GIAO AN NGU VAN 9 - LE XUAN SOAN

TỪ TIẾT 1 – 8: SOẠN VIẾT TAY CÓ TẬP RIÊNG Tiết 9 SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I - MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh nhận thức được vai trò của miêu tả trong văn b

Trang 1

(TỪ TIẾT 1 – 8: SOẠN VIẾT TAY CÓ TẬP RIÊNG)



Tiết 9

SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I - MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh nhận thức được vai trò của miêu tả trong văn bản thuyết minh: yếutố miêu tả làm cho vấn đề sinh động cụ thể hơn

- Rèn kĩ năng làm văn thuyết minh thêm sáng tạo và linh hoạt

.Đồ dùng chuẩn bịĐồ dùng chuẩn bị

Soạn bài, bảng phụ để viết ví dụ một số văn bản thuyết minh có sử dụng yếu tốmiêu tả

II- CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1/ ổn định tổ chức : Điểm danh , và kiểm tra sự chuẩn bị của lớp

2/ Bài cũ:

- Những đối tượng thuyết minh nào cần sử dụng lập luận? Nêu ví dụ cụ thể ?Tác dụng của lập luận trong văn bản thuyết minh?

3/ Bài mới:

Tổ chức hoạt động – ghi bảng Định hướng nội dung

Hoạt động 1: kết hợp thuyết minh với

miêu tả và bài thuyết minh,

- Hs đọc bài cây chuối trong đời

sống việt nam

- Giải thích nhan đề abì văn

Câu hỏi: tìm và gạch dưới những

câu thuết minh về đặc điểm của cây

chuối?

- Hs chỉ ra các đặc điểm

Câu hỏi:

Những câu văn miêu tả cây chuối?

Việc sử dụng các câu văn miêu tảcó

I TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ

TRONG VĂN BẢN THUYẾTMINH

1 Ví dụ:

Cây chuối trong đời sống người Việt nam

- Vai trò tác dụng của cây chuối trongđời sống con người

- Đặc điểm của cây chuối :+ Chuối nơi nào cũng có( câu 1)

+ Cây chuối là thức ăn, thức dụng từthân đến lá đến gốc

+ Công dụng của cây chuối

Trang 2

thuyết minh?

Nhận xét gì về đặc điểm thuyết minh

cây chuối? Rút ra yêu cầu gì về đặc

điểm thuyết minh?

- Khái quát cho hs ghi nhớ

Hoạt động 3: hướng dẫn luyện tập

Bt 1: học sinh đọc yêu cầu bài tập 1

- Phân nhóm ,mỗi nhóm thực hiện

một yêu cầu : đặc điểm cây

chuối, yêu cầu vận dụng miêu tả

- Gợi ý một số điểm tiêu biểu

- Hs thảo luận trình bày

BT2: cho hs đọc văn bản trò chơi

ngày xuân

- Yêu cầu đọc những câu miêu tả

ở trong đó

- Hs phát hiện giáo viên ghi lên

bảng những câu đó

- Hs nhận xét

cây, di tích , thành phố, các mặt…

- Đặc điểm thuyết minh :khách quantiêu biểu

- Chú ý đến ích lợi của cây chuối III.LUYỆN TẬP

- Sau mấy tháng chắt lọc dinh dưỡngtăng dịp lục cho cây

- Những chiếc lá già mệt nhọc, khô úadần rồi khô lại Lá chuối khô góibánh gai thơm phức

Bt2

- Câu 1: Lân được trang trí công phu…

- Câu 2: Những ngời tham gia chia làm

III HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Tóm lược bài học

- Chuẩn bị bài tập tiết 10

Trang 3

Tiết 10:

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

Giúp hs rèn kĩ năng về việc sử dụng miêu tả trong văn bản thuyết minh

Kĩ năng trinh bày một vấn đề trước tập thể

Trọng tâm: nói lưu loát cho các ý cho đề thuyết minh

2/ Bài cũ:

Miêu tả cá tác dụng như thế nào trong văn thuyết minh?

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: tổ chức luyện tập lập dàn

ý , tìm ý

+ tìm hiểu đề:

- Đề yêu cầu vấn đề gì?

- Những ý nào cần trình bày

+ Lập dàn ý

Câu hỏi:

Thân bài em vận dụng được ở bài

những ý nào?

Cần những ý nào để thuyết minh

Sắp xếp các ý đó như thế nào?

Đề bài: Con trâu ở làng quê Việt nam

I TIỀM HIỂU ĐỀ

- Đề yêu cầu htuyết minh

- Vấn đề: Con trâu ở làng quê Việtnam

II LẬP DÀN Ý:

MỞ BÀI:- Trâu được nuôi ở đâu?

Những nét nổi bật về tác dụng ?Thân bài:

- Trâu Việt nam có nguồn gốc từđâu?

- Con trâu của làng quê Việt nam?

Trang 4

- Viết lại bài hoàn chỉnh.

- Chuẩn bị bài tiết 11-12: Tuyên bố…trẻ em

Trang 5

Tiết 11-12.

TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN BẢO VỆ

VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM

- Thấy đựơc phần nào thực trạng cuộc sống của em trên thế giới hiện nay, tầmquan trọng của vấn đề bảo về chăm sóc trẻ em

- Hiểu được tầm quan trọng của quốc tế đối với vấn đề bảo vệ và chăm sóc trẻ

em

- Cảm thụ cách lập luận của văn bản chính luận

2/ Bài cũ:

Càm nhận của em về nội dung và nghệ thuật của văn bản: đấu tranh cho mộtthế hoà bình

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: giới thiệu xuất xứ của van bản

- Hs đọc chú thích

- Hiểu gì về nguồn gốc văn bản ?

- Thế nào là tuyên bố?

- Hướng dẫn đọc tìm hiểu chú thích

- Đọc mẫu một đoạn

- Gọih một hs đocï cacù đoạn còn lại

- Tìm hiểu các chú thích

- Bố cục của văn bản chia thành mấy

phần? Tính liên kết chặt chẽ của văn bản

I. TÌM HIỂU CHUNG

1 Xuất xứ văn bản

- Trích văn bản tuyên bố hộinghị quốc tế về quyền trẻem

Trang 6

Nhận xét cách phân tích các nguyên nhân

trong văn bản

Theo em những nguyên nhân ấy ảnh hưởng

như thế nào đối với cuộc sống của trẻ em?

- Đưa tranh ảnh về nạn đói của trẻ em ở

Tóm tắc các điều thuận lợi cơ bản để cộng

đồng quốc tế hiện nay có thể đây mạnh việc

chăm sóc bảo vệ trẻ em ?

Câu hỏi:

Trình bày suy nghĩ về điều kiện của đất nước

ta hiện nay?

- Dùng tranh minh hoạ về cuộc sống trẻ em

nước ta hiện tại và trong quá khứ

Câu hỏi:

Em biết những tổ chức nào của nước ta thể

hiện ý nghĩa chăm sóc trẻ em việt nam?

Câu hỏi:

Đánh giá những cơ hội trên ?

