CHUYÊN ĐỀ: CÁCH MẠNG VIỆT NAM 19391945

Chuẩn bị lực lượng tiến tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền Trên cơ sở lực lượng cách mạng được nuôi dưỡng từ trước, bước vào giai đoạn trựctiếp vận động cứu nước 1939 – 1945, việc

CHUYÊN ĐỀ: CÁCH MẠNG VIỆT NAM 1939-1945

A.NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

1 Hoàn cảnh lịch sử

a.Tình hình chính trị

Đầu tháng 9-1939, Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ Ở châu Âu, quân đội phát xítĐức kéo vào nước Pháp Chính phủ Pháp đầu hàng phát xít Đức, thực hiện chính sách thùđịch đối với các lực lượng tiến bộ trong nước và phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa

Ở Đông Dương Đô đốc G Đờcu được cử làm Toàn quyền thay G Catơru Chính quyền mớithực hiện một loạt chính sách nhằm vơ vét sức người, sức của ở Đông Dương để dốc vàocuộc chiến tranh

Cuối tháng 9-1940, quân Nhật vượt biên giới Việt-Trung tiến vào miền Bắc Việt Nam QuânPháp nhanh chóng đầu hàng Phát xít Nhật giữ nguyên bộ máy thống trị của thực dân Pháp,dung nó để vơ vét kinh tế phục vụ cho nhu cầu chiến tranh và đàn áp phong trào cách mạng.Dưới ách thống trị của Nhật-Pháp, ở Việt Nam lúc này không chỉ có những đảng phái chínhtrị thân Pháp mà còn cả những đảng phái thân Nhật như Đại Việt, Phục Quốc v.v Quân Nhật

và tay sai ra sức tuyên truyền lừa bịp về văn minh và sức mạnh của Nhật Bản, về thuyết Đại Đông Á, dọn đường cho việc hất cẳng Pháp sau này.

Bước sang năm 1945, trên chiến trường châu Âu, phát xít Đức bị thiệt hại nặng nề Ởmặt trận châu Á-Thái Bình Dương, quân Nhật Bản thua to tại nhiều nơi Ở Đông Dương,ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp Lợi dụng cơ hội đó, các đảng phái chính trị ở Việt Namtăng cường hoạt động Quần chúng nhân dân sục sôi khí thế cách mạng , sẵn sàng vùng lênkhởi nghĩa

b Tình hình kinh tế-xã hội

Đầu tháng 9-1939, Toàn quyền Catơru ra lệnh tổng động viên nhằm cung cấp cho

“mẫu quốc” tiềm lực tối đa của Đông Dương về quân sự, nhân lực, các sản phẩm và nguyênliệu

Thực dân Pháp thi hành chính sách Kinh tế chỉ huy, tăng mức thuế cũ, đặt thêm thuế mới,

đồng thời sa thải bớt công nhân, viên chức, giảm tiền lương, tăng giờ làm v.v…Chúng kiểmsoát gắt gao việc sản xuất và phân phối, ấn định giá cả

Khi quân Nhật vào Đông Dương, Pháp buộc phải để cho Nhật sử dụng các sân bay, phươngtiện giao thông, kiểm soát hệ thống đường sắt và các tàu biển Hàng năm, Nhật bắt chínhquyền thực dân Pháp nộp cho chúng một khoản tiền lớn Trong 4 năm 6 tháng, Pháp phải nộpmột khoản gần 724 triệu đồng

Quân Nhật còn cướp ruộng đất của nông dân, bắt nông dân nhổ lúa, ngô để trồng đay,thầu dầu phục vụ cho nhu cầu chiến tranh

Nhật yêu cầu chính quyền thực dân Pháp xuất các nguyên liệu chiến lược sang Nhật Bản nhưthan, sắt, cao su, xi măng v.v

Một số công ti của Nhật đã đầu tư vào những ngành phục vụ cho nhu cầu quân sự như:khai thác mănggan, sắt ở Thái Nguyên, apatít ở Lào Cao crôm ở Thanh Hóa

Chính sách vơ vét, bóc lột của Pháp-Nhật đã đẩy nhân dân ta tới chỗ cùng cực Hậu quả làcuối năm 1944-đầu năm 1945, có gần 2 triệu đồng bào ta chết đói

Tất cả các giai cấp, tầng lớp ở nước ta, trừ các thế lực tay sai đế quốc, đại địa chủ và tư sảnmại bản, đều bị ảnh hưởng bởi chính sách bóc lột của Pháp-Nhật

Những chuyển biến của tình hình thế giới và trong nước đòi hỏi Đảng ta phải kịp thời nắm bắt

và đánh giá chính xác tình hình, đề ra đường lối đấu tranh phù hợp

2 Chủ trương của Đảng

a Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11/1939:

+ Đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc len hang đầu; tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộngđất, chỉ tịch thu ruộng đất của đế quốc và địa chủ phản bội quyền lợi dân tộc, chống tô cao, lãinặng; thay khẩu hiệu lập chính quyền Xô viết công – nông – binh bằng khẩu hiệu lập chínhquyền dân chủ cộng hòa

+ Phương pháp đấu tranh: chuyển từ đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ sang đấu tranhtrực tiếp đánh đổ chính quyền đế quốc và tay sai; từ hoạt động hợp pháp, nửa hợp pháp sanghoạt động bí mật, bất hợp pháp

+ Thành lập Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương thay cho Mặt trận Dânchủ Đông Dương, nhằm tập hợp mọi lực lượng dân tộc chống đế quốc

+ Ý nghĩa: Đánh dấu sự chuyển hướng quan trọng, dương cao ngọn cờ giải phóng dântộc, đưa nhân dân bước vào giai đoạn trực tiếp vận động cứu nước

b Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tháng 5/1941) do Nguyễn Ái

Quốc chủ trì:

+ Giải quyết mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ độc lập dân tộc và cách mạng ruộng đất,đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và nhấn mạnh là nhiệm vụ “bức thiết nhất”;tiếp tục tạm gác khẩu hiệu “cách mạng ruộng đất”, chỉ thực hiện khẩu hiệu giảm tô, giảm tức,chia lại ruộng công

+ Quyết định thành lập ở mỗi nước Đông Dương một mặt trận riêng Việt Nam độc lậpđồng minh (Việt Minh) là mặt trận đoàn kết dân tộc Việt Nam, không phân biệt giai cấp, tầnglớp, dân tộc, tôn giáo tín ngưỡng

+ Đề ra chủ trương khởi nghĩa vũ trang, coi chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâmcủa toàn Đảng toàn dân; chỉ rõ một cuộc tổng khởi nghĩa bùng nổ và thắng lợi phải có đủ điềukiện chủ quan, khách quan và phải nổ ra đũng thời cơ; đi từ khởi nghĩa từng phần lên tổngkhởi nghĩa

+ Là sự chuẩn bị về đường lối và phương pháp cách mạng cho thắng lợi của Tổng khởinghĩa tháng Tám năm 1945

3 Chuẩn bị lực lượng tiến tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

Trên cơ sở lực lượng cách mạng được nuôi dưỡng từ trước, bước vào giai đoạn trựctiếp vận động cứu nước 1939 – 1945, việc chuẩn bị lực lượng mọi mặt được đẩy mạnh

* Chuẩn bị lực lượng chính trị

+ Gắn liền với quá trình xây dựng và phát triển của Việt Minh (bao gồm các đoàn thể quầnchúng mang tên “cứu quốc”) Chương trình của Việt Minh đáp ứng nguyện vọng cứu nướccủa mọi giới đồng bào, nên phong trào Việt Minh ngày càng phát triển mạnh

+ Cao Bằng là nơi thí điểm cuộc vận động xây dựng các hội “Cứu quốc” trong mặt trận ViệtMinh Đến năm 1942 khắp các châu ở Cao Bằng đều có Hội cứu quốc trong đó có 3 châu

“hoàn toàn” (Hoà An, Hà Quảng và Nguyên Bình) Trên cơ sở đó, Uỷ ban Việt Minh tỉnh CaoBằng và Uỷ ban Việt Minh lâm thời Liên tỉnh Cao – Bắc – Lạng được thành lập

+ Bắc Sơn – Võ Nhai cũng là một trung tâm chuẩn bị khởi nghĩa Sự ra đời và hoạt động củalực lượng vũ trang Bắc Sơn làm cho các tổ chức cứu quốc được xây dựng rộng khắp.

+ Tháng 2 – 1943, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên),vạch ra kế hoạch cụ thể về công việc chuẩn bị cho khởi nghĩa vũ trang Ở hầu khắp các vùngnông thôn và thành thị, các đoàn thể Việt Minh, hội Cứu quốc được xây dựng và củng cố.+ Năm 1943 bản Đề cương văn hoá Việt Nam ra đời Năm 1944, Đảng dân chủ Việt Nam

và Hội văn hoá cứu quốc Việt Nam được thành lập, đứng trong hàng ngũ Việt Minh

+ Ngoài ra, Đảng cũng chú trọng công tác vận động binh lính người Việt trong quân đội Pháp,những ngoại kiều ở Đông Dương chống phát xít

+ Báo chí của Đảng và của mặt trận Việt Minh đã góp phần vào việc tuyên truyền đường lốichính sách của Đảng, hướng dẫn quần chúng đấu tranh

Lực lượng chính trị quần chúng là lực lượng đông đảo nhất, một lực lượng cơ bản, giữvai trò quyết định trong tổng khởi nghĩa giành chính quyền Việt Minh là nơi tổ chức, giácngộ và rèn luyện lực lượng chính trị, đồng thời tạo điều kiện để xây dựng lực lượng vũ trang

và căn cứ địa cách mạng

– Chuẩn bị lực lượng vũ trang

+ Cùng với quá trình chuẩn bị lực lượng chính trị, Đảng từng bước chỉ đạo xây dựng lựclượng vũ trang

+ Sau cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn (11 – 1940), lực lượng vũ trang Bắc Sơn được duy trì để làmvốn quân sự cho cách mạng Bước sang năm 1941 những đội du kích ở khu căn cứ Bắc Sơn –

Võ Nhai lớn mạnh lên và thống nhất thành Trung đội cứu quốc quân I (14/2/1941) Cứu quốcquân phát động chiến tranh du kích trong 8 tháng (từ tháng 7/1941 đến tháng 2/1942) Ngày15/9/1941, Trung đội cứu quốc quân II ra đời

+ Ở Cao Bằng, trên cơ sở lực lượng chính trị phát triển mạnh, các đội tự vệ cứu quốc ra đời.Cuối năm 1941, Nguyễn Ái Quốc chỉ thị thành lập đội tự vệ gồm 12 chiến sĩ, làm các nhiệmvụ: bảo vệ cơ quan đầu não, giao thông liên lạc và huấn luyện tự vệ cứu quốc Người biênsoạn nhiều tài liệu để huấn luyện cán bộ quân sự như Cách đánh du kích, Kinh nghiệm dukích Nga, Kinh nghiệm du kích Tàu…

