CHITIN VÀ ỨNG DỤNG TRONG CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM

MỤC LỤCMục lục……………………………………………………………………….2Phần 1: Mở đầu3Phần 2: Nội dung41.Tổng quát về chitin và chitosan 41.1 Nguồn gốc sự tồn tại của chitinchitosan trong tự nhiên4(Nguyễn thị Thúy Hồng)1.2 Cấu trúc và tính chất của chitin 51.2.1 Cấu trúc hóa học của chitin 5(Nguyễn Thị Thúy Hồng)1.2.2 Tính chất lý hóa của chitin 5(Trần Phi Nhạn)1.2.3 Dẫn xuất của chitin 6(Trần Minh Hân)1.2.3.1 Cấu trúc hóa học của chitosan 61.2.3.2 Tính chất của chitosan 71.2.4 Tỷ trọng8(Lê Bảo Hạ)2. Ứng dụng của chitin trong công nghệ thực phẩm82.1 Làm màng bao8(Nguyễn Thị Thúy HồngTrần Minh Hân)2.1.1 Cách tạo màng chitosan 82.1.2 Màng chitosan trong bảo quản rau quả92.2 Sử dụng trong thực phẩm chức năng10(Trần Phi Nhạn)2.3 Chất làm trongứng dụng trong công nghiệp sản xuất nước quả11(Trần Phi Nhạn)2.4 Thu hồi protein11(Lê Bảo Hạ)2.5 Phân tách rượunước12(Lê Bảo Hạ)3. Tóm tắt quá trình sản xuất chitinchitosan từ vỏ giáp xác13(Lê Bảo Hạ) Phần 3: Tài liệu tham khảo14Phần 1MỞ ĐẦUGiáp xác là nguồn nguyên liệu thủy sản dồi dào chiếm 13 tổng sản lượng nguyên liệu thủy sản ở Việt Nam. Trong công nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu, tỷ lệ cơ cấu các mặt hàng đông lạnh giáp xác chiếm từ 7080% công suất chế biến. Hàng năm các nhà máy chế biến đã thải bỏ một lượng phế liệu giáp xác khá lớn khoảng 70.000 tấnnăm. Nguồn phế liệu này là nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp sản xuất: chitin , chitosan, glucosamin và các sản phẩm có giá trị khác. Trong đó chitinchitosan là một polysaccharide có nhiều trong thiên nhiên (đặc biệt ở loài giáp xác) chỉ đứng sau xenluloza (cenllulose). Sản phẩm chitin –chitosan đã có nhiều công trình nghiên cứu và ứng dụng trong thực tế. Chitin có ứng dụng làm da nhân tạo và là nguyên liệu trung gian cho các chất quan trọng như chitosan , glucosamin và các chất có giá trị khác.Phế liệu vỏ tômChitosan có nhiều ứng dụng trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp, y dược và bảo vệ môi trường như: Sản xuất glucosamin, chỉ khâu phẫu thuật, thuốc kem, vải, sơn, chất bảo vệ hoa quả, bảo vệ môi trường,… Với khả năng ứng dụng rộng rãi của chitin –chitosan mà nhiều nước trên thế giới và cả Việt Nam đã nghiên cứu sản xuất các sản phẩm này. Từ một nguồn nguyên liệu khổng lồ và lại có ứng dụng rộng rãi mang hiệu quả kinh tế cao mà còn giúp làm sạch môi trường như vậy nhóm em xin trình bày một số tìm hiểu về chitinchitosan và ứng dụng của chúng trong ngành công nghệ thực phẩm.

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM

KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM

BÀI TIỂU LUẬN HÓA HỌC THỰC PHẨM

TRONG CÔNG NGH P TH C PH M Ệ Ự Ẩ

NHÓM SV THỰC HIỆN: MÃ SV:

1 TRẦN MINH HÂN 3005100182

3 TRẦN PHI NHẠN 3005100502

4 NGUYỄN THỊ THÚY HỒNG 3005100260

GVHD: TRẦN THỊ MINH HÀ

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM

KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM

*****

BÀI TIỂU LUẬN HÓA HỌC THỰC PHẨM

TRONG CÔNG NGHỆP THỰC PHẨM

Trình bày: Nguyễn Thị Thúy Hồng Hình ảnh: Trần Phi Nhạn

M C L C Ụ Ụ



Mục lục……….2

Phần 1: Mở đầu 3

Phần 2: Nội dung 4

1 Tổng quát về chitin và chitosan 4

1.1 Nguồn gốc sự tồn tại của chitin-chitosan trong tự nhiên 4

(Nguyễn thị Thúy Hồng) 1.2 Cấu trúc và tính chất của chitin 5

1.2.1 Cấu trúc hóa học của chitin 5

(Nguyễn Thị Thúy Hồng) 1.2.2 Tính chất lý hóa của chitin 5

(Trần Phi Nhạn) 1.2.3 Dẫn xuất của chitin 6

(Trần Minh Hân) 1.2.3.1 Cấu trúc hóa học của chitosan 6

1.2.3.2 Tính chất của chitosan 7

1.2.4 Tỷ trọng 8

(Lê Bảo Hạ) 2 Ứng dụng của chitin trong công nghệ thực phẩm 8

2.1 Làm màng bao 8

(Nguyễn Thị Thúy Hồng-Trần Minh Hân) 2.1.1 Cách tạo màng chitosan 8

2.1.2 Màng chitosan trong bảo quản rau quả 9

2.2 Sử dụng trong thực phẩm chức năng 10

(Trần Phi Nhạn) 2.3 Chất làm trong-ứng dụng trong công nghiệp sản xuất nước quả11 (Trần Phi Nhạn) 2.4 Thu hồi protein 11

(Lê Bảo Hạ) 2.5 Phân tách rượu-nước 12

(Lê Bảo Hạ) 3 Tóm tắt quá trình sản xuất chitin/chitosan từ vỏ giáp xác 13

(Lê Bảo Hạ) Phần 3: Tài liệu tham khảo 14

Ph n 1 ầ

M Đ U Ở Ầ

Giáp xác là nguồn nguyên liệu thủy sản dồi dào chiếm 1/3 tổng sản lượng nguyên liệu thủy sản ở Việt Nam Trong công nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu,

tỷ lệ cơ cấu các mặt hàng đông lạnh giáp xác chiếm từ 70-80% công suất chế biến Hàng năm các nhà máy chế biến đã thải bỏ một lượng phế liệu giáp xác khá lớn khoảng 70.000 tấn/năm Nguồn phế liệu này là nguyên liệu quan trọng cho công

nghiệp sản xuất: chitin , chitosan, glucosamin và các sản phẩm có giá trị khác

Trong đó chitin-chitosan là một

polysaccharide có nhiều trong thiên nhiên

(đặc biệt ở loài giáp xác) chỉ đứng sau

xenluloza (cenllulose) Sản phẩm chitin –

chitosan đã có nhiều công trình nghiên

cứu và ứng dụng trong thực tế Chitin có

ứng dụng làm da nhân tạo và là nguyên

liệu trung gian cho các chất quan trọng

như chitosan , glucosamin và các chất có

giá trị khác

Phế liệu vỏ tôm

Chitosan có nhiều ứng dụng trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp, y dược và bảo vệ môi trường như: Sản xuất glucosamin, chỉ khâu phẫu thuật, thuốc kem, vải, sơn, chất bảo vệ hoa quả, bảo vệ môi trường,… Với khả năng ứng dụng rộng rãi của chitin –chitosan mà nhiều nước trên thế giới và cả Việt Nam đã nghiên cứu sản xuất các sản phẩm này

Từ một nguồn nguyên liệu khổng lồ và lại có ứng dụng rộng rãi mang hiệu quả kinh tế cao mà còn giúp làm sạch môi trường như vậy nhóm em xin trình bày một số tìm hiểu về chitin-chitosan và ứng dụng của chúng trong ngành công nghệ thực phẩm