+ Khái quát phần 2 chuyển qua phần 3

- Hs đọc phần 3

- Phần này bao nhiêu mục ? Mỗi mục nêu

những nhiệm vụ gì?

Nhận xét các nhiệm vụ được nêu ra ở các

Trình trạng rơi vào hiểm hoạ vàcuộc sống cùng cực của trẻ emtrên thế giới

- Nạn nhân của chiến tranh,nạn phân biệt chủng tộc vàsự xâm lược của nước ngoài

- Chịu đựng thảm hoạ của đóinghèo, khủng hoảng của đóinghèo khủng hoảng của kinhtế trình trạng vô gia cư.bệnhdịch mù chữ, trường xuốngcấp

- Nhiều trẻ em chết mỗi ngày

do dinh dưỡng và bệnh tật

 Ngắn gọn nhưng nêu lênkhá đầy đủ, cụ thể cácnguyên nhân ảnh hưởngtrực tiếp đến cuộc sốngcon người  đặc biệt là trẻem

Củng cố dặn dòKhái quát phần 1

2 Cơ hội: Các điều kiệnthuận lợi cơ bản để cộngđồng thế giới đẩy mạnhviệc chăm sóc trẻ em

- Sự liên kết các quốc giacùng ý thức cao của cộngđồng quốc tế  đã có côngước quốc té về quyền trẻem

 Những cơ hội khả quan để congước thực hiện

Trang 7

Hoạt động 5:hướng dẫn về cách trình bày

về tầm quan trọng đối vấn đề bảo về và

chăm sóc trẻ em.

- Hs trả lời câu hỏi số 5 SGK

- Nhận xét gì về cách trình bày theo mục

của văn bản

- Khái quát lại kiến thức Học sinh đọc ghi

- Vai trò phụ nữ , bình đẳnggiới

 Các nhiệm vụ nêu ra cụ thểtoàn diện

II. TỔNG KẾT

- Nhiệm vụ quan trọng

C.Dặn dò:

- Nắm ghi nhớ

- Văn bản có ý nghĩa gì trong cuộc sống hiện nay?

- Lí giải tính chất nhật dụng của văn bản

- Chuẩn bị bài các phương châm hội thoại (Tiết 13)

Trang 8

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp theo )

- HS nắm được mối quan hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và mục đíchgiao tiếp

- Hiểu được phương châm hội thoại khong phải là qui định bắt buộc trong mọitình huống giao tiếp , vì nhiều lí do khác nhau các phương châm hội thoạikhông được tuân thủ

- Thực hành những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại

2/ Bài cũ:

Kể tên các phương châm hội thoại?

Cacqsd phương châm hội đề câïp đến phương châm nào của hội thoại

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu giữa phương

châm hội thoại và tình huống giao tiếp

- HS đọc ví dụ

- Nhân vật chàng rể có tuân thủ

phương châm lịch sự không? Vì sao?

- Trong trường hợp nào thì đợc gọi là

lịch sự

HS lấy ví dụ để minh hoạ

- Tìm các ví dụ tương tự như các ví dụ

trên

-  có thể rút ra bài học gì?

Hoạt động 2: Những trường hợp không

tuân thủ phương châm hội thoại?

- HS đọc 4 trường hợp

- Đọc từng phần và giải quyết các

trường hợp không tuân thủ các

phương châm hội thoại

I QUAN HỆ GIỮ PHƯƠNG CHÂMHỘI THOẠI VÀ TÌNH HUỐNGGIAO TIẾP

1 Ví dụ : Truyện cười “chào hỏi”

 Chàng rể đã làm một việc quấyrối đến người khác, gây phiền hàcho người khác

2 Kết luận : Để tuân thủ các

phương châm hội thoại ngườinói phải nắm vững các đặcđiểm của tình huống của giaotiếp

II PHÂN TÍCH

1 Ví dụ :

A Phương châm về chất không

được tuân thủ “cháy”.

B Bác sĩ nói với bệnh nhân vềbêïnh nan y: phương châm lịch sự

C Đoạn đối thoại ưu tiên phươngchâm về chất

Trang 9

Câu hỏi:

Theo em có phải cuộc hội thoại nào cũng

phải tuân thủ phương châm hội thoại

không?

Rút ra những trường hợp không tuân thủ

phương châm họi thoại

Cho HS đọc mục ghi nhớ

Hoạt động 3: hướng dẫn luyện tập

Bt1:

- Đọc bài tập  nêu yêu cầu bài tập

- Gợi ý:

Chi tiết nào để câu trả lời không phù

hợp ? Vi phạm phương châm nào?

- Vi phạm phương châm nào?

HS trả lời, khái quát kiến thức bt

2 Kết luận

- Phương châm hội thoại khôngphải là những qui định có tính chấtbắt buộc trong mọi tình huống

- Trường hợp không tuân thủphương châm qua 3 lí do

+ Ghi nhớ :SGK

III LUYỆN TẬP.

BT1: Câu chuyện không tuân thủ lí

do cách thức

BT2: Đoạn trích phương châm lịch sựkhông được thực hiện vì các nhân vậtnổi giận vô cớ

Dặn dò:

- Làm bài tập ở nhà

- Chuẩn bị viết bài văn số 1 văn thuyết minh

Trang 10

Tiết 14-15

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ1 VĂN THUYẾT MINH.

Học sinh viết được bài thuyết minh theo yêu cầu kết hợp với lập luận và miêu tả.Rèn luyện kĩ năng rèn luyện ý trình bày đoạn văn bài văn

1/ Oån định tổ chức : Điểm danh , và kiểm tra sự chuẩn bị của lớp

2/ Bài cũ:

Không kiểm tra bài cũ

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: giới thiệu đề bài

- Chép đề lên bảng

- Hs chuẩn bị giấy viết bài

- Gợi ý phân tích đề

Hoạt động 2: hướng dẫn HS làm bài

Yeu cầu nội dung của đề?

- Phương pháp thuyết minh nào sẽ

được lựa chọn?

- Xác định các đặc điểm thuyết

- Phương pháp thuyết minh

- Sử dụng các phương pháp thuyếtminh kết hợp với miêu tả giải thíchvà phân tích để hình thành triểnkhai các ý

+ Miêu tả kiến trúc , quang cảnh.+ Giải thích ý nghĩa các hoạt độngtrong lễ hội

3 Yêu cầu cho từng phần

 Mở bài.giới thiệu lễ hội: Địa điểmthời gian ,khái quát ( 1 điểm)

 Thân bài:

- Nguồn gốc lễ hội

- Hình ảnh kiến trúc khu di tích

- Miêu tả không khí lễ hôïi

- Hoạt động của lễ hội và ý nghĩa củatừng hoạt động

Trang 11

 Kết luận khẳng định ý nghĩa vănhoá của lệ hội.

4 HS làm bài: yêu cầu nghiêm túc

5 Thu bài

IV Dặn dò:

- Chuẩn bị bài người con gái Nam xương

Trang 12

Tiết 16-17

CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG.