+ Ngày 22 – 12 – 1944, thực hiện chỉ thị của Nguyễn Ái Quốc, Đội Việt Nam tuyên truyềngiải phóng quân được thành lập, lúc đầu có 34 chiến sĩ, do Võ Nguyên Giáp chỉ huy Ba ngàysau, đội đánh thắng hai trận liên tiếp ở Phai Khắt và Nà Ngần

+ Tháng 4 – 1945, Hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kì quyết định thống nhất lực lượng

vũ trang, phát triển lực lượng bán vũ trang và xây dựng 7 chiến khu trong cả nước

+ Ngày 15 – 5 – 1945, Cứu quốc quân và Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân được thốngnhất thành Việt Nam giải phóng quân

+ Lực lượng bán vũ trang cũng được xây dựng rộng khắp, ở cả nông thôn và thành thị, gồmcác đội du kích, tự vệ và tự vệ chiến đấu

Lực lượng vũ trang tuy còn ít về số lượng, thiếu thốn về trang bị, non yếu về trình độtác chiến, nhưng có vai trò rất quan trọng trong hoạt động vũ trang tuyên truyền, góp phầnphát triển lực lượng chính trị; tiến công quân sự ở một số nơi gây thanh thế cho cách mạng,đồng thời là lực lượng xung kích, lực lượng nòng cốt, hỗ trợ quần chúng nổi dậy tổng khởinghĩa giành chính quyền khi thời cơ đến

Cả lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang đều là cơ sở của bạo lực cách mạng, làđiều kiện để kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang trong tổng khởi nghĩa toàn dân,đập tan chính quyền của đế quốc và tay sai, thiết lập chính quyền cách mạng

– Xây dựng căn cứ địa

+ Để tiến hành khởi nghĩa phải xây dựng căn cứ địa Đó là nơi giải quyết vấn đề tiềm lực củacách mạng.

+ Năm 1940, sau cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Vùng Bắc Sơn – Võ Nhai được xây dựng thànhmột trung tâm căn cứ địa, gắn liền với sự ra đơì và hoạt động của lực lượng vũ trang Bắc Sơn.+ Năm 1941 Nguyển Ái Quốc về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Người chọn Cao Bằnglàm nơi đầu tiên để xây dựng căn cứ địa Từ đó, căn cứ địa cách mạng ngày càng mở rộng,phát triển thành căn cứ Cao – Bắc – Lạng

+ Năm 1943, Uỷ ban Việt Minh Liên tỉnh Cao – Bắc – Lạng lập ra 19 ban “xung phong Namtiến” để phát triển lực lượng xuống các tỉnh miền xuôi

+ Trong những vùng căn cứ cách mạng diễn ra các hoạt động sản xuất, xây dựng, chiến đấu,hoạt động của các đoàn thể cứu quốc và lực lượng vũ trang Ngày 16 – 4 – 1945, Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị thành lập Uỷ ban Dân tộc giải phóng các cấp

+ Tháng 5 – 1945, Hồ Chí Minh rời Cao Bằng về Tuyên Quang Người chọn Tân Trào làmtrung tâm chỉ đạo cách mạng

+ Tháng 6 – 1945, Khu giải phóng Việt Bắc chính thức được thành lập, thực hiện 10 chínhsách lớn của Việt Minh Đó là căn cứ địa chung của cách mạng cả nước, là hình ảnh thu nhỏcủa nước Việt Nam mới trong tương lai Tân Trào là thủ đô Khu giải phóng Uỷ ban chỉ huylâm thời khu giải phóng được thành lập

+ Công cuộc chuẩn bị lực lượng được tiến hành chu đáo Toàn Đảng, toàn dân sẵn sàng đónchờ thời cơ vùng dậy Tổng khởi nghĩa

3 Khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

a Khởi nghĩa từng phần (tháng 3/1945 đến giữa tháng 8/1945)

– Hoàn cảnh lịch sử

+ Từ khi Nhật vào Đông Dương (9 – 1940), Nhật và Pháp hoà hoãn với nhau, nhưng đó chỉ là

sự hoà hoãn tạm thời, vì hai tên đế quốc không thể chung một xứ thuộc địa

+ Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, Hồng quân Liên

Xô giải phóng các nước Đông Âu và tiến vào nước Đức Quân Anh – Mĩ giải phóng nướcPháp, rồi tiếp tục tiến công vào Đức từ phía Tây Ở mặt trận châu Á – Thái Bình Dương, quânĐồng minh phản công, giáng cho phát xít Nhật những đòn nặng nề Sau khi Mĩ chiếm lạiPhilipin, đường biển của Nhật đi xuống các căn cứ ở phía Nam bị cắt đứt, chỉ còn đường bộduy nhất qua Đông Dương Vì thế Nhật cần độc chiếm Đông Dương bằng mọi giá

+ Sau khi nước Pháp được giải phóng khỏi sự chiếm đóng của Đức, lực lượng Pháp ở ĐôngDương ráo riết chuẩn bị, chờ quân Đồng minh vào đánh Nhật, thì sẽ khôi phục lại quyềnthống trị của mình như trước tháng 9 – 1940

+ Để trừ hậu hoạ bị đánh sau lưng và giữ Đông Dương làm cầu nối đi từ Trung Quốc xuốngcác căn cứ phía Nam, ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính lật đổ Pháp, độc chiếm Đông Dương Sựkiện đó tạo nên một cuộc khủng hoảng chính trị ở Đông Dương

+ Sau khi đảo chính thành công, Nhật thi hành một loạt biện pháp nhằm củng cố quyền thốngtrị của chúng ở Đông Dương

+ Ngày 9/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Từ Sơn (Bắc Ninh) để đánh giátình hình và đề ra chủ trương mới Ngày 12/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉthị Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta, xác định phát xít Nhật là kẻ thù chính;thay khẩu hiệu “Đánh đuổi Pháp – Nhật” bằng khẩu hiệu “Đánh đuổi phát xít Nhật”; chủtrương “phát động một cao trào kháng Nhật cứu nước mạnh mẽ làm tiền đề cho cuộc tổngkhởi nghĩa”, đồng thời sẵn sàng chuyển qua hình thức tổng khởi nghĩa khi có đủ điều kiện

– Diễn biến

+ Ở vùng rừng núi và trung du Bắc Kì, chiến tranh du kích phát triển mạnh Tại Cao – Bắc –Lạng, Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân phối hợp với lực lượngchính trị giải phóng hàng loạt châu, huyện, xã.

+ Ở Bắc Kì, Trung Kì, trước thực tế nạn đói diễn ra trầm trọng do chính sách cướp bóc củaPháp – Nhật, Đảng đề ra khẩu hiệu “Phá kho thóc giải quyết nạn đói” Phong trào thu húthàng triệu người tham gia Có nơi quần chúng đã giành được chính quyền

+ Làn sóng khởi nghĩa từng phần dâng lên ở nhiều nơi Việt Minh lãnh đạo quần chúng nổidậy ở Tiên Du (Bắc Ninh), Bần Yên Nhân (Hưng Yên)…

+ Ở các thành phố, nhất là Hà Nội, Huế, Sài Gòn, hoạt động vũ trang truyên truyền, diệt áctrừ gian được đẩy mạnh, tạo điều kiện phát triển các đoàn thẻ cứu quốc và xây dựng lựclượng tự vệ cứu quốc

+ Ở Quảng Ngãi, tù chính trị ở nhà lao Ba Tơ nổi dậy, lãnh đạo quần chúng khởi nghĩa 1945), thành lập chính quyền cách mạng, tổ chức đội du kích Ba Tơ và xây dựng căn cứ BaTơ

(3-+ Tù chính trị trong các nhà tù đế quốc đã đấu tranh đòi tự do hoặc nổi dậy phá trại giam,vượt ngục ra ngoài hoạt động

+ Ở Nam Kì, phong trào Việt Minh hoạt động mạnh nhất ở Mĩ Tho và Hậu Giang

+ Báo chí cách mạng đều ra công khai và gây ảnh hưởng chính trị vang dội

* Ý nghĩa

– Cao trào kháng Nhật cứu nước thể hiện tinh thần nỗ lực đấu tranh giành độc lập của nhândân Việt Nam; đồng thời góp sức cùng Đồng minh tiêu diệt chủ nghĩa phát xít

– Làm cho kẻ thù ngày càng suy yếu, thúc đẩy thời cơ tổng khởi nghĩa mau đến

– Qua cao trào kháng Nhật, lực lượng cách mạng được tăng cường, trận địa cách mạng được

mở rộng, tạo ra đầy đủ những điều kiện chủ quan cho một cuộc tổng khởi nghĩa

– Là một cuộc tập dượt vĩ đại, làm cho toàn đảng, toàn dân sẵn sàng, chủ động tiến lên chớpthời cơ tổng khởi nghĩa

+ Đảng đã có sự chuẩn bị đầy đủ về đường lối và phương pháp cách mạng, thể hiện tập trung

ở Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5 – 1941)…

+ Lực lượng cách mạng cũng được chuẩn bị chu đáo trong 15 năm kể từ khi Đảng ra đời,được rèn luyện qua nhiều phong trào cách mạng

Đến tháng 8 – 1945, toàn Đảng, toàn dân đã sẵn sàng, chủ động, kiên quyết hi sinh phấn đấugiành độc lập tự do

+ Tầng lớp trung gian, khi Nhật đảo chính Pháp mới chỉ hoang mang, dao động, nhưng đếnlúc này đã thấy rõ bản chất xâm lược của Nhật, chán ngán những chính sách của Nhật, nên đãngả hẳn về phía cách mạng

– Về khách quan:

+ Sau khi phát xít Đức bị tiêu diệt, Liên Xô tuyên chiến với Nhật, đánh tan đạo quân QuanĐông của Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc Mĩ ném 2 quả bom nguyên tử xuống các thành phốHirôsima và Nagaxaki của Nhật Bản Ngày 9 – 8 – 1945, Hội đồng tối coa chiến tranh củaNhật họp bàn về các điều kiện đầu hàng theo Tuyên bố Pốtxđam Ngày 14 – 8 – 1945, Hộiđồng tối cao chiến tranh và Nội các Nhật Bản thông qua quyết định đầu hàng Ngày

15/8/1945, Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng Đồng minh không điều kiện Quân Nhật ở ĐôngDương rệu rã, chính phủ Trần Trọng Kim hoang mang, lo sợ đến cực điểm Điều kiện kháchquan thuận lợi cho Tổng khởi nghĩa đã đến Thời cơ cách mạng xuất hiện.