Ph n 2: N i dung ầ ộ

1 Tổng quát về chitin và chitosan.

1.1 Nguồn gốc sự tồn tại chitin–chitosan trong tự nhiên.

Về mặt lịch sử: Chitin lần đầu tiên được tìm thấy trong nấm bởi nhà khoa học người Pháp Braconnot vào năm 1811, và nó cũng được tách tử biểu bì của một loài côn trùng và được đặt tên là Chitin, có nghĩa là vỏ giáp trong tiếng Hy-Lạp bởi nhà khoa học người Pháp Odier vào năm 1823 Và chất được khử acetyl từ chitin đã được khám phá bởi Roughet vào năm 1859,và nó được đặt tên là CHITOSAN bởi nhà khoa học người Đức Hoppe Seyler vào năm 1984 Chitosan (được chuyển hóa từ chitin) rất độc đáo, là polimer hữu cơ tự nhiên duy nhất mang điện tích dương, nhưng điều này tạo cho chitosan những thuộc tính đặc biệt nhất và đáng kinh ngạc

Trong tự nhiên, chitin tồn tại trong cả động vật và thực vật Chitin có ở thành tế bào nấm họ zygenmyctes, các sinh khối nấm mốc, một số loại tảo Chitin

có cấu trúc thuộc họ polysaccharide hình thái tự nhiên ở dạng rắn …chitin cũng là thành phần chính của lớp vỏ ngoài của côn trùng, chitin kết hợp với muối vô cơ, protein sẽ tạo thành lớp vỏ cứng, rắn chắc che chở bên ngoài cho loài động vật không xương sống như loài thân giáp(tôm,cua), loài thân mềm (ốc )… các loài động vật có xương sống không thể nào tiêu hóa được chitin Trong động vật bậc cao monome của chitin là thành phần chủ yếu trong mô da nó giúp cho sự tái tạo

và gắn liền các vết thương da

Chitin trong vỏ tôm chitin trong khung xương côn trùng

1.2 Cấu trúc và tính chất của chitin.

1.2.1 Cấu trúc hóa học của chitin.

Chitin là polysaccharide mạch thẳng, có thể xem như là dẫn xuất của

cenllulose, trong đó nhóm (-OH) ở nguyên tử C(2) được thay thế bằng nhóm axetyl amino (NHCOCH3) (Cấu trúc 1) Như vậy chitin là poli (N-axety2-amino-2-deoxi-b-D-glucopyranozơ) liên kết với nhau bởi các liên kết b-(C-1-4) glicozit Trong đó các mắt xích của chitin cũng được đánh số như của glucozơ

Công thức cấu tạo của chitin:

Tên gọi : acetamido-2-deoxy-β-D-glucose; Poly(1-4)-2-acetamido-2-deoxy-β-D-glucopyranose

Công thức phân tử: [C8H13O5N]n

Phân tử lượng: Mchitin = (203,09)n

1.2.2 Tính chất lý hóa của chitin.

Chitin có màu trắng hay màu trắng phớt hồng, dạng vảy hoặc dạng bột, không mùi, không vị, không tan trong nước, trong môi trường kiềm, axit loãng và các dung môi hữu cơ như ete, rượu …Nhưng tan trong dung dịch đặc nóng của muối thioxianat liti (LiSCN) và thioxianat canxi (Ca(SCN)2) tạo thành dung dịch keo, tan được trong hệ dimetylacetamid - LiCl 8% [4], tan trong

hexafluoro-isopropyl alcohol (CF3CHOHCF3) và hexafluoracetone sesquihydrate (CF

3-COCF3.H2O) [16] Chitin có khả năng hấp thu tia hồng ngoại có bước sóng 884 -890cm-1

Chitin ổn định với các chất oxy hoá mạnh như thuốc tím (KMNO4); oxy già (H2O2); nước javen (NaOCl - NaCl)…, lợi dụng tính chất này mà người ta

sử dụng các chất oxy hoá trên để khử màu cho chitin

Khi đun nóng trong dung dịch NaOH đậm đặc (40 - 50%), ở nhiệt độ cao thì chitin sẽ bị mất gốc acetyl tạo thành chitosan:

Khi đun nóng trong axit HCl đậm đặc, ở nhiệt độ cao thì chitin sẽ bị cắt mạch thu được glucosamin:

Phản ứng este hóa :

