địa chất công trình chương 3

tài liệu uy tín được biên soạn bởi giảng viên đại học Bách Khoa TPHCM, thuận lợi cho qua trình tự học, nghiên cứu bổ sung kiến thức bộ môn địa chất công trình, bộ môn dầu khí, bộ môn cầu đường xây dựng dân dụng, Tài liệu được kiểm duyệt bởi giảng viên, phòng đào tạo trường đại học bách khoa, lưu hành nội bộ

CHƯƠNG 3.

ĐỊA CHẤT LỊCH SỬ VÀ ĐỊA MẠO

3.1 ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐỊA CHẤT LỊCH SỬ

Địa chất lịch sử là một môn học nghiên cứu về hoàn cảnh và thời gian hình thành, quá trình tồn tại và biến đổi của đất đá ở vỏ Trái đất.

Nhiệm vụ của Địa chất lịch sử:

- Xác định tuổi của đá

- Xác định hoàn cảnh tự nhiên

- Xác lập lại các giai đoạn phát triển của vỏ Trái đất,

lịch sử và qui luật hình thành các dạng kiến trúc địa chất trên vỏ Trái đất

Hình thái mặt đất ngày nay - địa hình - là sản phẩm của các quá trình địa chất lâu dài và phức tạp, có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động xây dựng Địa Mạo là lĩnh vực nghiên cứu địa hình có xét đến nguyên nhân hình thành và xu thế phát triển.

Tốc độ của quá trình phá hủy phóng xạ ở mỗi loại nguyên tố không thay đổi

Chu kỳ bán hủy của mỗi nguyên tố phóng xạ là thời

gian mà một khối lượng nào đó của chất phóng xạ

bị phá hủy đi một nửa để biến thành đồng vị bền vững

7 38

Trong đá macma thường chứa cả U và Th, đồng thời chì thường thấy có nguyên tử lượng là 207,2 là hỗn hợp của hai đồng vị nên:

3.2.2.Phương pháp xác định tuổi tương đối của đất đá

Xác định thứ tự hình thành các lớp đá, tìm ra lớp đá thành tạo trước, lớp đá thành tạo sau.

*Phương pháp địa tầng: dựa trên quan hệ thế nằm

của các tầng đá để xác định tuổi tương đối của chúng và các hiện tượng địa chất khác.

*Phương pháp thạch học: xác lập một tầng đá chuẩn (có

những tính chất đặc biệt về thành phần, màu sắc, bề dày…) rồi so sánh với các tầng khác.

So sánh và hợp nhất địa tầng các mặt cắt theo thành phần đá

5 4 3 2

1

1

2 3

4 5

Áp dụng phương pháp thạch học địa tầng để lập cột địa tầng trong vùng phát triển đá xâm nhập

và đá trầm tích

Cúc thạch là sinh vật đặc trưng của

lỷ Trias

Hóa thạch lá cây kỷ Carbon

Phương pháp cổ sinh

Hóa thạch chuồn chuồn

kỷ Carbon

Đá được hình thành cách nay 2 tỷ năm trong môi trường thiếu oxi

Sinh vật tiền Cambri

Phương pháp cổ sinh

Phương pháp cổ sinh

Hóa thạch tiền Cambri

Hóa thạch cá kỷ Silur

3.2.3.Niên biểu địa chất

Theo niên biểu địa chất hiện tại thì lịch sử phát triển địa

chất của vỏ Trái đất được chia ra là 5 Đại (Era).

Trong mỗi đại lại chia ra các Kỷ (Period), trong kỷ chia

ra nhiều Thế (Epoch) Các tập đá được thành tạo tương ứng với các đại, kỷ, thế,… là các Giới, Hệ, Thống,…

được thể hiện theo bề dày của tập và đặc trưng về thạch học cùng các tính chất khác gọi là thang địa tầng

Trên bản đồ địa chất người ta thể hiện tuổi đất đá bằng màu và ký hiệu chữ Latinh.