+ Tuy nhiên, một nguy cơ mới đang dần đến Quân đội các nước đế quốc với danh nghĩa đồngminh chuẩn bị vào Đông Dương để giải giáp quân đội Nhật Những thế lực phản động trongnước cũng đang tìm cách thay thầy đổi chủ Chính vì thế, vấn đề giành chính quyền được đặt

ra như một cuộc chạy đua nước rút với quân Đồng minh mà nhân dân Việt Nam không thểchậm trễ

– Đảng kịp thời phát động khởi nghĩa:

+ Ngày 13/8/1945, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Uỷ ban khởi nghĩatoàn quốc 23 giờ cùng ngày, Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc ban bố Quân lệnh số 1, chính thứcphát lệnh Tổng khởi nghĩa trong cả nước

+ Từ ngày 14 đến 15/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ở Tân Trào, thông qua kế hoạch lãnh đạo toàn dân tổng khởi nghĩa

+ Tiếp đó, từ ngày 16 đến ngày 17/8/1945, Đại hội quốc dân ở Tân Trào tán thành chủ trươngTổng khởi nghĩa của Đảng, thông qua 10 chính sách của Việt minh, cử ra Uỷ ban giải phóngdân tộc Việt Nam do Hồ Chí Minh làm chủ tịch

* Diễn biến

– Từ ngày 14 – 8 – 1945, tuy chưa nhận được lệnh tổng khởi nghĩa, nhưng căn cứ vào tìnhhình cụ thể của địa phương và vận dụng chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động củachúng ta”, một số cấp bộ Đảng và Việt Minh đã phát động tổng khởi nghĩa và giành đượcthắng lợi

– Chiều 16/8/1945, theo lệnh của Ủy ban khởi nghĩa, một đơn vị của Đội Việt Nam Giảiphóng quân do Võ Nguyên Giáp chỉ huy tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên

– Ngày 18/8/1945, nhân dân Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chínhquyền ở tỉnh lị sớm nhất trong cả nước

– Tại Hà Nội, ngày 19/8/1945, hàng vạn nhân dân đánh chiếm cơ quan đầu não của địch như Phủ Khâm sai, trại Bảo an binh, Tòa Thị chính Tối 19/8, cuộc khởi nghĩa giành chínhquyền ở Hà Nội thắng lợi

– Ngày 23/8, hàng vạn nhân dân Huế biểu tình thị uy, chiếm công sở Chính quyền về taynhân dân

– Ngày 25/8, tổng khởi nghĩa thắng lợi ở Sài Gòn

– Khởi nghĩa thắng lợi ở 3 thành phố lớn: Hà Nội, Huế, Sài Gòn đã tác động đến các địaphương trong nước, quần chúng các tỉnh còn lại nối tiếp nhau khởi nghĩa Hà Tiên và ĐồngNai Thượng là những nơi giành chính quyền muộn nhất (28/8)

– Chiều 30/8 vua Bảo Địa thoái vị, triều đình phong kiến nhà Nguyễn hoàn toàn sụp đổ

4 Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập (2/9/1945)

– Ngày 25/8/1945, Chủ tich Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng và Uỷ ban Dân tộc giảiphóng Việt Nam từ Tân Trào về đến Hà Nội

– Ngày 28/8/1945, Uỷ ban Dân tộc giải phóng Việt Nam cải tổ thành Chính phủ lâm thờinước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa

– Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâmthời đọc “Tuyên ngôn độc lập”, trịnh trọng tuyên bố với toàn thể quốc dân và cả thế giới:Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà thành lập Bản Tuyên ngôn đã:

+ Khẳng định quyền độc lập tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm mà mọi dân tộcphải được hưởng trong đó có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do

+ Nêu rõ: “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo đại thoái vị Dân ta đã đánh đổ các xiềng xíchthực dân gần 100 năm nay để xây dựng nên nước Việt Nam độc lập Dân ta lại đánh đổ chế độquân chủ mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế độ dân chủ cộng hoà”

+ Khẳng định ý chí sắt đá của nhân dân Việt nam quyết giữ nền độc lập tự do vừa giành được:

“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã trở thành một nước tự do,độc lập Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải

để giữ vững quyền tự do độc lập ấy”3

5 Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử và bài học knh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945

a Nguyên nhân thắng lợi

– Nguyên nhân khách quan:

Chiến thắng của quân Đồng minh trong cuộc chiến tranh chống phát xít tạo cơ hội thuận lợicho nhân dân Việt Nam đứng lên Tổng khởi nghĩa

– Nguyên nhân chủ quan:

+ Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu nước nồng nàn, từng trải qua những cuộc đấutranh kiên cường, bất khuất cho độc lập, tự do Vì vậy, khi Đảng Cộng sản Đông Dương vàMặt trận Việt Minh phất cao cờ cứu nước thì toàn dân nhất tề đứng lên cứu nước, cứu nhà.+ Có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, đứng đầu là Hồ Chí Minh, đã đề ra đườnglối đúng đắn, sáng tạo Đảng đã có quá trình chuẩn bị lâu dài, chu đáo, rút kinh nghiệm quathực tiễn đấu tranh, đặc biệt là lãnh đạo chuẩn bị lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang vàcăn cứ địa cách mạng trong giai đoạn vận động giải phóng dân tộc 1939 – 1945 Các cấp bộĐảng và Việt Minh từ Trung ương đến địa phương linh hoạt, sáng tạo chỉ đạo khởi nghĩa,chớp thời cơ phát động quần chúng nổi dậy giành chính quyền

b Ý nghĩa lịch sử

+ Đối với trong nước:

• Mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc, phá tan xiềng xích nô lệ của Pháp hơn 80năm và Nhật gần 5 năm, chấm dứt chế độ phong kiến, lập nên Nhà nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa

• Mở đầu kỉ nguyên mới của dân tộc: kỉ nguyên độc lập, tự do, kỉ nguyên nhân dân nắmchính quyền, làm chủ đất nước

• Đảng Cộng sản Đông Dương từ chỗ phải hoạt động bí mật, bất hợp pháp, trở thànhmột Đảng cầm quyền và hoạt động công khai Nhân dân Việt Nam từ địa vị nô lệ, bướclên địa vị người làm chủ đất nước

+ Đối với thế giới:

• Góp phần vào thắng lợi của cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít; chọc thủng

hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc

• Cổ vũ các dân tộc thuộc địa trong cuộc đấu tranh tự giải phóng; có ảnh hưởng trực tiếpđến cách mạng Lào và Campuchia

c Bài học kinh nghiệm

– Về chỉ đạo chiến lược: Đảng vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn ViệtNam, nắm bắt diễn biến tình hình thế giới và trong nước để thay đổi chủ trương cho phù hợp;giải quyết đúng mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ độc lập dân tộc và cách mạng ruộng đất, đặtnhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu

– Về xây dựng lực lượng: Tập hợp, tổ chức đoàn kết lực lượng cách mạng trong một mặt trậndân tộc thống nhất rộng rãi, tạo nên sức mạnh toàn dân, phân hoá và cô lập cao độ kẻ đế quốc

và tay sai để đánh đổ chúng

– Về phương pháp cách mạng: Sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng, kết hợp lựclượng chính trị với lực lượng vũ trang, kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, đi

từ khởi nghĩa từng phần và chiến tranh du kích cục bộ ở nông thôn, tiến lên chớp đúng thời cơtổng khởi nghĩa ở cả nông thôn và thành thị, đập tan bộ máy chính quyền của đế quốc và taysai, thiết lập chính quyền cách mạng

– Về xây dựng Đảng: Luôn kết hợp giữa tổ chức và đấu tranh, làm cho đảng vững mạnh vềchính trị, tư tưởng và tổ chức, đủ năng lực và uy tín lãnh đạo cách mạng thành công

B.TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ

I Chuẩn kiến thức, kĩ năng hiện hành:

- Trình bày được một số điểm nổi bật bối cảnh Việt Nam trong những năm chiến tranh thếgiới thứ hai

- Trình bày được nội dung việc chuyển hướng đấu tranh được đề ra trong hội nghi trungương 6 ( 11/39) và hội nghị trung ương 8 (5/41)

-Trình bày được quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng ,căn cứ địa cách mạng cho Tổngkhởi nghĩa tháng 8-1945

- Cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền:

+ Hiểu được những nội dung chính của giai đoạn khởi nghĩa từng phần: Nhật đảochính Pháp (9/3/41); chỉ thị của Đảng: Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”;phong trào phá kho thóc

+ Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945: phân tích được sự sáng suốt của Đảng trong việcchớp thời cơ phát động Tổng khởi nghĩa, trình bày được khái quát cuộc tổng khởi nghĩa củachính quyền trong cả nước, diễn biến chính cuộc khởi nghĩa ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn

- Phân tích kết quả,ý nghĩa lịch sử, nguyên nhân thắng lợi của cách mạng tháng Tám

Thông hiểu (Mô tả mức độ cần

đạt)

Vận dụng thấp (Mô tả mức độ cần đạt)

Vận dụng cao (Mô tả mức độ cần đạt)

- Giải thích được vìsao lúc này mâuthuẩn dân tộc làmâu thuẩn bao trùm

và gay gắt hơn baogiờ hết

So sánh được bốicảnh nước ta trongthời kì này có gìkhác so với thời kì1936-1939

Đánh giá đượchoàn cảnh mớinhư thế nào

Nêu được nội dung

của hội nghị trung

ương 6 ( 11/1939;

hội nghị Trung

ương 8(5/1941)

Giải thích được vìsao lúc này trungương Đảng và lãnh

tụ Nguyễn Ái Quốcquyết định đặt

Phân tích được sựchuyển hướng chỉđạo cách mạngcủa Đảng tronggiai đoạn 1939 –

Đánh giá đượctầm quan trọngcủa hội nghịTrung ươngĐảng tháng

của Đảng nhiệm vụ dân tộclên hàng đầu 1945 11/1939; hộinghị trung ương

Đảng lần thứ 8tháng 5/1941đối với thắng lợicủa cách mạngTháng 8/1945

Lý giải được vì saokhẳng định ViệtBắc là hình ảnh thunhỏ của nước ViệtNam mới

Xác định được vaitrò của các lựclượng CM đối vớithắng lợi của Tổngkhởi nghĩa 8-1945

Đánh giá đượctác động củaviệc chuẩn bịcho khởi nghĩagiành chínhquyền

Đánh giá đượcvai trò của mặttrận Việt Minhđối với cáchmạng thángTám 1945

có chủ trương gì

Phân tích được caotrào kháng Nhậtcứu nước là tiền đềtrực tiếp dẫn đếntổng khởi nghĩatháng Tám năm1945

- Phân tích vấn đềthời cơ và chớpthời cơ trong Cáchmạng tháng Tám

-Nhận xét đượcđặc điểm củaTổng khởi nghĩagiành chínhquyền

Đánh giá vai tròcủa quần chúngnhân dân đối vớithắng lợi của

- Nêu được nguyên

nhân thắng lợi của

Phân tích đượcnguyên nhân quantrọng nhất quyếtđịnh thắng lợi củacách mạng ThángTám

Đánh giá đượcảnh hưởng củathắng lợi cáchmạng thángTám đối vớiphong trào giảiphóng dân tộctrên thế giới

- Rút ra đươcbài học từ thắnglợi của cáchmạng Tháng

Tám vào côngcuộc xây dựng

và bảo vệ đấtnước hiện nay

- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, sử dụng ngôn ngữ sáng tạo

- Năng lực chuyên biệt: tái tạo kiến thức, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện,hiện tượng lịch sử, nhận xét, đánh giá, rút ra bài học từ các sự kiện, vận dụng liên

hệ với thực tiễn hiện

III CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1 Câu hỏi nhận biết

Câu 1 Tình hình Việt Nam trong những năm 1939-1945 có những điểm nổi bật?