- Chitin tác dụng với HNO3 đậm đặc cho sản phẩm chitin nitrat

- Chitin tác dụng với anhydrit sunfuric trong pyridin, dioxan và

N,N-dimetylanilin cho sản phẩm chitin sunfonat

1.2.3 Dẫn xuất của chitin.

1.2.3.1 Cấu trúc hóa học của chitosan.

Trong số các dẫn xuất của chitin thì CHITOSAN là một trong những dẫn xuất quan trọng vì nó có hoạt tính sinh học cao và có nhiều ứng dụng trong thực tế

Chitosan là sản phẩm biến tính của chitin Là một chất rắn xốp, nhẹ, hình vảy, có thể xay nhỏ thành các kích cỡ khác nhau Chitosan được xem là polimer tự nhiên tự nhiên quan trọng nhất với đặc tính có thể hòa tan tốt trong môi trường acid, chitosan được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực như thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, …

Việc sản xuất chitosan tương đối đơn giản, không cần dung môi, hóa chất độc hại, đắt tiền Chitosan thu được bằng phản ứng deacetyl hóa chitin, biến đổi nhóm N-acetyl thành nhóm amin ở vị trí C2

Do quá trình khử acetyl xảy ra không hoàn toàn nên người ta qui ước nếu độ deacetyl hóa (degree of deacetylation) DD > 50% thì gọi là chitosan, nếu

DD < 50% gọi là chitin [13]

Chitosan có cấu trúc tuyến tính từ các đơn vị 2-amino-2-deoxy-β-D glucosamine liên kết với nhau bằng liên kết β-(1-4) glucozit

Công thức cấu tạo của chitosan:

Tên gọi khoa học: Poly(1-4)-2-amino-2-deoxy-β-D-glucose; poly(1-4)-2-amino-2-deoxy-β-D-glucopyranose

Công thức phân tử: [C6H11O4N]n

Phân tử lượng: Mchitosan = (161,07)n

1.2.3.2 Tính chất của chitosan.

- Chitosan có màu trắng ngà hoặc màu vàng nhạt, tồn tại dạng bột hoặc dạng vảy, không mùi, không vị, nhiệt độ nóng chảy 309 – 3110oC

- Chitosan có tính kiềm nhẹ, không tan trong nước, trong kiềm nhưng hoà tan được trong dung dịch axit hữu cơ loãng như: axit acetic, axit fomic, axit lactic…, tạo thành dung dịch keo nhớt trong suốt Chitosan hoà tan trong dung dịch axit acetic 1 - 1.5% Độ nhớt của chitosan trong dung dịch axit loãng liên quan đến kích thước và khối lượng phân tử trung bình của chitosan (đây cũng là tính chất chung của tất cả các dung dịch polyme) [6] Chitosan kết hợp với aldehit trong điều kiện thích hợp để hình thành gel, đây là cơ sở để bẫy tế bào, enzym Chitosan phản ứng với axit đậm đặc, tạo muối khó tan Chitosan tác dụng với iod trong môi trường H2SO4 cho phản ứng lên màu tím

- Chitosan phân hủy sinh học dễ hơn chitin

- Chitosan và các dẫn xuất của chúng đều có tính kháng khuẩn, như ức chế hoạt động của một số loại vi khuẩn như E.Coli, diệt được một số loại nấm hại dâu tây, cà rốt, đậu và có tác dụng tốt trong bảo quản các loại rau quả có vỏ cứng bên ngoài

- Khi dùng màng chitosan, dễ dàng điều chỉnh độ ẩm, độ thoáng không khí cho thực phẩm

- Màng chitosan cũng khá dai, khó xé rách, có độ bền tương đương với một số chất dẻo vẫn được dùng làm bao gói

- Màng chitosan làm chậm lại quá trình thâm rau quả Rau quả sau khi thu hoạch sẽ dần bị thâm, làm giảm chất lượng và giá trị Rau quả bị thâm là do quá trình lên men tạo ra các sản phẩm polymer hóa của oquinon Nhờ bao gói bằng màng chitosan mà ức chế được hoạt tính oxy hóa của các polyphenol, làm thành phần của anthocyamin, flavonoid và tổng lượng các hợp chất phenol ít biến đổi, giữ cho rau quả tươi lâu hơn

1.2.4 Tỷ trọng.

Tỷ trọng của chitin từ vỏ tôm và cua thường là 0,06 – o,17g/ml Điều này cho thấy chitin từ vỏ tôm xốp hơn từ cua Chitin từ nhiễm thể xốp hơn từ cua 2,6 lần trong một nghiên cứu cho thấy tỷ trọng của chitin/chitosan từ giáp xác rất cao (0,39g/cm3) Sự so sánh tỷ trọng của giáp xác và chitin/chitosan thương phẩm cũng chỉ ra một vài sự khác biệt, điều này có thể do loài giáp xác hoặc do phương

2 Ứng dụng của chitin trong công nghiệp thực phẩm.

