu đáo của các cấp bộ Đảng, chínhquyền và nhân dân các tỉnh

Trường sư phạm Vĩnh Linh được Bộ quy định ratận huyện Đông Triều tỉnh Quảng Ninh Ra đi vộivàng trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt nên chỉ vỏnvẹn 15 giáo viên và cán bộ, 60 giáo sinh, với một ítsoong nồi và vật dụng cá nhân Nhân dân thôn TràngBạch xã Tràng An đã san sẻ nhà cửa cho thầy trò sưphạm Vĩnh Linh ở, giúp đỡ tre nứa dựng lán làmphòng học, nhà ăn Với tinh thần tự lực cánh sinhvà quyết tâm lớn, Thầy Hiệu trưởng Nguyễn Thanhcùng với tập thể sư phạm nhà trường bắt tay vàkhẩn trương tổ chức ổn định việc ăn ở, học hành.Cán bộ phục vụ thiếu, giáo sinh phân công nhau nấu

ăn, giáo viên phân công nhau làm quản lý, đi tiếpphẩm Vừa dạy vừa học, vừa phải lo công việc đờisống, thầy trò đều hồ hởi phấn khởi Việc gì cần

Sau một thời gian ngắn trường đã ổn định, mộtsố nhà và phòng học được mọc lên đảm bảo choviệc tiến hành học tập và giảng dạy Chỉ sau 1năm học, trường đã có đủ phòng học, phòng cho cáchoạt động ngoại khóa với đầy đủ bàn ghế, có đủnhà ở cho 113 giáo sinh, hơn 20 cán bộ, giáo viên Cơngơi tuy vẫn là tranh tre nứa lá, nhưng đây là mộtsự nỗ lực cao, sự đóng góp nhiều công sức củathầy và trò cùng với sự giúp đỡ của các cơ quan địaphương.

Với hoàn cảnh tương đối an toàn hơn, trường cónhiệm vụ tiếp tục đào tạo nhiều giáo viên tốt choNgành Trường đã phải khắc phục rất nhiều khókhăn để thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị củamình Những năm đầu, nhiều bộ môn còn thiếuthầy như Tâm lý giáo dục, nhạc, họa và một sốmôn văn hóa, trường vẫn đảm bảo dạy đủ các môn.Tuy qui mô trường nhỏ, hoàn cảnh có nhiều khó khăn,trên cơ sở đoàn kết thương yêu nhau, tập thể thầygiáo và giáo sinh đã nghiêm túc từng bước thựchiện các Quy chế về trường sư phạm của Bộ Cáccông tác thực hành, thực tập sư phạm của cáckhóa đều đặn được thực hiện nghiêm túc Chính dosự phấn đấu như thế, trường sư phạm cấp I VĩnhLinh đã sớm được hai Bộ Giáo dục và Đại họcchuyên nghiệp công nhận là một trường Trung họccủa địa phương Hàng năm trường đã cung cấp chongành nhiều giáo viên trẻ, hăng hái, có nhiệt tình trởvề phục vụ ở nhiều địa bàn của Vĩnh Linh, ThanhHóa, Tân Kỳ và một số được điều động đi B phụcvụ cho con em miền núi Quảng Trị Tuy chất lượngđào tạo chưa thật đáp ứng yêu cầu cao nhưng phải12

thấy rằng đây là nguồn cung cấp đội ngũ đông đảogiáo viên trẻ có triển vọng cho giáo dục Vĩnh Linhphát triển sau này.

Đến năm 1972 - 1973 trường được chuyển vềTân Kỳ Nghệ An Trường lại phải tổ chức di chuyểntrong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt Về Nghệ An, lạiphải tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất, ổn địnhđội ngũ, vừa phải làm thêm nhiệm vụ bồi dưỡnggiáo viên Trường đã có nhiều cố gắng, nhanh chóngổn định tổ chức nội trú đảm bảo phòng tránh tốtvà tiến hành giảng dạy cả hai hệ bồi dưỡng và đàotạo, hoàn thành đúng thời hạn, kế hoạch năm học

do Bộ qui định Về cuối năm học 1972 - 1973 sau khiđịch ngừng ném bom, trường lại tiếp tục di chuyểnvề hẳn trên quê hương Vĩnh Linh và vừa phải thi niênkhóa, vừa phải xây dựng trường lại từ đầu, trường

sư phạm lại một lần nữa khắc phục mọi khó khăntổ chức di chuyển tốt, tạo điều kiện để bước vàonăm học 1973 - 1974 nhanh chóng và kịp thời