Câu 2 Chủ trương của Đảng ta được đề ra tại các hội nghị Ban chấp hành trung ương tháng

Câu 5: Ngày 2-9-1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố thành lập nước Việt Nam dân chủ

cộng hòa như thế nào?

Câu 6 Nêu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng Tám năm 1945? Câu 7: Cách mạng tháng Tám 1945 đã để lại những bài học kinh nghiệm quý báu nào ?

2 Câu hỏi thông hiểu

Câu 1:Tại sao trong 3 năm liên tiếp 1939,1940,1941 BCHTW Đảng đều triệu tập hội nghị? Câu 2 Căn cứ vào đâu, Trung ương Đảng và Hồ Chí Minh quyết định chuyển hướng đấu

tranh đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu trong thời kì 1939-1945?

Câu 3: Vì sao TW Đảng và Nguyễn Ái Quốc quyết định thành lập mặt trận Việt

Minh(19/5/1941)?

Câu 4:Vì sao1941 Bác chọn Cao Bằng làm căn cứ địa cách mạng?

Câu 5: Vì sao khẳng định Việt Bắc là hình ảnh thu nhỏ của nước Việt Nam mới?

Câu 6 Vì sao Nhật đảo chính Pháp ( 9/3/1945)? Đảng ta đã có chủ trương gì trước tình hình

đó?

Câu 7: Vì sao Cao trào Kháng Nhật cứu nước là tiền đề của Tổng khởi nghĩa ?

Câu 8: Vì sao khẳng định thời cơ trong CMT8.1945 là thời cơ "ngàn năm có một" ?

3 Câu hỏi vận dụng thấp

Câu 1:Phân tích ảnh hưởng của chiến tranh thế giới thứ 2 đến cách mạng Việt Nam

Câu 2:Hãy so sánh chủ trương, sách lược cách mạng của Đảng trong hai giai đoạn 1936 –

Câu 6 : Căn cứ vào đâu Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định « Nước Việt Nam có quyền được

hưởng tự do độc lập và thực sự đã trở thành nước tự do độc lập » ?

Câu 7: Từ những nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, hãy xác định nguyên nhân nào là quan trọng nhất quyết định? Tại sao?

Câu 8: Hãy chứng minh thắng lợi của CMT8-1945 là kết quả của 15 năm(1930-1945) chuẩn

bị về lực lượng và lãnh đạo đấu tranh của Đảng cộng sản Đông Dương?

4 Câu hỏi vận dụng cao

Câu 1: Trình bày và nhận xét nhiệm vụ cách mạng được đề ra trong Cương lĩnh chính trị đầu

tiên(2-1930), Luận cương chính trị tháng 10-1930 và Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấphành Trung ương Đảng (5-1941)

Câu 2: Trình bày và nhận xét được những chủ trương của Đảng về tập hợp lực lượng cách

mạng qua Cương lĩnh chính trị đầu tiên, Luận cương chính trị tháng 10-1930 và Nghị quyếtHội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5-1941)

Câu 3: Đánh giá tác động của việc chuẩn bị cho khởi nghĩa giành chính quyền từ tháng

5-1941 đến giữa tháng 8-1945?

Câu 4: Đánh giá vai trò của mặt trận Việt Minh đối với cách mạng tháng Tám 1945?

Câu 5: Nhận xét đặc điểm của Tổng khởi nghĩa giành chính quyền?

Câu 6: Đánh giá vai trò của quần chúng nhân dân đối với thắng lợi của cách mạng tháng Tám

năm 1945?

Câu 7: Đánh giá sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Đông Dương và Hồ Chí Minh trong Cách

mạng tháng Tám

Câu 8: Theo em trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đât nước hiện nay cần phát huy những

bài học gì từ thắng lợi của Cách mạng tháng Tám?

B.TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ

I.Mục tiêu bài học:

1.Kiến thức: sau khi học xong HS cần phải:

– Phân tích được ảnh hưởng của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai đối với Việt Nam trong giaiđoạn 1939 – 1945

– Trình bày và nhận xét được chủ trương của Đảng trong giai đoạn 1939 – 1945

– Trình bày và nhận xét được những chủ trương của Đảng trong việc giải quyết mối quan hệgiữa hai nhiệm vụ độc lập dân tộc và cách mạng ruộng đất qua Cương lĩnh chính trị đầutiên, Luận cương chính trị tháng 10-1930 và Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hànhTrung ương Đảng (5-1941)

– Trình bày và nhận xét được những chủ trương của Đảng về tập hợp lực lượng cách mạngqua Cương lĩnh chính trị đầu tiên, Luận cương chính trị tháng 10-1930 và Nghị quyết Hộinghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5-1941)

– Giải thích được nguyên nhân dẫn đến cuộc đảo chính của Nhật lật đổ Pháp ở Đông Dương(9-3-1945)

– Tóm tắt được quá trình chuẩn bị lực lượng, đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởinghĩa tháng Tám năm 1945

– Trình bày được nội dung cơ bản và ý nghĩa của bản Tuyên ngôn Độc lập (2 – 9 – 1945).– Phân tích được ý nghĩa lịch sử, nguyên nhân thắng lợi và bài học kinh nghiệm của cáchmạng tháng Tám

2 Kĩ năng.

- Rèn luyện kĩ năng tái hiện lịch sử,phân tích, so sánh, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện,hiện tượng lịch sử, phân tích, nhận xét, đánh giá

- Kĩ năng khai thác kênh hình có liên quan đến chuyên đề.

3 Thái độ.

-Bồi dưỡng cho học sinh niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng

- Bồi dưỡng lòng kính yêu lãnh tụ Hồ Chí Minh

-Giáo dục học sinh tinh thần cách mạng tự giải phóng mình

4 Định các năng lực hình thành.

Thông qua chuyên đề hướng tới hình thành các năng lực

- Năng lực chung: Giải quyết vấn đề, sử dụng ngôn ngữ, sáng tạo

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực thực hành bộ môn: Khai thác kênh hình có liên quan đến nội dung chuyên đề:Lược đồ, sơ đồ, bảng hệ thống lịch sử

+Tái hiện kiến thức, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử, so sánh, phântích, nhận xét, đánh giá

II.CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên:

- Các tư liệu tham khảo chuyên môn và liên môn.

- Lược đồ khu giải phóng Việt Bắc

- Lược đồ Tổng khởi nghĩa giành chính quyền Tháng Tám-1945

- Tranh ảnh về nạn đói cuối 1944 đầu 1945

- Tranh ảnh về Nguyễn Ái Quốc về đến Cao Bằng(28-1-1941)

- Tranh ảnh chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn lịch sử tại quảng trường Ba

Đình lịch sử(2-9-1945)

- Tranh ảnh Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân -Tranh ảnh về khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội,Sài Gòn,Huế tháng 8-

1945

- Chân dung Nguyễn Văn Cừ

2 Học sinh Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu và chuẩn bị bài tốt.

III.KẾ HOẠCH DẠY HỌC

Mức độ

nhận thức Kiến thức, kĩ năng PP/KT dạy

học

Hình thức dạy học Nhận biết Trình bày được tình hình Việt Nam trong những

năm 1939-1945 có những điểm gì nổi bật?

Trình bày được chủ trương của Đảng ta được đề

ra tại các hội nghị Ban chấp hành TW tháng 11 –

1939 và lần thứ 8( 5 – 1941) Trình bày tóm tắt quá trình chuẩn bị lực lượngchính trị và lực lượng vũ trang cho Cách mạngTháng Tám năm 1945

Trình bày được hoàn cảnh lịch sử và diễn biếnkhởi nghĩa từng phần từ tháng 3 đến giữa tháng

8 năm 1945

Nêu được nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch

sử của cách mạng tháng Tám năm 1945

Phát vấn, Đàmthoại

sử dụng tranh ảnh

Hướng dẫn lậpbảng so sánh

Sử dụng lược đồ

Cá nhân

Hoạt động nhóm

Thông

hiểu

Giải thích được vì sao Trung ương Đảng và HồChí Minh quyết định chuyển hướng đấu tranhđặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầutrong thời kì 1939-1945

Lý giải được vì sao Đảng lại chủ trương thànhlập mặt trận Việt Minh

Lý giải được vì sao Bác lại chọn Cao Bằng làmcăn cứ địa cho CM

Lý giải được vì sao Nhật đảo chính Pháp( 9/3/1945) Đảng ta đã có chủ trương gì trướctình hình đó

Giải thích được vì sao Khu giải phóng Việt Bắc

là hình ảnh thu nhỏ của nước Việt Nam mới

Lý giải được vì sao cao trào kháng Nhật cứunước là tiền đề cho tổng khởi nghĩa tháng Tám1945

Phát vấn, Đàmthoại,gợi ý

Hoạt độngcá nhân

Hoạt động tập thể

Phát vấn, Đàmthoại,gợi ý

Hoạt động nhóm

Cá nhân

Vận dụng

cao

Đánh giá được vai trò của mặt trận Việt Minh

Đánh giá vai trò của quần chúng nhân dân đốivới thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm1945?

Đánh giá sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản ĐôngDương và Hồ Chí Minh trong Cách mạng thángTám

Theo em trong công cuộc xây dựng và bảo vệđât nước hiện nay cần phát huy những bài học gì

từ thắng lợi của Cách mạng tháng Tám?

Phát vấn, Đàmthoại,gợi ý Cá nhân

Hoạt động tập thể

IV THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ:

Nội dung 1.HOÀN CẢNH LỊCH SỬ MƯƠI VÀ CHỦ TRƯƠNG CHUYỂN HƯỚNG ĐẤU TRANH CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG TRONG NHỮNG NĂM 1939-1945

Hoạt động 1: 1 Hoàn cảnh lịch sử mới.