(Nguyễn Dữ- Trích truyền kì mạn lục)

- HS cảm nhận dược vẻ đẹp truyền thống về tâm hồn của ngơừi phụ nữ Việt namvà số phận nhỏ nhoi bi thảm của họ dưới chế phong kiến

- Thấy được thành công của tác giả trong nghệ thuật dựng truyện

- Rèn kĩ năng phân tích truyện truyền kì

2/ Bài cũ:

Nêu ý nghĩ và bố cụa của văn bản “ tuyên bố thế giới về quyền bảo vệ trẻ em”.3/ Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả ,tác

phẩm

- HS đọc chú thích

- Giới thiệu những nét khái quát

những nét chính về tác giả và

nguòn gốc của tác phẩm

Câu hỏi:

Giải thích tên nhan dề tập truyện

- Hướng dẫn đọc tìm hiểu chú thích

- Đọc mẫu một đoạn

- Học sinh đọc cả lớp nhận xét

- Truyền kì mạn lục 20 truyện

- Nhân vật chính là người phụ nữ đứchạnh khao khát cuộc sống bình yênhnạnh phúc

3 Đọc tìm hiểu chú thích SGK

4 Bố cục :3 phần.

- Vẻ đẹp của Vũ Nương

- Nỗi oan khuất và cái chết bi thảmcủa Vũ Nương

- Ước mơ của nhân dân

Trang 13

- Hướng dẫn tìm đoạn và ý từng

Trong gia dình nàng xử sự như thế nào

trước tính hay ghen của Trương Sinh?

Khi tiển chồng đi lính nàng đã dặn

chồng như thế nào? Hiểu gì về nàng

qua lời đó?

Câu hỏi:

Khi xa chồng Vũ Nương đã thể hiện

những phẩm chất tốt đẹp nào?

Những hình ảnh ước lệ có tác dụng gì?

Lời trối cuối cùng của mẹ Trương Sinh

cho em hiểu thêm gì về phẩm chất tốt

đẹp của Vũ Nương?

- Khi bị chồng nghi oan nàng đã

làm những việc gì?

- Nàng đã mấy lần bộc bạch tâm

trạng và ý nghĩacủa mối lời nói

đó?

- (Bình giảng và phân tích)

 Em cảm nhận như thế nào về nhân

vật Vũ Nương? Dự cảm về số phận

của nàng như thế nào?

Hoạt động 3: hướng dẫn luyện tập

- Khi xa chồng thuỷ chung buồn nhớ Đãm đang tháo vát thuỷ chung hiếunghĩa ( lo toan ma chay việc nhàchồng chu đáo

- Khi bị chồng nghi oan:

+ Phân trần để chồng hiểu rõ tấm lòngmình  Khẳng định lòng thuỷ chungtrong trắng cầu xin chồng đừng nghi oan.+ Nói lên nỗi đau đớn, thất vọng vì bịđối xử bất công

+ Thất vọng đến tột cùng về hạnh phúcgia đình không gì hàn gắn nổi

 Vũ Nương hiền thục xinh đẹp nết nađãm đang, tháo vát , hiếu thảo, thuỷchung, hết lòng vun đắp hạnh phúc giađình

Luyện tập cũng cố

Trang 14

( Đọc phần văn bản giới thiệu Trương

Sinh)

Tính ghen tuông của chàng được phát

triển như thế nào?

( Phân tích tâm trạng của trương sinh

khi trở về )

Cách xử sự của Trương Sinh như thế

nào? Em đánh giá gì về cáh xử sự đó?

Phân tích giá trị tố cáo trước hành

động của nhân vật này?

Nhận xét gì về tình tiết dẫn dắt câu

chuyện của tác giả ?

Phân tích giá trị nghệ thuật của những

đoạn hôïi thoại

Tìm những yếu tố truyền kì?

Sự sắp các yếu tố ảo+ thực có ý nghĩa

Hướng dẫn luyện tập

- Thực hiện 2 bài luyện tập trong SGK

ngừa quá mức  Chỉ vì một lời nói củađứa con ngây thơ mà kích động quá mứcvà ghen tuông

Cách xử sự hồ đồ độc đoán  bỏ ngoài tainhững lời giải thích của vợ , vũ phu thôbạo dẫn đến cái chết oan nghiệt

 Lời tố cáo chế độ phụ quyền bày tỏniềm cảm thương của tác giả đối với sốphận mòng manh bi thảm của người phụnữ

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật ,những lời tự bạch hợp lí

 Câu chuyện sinh động , khắc hoạ tâm

lí tính cách nhân vật

4 Kết thúc bi thương mang màu sắccổ tích

Phan Lang vào động rùa của bà Linh Phigặp Vũ Nương Được sứ giả Linh Phi đãvề dương thế Vũ nương hiện về ở bếnHoàng Giang lung linh kì ảo  Yếu tố ảo+ yếu tố thực thể hiện ước mơ ngàn đờicủa nhân dân về sự công bằng trongcuộc đời, người tốt dù trải qua bao nhiêuoan khuất

IV LUYỆN TẬP

- Kể chuyện theo cách của em

- Đọc bài thơ của Lê Thánh Tông.

Dặn dò:

Trang 15

- Nắm nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Chuẩn bị bài tiết 18: Xưng hô trong hội thoại.

Tiết 18

XƯNG HÔ TRONG HỘ THOẠI

2/ Bài cũ:

Đặt tình huống không tuân thủ phương châm hội thoại nhưng vẫn đạt yêu cầu? Vì sao?

Hoạt động 1: tìm hiểu từ xưng hô

trong viẹc sử dụng chúng

- Hãy sưu tầm một sỗ từ ngữ xưng

hô trong tiếng việt?

- So sánh từ xưng hô của tiếng anh

và nêu nhận xét về từ xưng hô

trong tiếng Việt

- Kể chuyện hài hước về cách lưạ

chon xưng hô

- HS đọc ví dụ

- Dế Mèn và dế Choắt đã xưng hô

I TỪ NGỮ XƯNG HÔ VÀ VIỆC SỬDỤNG TỪ NGỮ XƯNG HÔ

1 Ví dụ:

* Một số từ xưng hô: tôi, ta, chúng tôi,

chúng ta…

Tiếng Anh Tiếng Việt

I Tôi –tao- tớ.

We Chúng tôi, chúng em …

 Từ xưng hô trong tiếng Việt phong phútinh tế

Trang 16

 Người nói xưng hô cần phụ thuộc vào

những tính chất nào?

Gv đọc lại ghi nhớ chung

Hoạt động 2: hướng dẫn luyện tập

- HS đọc các bài tập

- Phân nhóm 4 bài tập

- Tổ chức báo cáo kết quả bài tập

- Giáo viên tổng hợp kết quả và

đưa ra đáp án

HS đọc bài tập

Hoàn cảnh và cách xưng hô của người

đứng đầu nhân dân trước 1945

giao tiếp và mối quan hệ với người nghemà lựa chọn từ ngữ xưng hô cho thíchhợp

II.LUYỆN TẬP

Bài 1: Cách xưng hô  gây sự hiểu lầm lễthành hôn của cô học viên người châuAâu và vị giáo sư người Việt nam

Bài tập 2: Dùng chúng tôi trong văn bảnkhoa học  Tăng tính khách quan và thểhiện sự khiêm tốn của tác giả

Bài 3: Cách xưng hô của ông Gióng: ông

– ta  Gióng là một đứa trẻ khác thường.

