sinh vật và môi trường

Yếu tố sinh thái Ecological factors  Khái niệm về môi trường: – Môi trường là tất cả những điều kiện, hoàn cảnh, những ảnh hưởng của chung quanh tác động lên sự phát triển của sinh vật

Trang 1

SINH HỌC ĐẠI CƯƠNG

Sinh thái học

SHH002

Trang 2

Chương 2 SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

1. Yếu tố sinh thái

– Khái niệm về môi trường- yếu tố sinh thái

– Quy luật tác động của các yếu tố sinh thái

– Sự tác động của các yếu tố sinh thái

2. Sự thích nghi của sinh vật với môi trường

– Khái niệm về sinh vật chỉ thị

Trang 3

Yếu tố sinh thái (Ecological factors)

 Khái niệm về môi trường:

– Môi trường là tất cả những điều kiện, hoàn cảnh, những ảnh hưởng của chung quanh tác động lên sự phát triển của sinh vật hay một nhóm sinh vật (Webster)

– Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo, quan hệ mật thiết, bao quanh con người,

có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con người (Luật BVMT)

Trang 4

Yếu tố sinh thái (Ecological factors)

 Môi trường là tổng thể các yếu tố sinh thái của một khu vực, tạo nên hoàn cảnh sống của sinh vật

và có tác động trực tiếp hay gián tiếp, tác động một chiều hay tác động hỗ tương đến các loài sinh vật sống trong đó

 Các kiểu môi trường: đất, nước, không khí

Trang 5

Yếu tố sinh thái (ecological factors)

 Yếu tố sinh thái là những yếu tố bên ngoài, có tác động thuận lợi, thúc đẩy sự sống hoặc kiềm hãm, làm hạn chế hoạt động sống của sinh vật

 Các nhóm yếu tố sinh thái dựa trên nguồn gốc và đặc trưng tác động:

– Nhóm yếu tố vô sinh: thành phần không sống của tự

nhiên; yếu tố vật l{ (nhiệt, mưa,…)

– Nhóm yếu tố hữu sinh: thành phần sinh vật

– Yếu tố con người: đô thị, nông thôn

Trang 6

Trang 7

 Yếu tố sinh thái giới hạn/Yếu tố giới hạn (limited factor)

– Yếu tố giới hạn là yếu tố có tác động gây ra sự chuyển biến trong hoạt động sống của sinh vật

– Vào một khoảng thời điểm nhất định, các yếu tố sinh thái

có tác động trên hoạt động của sinh vật với các mức độ khác nhau

– Yếu tố giới hạn: là YTST có cường độ, hàm lượng, gần với ngưỡng chịu đựng của sinh vật /liều lượng nguy kịch

Trang 8

Quy luật tác động của yếu tố sinh thái

 Qui luật tối thiểu/ QL “chất tối thiểu”/ QL Liebig

– Justus von Liebig (Đức, 1840)

– Chất có hàm lượng sử dụng tối thiểu sẽ điều khiển năng suất và quyết định sự ổn định của mùa màng

– Yếu tố có hàm lượng sử dụng được gần với hàm lượng tối thiểu cần thiết so với nhu cầu của sinh vật – sẽ có ảnh hưởng quyết định đến sự sinh trưởng của sinh vật

– Để sống và phát triển, sinh vật cần các dưỡng chất được

cung cấp từ môi trường

Trang 9

 Quy luật tối thiểu/QL “chất tối thiểu”/QL Liebig (tt)

– Nhu cầu lượng dưỡng chất không giống nhau:

 Yếu tố đại lượng (Fe, Ca, K, Na)

 Yếu tố vi lượng (Mg, P, Mn,…)

– Các loại dưỡng chất tồn tại trong môi trường có hàm lượng không đồng đều

nhu cầu của sinh vật mới có sự tác động mang

tính quyết định

Trang 10

 Qui luật tối thiểu/ QL “chất tối thiểu”/ QL Liebig (tt)