- GV tổ chức cho học sinh nghiên cứu kiến thức mới theo 2 nội dung:

+Tình hình thế giới và trong nước

+ Chủ trương của Đảng tại Hội nghị tháng 11-1939 và Hội nghị tháng 5-1941

* Phân tích ảnh hưởng của chiến tranh thế giới thứ 2 đến cách mạng Việt Nam

Cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ và ngày càng lan rộng: ngày 1 – 9 – 1939, phát xítĐức tiến công Ba Lan Hai ngày sau, Anh, Pháp tuyên chiến với Đức

- Tháng 6/1940, nước Pháp bị phát xít Đức chiếm đóng, chính phủ phản động Pê tanh lên cầmquyền

- Tháng 6/1941, Đức tấn công Liên Xô, tính chất chiến tranh thay đổi Ở Châu Á – Thái Bình Dương, Nhật mở rộng xâm lược Trung Quốc, tién sát biên giới Việt – Trung Tháng 9/1940, Nhật vào Đông Dương

- Ở Đông Dương, thế lực phản động thuộc địa ngóc đầu dậy, thủ tiêu các quyền tự do, dân chủ; thi hành chính sách “Kinh tế chỉ huy” Khi Nhật vào Đông Dương, Pháp đầu hàng Nhật

và cấu kết với Nhật để thống trị và bóc lột nhân dân Đông Dương, làm cho nhân dân Đông Dương phải chịu hai tầng áp bức

- Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế quốc xâm lược và tay sai phát triển vô cùng gay gắt Nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt ra cấp thiết

=> Đảng đã chuyển hướng chỉ đạo cách mạng cho phù hợp với tình hình mới

Hoạt động 2: Tìm hiểu về chủ trương chuyển hướng chỉ đạo cách mạng của Đảng cộng sản Đông Dương trong các Hội nghị lần thứ 6(11-1939) và lần thứ 8(5-1941)

- GV cho học sinh làm việc theo nhóm

Nhóm 1: Tìm hiểu về Hội nghị BTV trung ương Đảng cộng sản Đông Dương 11-1939

Nhóm 2: Tìm hiểu về Hội nghị BTV trung ương Đảng cộng sản Đông Dương 5-1941

- GV cho đại diện hai nhóm lên bảng hoàn thành vào Bảng thống kê theo mẫu

Nội dung Hội nghị TW Đảng ( 11-1939) Hội nghị TW Đảng (5-1941)

Hoàn cảnh

+9-1939 CTTG2 bùng nổ …

+TDPháp ở ĐD phát xít hóa chínhquyền đàn áp CM,thực hiện lệnhTổng động viên…

+Mâu thuẫn dân tộc phát triển gaygắt=> Yêu cầu cần giải quyết làGPDT

+CTTG2 bước sang năm thứ 3,PXĐức ráo riết chuản bị KH tấn côngLiên xô…

Thời gian

địa điểm 11-1939Bà Điểm-Hóc Môn-Gia Định 10 đến 19-5-1941PácBó-Hà Quảng- Cao Bằng

Nhiêm vụ, mục

tiêu

Chống ĐQ và tay sai=> GPDT Chống đế quốc phát xít Pháp-nhật và

tay sai=> GPDT

Khẩu hiệu đấu

tranh Tạm gác khẩu hiệu CM ruộng đấtchỉ đề ra khẩu hiệu chống tô cao lãi

Nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảngtoàn dân là chuẩn bị điều kiện để khởinghĩa

Ý nghĩa Đánh dấu sự chuyển hướng chỉ đạo

CM… Đánh dấu sự hoàn chỉnh chuyểnhướng chỉ đạo được đề ra tại HN6…

*Yêu cầu HS quan sát bảng thống kê và phân tích sự chuyển hướng chỉ đạo cách mạng của Đảng.

Nội dung chuyển hướng chỉ đạo chiến lược

Sau khi chiến tranh t/g thứ 2 bùng nổ,tình hình thế giới và trong nước thay đổi Mâu thuẫn

dân tộc trở nên gay gắt,yêu cầu cấp bách cần giải quyết của cách mạng Đông Dương cần giảiquyết là giải phóng dân tộc.Trung ương Đảng đã hợp các Hội nghị Ban chấp hành Trungương lần 6,7.8 vào tháng 11/ 1939,11/1940 và tháng 11/1940=> 5/1941 Ban thường vụ trungương Đảng đã quyết định chuyển hướng chỉ đạo chiến lược như sau:

- Đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.

- Thành lập Mặt trận Việt Minh để đoàn kết tập hợp lực lượng giải phóng dân tộc, thành lậpcác hội cứu quốc như công nhân cứu quốc, nông nhân, thanh niên…

- Quyết định xúc tiến khởi nghĩa vũ trang, phải xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũtrang và căn cứ địa Cách mạng

Ý nghĩa của sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược:

- Ban chấp hành Trung Ương Đảng đã chuyển hướng chỉ đạo chiến lược nhầm giải quyết mục

tiêu độc lập dân tộc

- Đường lối giương lên ngọn cờ giải phóng dân tộc, tập hợp mọi người Việt Nam yêu nướctrong Mặt trận Việt Minh, xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ địaCách Mạng

- Là 1 trong những nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của Tổng khởi nghĩa giành chính quyềntháng Tám 1945

*So sánh được điểm khác nhau giữa chủ trương cách mạng thời kỳ 1936-1939 với thời kỳ1939-1945 lý giải nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó

Nội dung 2.TÌM HIỂU QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ KHỞI NGHĨA.

Hoạt động 3:Tìm hiểu quá trình chuẩn bị lực lượng chính trị,lực lượng vũ trang và căn cứ địa

cách mạng của mặt trận Việt Minh và Đảng cộng sản Đông Dương

+Tổ chức cho HS tìm hiểu và nhận xét quá trình chuẩn bị lực lượng chính trị,lực lượng vũtrang và căn cứ địa cách mạng

+ Cho HS quan sát lược đồ Khu giải phóng Việt Bắc thấy được vị trí chiến lược của CaoBằng và chiến khu Việt Bắc=>hiểu được vì sao Bác và Đảng chọn làm căn cứ địa cho cáchmạng

+ Qua đó đánh giá vai trò của Mặt trận Việt Minh đối với thắng lợi của Cách mạng thángTám 1945

Nội dung 3 KHỞI NGHĨA VŨ TRANG

Hoạt động 4: - GV hướng dẫn học sinh Tìm hiểu Cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính

quyền

+ Cao trào kháng Nhật cứu nước (từ tháng 3 đến trước tháng 8-1945) HS lý giải được vì saoNhật đảo chính Pháp ( 9/3/1945) Đảng ta đã có chủ trương gì trước tình hình đó?

Vì sao cao trào kháng Nhật cứu nước là tiền đề cho tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945

+ Tổng khởi nghĩa giành chính quyền(8-1945)

Trình bày được điều kiện lịch sử,giải thích được “thời cơ ngàn năm có một” của Tổng khởinghĩa tháng Tám 1945

GV trình bày diễn biến trên lược đồ và yêu cầu Hs nhận xét

Và rút ra đặc điểm của Cách mạng tháng Tám 1945

Nội dung 5 .NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI, Ý NGHĨA LỊCH SỬ VÀ BÀI HỌC KIH NGHIỆM

Hoạt động 5: Tìm hiểu kết quả,nguyên nhân thắng lợi,ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm

của Cách mạng tháng Tám 1945

+Tổ chức cho HS tìm hiểu sự ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa 2-9-1945 và tuyênngôn độc lập của chủ tịch Hồ Chí Minh.Qua đó đánh giá vai trò của Người đối với thắng lợicủa cách mạng tháng Tám 1945

+GV cùng với HS phân tích nguyên nhân thắng lợi và xác định nguyên nhân quyết định thắnglợi của cách mạng,đánh giá vai trò lãnh đạo của Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh trong cáchmạng tháng Tám 1945

+ GV cùng với HS phân tích ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của cách mạng thángTám 1945

+GV giúp HS trả lời câu hỏi “Theo em trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đât nước hiện nay cần phát huy những bài học gì từ thắng lợi của Cách mạng tháng Tám?”

C.GIÁO ÁN DẠY DỰ ÁN:

Giáo án tiết 1 chuyên đề

Nội dung I: HOÀN CẢNH LỊCH SỬ VÀ SỰ CHUYỂN HƯỚNG CHỈ ĐẠO CÁCH

MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN ĐÔNG DƯƠNG

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

Về lịch sử : - Bồi dưỡng niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng.

- Bồi dưỡng tinh thần nhiệt tình cách mạng

Về văn học : -Cảm nhận được những đau thương của dân tộc thời kỳ này qua bài thơ

« Đói » và tác phẩm Vợ Nhặt của Kim Lân, từ đó có ý thức căm thù và chống lại các thế lựcngoại xâm

3 Kỹ năng:

Về lịch sử : - Rèn luyện kĩ năng xác định kiến thức cơ bản, sự kiện cơ bản.

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá các sự kiện lịch sử

Về văn học : Cảm thụ được nội dung và ý nghĩa của bài thơ « Đói » và giá trị nhân đạo

của « Vợ nhặt »

II THIẾT BỊ,TÀI LIỆU DẠY HỌC

-Bài thơ Đói của Bàng Bá Lân

- Tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

-Tranh về nạn đói cuối 1944 đầu 1945 ở Việt Nam

-Chân dung Nguyễn Văn Cừ, Lán Khuổi Nậm nơi diễn ra Hội nghi TƯ 5/1941

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC

1.Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ.

-Tình hình Việt Nam trong những năm 1936-1939 như thế nào?

- Nêu chủ trương cách mạng của Đảng được đề ra tại Hội nghị Ban chấp hành Trungương Đảng Cộng sản Đông Dương 7/1936?

3 Bài mới:GV định hướng cho HS những nội dung sẽ học trong bài.

Các hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản cần nắm

Hoạt động: cá nhân

GV đặt vấn đề : Từ năm 1939-1945 thế giới

xảy ra sự kiện lớn nào ?Sự kiện đó tác động

đến Việt Nam như thế nào ?

HS theo dõi sgk để tìm hiểu vấn đề GV đặt ra

và trả lời các câu hỏi của GV:

Trình bày tình hình thế giới và Việt Nam trong

những năm 1939-1945 có những điểm gì nổi

bật?

Tại sao Pháp và Nhật lại câu kết với nhau mà

chưa hất cẵng lẫn nhau để độc chiếm Đông

Dương ?

Em hãy cho biết hậu quả của chính sách kinh

tế của Nhật-Pháp?

Cho HS đọc bài thơ « Đói » của Bàng Bá Lân

Yêu cầu HS trình bày hiểu biết của mình về

bài thơ : Hòan cảnh sáng tác,nội dung cơ bản

và ý nghĩa của tác phẩm.

GV sử dụng một số bức tranh về cảnh người

chết đói năm 1945

Yêu cầu HS trình bày suy nghĩ của mình về

nạn đói cuối 1944 đầu 1945 sau khi quan sát

các bức tranh.

Vậy yêu cầu cấp bách của cách mạng Đông

Dương cần giải quyết lúc này là gì ?

I.Hoàn cảnh lịch sử mới

1 Tình hình thế giới.

+ Tháng 9-1939, Chiến tranh thế giới thứ haibùng nổ Chính phủ Pháp đầu hàngĐức(6/1940)

+ Tháng 9-1940, quân Nhật vào miền BắcViệt Nam, Pháp đầu hàng

+ Bước sang năm 1945, ở châu Âu, Đức thấtbại nặng nề; ở châu Á – Thái Bình Dương,Nhật thua to

+Ngày 9-3-1945 Nhật đảo chính Pháp ởĐông Dương

=> tác động đến VN

2.Tình hình VN trong những năm 1939-1945

a Chính trị :

+ Pháp : -Thực hiện chính sách thù địch, đàn áp,khủng bố cách mạng

- Vơ vét sức người sức của phục vụ chochiến tranh

- 9/1940 : Câu kết với Pháp,tìm cách lôi kéolực lượng thân Pháp

-Từ 9-1940 vừa nhượng bộ Nhật vừatăng

+ Nhật: cướp ruộng đất của nông dân, bắtnông dân nhổ lúa, ngô để trồng đay, thầu dầu,yêu cầu Pháp xuất các nguyên liệu chiến tranhsang Nhật với giá rẻ Nhật đầu tư vào nhữngngành phục vụ cho quân sự như mănggan, sắt

c Hậu quả :

+ Chính sách bóc lột của Pháp – Nhật đẩynhân dân ta tới chỗ cùng cực Cuối 1944 đầunăm 1945, có gần 2 triệu đồng bào ta chết đói + Các giai cấp, tầng lớp ở nước ta, đều bị

GV thông báo: Tháng 11-1939, Hội nghị Ban

chấp hành Trung ương Đảng được triệu tập ở

Bà Điểm(Hóc môn) do Tổng Bí thư Nguyễn

Văn Cừ chủ trì

GV sử dụng chân dung Nguyễn Văn Cừ yêu

cầu HS trình bày hiểu biết về tiểu sử và sự

nghiệp của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

? trình bày nội dung của Hội nghị.