Bài 4: Vị tướng gặp thầy xưng em thể

hiện sự kính trọng và biết ơn  Truyềnthống tôn sư trọng đạo

Bài 5: Tôi- đồng bào: Cảm giác gần gũi,

thân thiết, đánh dấu một bước ngoặcquan hệ giữa lãnh tụ và nhân dân trongmột đất nước dân chủ

Bài 6: Thay đổi thái độ và hành vi

IV Dặn dò

- Nắm chắc các vấn về hội thoại

- Hoàn thành bài tập còn lại

- Chuẩn bị bài : Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

Trang 17

Tiết 19.

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ GIÁN TIẾP.

- Phân biệt cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp, đồng thời biết được lờidẫn khác ý dẫn

- Rèn kĩ năng sử dụng thành thạo

2/ Bài cũ:

Về việc xưng hô trong hội thoại

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: tìm hiểu cách dẫn trực

tiếp

- HS đọc ví dụ a- b SGK

- Tổ chức thảo luận các câu hỏi

Câu hỏi:

Ví dụ a: Phần in đậm là lời nói hay

ý nghĩ? Nó được ngăn cách với

phần trước bằng những dấu hiệu

nào?

Câu hỏi:

Ví dụ b: phần in đậm là lời nói hay

ý nghĩ? Nó được ngăn cách như thế

nào?

Câu hỏi:

Làm thế nào để phân biệt lời nói

hay ý nghĩ? Điểm giống nhau trong

2 ví dụ?

 Thế nào là cách dẫn trực tiếp?

Nội dung cần đạt

I CÁCH DẪN TRỰC TIẾP

A Lời nói của anh thanh niên

1 Ví dụ :(Trích lặng lẽ sa pa).

 Tách bằng dấu(:) và dấu(“ “)

B Yù nghĩ  tách bằng dấu (:)

Và đặt trong (“”)

II CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

1 Ví dụ ( Trích “Lão Hạc ”)

A Lời nói được dẫn (Khuyên)

B Yù nghĩ được dẫn(Hiểu)

- Không dùng dấu (:)và (“”)

Trang 18

Câu hỏi:

Cách dẫn này có gì khác so với cách

dẫn trực tiếp?

Câu hỏi:

Quan sát có thể thêm từ rằng hoặc từ

là vào trước phần in đậm không?

Cả 2 cách dẫn có điểm gì chung?

- Cho HS đọc ghi nhớ chung

Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.

Bt1: HS đọc sinh đọc và nêu yêu

cầu bài tập Xác định lời dẫn hay ý

- Tổ chức cho HS trình bày kết quả

Nhận xét đúng sai Sữa chữa

III LUYỆN TẬP

Bài tập 1

A Lời dẫn trực tiếp

B Lời dẫn gián tiếp

Bài 2: Tạo ra 2 cách dẫn

A Trong báo báo chính trị tại đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ 2 của Đảng, Hồ

Chí Minh đã nhắc nhở : “Chúng ta.Đồ dùng chuẩn bị.Đồ dùng chuẩn bịanh

hùng”.Đồ dùng chuẩn bị

B Trong… Hồ chí Minh đã nhắc nhở mọingười rằng các thế hệ phải ghi nhớ….Bài 3: Không có lời dẫn hay ý dẫn nàosau dấu (:)

Bài 4

Hôm sau … gởi hoa vàng nhờ Phan Lang đưa cho chàng trương và nói rằng:

“tôi…”

III Hướng dẫn học ở nhà

- Thể văn nghị luận nào hay sử dụng lời dẫn gián tiếp và trực tiếp

- Viết đoạn văn chứng minh : Nguyễn Dữ đã thể hiện được nguyện vọng củangười lương thiện

- Chuẩn bị bài : Sự phát triển của từ vựng.Đồ dùng chuẩn bị

Trang 19

Tiết 20Tiếng việt

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG.

Giúp HS nắm được

- Từ vựng của một ngôn ngữ không ngừng phát triển

- Sự phát triển của từ vựng thể hiện trước nhất ở hình thức một từ ngữ pháttriển thành nhiều nghĩa trên cơ sở một nghĩa gốc

- Sưu tầm từ nnhiều nghĩa đưa vào văn cảnh

2/ Bài cũ:

- Thế nào là dẫn lời trực tiếp dẫn lời gián tiếp?

Hoạt động 1: HƯỚNG DẪN TÌM

HIỂU SỰ BIẾN ĐỔI VÀ PHÁT

TRIỂN CỦA TỪ NGỮ

- Gọi 1 HS đọc bài thơ vào nhà

ngục quảng đông cảm tác

Câu hỏi:

Từ “kinh tế”có nghĩa là gì? Ngày nay

nghĩa đó còn dùng nữa không?

HS đọc hai ví dụ và nêu yêu cầu chỉ ra

nghĩa của từ xuân và từ tay trong mỗi

trường hợp

 nhận xét gì về nghĩa của từ phát triển

theo thời gian?

 rút ra ghi nhớ trong SGK

Câu hỏi:

Theo từ xuân , phát triển nghĩa theo

I.SỰ BIẾN ĐỔI VÀ PHÁT TRIỂN VỀNGHĨA CỦA TỪ

Xuân 2: Tuổi trẻ(ẩn dụ)

Tay1:Bộ phận cơ thể

Tay2:Chuyên giỏi về một môn(hoán dụ)

1.Kết luận (ghi nhớ)

– Nghĩa của từ phát triển từ nghĩa gốcthành nghĩa chuyển

- 2 phương thức là: ẩn dụ và hoán dụ

II LUYỆN TẬP

Trang 20

+ Xác định nghĩa gốc nghĩa chuyển và

phương thức chuyển nghĩa

Bt2-3: Chia làm 2 nhóm

Gọi HS lên trên bảng trình bày

Bt4:

- Cho ví dụ minh hoạ mẫu một ví

dụ

- Cho 4 tổ làm bốn ví dụ

Bt5: làm ở nhà

Đồng hồ điện…những dụng cụ để đo cóbề mặt giống đồng hồ

Bt4:

Ví dụ:

Sông núi nước nam vua Nam ở

Oâng vua giàu lửa là người I-rắc

Từ mặt trời trong lăng ẩn dụ tu từ  có

nghĩa lâm thời

III.DẶN DÒ:

- Phân biệt hiện tượng chuyển nghĩa và biện pháp tu từ

- Hoàn thành bài tập: tìm 3 từ có hiện tượng chuyển nghĩa

- Chuẩn bị : Luyện tập tóm tắc văn bản tự sự

Trang 21

Tiết 21LUYỆN TẬP TÓM TẮC VĂN BẢN TỰ SỰ.

Giúp HS

- Oân lại kiến thức và cách tóm tắc văn bản tự sự

- Rèn luyện kĩ năng tóm tắc văn bản tự sự

2/ Bài cũ:

Văn bản tự sự là gì?