3.2.3.Niên biểu địa chất

3.3 SƠ LƯỢC LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA VỎ TRÁI ĐẤT VÀ SỰ HÌNH THÀNH CẤU TẠO ĐỊA CHẤT KHU VỰC

Theo Saurin, quá trình phun trào bazan bắt đầu từ cuối Pliocene vẫn tiếp diễn ở đầu kỷ Đệ Tứ Hoạt động phun trào bazan phổ biến rộng rãi ở phía nam Đông Dương Ở Đông Nam Bộ, nam Tây nguyên, đông Campuchia đá bazan phủ trên một diện tích rộng lớn Hoạt động phun trào bazan kết thúc vào Pleistocene hạ.

Từ đầu Đệ Tứ, 2 vùng sụp võng hình thành ở châu thổ sông Cửu Long - Đồng Nai ở miền Nam và sông Hồng ở miền Bắc Ở châu thổ sông Cửu Long - Đồng Nai biên độ sụp võng dựa theo bề dày trầm tích Q ở gần sông Sài Gòn không ít hơn 200m và có thể đạt tới 400m Ở sông Hồng biên độ sụp lún đạt tới 200 - 300m Trong thành phần trầm tích Q ở đây có sự xen kẽ giữa trầm tích lục địa

và trầm tích biển.

Trong Holocene trên lãnh thổ Đông Dương vẫn tiếp tục mạnh mẽ hoạt động kiến tạo Có lẽ nhiều đứt gãy vẫn tiếp tục hoạt động Bên cạnh đó là ảnh hưởng của hoạt động macma dưới sâu thể hiện ở sự hình thành nhiều suối nước nóng ở rải rác nhiều địa phương khắp Đông Dương

Mặt cắt địa chất Tp.HCM

Sơ đồ kiến tạo hình thành Đồng bằng sông Cửu Long

Địa hình và xu thế thay đổi địa hình có thể phân tích đánh giá thông qua dữ liệu hình ảnh

- Điều kiện địa mạo, hiện tượng bồi đắp và

xói mòn cũng như cấu tạo đất mềm và rời rạc làm cấu tạo địa chất khu vực ĐB SCL phức

tạp

Sự xuất hiện của cát giồng làm cho cấu tạo địa chất trở thành phức tạp hơn

Vết tích cho thấy mặt đất nâng lên ở Hà Tiên.

Phù sa tiếp tục bồi đắp cho Đồng bằng sông Cửu Long

Phù sa tiếp tục bồi đắp cho Đồng bằng sông Cửu Long

tạo địa hình tích tụ.

3.4 ĐỊA MẠO (đọc thêm TL)

 3.4.1 Phân loại địa hình

 3.4.3 Địa mạo với các công trình xây dựng

 Khi xây dựng đập, thường chọn nơi có lũng sâu, hẹp nhằm làm cho khối lượng công trình là nhỏ nhất.

 Cần có vị trí bố trí các công trình kiến trúc khác như đập tràn, cống, nhà máy thủy điện, nên mặt cắt tuyến đập cần có bề rộng thích hợp

 Khi xây dựng kênh cần chú ý độ dốc, mức độ phân cắt của địa hình, vì nó quyết định khối lượng đào đắp, số công trình phụ, hình thức kênh

 Địa hình phân cắt mạnh làm cho tuyến kênh, đường giao thông phải kéo dài do lượn theo đường đồng mức địa hình hoặc phải bố trí các công trình vượt như cầu giao thông, cầu máng, xiphông,…

Địa hình bóc mòn

CÔNG TRÌNH NGẦM

ĐƯỜNG GIAO THÔNG KHU NHÀ Ở

ÔN TẬP

hành xây dựng khu dân cư hay không? Tại sao?

đồng bằng sông Cửu Long

chúng hay không? Tại sao?

sát địa chất công trình? Nêu ví dụ

trường hợp nào không thể xác định tuổi tuyệt đối của trầm tích

được?

M