? Qua nội dung Hội nghị em hãy đưa ra nhận

xét và đánh giá về Hội nghị Trung ương tháng

11-1939? (gợi ý so với thời kì 1936-1939, chủ

trương của Đảng ở Hội nghị này có gì khác)

- HS suy nghĩ có thể thảo luận với các bạn tìm

câu trả lời

- GV hướng dẫn HS nhận xét,và kết luận: Ở

thời kì 1936-1939, Đảng xác định nhiệm vụ

trước mắt là nhiệm vụ dân chủ Song từ sau

chiến tranh thế giới bùng nổ, căn cứ vào sự

thay đổi của tình hình thế giới và trong nước,

mâu thuẫn giữa các dân tộc Đông Dương với

đế quốc Pháp ngày càng tăng, Đảng ta đặt

nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu

Nhiệm vụ dân chủ được thực hiện từng bước

sao cho phù hợp Các khẩu hiệu đấu tranh,

hình thức đấu tranh, tổ chức mặt trận dân tộc

thống nhất cũng được thay đổi cho phù hợp

nhằm giải quyết vấn đề giải phóng dân tộc.

Như vậy Hội nghị Trung ương tháng 11-1939

đã đánh dấu bước chuyển hướng chỉ đạo đấu

tranh của Đảng

Trình bày hoàn cảnh lịch sử của hội nghị

BTVTW Đảng 5-1941 ?

- GV nhận xét và nhấn mạnh một số nội dung

Lúc này chiến tranh thế giới lan rộng và ngày

càng ác liệt Ở Đông Dương, Nhật - Pháp đã

câu kết với nhau đẩy nhân dân ta vào cảnh 1

cổ 2 tròng Mâu thuẫn dân tộc cao hơn bao giờ

hết, nhiều cuộc đấu tranh vũ trang chống đế

quốc Pháp đã nổ ra Tinh hình trong nước rất

khẩn trương, thời cơ giành chính quyền sớm

muộn sẽ đến Vì vậy Nguyễn Ái Quốc đã về

nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam

Sự trở về của Người là một sự trở về đúng thời

điểm, đúng lúc cách mạng Việt Nam can tới

ảnh hưởng bởi chính sách bóc lột của Pháp Nhật

-=> Mâu thuẫn dân tộc gay gắt

2 Sự chuyển hướng chỉ đạo cách mạng của Đảng

a) Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11-1939

+Từ ngày 6 – 8 tháng 11-1939, Hội nghị Banchấp hành Trung ương Đảng họp tại Bà Điểm(Hóc Môn – Gia Định) do Tổng Bí thư NguyễnVăn Cừ chủ trì

+ Hội nghị xác định

- Nhiệm vụ, mục tiêu đấu tranh trước mắt:đánh đổ đế quốc và tay sai, làm cho ĐôngDương hoàn toàn độc lập

- Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đấtthay bằng khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của bọnthực dân đế quốc và địa chủ tay sai đế quốc,chống tô cao, lãi nặng

- Khẩu hiệu lập chính quyền Xô viết côngnông binh thay thế bằng khẩu hiệu lập Chínhphủ dân chủ cộng hòa

-Về mục tiêu, phương pháp đấu tranh:Chuyển từ đấu tranh đòi dân sinh dân chủ sangđánh đổ chính quyền của đế quốc và tay sai Từhoạt động hợp pháp, nửa hợp pháp sang hoạtđộng bí mật

- Thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộcphản đế Đông Dương (gọi tắt là Mặt trận Phản

đế Đông Dương) thay cho Mặt trận Dân chủĐông Dương

+ Ý nghĩa lịch sử: Đánh dấu bước chuyểnquan trọng - đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộclên hàng đầu đưa nhân dân ta bước vào thời kìtrực tiếp vận động cứu nước

b) Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới (HS đọc thêm)

c Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5-1941)

+ Hoàn cảnh:

-CTTG2 bước sang năm thứ 3,Đức chuẩn bịtấn công Liên Xô

một vị lãnh đạo uy tín và tài năng giàu kinh

nghiệm cách mạng, can có vai trò lịch sử của 1

cá nhân kiệt xuất Trước khi Nguyễn Ái Quốc

về nước, Ban Chấp hành Trung ương Đảng

họp Hội nghị Trung ương lần 6 và 7 nhằm

chuyển hướng đường lối đấu tranh trong thời

kì mới Khi trở về Người chọn Cao Bằng làm

căn cứ và tại đây Người đã chuẩn bị cho Hội

nghị Trung ương lần 8

?Hãy trình bày và phân tích nội dung của Hội

nghị 8.

GV treo bảng kê về nội dung 2 hội nghị 6 và 8

lên bảng, yêu cầu HS quan sát và so sánh nội

dung của 2 hội nghị TW 6 & 8 có điểm gì

giống và khác nhau ?

HS thảo luận và trả lời

Về cơ bản chủ trương của hai hội nghị là giống

nhau đều xác định nhiêm vụ số 1 của cách

mạng là nhiệm vụ dân tộc,các nội dung khác

đều tập cho nhiệm vụ đó,tuy nhiên chủ trương

của hội nghị 8 cụ thể và sáng tạo hơn HN 6 ở

quan điểm GPDT trong khuôn khổ từng nước,

chủ trương thành lập mặt trận Việt Minh, xác

định hình thái khởi nghĩa vũ trang và nhiệm vụ

trung tâm của toàn Đảng toàn dân chuẩn bị để

- 28-01-1941, sau nhiều năm hoạt động ởnước ngoài, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở vềnước trực tiếp lãnh đạo cách mạng

=> từ ngày 10 đến 19-5-1941 Người chủtrì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 ở Pắc

Bó (Hà Quảng - Cao Bằng)

+ Nội dung Hội nghị

- Hội nghị khẳng định nhiệm vụ chủ yếutrước mắt của cách mạng là giải phóng dân tộc

- Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất,nêu khẩu hiệu giảm tô, thuế, chia lại ruộngcông, tiến tới người cày có ruộng Thành lậpchính phủ nhân dân của nước Việt Nam Dânchủ Cộng hoà

- Thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồngminh (Việt Minh 19/5/1941)

- Hình thái khởi nghĩa là đi từ khởi nghĩatừng phần tiến lên tổng khởi nghĩa

- Chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâmcủa toàn Đảng, toàn dân

+ Ý nghĩa: Hội nghị TW Đảng lần VIII có ý

nghĩa lịch sử to lớn đã hoàn chỉnh chủ trươngđược đề ra từ Hội nghị Trung ương tháng 11-

1939 nhằm giải quyết mục tiêu số một của cáchmạng là độc lập dân tộc

4.Củng cố : GV sử dụng bảng kê nội dung chủ trương của Đảng cộng sản Đông Dương ở hai

Chống đế quốc phát xít Pháp-Nhật vàtay sai giành độc lập dân tộc

Hình thức tập

hợp lực lượng Thành lập Mặt trận Thống nhấtphản đế Đông Dương(mặt trận Thành lập Mặt trận Việt Nam độc lậpđồng minh( mặt trận Việt Minh)

Dân chủ Đông Dương)Hình thức đấu

tranh Kết hợp đấu tranh công khai,nữacông khai,hợp pháp nữa hợp pháp Chuyển sang thời kì đấu tranh vũtrang bí mật bất hợp pháp

Xác định hình thái đấu tranh giànhchính quyền là đi từ khởi nghĩa tưngphần tiến lên tổng khởi nghĩa khi cóthời cơ

Yêu cầu HS rút ra điểm giống và khác nhau giữa chủ trương của Đảng ở 2 thời kỳ CM: 1936-1939 và 1939-1945?

Giống Nhau:

+Giai đoạn 1936-1939 và 1939-1945 luôn luôn nhấn mạnh đến vấn đề đoàn kết , tùy từng giaiđoạn mà Đảng đề ra chủ trương tập hợp lực lượng khác nhau, song chung quy luôn nhấn mạnh để vấn đề đoàn kết tập hợp mọi người nhằm mục đích là đánh đồ kẻ thù để giành độc lập.Không chỉ đoàn kết trong nước mà còn chú trọng đến đoàn kết quốc tế , thực hiện tốt phânhóa kẻ thù

+ Kết hợp nhiều hình thức đấu tranh công khai hợp pháp bí mật phù hợp với tùng giai đoạn Chính vì vậy , đã tạo được sức mạnh tổng hợp cho cách mạng VN Những thành quả đó khẳng định sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng

-Khác nhau:

Nhiệm vụ cách mạng:

+ 1936-1939: chống Pháp xít…chống chiến tranh, chống bọn phản động thuộc địa và tay sai,

đòi quyền tự do, dân chủ , cơm áo và hòa bình Tất cả các nhiệm vụ khác nhằm tập trung vào nhiệm vụ này để giải quyết Tức là nhấn mạnh để vấn đề dân chủ trong cách mạng

+1939-1945 : do mâu thuẫn dân tộc cho nên Đảng đặt ra nhiệm vụ chiến lược đó đánh đổ đế

quốc, phát xít lên hàng đầu Tất cả nhiệm vụ khác cũng phải tập trung vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc mà giải quyết Tổ quốc lên trên hết , dân tộc lên trên hết

Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó là do hoàn cảnh của 2 thời kỳ là khác nhau:

+Năm 1936 đến 1939 hoàn cản thế giới thay đổi có lợi cho cách mạng VN Đó là mặt trận nhân dân Pháp thành lập đã thi hành nhiều chính sách tương đối mềm mỏng, nới lỏng quyền

tự do, dân chủ cho các nhà nước thuộc địa, trong đó có VN

+Ngược lại ,trong những năm 1939-1945, tình hình thế giới và trong nước thay đổi không có lợi cho cách mạng VN Mặt trận nhân dân Pháp thất bại , chiến tranh thế giới lan rộng , quyền

tự do dân chủ trong nước không còn nữa Các thế lực tìm cách thủ tiêu quyền tự do, dân chủ nước ta…mâu thuẫn dân tộc được đặt lên hàng đầu

Đánh giá : Thông qua so sánh chúng ta thấy , Đảng kịp thời để ra chiến lược đúng đắn phù

hợp với từng giai đoạn Xác định đúng mục tiêu yêu câu, nhiệm vụ của từng thời kỳ , Vạch rõbản chất và mâu thuẫn xã hội để từ đó xác định trúng kẻ thù chia mũi nhọn vào kẻ thù chính

Tư duy của Đảng thay đổi linh hoạt , vấn đề dân tộc và dân chủ được xác định rõ ràng Từ đó

đi đến vấn đề 1939-1945 đấu tranh chống đế quốc phát xít Pháp – Nhật đưa đất nước thoát ra khỏi tình trạng nước sôi lửa bỏng

5.Bài tập : Làm các bài tập vân dụng trong nội dung của chuyên đề,chuẩn bị nội dung II

Giáo án tiết 2 chuyên đề

- Thấy được tác dụng của công tác chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền

- Đánh giá vai trò của mặt trận Việt Minh đối với sự thành công của cách mạng Tháng Tám 1945

Địa lý : Hiểu được vì sao Nguyễn Ái Quốc và Đảng chọn Cao Bằng làm căn cứ địa CM và

phát triển thành khu giải phóng Việt Bắc

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

Lịch sử - Bồi dưỡng niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng.