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: Sự cần thiết phải tóm

tắc văn bản tự sự

- Nêu tình huống trong SGK

- HS thảo luận rút ra nhận xét về sự

cần thiết phải tóm tắc văn bản tự

sự

- Khái quát thành các ý cơ bản

Hoạt động 2: Thực hành tóm tắc văn

bản tự sự

- HS đọc ví dụ trong SGK

Câu hỏi:

Theo em các chi tiết sự việc đó đã đủ

chưa? Sự việc thiếu là sự việc nào? Sự

việc đó có quan trọng không? Vì sao?

Câu hỏi:

Hãy tóm tắc bằng đoạn văn?

Cho 2 HS đọc bản tóm tắc- hai bản

tóm tắc dài ngắn như thế nào? Các sự

I Sự cần thiết phải tóm tắc văn bản tựsự

- Tóm tắc để giúp người đọc người nghenắm được nội dung chính của một câuchuyện

- Làm nổi bật được yếu tố tự sự và nhânvâït chính  ngắn gon dễ nhớ

II Thực hành tóm tắc một văn bản tự sự.1/ Ví dụ SGK

Các sự việc chính “chuyện người congái nam xương”

- Bổ sung : Trương Sinh nge con kểvề người cha là caí bóng  Hiểu ranỗi oan của vợ

2 Kết luận :

- Ghi nhớ(SGK )

III LUYỆN TẬP:

Trang 22

- HS viết đoạn.

- Báo cáo

- Giáo viên nhận xét nội dung và

cách diễn đạt

Bài 2:

- HS nêu yêu cầu bài tập

- Gọi 1-2 em để tóm sự việc

gì làm Lão bán con chó vàng và kiếm gìăn nấy

- Lão xin binh tư một ít bả chó

- Lão đột ngột qua đời không ai hiểu vìsao

Chỉ có ông giáo hiểu và buồn

Bài 2:

- Chuyện việc tốt

- Chuyện cười

III DẶN DÒ

- Những yêu cầu tóm tắc văn bản tự sự

- Hoàn thiện các bài tập còn lại

- Soạn tóm tắc “chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh”.

Trang 23

Tiết 22

CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH

(Trích Vũ Trung Tuỳ Bút –Phạm Đình Hổ)

Giúp HS thấy được cuộc sống xa hoa của vua chúa quan lại phong kiến trongxã hội cũ

Thấy được nghệ thuật viết tuỳ bút bằng lối ghi chép sự việc cụ thể , chân thựcsinh động

2/ Bài cũ:

Trình bày hiểu biết của mình về nhân vật Vũ Nương trong truyện Người ConGái Nam Xương

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu tác

giả tác phẩm

- Cho HS đọc phần chú trong SGK ,

sau đó nhấn mạnh môït số ý về tác

giả tác phẩm, chú thích từ ngữ

khó, cách đọc

- Nhấn mạnh về thể tuỳ bút

- Hoạt động 2: Hướng dẫn phân

tích văn bản

Cho HS đọc lại phần đầu Nêu câu

hỏi cho HS nói về thói ăn chơi của

chúa và sách nhiễu dân của bọn

quan lại

- HS đứng tại chỗ trả lời và cả lớp

bổ sung-giáo viên tổng kết

B Bọn quan lại

- Tìm thu nhưng thật chất là cướp đoạtnhững của quí có trong thiên hạ( chim

Trang 24

Hoạt động 4:

- Cho HS đứng tại chỗ trả lời bài tạp

1-2 SGK lớp nhận xét bổ sung

Việt nam đương thời

- Nêu nhận xét và ý kiến chủ quan

- Các dẫn chứng minh hoạ

III Dặn dò

- Viết tiếp đoạn văn cho hoàn chỉnh

- Chuẩn bị văn bản Hoàng Lê Nhất Thống Chí (hồi thứ 14)

Trang 25

Tiết 23-24

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ

(Ngô Gia Văn Phái)

Giúp HS

- Càm nhận được vẻ đẹp hào hùng của người anh hùng dân tộc nguyễn huệtrong chiến công đại phá quân thanh , sự thảm bại của bọn xâm lược và sốphận của lũ vua quan phản dân hại nước

- Hiểu sơ lược về thể loại trần thuật và đánh giá nghệ thuật trần thuật kết hợpmiêu tả chân thực sinh động

Sơ đồ trận đánh đồn Ngọc Hồi Hạ Hồi

2/ Bài cũ:

Bức tranh miêu tả cảnh sống của chúa Trịnh gợi cho em suy nghĩ hiện thực đấtnước như thế nào?

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: giới thiệu tác giả tác

phẩm

- HS đọc chú thích

- Em hiểu gì về tác giả?

- Mở rộng 2 tác phẩm và quá trình

sáng tác 2 tác phẩm

Câu hỏi:

Em hiểu gì về thể chí?

- HS dựa vào chú thích 1 để phát

2 Tác phẩm: Chí là thể vừa có tính chất

văn vừa có tính chất sử

- Hoàng Lê Nhất thống chí: Tiểu thuyếtlịch sử viết bằng chữ Hán vào cuối thế kỉ

18 - đầu thế kỉ 19

Trang 26

Câu hỏi:

Nêu đại ý của đoạn trích?

Dựa vào bố cục nêu khái quát nội

dung

Hoạt Động 2: hướng dẫn phân tích

hình ảnh Nguyễn Huệ

Câu hỏi:

Cảm nhận của em về người anh hùng

Quang Trung Nguyễn Huệ sau khi đọc

đoạn trích?

(Cho 2-3 em phát biểu về hình tượng

người anh Hùng Quang Trung Nguyễn

Hụê)

Câu hỏi:

Em thấy tính cách anh hùng thể hiện

ở hoạt động của nhân vật như thế nào?

Chỉ ra những việc lớn mà ông đã làm

trong một tháng?(24-11 30 - chạp)

Qua những hoạt đọng của nhân vật,

em thấy được điều gì ở nhân vạt anh

hùng?

Tiết 24( tiếp)

Hoạt động 3: Tiếp tục tìm hiểu nhân

vật Nguyễn Huệ

Câu hỏi:

Ngoài biểu hiện con người hành động

nhanh gọn Quang Trung còn thể hiện

trí tuệ sáng suốt , sâu xa, nhạy bén em

hãy chứng minh?

- HS phát những chi tiết thể hiện trí

tuệ của Quang Trung

B Đại ý: Đoạn trích dựng lên bức tranhchân thực và sinh động hình ảnh anhhùng dân tộc Nguyễn Huệ và sự thảmbại tất yếu của kẻ thù xâm lược

II.PHÂN TÍCH:

1.Hình ảnh Nguyễn Huệ Quang Trunghành động mạnh me,õ quyết đoán, xôngxáo nhanh gọn có chủ đích và rất quảquyết Trong 1 tháng:

+ Bố cáo lên ngôi hoàng đế

+ Xuất binh ra Bắc

+ Tuyển mộ binh lính

+ Mở cuộc duyệt binh ở Nghệ an

+ Phủ dụ tướng sĩ , định kế hoạch hànhquân giết giặc, kế hoạch đối phó vớiquân Thanh sau chiến thắng

 Người lo xa, hành động mạnh mẽ

- Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén.+ Trong việc phân tích tình hình thờicuộc và thế tương quan lực lượng giữa tavà địch

+ Phủ dụ quân lính + Sáng suốt trong việc xét đoán dùngngười

Trang 27

Câu hỏi:

Phân tích lời phủ dụ trước khi lên

đường?