– Yếu tố giới hạn= Yếu tố tối thiểu/chất tối thiểu

tố thuộc nhóm yếu tố tài nguyên/các nguyên liệu, vật chất

Trang 11

 Quy luật về khả năng chống chịu/ Quy luật Shelford

Trang 12

 Quy luật khả năng chống chịu/ Quy luật Shelford

– Yếu tố giới hạn tác động không chỉ khi có hàm lượng/ cường độ quá thấp mà cũng có tác động khi có hàm

lượng/ cường độ quá cao

– Đối với các yếu tố sinh thái là các yếu tố có bản chất lý- hóa học của môi trường- có sự giao động/biến thiên theo không gian, thời gian

– Sự phân bố, khả năng hoạt động của sinh vật nằm trong khoảng dao động có giới hạn nhất định- tùy thuộc vào khả năng chống chịu của sinh vật

Trang 13

– Khoảng giới hạn của khả năng chống chịu: giới hạn sinh thái/Biên độ sinh thái

=> Yếu tố giới hạn = Yếu tố điều kiện; có hàm lượng/cường độ cận ngưỡng chịu đựng của sinh vật

Trang 18

– Các nguyên tắc bổ sung:

 Nguyên tắc tác động hỗ tương:

Khi có một yếu tố sinh thái không thuận lợi thì nhu cầu sử dụng, khả năng chống chịu của sinh vật đối với các yếu tố sinh thái khác có thể thay đổi

Trang 19

 Nguyên tắc tác động không đồng đều:

– Một loài sinh vật có khả năng chống chịu khác nhau đối với các yếu tố sinh thái

– Đối với một yếu tố sinh thái, một loài sinh vật có khả năng chống chịu thay đổi theo trạng thái sinh học: những giai đoạn sống có sức đề kháng yếu, khả năng chống chịu sẽ suy giảm

Trang 21

 Ý nghĩa thực tế khi vận dụng quy luật tác động của yếu tố sinh thái:

– Khả năng chống chịu đối với các yếu tố sinh thái có { nghĩa quyết định đối với sự phân bố của sinh vật theo quy luật

– Khái niệm về “chỉ thị sinh học”

Trang 22

Sự tác động của yếu tố sinh thái

 Chế độ khí hậu

– Ánh sáng (bản chất, cường độ, thời gian)

 Nhóm cây ngày ngắn (nhiệt đới, cận nhiệt đới): chỉ ra hoa khi thời gian

Trang 23

– Chế độ nước

 Độ ẩm không khí

Đối với thực vật, H% tỷ lệ nghịch với cường độ thoát hơi nước

 H% thấp, thoát hơi nước tăng: cây héo úa

 H% cao, thoát hơi nước giảm: sự vận chuyển vật chất từ rễ-lá

ảnh hưởng Đối với động vật, côn trùng, nấm mốc,… độ ẩm không khí cao là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và sinh sản

 Nấm mốc (nguyên nhân chính hư hại các tiêu bản thực vật)

Trang 24

 Mưa

– Lượng mưa (P=Precipitation)= mm

– Lượng mưa thay đổi tùy theo vùng địa l{, điều kiện địa hình Tại một vùng địa l{, lượng mưa biến thiên theo mùa trong năm

– Lượng mưa là yếu tố có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành các kiểu sinh cảnh

– Lượng mưa tháng/ Lượng mưa năm/ Số ngày mưa

Trang 25

 Mưa

Trang 26

Trang 27

 Đất

Trang 28

Sự thích nghi của sinh vật

1-Định nghĩa sự thích nghi?

2-Các phương cách thích nghi của sinh vật?

-Sự thích nghi của thực vật trên cạn với chế độ nước

Nhóm thực vật đầm lầy, đất ngập nước

Nhóm thực vật khô hạn

3-Các hiện tượng thích nghi với các yếu tố sinh thái:

-Sự thích nghi qua hình thái

-Sự thích nghi qua các phản ứng sinh lý

4-Các hiện tượng thích nghi với nhịp điệu môi trường

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	1,24 MB