- Bồi dưỡng tinh thần nhiệt tình,đoàn kết tham gia cách mạng dưới nhiều hìnhthức,nhiều lĩnh vực

Địa lý – Qua việc xác định vị trí địa lý chiến lược của Cao Bằng,Việt Bắc giáo dục HS tin

tưởng vào năng lực lãnh đạo nhạy bén của Đảng ta

3 Kỹ năng:

Lịch sử - Rèn luyện kĩ năng xác định kiến thức cơ bản, sự kiện cơ bản.

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá các sự kiện lịch sử

Địa lý –Rèn luyện kỹ năng đọc và phân tích bản đồ,từ đó đánh giá được vị trí chiến

lược của căn cứ địa Cao Bằng và chiến khu Việt Bắc

II THIẾT BỊ,TÀI LIỆU DẠY HỌC.

- Lược đồ Khu giải phóng Việt Bắc

-Tranh : Lễ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân(22-12-1944)

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC.

1 Kiểm tra bài cũ.

– Trình bày và nhận xét những nội dung chính của Hội nghị TW Đảng lần thứ 1941) ?

8(5-2 Bài mới: GV xác định cho HS những nội dung và hoạt động trong bài.

3 Tiến trình tổ chức dạy - học.

Các hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản cần nắm

Hoạt động cá nhân

GV thông báo: 19-5-1941 theo chủ

trương của hội nghị lần thứ 8,Đảng

- HS theo dõi SGK trả lời

GV yêu cầu HS thảo luận theo

nhóm trả lời câu hỏi:

? lực lượng chính trị trong mặt trận

Việt Minh bao gồm những thành

phần nào trong xã hội,tham gia mặt

trận dưới hình thức nào, vai trò của

lực lượng chính trị đối với thắng lợi

người Việt trong quân đội

Pháp,ngoại kiều Pháp có tinh thần

chống PX…

-Hình thức tham gia là các Hội Cứu

quốc…

-Vai trò:là lực lượng cơ bản có ý

nghĩa quyết định trong CMT8-1945

? Em hãy cho biết công tác xây

dựng lực lượng vũ trang của Đảng?

- HS theo dõi SGK trả lời

? trình bày về công tác xây dựng

căn cứ địa cách mạng.

GV dùng lược đồ khu giải phóng

Việt Bắc yêu cầu HS xác định vị trí

chiến lược và giải thích vì sao Bác

chọn Cao Bằng làm căn cứ địa cách

mạng?

Hoạt động: cả lớp, cá nhân.

?Từ năm 1943 đến cuối 1944 Đảng

và Việt Minh đã gấp rút chuẩn bị

khởi nghĩa vũ trang giành chính

II QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ ĐIỀU KIỆN TỔNG KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN.

1.Chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

a.Chuẩn bị lực lượng cách mạng

-19-5-1941 :Mặt trận Việt Minh ra đời=> được đông đảo các tầng lớp quần chúng nhân dân ủng hộ

- từ 5-1941 đến giữa 8-1945 : tích cực chuẩn bị lực lượng cho khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

*Xây dựng lực lượng chính trị :

+ Nhiệm vụ cấp bách của Đảng là vận động quầnchúng tham gia Việt Minh Cao Bằng là nơi thí điểmcuộc vận động xây dựng các đoàn thể "Cứu quốc".Năm 1942, có 3 "châu hoàn toàn" Uỷ ban Việt MinhCao Bằng và liên tỉnh Cao - Bắc - Lạng thành lập.+ Ở nhiều tỉnh Bắc Kì và Trung Kì, các hội cứu quốcđược thành lập

+ Năm 1943, Đảng ban hành Đề cương Văn hoá Việt Nam Năm 1944, Hội Văn hoá cứu quốc và Đảng Dân

chủ Việt Nam được thành lập, đứng trong Mặt trận ViệtMinh…

*Xây dựng lực lượng vũ trang :

+ Công tác xây dựng lực lượng vũ trang cách mạngđược Đảng đặc biệt coi trọng Sau thất bại của cuộckhởi nghĩa Bắc Sơn, theo chủ trương của Đảng một bộphận lực lượng chuyển sang xây dựng thành những đội

du kích

+ Năm 1941, du kích Bắc Sơn chuyển thành Trungđội Cứu quốc quân I (2-1941) Cứu quốc quân phátđộng chiến tranh du kích 8 tháng, từ tháng 7-1941 đếntháng 2-1942 Ngày 15-9-1941, Trung đội Cứu quốcquân II ra đời

b.Xây dựng căn cứ địa:

+ Công tác xây dựng căn cứ cũng được Đảng taquan tâm

+Sau khởi nghĩa Bắc Sơn, căn cứ địa Bắc Sơn – VõNhai được xây dựng

+Năm 1941, Nguyễn Ái Quốc chủ trương xây dựngcăn cứ địa Cao Bằng

2.Gấp rút chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

quyền như thế nào.

- GV sử dụng ảnh Lễ thành lập Đội

VNTTGPQ(22/12/1944)yêu cầu HS

trinh bày những hiểu biết và nhận

xét về Đội Việt Nam TTGPQ?

?Lực lượng vũ trang có vai trò như

thế nào đối với thắng lợi của

CMT8-1945

Hoạt động: cá nhân.

? Đầu năm 1945 tình hình thế giới

trong nước có biến động gì.

? Trình bày công tác chuẩn bị trước

ngày Tổng khởi nghĩa?

GV sử dụng lược đồ khu giải phóng

Việt Bắc yêu cầu HS trình bày vị trí

chiến lược của chiến khu Việt Bắc

?Vì sao nói khu giải phóng Việt Bắc

là hình ảnh thu nhỏ của nước Việt

Nam mới.

Hoạt động:tập thể

Đánh giá tác dụng sự chuẩn bị của

Đảng và Mặt trận Việt Minh đối với

tổng khởi nghĩa giành chính quyền?

- Tháng 5-1944, Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị "Sửasoạn khởi nghĩa"

- Ngày 22-12-1944, theo chỉ thị của Hồ Chí Minh, ĐộiViệt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thànhlập Ngay sau khi ra đời, đội đánh thắng hai trận PhayKhắt và Nà Ngần

-Căn cứ Cao-Bắc-Lạng được củng cố và mở rộng

3 Sự chuẩn bị cuối cùng trước ngày Tổng khởi nghĩa

a.Hoàn cảnh:

-Đầu 1945,CTTG2 bước vào giai đoạn kết,quân Đmgiáng cho PX Nhật những đòn nặng nề ở Châu Á-ĐôngDương

-9-3-1945 Nhật đảo chính Pháp=> Pháp đầu hàngNhật

=> đòi hỏi Đảng ta phải chuẩn bị tích cực cho tổngkhởi nghĩa

b.Quá trình chuẩn bị

- Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kì (4-1945)quyết định thống nhất các lực lượng vũ trang

- 15-5-1945:Cứu quốc quân và Việt Nam tuyêntruyền giải phóng quân hợp nhất thành Việt Nam giảiphóng quân

- Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị thành lập Uỷ ban dântộc giải phóng Việt Nam và Uỷ ban Dân tộc giải phóngcác cấp (4-1945)

- Khu giải phóng Việt Bắc và Uỷ ban lâm thời Khugiải phóng được thành lập (6-1945)

=> Ý nghĩa +Đã chuẩn bị đầy đủ mọi điều kiện cho Tổng khởi

nghĩa giành chính quyền

+Thúc đẩy điều kiện bên trong chín muồi=>toàn dântộc đã sẵn sàng đón thời cơ vùng dậy tiến hành tổngkhởi nghĩa

+Là một trong những nguyên nhân quyết định làm choCMT8-1945 thắng lợi nhanh chóng

4 Củng cố:Qua những hoạt động chuẩn bị cho khởi nghĩa vũ trang hãy đánh giá vai trò của Mặt trận Việt Minh đối với cách mạng tháng Tám năm 1945?

-Mặt trận Việt Minh là Mặt trận đoàn kết dân tộc, do Đảng ta lãnh đạo tồn tại trong vòng 10năm (1941-1951, năm 1951 Mặt trận Việt Minh đã thống nhất với Mặt trận Liên Việt thànhlập Mặt trận Liên Việt) đã có nhiều đóng góp cho cách mạng Việt Nam qua các thời kì lịch sửđặc biệt là đối với Cách mạng tháng Tám

- Mặt trận Việt Minh đã tập hợp mọi lực lượng yêu nước, xây dựng khối đoàn kết toàn

dân.Xây dựng lực lượng chính trị to lớn cho cách mạng thắng lợi

- Mặt trận Việt Minh đã có đóng góp lớn trong việc xây dựng phát triển lực lượng

vũ trang cách mạng, trong việc chỉ đạo phong trào kháng Nhật cứu nước, tạo tiền đề cho tổngkhởi nghĩa tháng Tám năm 1945

-Việc thành lập mặt trận Việt Minh là một sáng tạo của Đảng và Hồ Chí Minh,là một điểnhình thành công trong công tác mặt trận của Đảng ta

5 Bài tập: Làm bài tập vận dụng của chuyên đề và chuẩn bị bài về khởi nghĩa giành chính

quyền

Giáo án tiết 3 chuyên đề

NỘI DUNG III :

CUỘC KHỞI NGHĨA VŨ TRANG GIÀNH CHÍNH QUYỀN(TỪ THÁNG 3 ĐẾN THÁNG 8-1945)

I.Mục tiêu bài học :

1 Kiến thức :

Lịch sử- Nắm được Cách mạng 8/1945 đi từ khởi nghĩa từng phần đến tổng khởi nghĩa

giành chính quyền trên phạm vi cả nước

- Thời cơ của CM mà Đảng ta nắm bắt được để tiến lên làm Tổng khởi nghĩa -Nhận xét được đặc điểm của CMT8

Địa lý : Trình bày được diễn biến của cuộc khởi nghĩa vũ trang trên lược đồ

Âm nhạc : Nghe và hiểu được nội dung bài hát « 19 tháng 8 » của nhạc sỹ Xuân Oanh.

2 Tư tưởng :

Lịch sử -Tiếp tục bồi dưỡng niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ.