Trường thanh niên dân tộc cũng ra đi đầu năm

1967, ra tận huyện Lục Nam tỉnh Hà Bắc, về mộtđịa phương cũng lắm rừng, nhiều suối, cũng tịchmịch những lúc sớm chiều Lúc đầu thầy trò VĩnhLinh ở chung với trường thanh niên dân tộc địaphương, trường thanh niên dân tộc Bắc Sơn Trườngbạn cũng mới thành lập không bao lâu, số học sinhcũng không đông lắm, cơ sở vật chất không có baonhiêu thế nhưng rất thông cảm với Vĩnh Linh nên đãnhường hẳn một nửa cơ sở từ phòng học, nhà ởđến bếp ăn Các em học sinh dân tộc lần đầu tiên

xa nhà, xa quê hương nên về mặt tình cảm có nhiềukhó khăn, các giáo viên gần gũi các em, giúp đỡ động13

viên các em Tranh thủ thời gian, trường vừa tổ chứchọc tập vừa bắt tay lao động xây dựng trường sở.Chỉ sau một năm học, trường thanh niên dân tộc VĩnhLinh đã có phòng học riêng, có đủ nhà ở rộng rãi chocán bộ và học sinh, có nương rau xanh mượt, córẫy sắn tốt tươi, có ruộng lúa, có cơ sở chăn nuôilợn và gà vịt để tự túc thêm Về mặt học tập,thầy trò đã có nhiều cố gắng, phát huy sự nỗlực của bản thân, tranh thủ đi học tập kinh nghiệmcác trường bạn Ông Hoàng Niếp, Hiệu trưởng nhàtrường đã cùng với tập thể sư phạm xây dựngđược mối quan hệ rất tốt với trường địa phương,có thể nói hai trường như một, thân mật và chanhòa Tinh thần công tác của cán bộ, giáo viên VĩnhLinh đã để lại những ấn tượng sâu sắc, nhữngtình cảm tốt đẹp trong cán bộ và học sinh địaphương Trong những năm ở Hà Bắc trường thanh niêndân tộc đã cung cấp cho các trường trung cấp chuyênnghiệp một số học sinh để đào tạo thành nhữngcán bộ phục vụ các mặt công tác cho dân tộc ngàynay Đông đảo những học sinh tốt nghiệp lớp 7 đã trởvề quê hương tham gia công tác, sản xuất và chiếnđấu có hiệu quả Mãi đến năm 1971 trường đượcchuyển hẳn về khu vực Vĩnh Linh để tiếp tụcviệc giáo dục thế hệ trẻ dân tộc.

Trường cấp III Vĩnh Linh di chuyển chậm hơn,gần cuối kế hoạch 8 đầu kế hoạch 10 Trườngphải tổ chức lấy đội ngũ của mình, phải tổ chứclấy tiền trạm của mình Khi di chuyển trường phảiđể lại tất cả sách vở, đồ dùng thí nghiệm' ĐếnTân Kỳ, Nghệ An trường phải gấp rút tổ chức lấyviệc học hành trong lúc nhân dân chưa đến, nhà14

cửa, lớp học cũng không có Thầy trò cùng nhau bànbạc và nhất trí là dù khó khăn đến đâu cũng nhấtquyết không để chậm một năm học Cả trường tậptrung làm phòng học cho khối 10 kịp vào học cuốitháng 11 các lớp khác sẽ học sau Có phòng học,còn phải lo nhà ở, lo tổ chức ăn, ở Thế là từ mộttrường ngoại trú bây giờ trở thành một trường nộitrú Các thầy giáo bây giờ phải lo cả việc ăn ở củahọc sinh Có thể nói sự nỗ lực ban đầu của thầygiáo và học trò đã làm cho mọi khó khăn tưởngchừng khó khắc phục đều đã vượt qua Từ chỗlúc đầu chỉ hưởng theo chế độ K10, các em họcsinh về sau được hưởng theo chế độ K8, có thuậnlợi hơn nhưng số lượng hàng năm tăng lên rất nhanh.Năm học đầu chỉ hơn 800, năm thứ hai lên 1100 vànăm sau đến 1400 học sinh Sức thầy trò đã phá núivỡ đồi, biến một nơi hoang vu thành khu trường caoráo, nhà cửa san sát, chắc chắn Lãnh đạo nhàtrường gồm các ông Nguyễn Hữu Bành, Hiệu trưởngvà các phó hiệu trưởng ông Nguyễn Bá Tân, ông LêVăn Khinh, ông Trần Đình Kham đã cùng với tập thể

sư phạm nhà trường với sự giúp đỡ của nhân dânK10, có sự hỗ trợ của Nhà nước, trường cấp IIIngày càng được xây dựng tốt hơn, có đủ phươngtiện để học tập, vui chơi giải trí Thầy giáo và cánbộ trường cấp III Vĩnh Linh đã nêu cao chủ nghĩa anhhùng cách mạng, nêu cao tinh thần tự lực cánh sinhđể tạo điều kiện cho nhà trường từng bước tiếnlên Vào học chậm hơn 3 tháng nhưng năm học 1967 -

1968 vẫn kết thúc kiüp thời theo quy định của Bộ.Học sinh lớp 10 kịp tham gia kỳ thi tốt nghiệp phổthông cùng các trường trên miền Bắc Tuy xa sự lãnh15