Chitin là chất ban đầu có ở vỏ giáp xác, khi được ly trích để sử dụng thường được biến đổi thành chitosan

2.1 Làm màng bao.

2.1.1 Cách tạo màng chitosan.

- Chitosan được nghiền nhỏ bằng máy để gia tăng bề mặt tiếp xúc, pha dung dịch chitosan 3% trong dung dịch acid acetic 1,5%

- Bổ sung chất phụ gia PEG – EG 10% (tỉ lệ 1:1) vào trộn đều, để yên một lúc để loại bỏ bọt khí

- Đem hỗn hợp thu được quét đều lên ống inox đã được nung nóng ở nhiệt

độ 64-65oC ( ống inox được nâng nhiệt độ bằng hơi nước)

- Để khô màng trong vòng 35 phút rồi tách màng

Chúng ta thu được một vỏ bóng có màu vàng ngà, không mùi vị, đó là lớp màng chitosan có nhiều tính năng ưu việt

2.1.2 Màng chitosan trong bảo quản rau quả.

Lớp màng không độc bao quanh toàn bộ bề mặt khối nguyên liệu nhằm hạn chế sự phát triển vi sinh vật bề mặt – một nguyên nhân chính gây thối, hỏng thực phẩm

Chuối rất dễ bị mất độ

tươi, độ ngọt tự nhiên và thối

rửa sau khi chín được vài

ngày do loại vi khuẩn và

nấm chuyên gây thối rửa

thực phẩm nói chung, trái

cây nói riêng Như nấm mốc

aspergillusniger, vi khuẩn

gram âm – pseudomonas

aeruginosa và vi khuẩn gram

dương – staphylococeus

aureus

Chuối bị thối khi bảo quản cách thông thường

N-O cacboxymethy (NOCC) được xử lý đặc biệt từ phản ứng của chitosan

và monochloroacetic acid trong điều kiện kiềm, NOCC bị hòa tan trong dung dịch

pH >6 hoặc pH < 2 Màng NOCC dẻo có thể tạo thành ngay trong dung dịch nước

đó Lớp màng này không những có tính thấm chọn lọc các khí như Oxy, Cacbon dioxide mà còn có khả năng phân tách hỗn hợp khí như ethylene, ethane, acetyllenee Nghiên cứu về tính độc tố của NOCC cho thấy nồng độ 50.000ppm có thể gây chết chuột trong 14 ngày Tương tự như vậy các nghiên cứu ở thỏ cũng chỉ

ra rằng con đường chính để loại đi các polymer trong máu là thông qua con đường nước tiểu tuy nhiên không có dẫn chứng đáng chú ý hơn được nhắc tới nữa

Quả táo được nhúng hoặc phun bởi màng NOCC có thể giữ độ tươi 6 tháng

và độ acid trong khoảng 250 ngày nếu ở trong điều kiện bảo quản lạnh Màng này mang lại cho quả độ bóng sáng nhưng trong và không nhớt khi cầm chúng dễ dàng

bị loại đi khi rửa bằng nước NOCC cũng có hiệu quả khi bảo quản các loại trái cây khác như bưởi, lê, đào, mận, kiwi,… Lê được xử lý với NOCC tỷ lệ bị mắc hỏng thịt, cùi và thối ít hơn so với lê ở không khí có tỷ lệ oxy là 1-2%

Viện bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Canada đã chứng minh rằng việc sử dụng NOCC trên quả, khi sử dụng không cần phải rửa và lột vỏ trước khi ăn Bởi vì NOCC vẫn chứa lượng amin tự do, nó có thể có nhiều ở tinh chất chitosan và ứng dụng chữa lành vết thương đã lên da non, giảm hàm lượng cholesterol trong máu