- HS đọc lại lời phủ dụ, nêu ý nghĩa

trong đoạn văn – bình giảng ý

này)

- Theo em chi tiết nào trong tác

phẩm giúp ta hiểu được tầm nhìn

xa của Quang Trung?

Câu hỏi:

Việc Quang Trung tuyển quân nhanh

gấp và tiến quân thần tốc gợi suy nghĩ

gì trong em về hình ảnh người anh

hùng?

Câu hỏi:

Hình ảnh Quang Trung trong trận

đánh tả đột hữu xông dược miêu tả

như thế nào?

- Tại sao các tác giả ngô gia vốn

trung thành với nhà Lê lại có thể

viết thực và hay như thế về người

anh hùng Quang Trung Nguyễn

- Tài dụng binh như thần : 4 ngàyvượt đèo núi đi 350 km tới Nghệ anvừa tuyển quân vừa duyệt binh tổchức đội ngũ trong 1 ngày Tiếnquân thần tốc hẹn mùng 7 Tết gặp ởThăng long Đi xa nhưng quân luônchỉnh tề  do tài cầm quân

- Hình ảnh lẫm liệt trong chiến trận

2 Sự thảm bại của quân tướng Thanh vàvua tôi nhà Lê

A.Bọn quân tướng nhà Thanh

- Tôn Sĩ Nghị là kẻ bất tài, kiêu căng, tựmãn, chủ quan khinh địch cho quân línhmặc sức ăn chơi

Trang 28

Hoạt động 5:

Hướng dẫn tổng kết

Cảm hứng thể hiêïn trong đoạn trích là

cảm hứng như thế nào?

Cảm nhận về nội dung đoạn trích?

+ HS thảo luận – rút ra ghi nhớ trong

SGK

Hoạt động 6: LUYỆN TẬP.

Theo em yếu tô miêu tả góp phần

thể hiện sự việc như thế nào?

HS làm bài tập

giả

III TỔNG KẾT

Ghi nhớ trong SGK

IV LUYỆN TẬP

Miêu tả chiến công thần tốc đại pháquân Thanh vào tối 30 tết

- Miêu tả từng trận Hạ Hồi , NgọcHồi

- Cảnh Quang Trung biểu hiện trongmỗi trận

- Trận vào Thăng long

III/ DẶN DÒ

Trang 29

Tiết 25

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG.

Giúp HS :

- Ngoài việc phát triển nghĩa của từ , từ vựng của một ngôn ngữ có thể pháttriển bằng cách tăng thêm về số lượng các từ ngữ nhờ:

+ Cấu tạo thêm từ ngữ mới

+ Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài

- Rèn kĩ năng sử dụng và tạo từ ngữ mới

Từ điển tiếng Việt +Từ điển Hán Nôm

2/ Bài cũ:

Hãy tìm 3 từ có sự phát triển nghĩa? Nêu các nét nghĩa phát triển của từng từ?3/ Bài mới:

Hoạt động 1: tìm hiểu việc tạo từ mới

- HS đọc ví dụ 1

- Giái viên ghi từ lên bảng

- Yêu cầu tạo từ mới

Gợi ý tìm từ vào hoàn cảnh thực tế

những kẻ đi phá rừng cướp tài nguyên?

I, TẠO TỪ NGỮ MỚI

1/ Ví dụ:

A Kinh tế tri thức

- đặc khu kinh tế : khu vực thu hút vốnđầu tư

- Điện thoại di động : Điện thoại vôtuyến nhỏ

- Sở hữu trí tuệ : Quyền sở hữu đối vớisản phẩm do hoạt động trí tuệ

- Điện thoại nóng : Điện dành riêng tiếpnhận những thông tin khẩn cấp

Trang 30

ngữ nước ngoài.

- Cho HS đọc đọc đoạn trích truyện

kiều

Câu hỏi:

Chỉ ra các từ hán việt trong đó

- Cho HS chỉ theo 2 nhóm ghi vào

bảng phụ và lên bảng

Câu hỏi:

Tạo thêm từ bằng cách nào? Những từ

đó mượn của nước nào?

Trong 2 loại tiếng Hán và tiếng nước

khác , tiếng nước nào nhiều hơn?

Hãy tìm các từ mượn tiếng nước ngoài

trong tiếng Việt( radio,

miting,internet…)

- Cho HS dọc ghi nhớ

Hoạt động 3: hướng dẫn luyện tập.

Bài 1: làm theo nhóm tại chỗ- sữa

chữa báo cáo kết quả- kết luận

Bài 2: chia nhóm bài 2(3 nhóm)

Thi nhanh trong 3 phút để tìm từ nhóm

nào nhiều , đúng thì thắng điểm

Bài 3: chia 2 cột cho 2 em lên điền như

A Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ, đạm

thanh, hội, yến anh, bộ hành, xuận, tài tử, giai nhân.Đồ dùng chuẩn bị

Bạc mệnh, duyên phận, thần linh, chứng giám, thiếp, đoan trang, tiết, trinh bạch, ngọc.Đồ dùng chuẩn bị

B Các từ đó là:

III LUYỆN TẬP

Bài 1: X+ trường (chiến trương côngtrường…)

Bài 2 : 5 từ mới gần đây:

- Cầu truyền hình

- Bàn tay vàng

- Cơm bụi

- Công nghệ cao

- Công viên nước

- Đường cao tốc

Trang 31

( Về nhà làm bài 3+4).

II. Dặn dò

- Sưu tầm 5 từ gốc âu – 10 từ Hán Việt

- Nắm vững đăc điểm phát triển của từ vựng tiếng Việt Đọc thêm

- Chuẩn bị Truyện Kiều của Nguyễn Du

Trang 32

TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU.

Những tư liệu về lời bình cho tác phẩm truỵen kiều

2/ Bài cũ:

Những hiểu biết của em về anh hùng Quang Trung Nguyễn Huệ trong Hoàng Lênhất thống chí

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu tác

giả Nguyễn Du

- Cho HS đọc phần về tác giả

nguyễn du

Câu hỏi:

Đoạn trích cho em biết về những vấn

đề gì trong cuộc đời tác giả?

- Nhấn mạnh những điểm quan

trọng

Câu hỏi:

Về sự nghiệp văn học của Nguyễn Du

có những điểm gì đáng chú ý?