-Khâm phục và phát huy tinh thần cách mạng của nhân dân ta

Địa lý -Qua việc trình bày diễn biến trên lược đồ HS thấy được tinh thần cách mạng rất

quyết liệt và đoàn kết giữa các địa phương trong cả nước,thắng lợi của mỗi địa phươngđều tác động đến các địa phương khác có tác dụng thúc đẩy thắng lợi nhanh chóng củaTổng khởi nghĩa

3.Kỹ năng :

Lịch sử -Rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp, đánh giá.

Địa lý - Rèn luyện kỹ năng phân biệt các kí hiệu,và trình bày chính xác các địa danh khởi

nghĩa trên bản đồ

II.Thiết bị ,tài liệu :

- Bản đồ Tổng khởi nghĩa Tháng 8/1945

-Tranh :+ Quần chúng cách mạng chiếm phủ Khâm sai(Hà Nội)

+Nhân dân Sài Gòn trong những ngày tháng 8-1945

III.Tiến trình dạy học :

1.Ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ :

+ Trình bày quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng cho khởi nghĩa vũ trang từ

5-1941 đến 3-1945 ?

+ Trình bày quá trình chuẩn bị căn cứ địa cách mạng cho khởi nghĩa vũ trang từ

5-1941 đến 3-1945 ?

3.Bài mới :

Hoạt động của GV-HS Kiến thức cơ bản

? Hãy nhận xét chủ trương của Đảng

HS trả lời, Gv hướng dẫn HS kết luận :

Chỉ thị thế hiện sự nhận định sáng suốt, có

những chủ trương kiên quyết, kịp thời của

Đảng ta, nhờ đó dấy lên một cao trào cách

mạng, thúc đẩy tình thế cách mạng mau

chóng chín muồi

- Là kim chỉ nam cho hành động của toàn

Đảng, toàn dân để thực hiện khởi nghĩa vũ

trang từng phần, tiến tới tổng khởi nghĩa

GV sử dụng lược đồ CM Việt Nam từ

1919-1945 và yêu cầu HS phân tích diễn biến Cao

trào kháng Nhật cứu nước trên lược đồ

? Vì sao Cao trào Kháng Nhật cứu nước là

tiền đề của Tổng khởi nghĩa ?

III Khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

1) Khởi nghĩa từng phần (tháng 3-1945 đến giữa tháng 8-1945)

* Hoàn cảnh :

+CTTG2 bước vào gđ cuối :Ở Châu

Âu-Đức bị truy quét đến sào huyệt cuối cùng, châu

bù nhìn Trần Trọng Kim, đưa Bảo Đại làm

"Quốc trưởng" Thực chất là độc chiếm ĐôngDương

* Chủ trương của Đảng :

- Chỉ thị "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta":

Ngày 12-3-1945, Ban Thường vụ Trung

ương Đảng ra chỉ thị "Nhật – Pháp bắn nhau và

hành động của chúng ta" Chỉ thị nêu rõ:

+ Kẻ thù chính của nhân dân Đông Dương làphát xít Nhật

+ Khẩu hiệu "Đánh đuổi Pháp – Nhật" đượcthay bằng khẩu hiệu "Đánh đuổi phát xít Nhật".+ Hình thức đấu tranh từ bất hợp tác, bãicông, bãi thị sẵn sàng chuyển qua tổng khởinghĩa khi có điều kiện

+ Quyết định "phát động một cao trào khángNhật cứu nước"

* Diễn biến cao trào kháng Nhật cứu nước:

+ Ở căn cứ địa Cao - Bắc - Lạng, Việt NamTuyên truyền Giải phóng quân và Cứu quốcquân cùng với quần chúng giải phóng nhiều xã,châu, huyện

+ Ở Bắc Kì, khẩu hiệu "Phá kho thóc giải quyếtnạn đói" thu hút hàng triệu người thamgia=>Làn sóng khởi nghĩa từng phần dâng lênmạnh mẽ,chính quyền cách mạng thành lậpnhiều nơi

+Ở Quảng Ngãi, tù chính trị nhà lao Ba Tơ nổidậy, thành lập chính quyền cách mạng (11-3),

tổ chức Đội du kích Ba Tơ

+ Ở Nam Kì, Việt Minh hoạt động mạnh mẽ,nhất là ở Mĩ Tho, Hậu Giang

Hoạt động : cá nhân

GV nêu k/n : Thời cơ là thời điểm mà ở đó

đk khách quan và chủ quan thuận lợi đảm

bảo cho c/m thắng lợi

?Hãy phân tích những điều kiện lịch sử dẫn

đên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở

nước ta bùng nổ và thắng lợi.

?Vì sao khẳng định đây là thời cơ "ngàn năm

có một" cho cuộc Tổng khởi nghĩa thắng lợi

+ Chưa có lúc nào như lúc này, cách mạng

nước ta hội tụ được những điều kiện khách

quan và chủ quan thuận lợi như thế

+ Thời cơ "ngàn năm có một" chỉ tồn tại trong

thời gian từ sau khi quân phiệt Nhật đầu hàng

quân Đồng minh đến trước khi quân Đồng

minh kéo vào giải giáp quân Nhật (đầu tháng

9-1945)

+ Chúng ta phải kịp thời phát động Tổng

khởi nghĩa giành chính quyền trước khi quân

Đồng minh (Anh – Pháp – Tưởng) vào Đông

Dương giải giáp quân Nhật,lấy tư cách một

nước độc lập mà đón tiêp các nước Đồng

minh

?Hãy trình bày chủ trương lãnh đạo Tổng

khởi nghĩa của Đảng

GV yêu cầu HS phân tích diễn biến Tổng khởi

nghĩa giành chính quyền trên lược đồ

GV dùng tranh Quần chúng cách mạng chiếm

phủ Khâm sai(Hà Nội) và Nhân dân Sài Gòn

trong những ngày tháng 8-1945 yêu cầu HS

trình bày và nhận xét diễn biến khởi nghĩa ở

Hà nội và Sài Gòn

? Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi ở Hà

Nội,Huế,Sài Gòn có tác động như thế nào

đối với việc giành chính quyền trong cả

nước.

*Ý nghĩa :

-Thể hiện tinh thần đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta=>quần chúng sẵn sàng tiến

lên Tổng khởi nghĩa

-Góp phần làm kẻ thù ngày càng suy yếu,thúcđẩy yếu tố thời cơ đến gần

- Cao trào có tác dụng chuẩn bị trực tiếp cho cuộc Tổng khởi nghĩa thắng lợi

=>Với ý nghĩa nói trên cao trào kháng Nhật

đã tạo tiền đề cho Tổng khởi nghĩa 8-1945.

3 Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945

a.Điều kiện lịch sử -Thế giới :

+ Ngày 9-8-1945, Liên Xô tiêu diệt đội quânQuan Đông của Nhật

+ Ngày 15-8-1945, Nhật hoàng tuyên bố đầuhàng Đồng minh không điều kiện

=> Quân Nhật ở Đông Dương rệu rã, chínhphủ Trần Trọng Kim hoang mang lo sợ, điềukiện khách quan có lợi cho Tổng khởi nghĩa đãđến

-Trong nước +Quần chúng nhân dân đã sẵn sàng vùng dậy

đấu tranh ,tầng lớp trung gian ngả hẳn vềCM

+Việc chuẩn bị khởi nghĩa đã đầy đủ và chuđáo

+Đảng đã trưởng thành,sẵn sàng lãnh đạo quầnchúng nổi dậy đấu tranh giành chính quyền

=>Thời cơ ngàn năm có một để giải phóng dân tộc đã đến

b.Chủ trương của Đảng :

+ Ngày 13-8-1945, Trung ương Đảng vàViệt Minh thành lập Uỷ ban Khởi nghĩa toàn

quốc, ban bố "Quân lệnh số 1", phát lệnh Tổng

khởi nghĩa trong cả nước

+ Các ngày 14, 15-8-1945, Hội nghị toàn

quốc của Đảng họp ở Tân Trào (Tuyên Quang),

quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cảnước, thông qua những vấn đề đối nội, đốingoại sau khi giành được chính quyền

+ Tiếp đó, từ ngày 16 đến 17-8-1945, Đại

hội quốc dân ở Tân Trào tán thành chủ trương

Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách củaViệt Minh, cử ra Uỷ ban Dân tộc giải phóng

Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

-Đây là các trung tâm kinh tế,chính trị của cả

nước cũng là trung tâm đầu não của kẻ thù…

-CM thắng lợi ở những nơi này đã cổ vũ và tạo

điều kiện để các địa phương giành thắng lợi

GV cho HS xem tranh vua Bảo Đại trao ấn

kiếm cho chính quyền CM và tuyên bố thoái

vị

?Vua Bảo Đại thoái vị có ý nghĩa như thế nào.

GV cho HS nghe bài hát “19 tháng 8” của

nhạc sỹ Xuân Oanh

Yêu cầu HS trình bày những cảm xúc của

mình về CMT8-1945 sau khi nghe bài hát

?Hãy nhận xét đặc điểm của Tổng khởi nghĩa

GV hướng dẫn HS nhận xét : nhiệm vụ,lực

lượng,diễn biến,hình thức đấu tranh,kết

quả,tính chất

c Diễn biến Tổng khởi nghĩa tháng Tám :

-16-8-1945 giải phóng thị xã Thái Nguyên

- 18-8-1945, nhân dân Bắc Giang, Hải Dương,

Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chính quyền sớmnhất trong cả nước

-19-8-1945 : hàng vạn nhân dân đánh chiếmcác cơ quan đầu não của địch, như Phủ Khâmsai, Toà Thị chính , khởi nghĩa thắng lợi ở HàNội

- 23-8-1945 Huế giải phóng

- 25-8-1945 Sài Gòn giải phóng

- 28-8-1845 Đồng Nai Thượng,Hà Tiên lànhững địa phương cuối cùng giành thắnglợi.=>CM thành công trên phạm vi cả nước

- 30-8-1945 Bảo Đại thoái vị => chế độ phongkiến chấm dứt

Nhận xét : +Nhiệm vụ,mục tiêu :Chống PX Nhật và tay

sai+Lực lượng :Lực lượng chính trị và lực lượng

vũ trang+Hình thức đấu tranh :là cuộc cách mạng bạolực có kết hợp đấu tranh chính trị và đấu tranh

vũ trang,kết hợp khởi nghĩa ở thành thị vànông thôn

+Diễn biến : phát triển từ khởi nghĩa từngphần ở địa phươg lên tổng khởi nghĩa giànhchính quyền trên phạm vi cả nước

+Kết quả :Xóa bỏ được chế độ thực dânphong kiến=>thànhlập nước Việt NamDCCH(2/9/1945)

+Hướng phát triển :CMT8 thắng lợi mở đầucho việc tiến hành cuộc CM XHCN ở giaiđoạn tiếp theo ở nước ta

+tính chất :Là 1 cuộc CM dân tộc dân chủnhân dân

4 Củng cố : GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi: Căn cứ vào đâu khẳng định CMT8-1945 phát

triển từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên phạm vi cảnước?

5 Bài tập : Yêu cầu HS làm các bài tập của chuyên đề và chuẩn bị nội dung IV