Màng chitosan cũng có lợi ích lớn với việc làm cứng thịt quả ổn định acid, làm chậm

phản ứng tổng hợp anthocyamin trong dâu tây

khi để ở 4oC – sau 31 ngày thịt quả cứng hơn,

độ acid ổn định hơn so với việc sử dụng thuốc diệt nấm ngoài ra nó còn giảm tỷ lệ “nâu hóa” Điều này được chỉ ra bởi nó làm giảm lượng

Bưởi được bảo quản sau 2 tháng anthocyanin chứa trong quả Nấm là thủ

bởi màng chitosan phạm chính dễ gây thối quả nhất trong khi

đó ưu điểm của chitosan là có thể kháng nấm, thêm vào đó màng chitosan gần giống như môi trường bên ngoài mà không gây nguyên nhân hô hấp kỵ khí, nó có thể hấp thu chọn lọc tới oxy nhiều hơn carbonic

Một nghiên cứu khác trên hạt tiêu chỉ ra rằng màng chitosan rõ ràng đã làm giảm tổn thất hạt ở 13-20oC bằng việc nhúng dung dịch nồng độ 1,5% Mức độ hô

Việc sử dụng 2% (w/v) màng chitosan cho hạt tiêu xanh làm giảm việc thối hỏng, giảm nâu, tăng CO2 , giảm O2 bên tròng màng Trong khi đó nó cũng có hiệu quả với quả, củ có hơi nước bị mất thông qua các sẹo trên củ khoai tây Tuy vậy lớp màng giảm tỷ lệ nâu hóa trong hơn 12 ngày của quá trình bảo quản

Ngoài việc sử dụng một mình màng chitosan, hiện nay ở Việt Nam có sự kết hợp giữa bảo quản bởi màng chitosan và PE

Quy trình bảo quản trái quýt đường với thời gian bảo quản trên 8 tuần Đó là bảo quản trái bằng cách bao màng chitosan ở nồng độ 0,25% kết hợp với bao polyethylene (PE) Đục 5 lỗ với đường kính mỗi lỗ khoảng 1mm và ghép mí lại bàng máy ép Sau đó bảo quản ở nhiệt độ 12oC Với phương pháp này, phẩm chất bên trong trái như: hàm lượng đường, hàm lượng Vitamin C,… luôn ổn định, tỷ lệ hao hụt trọng lượng thấp, màu sắc vỏ trái đồng đều và đẹp

2.2 Sử dụng trong thực phẩm chức năng.

Chitosan có khả năng làm giảm hàm lượng

cholesterol trong máu Nếu sử dụng thực phẩm chức năng

có bổ sung 4% chitosan thì hàm lượng cholesterol trong

máu giảm đi đáng kể chỉ sau 2 tuần Ngoài ra chitosan còn

xem là chất đông tụ máu Nguyên nhân việc giảm

cholesterol trong huyết và chống đông tụ máu được biết là

thực phẩm chức năng không cho tạo ra mixen Điều chú ý là

ở pH bằng 6 – 6,5 chitosan bắt đầu giảm, toàn bộ chuỗi

polisaccharide bị kết lắng và giữ lại toàn bộ lượng mixen

trong đó Chính nhờ đặc điểm quan trọng này mà chitosan

ứng dụng trong sản xuất thực phẩm chức năng

2.3 Chất làm trong-ứng dụng trong công nghiệp sản xuất nước quả.

Trong sản xuất nước quả, việc làm trong là yêu cầu bắt buộc thực tế hiện

nay đang sử dụng các chất làm trong như: genatin, bentonite, kali caseinat, tannin,

polyvinyl pirovinyl,… chitosan là tác nhân tốt loại bỏ đi đục, giúp điều chỉnh acid

trong nước quả Đối với dịch quả táo, nho, chanh, cam,… không cần qua xử lý pectin, sử dụng chitosan để làm trong Đặc biệt nước táo, độ đục có thể giảm tối thiểu chỉ ở mức xử lý với 0,8 kg/m3 mà không hề gây ảnh hưởng xấu tới chỉ tiêu chất lượng của nó