- Giới thiệu thêm một số tác phẩm

lớn của nguyễn du

Hoạt động 2: giới thiệu truyện Kiều

- Thuyết trình cho HS hiểu về

nguòn gốc truyện Kiều.- khẳng

định sự sáng tạo của Nguyễn Du

- Kể thêm sự thêm và bớt về nội

I, TÁC GIẢ NGUYỄN DU

1, Cuộc đời

- Xuất thân dòng dõi đại quí tộc

- Bản thân học giỏi nhưng gặp nhiều lậnđận , bôn ba nhiều nơi tiếp xúc với nhiềuvùng văn hoá khác nhau - ảnh hưởngđến sáng tác thơ ca

- Oâng có trái tim giàu lòng yêu thương

2, Văn học

- Sáng tác 243 bài

- Chữ Hán thanh hiên thi tập.Đồ dùng chuẩn bị

- Chữ Nôm : Truyện Kiều- Văn Chiêu

Hồn- Thiên Tài Văn Học.Đồ dùng chuẩn bị

II/ TRUYỆN KIỀU

1 Nguồn gốc tác phẩm:

- Từ một tác phẩm văn học Trung QuốcNguyễn Du thay đổi hình thức tác phẩmvà sáng tạo thêm cốt truyện – phù hợp

Trang 33

dung cốt truyện

- HS đọc phần tóm tắc

- Có thể đan xen những câu thơ

kiều để góp phần sinh động hơn

Câu hỏi:

Dựa vào cốt truuyện theo em truyện

Kiều có những giá trị nghệ thuật nào?

Tóm tắc tác phẩm theo em hình dung

xã hội được phản ánh trong truyện

kiều là xã hội như thế nào?

Những nhân vật như Mã Giám Sinh,

Hồ Tôn Hiến, Bạc Ha,ø Bạc Hạnh Sở

Khanh là những kẻ như thế nào?

Cảm nhận của em về cuộc sống thân

phận của thuý Kiều cũng như người

phụ nữ trong xã hội cũ?

Câu hỏi:

Nguyễn Du rất cảm thương trước số

phận người phụ nữ hãy chứng minh?

- Dùng những câu thơ biểu cảm

trực tiếp

Câu hỏi:

Việc khắc hoạ những nhân vật Mã

Giám Sinh hồ tôn hiển trong cách

miêu tả nhà thơ biểu hiện thái độ như

thế nào?

- Một số ví dụ mieu tả về Mã Giám

Sinh

với hiện thực Việt nam

2 Tóm tắc tác phẩm : 3 phần

- Gặp gỡ và đính ước

- Gia biến lưu lạc

- Đoàn tụ

4 Giá trị nội dung và nghệ thuật

A Giá trị nội dung

+ Giá trị hiện thực

- Phản ánh xã hội đương thời với cả bộmặt tàn bạo của các tầng lớp thống trị-quan lại tàn ác, bỉ ổi

- Phản ánh số phận bị áp bức đau khổcủa người phụ nữ trong xã hội cũ

+ Giá trị nhân đạo

- Cảm thương sâu sắc trước nỗi khổ conngười

Lên án tố cáo những thế lực tàn bạo

- Đề cao trân trọng con người từ vẻ đẹphình thức đến phẩm chất –những khátvọng chân chính

- Hướng tới những giải pháp xã hội đemlại hạnh phúc con người

B Giá trị nghệ thuật

- Ngôn ngữ tinh tế chính xác , biểu cảmngôn ngữ kể chuyện đa dạng trực tiếp,gián tiếp, nữa trực tiếp

Nghệ thuật miêu tả đặc sắc

- Cốt truyện nhiều tình tiết phức tạp

Trang 34

- Minh hoạ cách sử dụng ngôn ngữ

trong tả cảnh như thế nào, tả cảnh

ngụ tình trong đoạn trích

- Đặc trưng thể loại truyện thơ

- HS đọc phần ghi nhớ trong SGK

Hoạt Động 3: Hướng dẫn luyện tập.

Gọi 1 HS tóm tắc ngắn gọn – nhận

xét

III/ LUYỆN TẬP

Tóm tắc ngắn gọn tryuện Kiều

III/ Dặn dò

- Nắm chắt các đặc điểm về nội dung- nghệ thuật của tác phẩm

- Vì sao nói Nguyễn Du có công lớn trong truyện Kiều ?

- Soạn bài ? Chị em Thuý Kiều

Trang 35

Tiết 27

CHỊ EM THUÝ KIỀU

(Trích truyện Kiều Nguyễn Du)

Thấy được tài năng nghệ thuật miêu tả nhân vật của nguyễn du: khắc hoạnhững nét riêng về nhan sắc tài năng tính cách và số phận của thuý vân vàthuý kiều bằng bút pháp nghệ thuật cổ điển

Thấy được cảm hứng nhân đạo trong truyện Kiều: trân trọng ca ngợi vẻ đẹpcon người

Biết vận dụng bài học để miêu tả nhân vật Hình thành kĩ năng miêu tả nhânvật trong văn tự sự

1/ Ổn định tổ chức : Điểm danh , và kiểm tra sự chuẩn bị của lớp

2/ Bài cũ:

Kiểm tra15phút: trình bày nội dung và nghệ thuật của truyện Kiều?

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: tổ chức tìm hiểu trước

khi phân tích

- Giới thiệu bằng lời thuyết giảng

yêu cầu HS dựa vào phần chú

Nội dung chính của đoạn trích?

Đoạn trích chia thành mấy phần?

Trình tự miêu tả?

I/ TÌM HIỂU CHUNG

1- Xuất xứ:

2- Đọc tìmhiểu đại ý

Đại ý: Đoạn trích giới thiệu vẻ đẹp của 2chị em thuý Kiều

3- Bố cục: chi làm 3 phần

- 4 câu đầu

- 4 câu tiếp

- Còn lại

II/ PHÂN TÍCH

Trang 36

Nhận xét của em về câu thơ cuối

đoạn?

- Khái quát và chuyển sang ý 2

+ Đọc đoạn 2 : 4 câu tiếp theo

Câu hỏi:

Những hình ảnh nghệ thuật nào

mang tính ước lệ khi giới thiệu vẻ

đẹp nhân vật Thuý Vân

- Từ trang trọng gợi vẻ đẹp như thế

nào?

- Những nét nào của Vân được

miêu tả? Các định ngữ có tác

dụng gì?

Câu hỏi:

Cảm nhận về vẻ đẹp của Thuý

Vân qua những yếu tố nghệ thuật

đó?

Câu hỏi:

Chân dung Thuý Vân gợi tính cách

và số phận như thế nào? Vì sao tác

giả miêu tả Thuý Vân trước?

+ HS đọc đoạn 3

Câu hỏi:

Khi miêu tả hình ảnh thuý Kiều

Nguyễn Du cũng dung những hình

ảnh ước lệ, theo em có những điểm

nào giống và khác so với việc miêu

tả Thuý Vân?

Câu hỏi:

Vì sao tác giả đặc tả vào mắt?

Câu hỏi:

Hãy cảm nhận vẻ đẹp của Thuý

Vân qua câu thơ: làn thu thuỷ nét

xuân sơn…

Tác giả đã dùng bao nhiêu câu thơ

để tả sắc đẹp của Thuý Kiều? Còn

tả về điều gì khác về vẻ dẹp hình

thể? Chân dung Kiều dự báo được

- Cách giới thiệu ngắn gọn nhưng nổibật được vẻ đẹp của 2 chị em thuýKiều

2/ Vẻ đẹp của Thuý Vân

- Trang trọng khác vời  vẻ đẹp cao

sang quí phái

- Các đường nét: khuôn mặt, mái tócnụ cười, giọng nói được miêu tảbằng biện pháp ẩn dụ so sánh bằngnhững cái cao đẹp của tự nhiên,cùng các bổ ngữ, định ngữ – vẻ đẹptrung thực phúc hậu quí phái

- Vẻ đẹp tạo sự hài hoà, êm đềm vớichung quanh – cuộc đời bình lặngsuôn sẻ

3/ Vẻ đẹp của thuý kiều

- Sắc sảo về trí tuệ, mặn mà về tâm hồn

- Vẫn dùng hình tượng nghệ thuật ước lệnhưng chỉ gợi tạo ấn tượng vẻ đẹp củatuyệt thế giai nhân

- Đặc tả mắt: Trong gợn sóng như nướchồ thu

Lông mày như núi mùa xuân Vẻ đẹp tươi tắn trẻ trung sống động

- Tài năng: đa tài – trái tim đa sầu đacảm

- Vẻ đẹp của sắc, tài và tình

- Vẻ đẹp nghiêng nước nghiêngthành, vẻ đẹp đến thiên nhiên phảihờn ghen – dự báo một số phận đaukhổ, éo le

Trang 37

điều gì về số phận? Dựa vào câu

- Gọi HS đọc bài tập 1 cho HS thảo

luận

- Giáo viên hường dẫn trả lời câu 2

III/ TỔNG KẾT

Trân trọng ngợi ca vẻ đẹp con người.Lấy vẻ đẹp thiên nhiên gợi tả vẻ đẹpcon người

IV/ LUYỆN TẬP

- Cảm hứng nhân văn

+ Tả Thuý Vân trang trọng khác vời,đoan trang

+ Thuý Kiều sắc sảo, mặn mà,nghiêng nước, nghiêng thành

 Trân trọng, đề cao cái đẹp conngười

III DẶN DÒ

- Nắm chắc nghệ thuật ước lệ cổ điển

- Đọc thêm học thuộc lòng đoạn thơ

- Chuẩn bị: Cảnh ngày xuân.

Trang 38

CẢNH NGÀY XUÂN

(Trích truyện Kiều của Nguyễn Du)

Giúp HS thấy được:

- Tài năng nghệ thuật miêu tả của Nguyễn Du trong tả cảnh

- Điêu luyện trong việc sử dụng ngôn từ : chỉ một vài điểm xuyết Nguyễn Ducho thấy cảnh mùa xuân tuyệt mĩ

- Sử dụng từ ngữ mang tính đặc tả

1/ Ổn định tổ chức : Điểm danh , và kiểm tra sự chuẩn bị của lớp

2/ Bài cũ:

Đọc thuộc lòng đoạn trích: chị em Thuý Kiều Nêu nghệ thuật đặc sắc đựơc sử

dụng trong đọn trích này

3/ Bài mới:

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu

chung về văn bản

- Nêu cách đọc: Nhẹ nhàng say sưa

chú ý cách ngăùt nhịp cho phù hợp

- Đọc mẫu 4 dòng, gọi HS đọc và

tìm hiểu các chú thích 2,3,4

Câu hỏi:

So với đoạn trích chị em Thuý Kiều,

đoạn này nằm ở vị trí nào?

- HS chỉ ra vị trí đoạn trích

Câu hỏi:

Theo em nội dung chính của đoạn

trích là gì?

- HS sinh phát biểu nội dung, điều

chỉnh và ghi lại đại ý

Câu hỏi:

Đoạn trích có thể chia làm mấy

phần?(HS chỉ ra giới hạn 3 phần)

Hoạt động 2: Hướng dẫn phân tích:

- Cho HS đọc 4 câu đầu

Câu hỏi:

Cảnh ngày xuân được tác giả miêu

tả bằng những cách nào?

I/ TÌM HIỂU CHUNG

1/ Xuất xứ

- Sau đoạn tả chị em Thuý Kiều.2/ Đại ý: Đoạn trích tả cảnh chị em ThuýKiều đi chơi xuân trong tiết thanh minh.3/ Bố cục: 3 phần

II/ PHÂN TÍCH

1/ Bức tranh thiên nhiên mùa xuân

- Hình ảnh:

+ Chim én đưa thoi

+ Thiều quang, ánh sáng đẹp

Trang 39

- HS chỉ ra các hình ảnh thiên nhiên

là tín hiệu ngày xuân

Câu hỏi:

Những hình ảnh ấy gợi ấn tượng gì

về mùa xuân?

- HS nêu ấn tượng dựa vào hình

ảnh

Câu hỏi:

Những câu thơ nào gợi bức hoạ ấn

tượng sâu sắc nhất? Cảm nhận?

- HS chỉ ra và nêu cảm nhận

- Bình và giảng cách dùng từ điểm,

so sánh với câu thơ của Nguyễn

Trãi: cỏ non như khói…

Gọi HS đọc tiếp 8 câu thơ sau:

Câu hỏi:

Những hoạt động lễ hội nào dược

nhắc tới trong đoạn thơ?

- HS chỉ ra 2 hoạt động lễ hội và

giảng giải nghĩa từ Hán Việt

Câu hỏi:

Hệ thống từ ghép sử dụng phong

phú, hãy phân chia theo từ loại và

nêu ý nghĩa của từng từ loại

- HS đọc 6 câu thơ cuối

Câu hỏi:

Cảnh vật không khí mùa xuân

trong 6 câu thơ cuối có gì khác so

với các câu thơ đầu

- HS phát hiện cảnh vật không khí

lặng dần không nhôn nhịp rôïn

+ Cỏ non xanh tận chân trời

 Gợi tả không gian khoáng đạt trongtrẻo, tinh khôi giàu sức sống

- Bức hoạ mùa xuân: màu sắc cỏ nonxanh rợn chân trời làm nèn cho hoalê trắng điểm xuyết sự hài hoà, vẻthanh khiết mới mẻ, sống động cóhồn

2/ Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh

- Lễ tảo mộ: sửa sang dọn dẹp phầnmộ của người thân thắp hương…

- Hội đạp thanh: chơi xuân ở chốnđồng quê

- Bóng ngã về tây : thời gian khônggian thay đổi

Trang 40

Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết

Câu hỏi:

Nghệ thuật nổi bật của đoạn trích?

- HS khái quát về bút pháp tả cảnh

về cách sử dụng từ…

- HS làm việc theo nhóm Đại diện

nhóm trình bày Các nhóm bổ sung

giáo viên nhận xét, định hướng cho HS

So sánh cảnh thiên nhiên trong 2 câu thơcổvà 2 câu thơ Kiều

- Sự tiếp thu: Thi liệu cổ điển, được pháthuy, sáng tạo lên một tầm cao mới( xanhtận chân trời, cảnh lê trắng điểm)

III/ DẶN DÒ:

- Thuộc lòng đoạn thơ

- Làm tiếp bài tập

- Chuẩn bị bài thuật ngữ

Tiêu đề	Giáo án ngữ văn 9
Tác giả	Phạm Văn Nhễm
Trường học	Trường PTCS Ninh Vân
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Ninh Hòa

Định dạng
Số trang	290
Dung lượng	1,64 MB