Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học là cách thức làm việc của thầy và trò trong sự phối hợp thống nhất và dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm làm cho trò tự giác tích cực tự học nhằm đạt tới mục đích dạy học

Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và công tác kiểm tra đánh giá

Kính chào Các thầy, các cô!

Kính chúc sức khoẻ Các thầy, các cô!

• Phương pháp:

1 “Con đường, cách thức, phương tiện để đạt tới mục

đích nhất định, để giải quyết những nhiệm vụ nhất

định”

2 “Phương pháp là ý thức về hình thức của tự sự vận

động bên trong của nội dung, nội dung nào phương pháp ấy, phương pháp gắn liền với đối tượng”

I Tiếp tục đổi mới phương pháp

dạy học

3 Phương pháp dạy học là cách thức làm việc của thầy

và trò trong sự phối hợp thống nhất và dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm làm cho trò tự giác tích cực tự học

nhằm đạt tới mục đích dạy học  (Gs Nguyễn Ngọc Khoa)

4 Phương pháp dạy học là những hình thức và

cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm

đạt tới mục đích dạy học 

(Tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình, sách giáo khoa môn Ngữ văn, Nxb Giáo dục)

Đổi mới phương pháp dạy học:

“Hướng tới hoạt động học tập tích cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động: Đổi mới nội dung và hình thức hoạt động của giáo viên

và học sinh, đổi mới hình thức tổ chức dạy học,

đổi mới hình thức tương tác xã hội trong dạyhọc”

Mục đích của việc đổi mới phương pháp dạy học:

“Thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “Phương pháp dạy học tích cực”

Chuyển việc “Dạy” là trung tâm sang “Học” là trung

tâm Làm cho “Học” là quá trình kiến tạo của học sinh, giáo viên dạy học sinh cách tìm ra chân lí bằng việc tổ chức, chỉ đạo các hoạt động học tập

Chú ý mệnh đề “Dạy học hướng vào học sinh như một trung tâm” khác với quan niệm “Học sinh là trung tâm”

(Learner-centred teaching method)

Dẫn tới việc xem nhẹ vai trò định hướng, tổ chức, dẫn dắt học sinh học tập của giáo viên

(Gs Phan Trọng Luận, tiếp cận đúng vấn đề dạy học văn tài liệu hướng dẫn…Tr81)

Khắc phục kiểu dạy học đọc chép Khắc phục kiểu dạy học nhồi nhét dạy học: coi học sinh như nhà nghiên cứu văn học

dạy học thiếu sự hợp tác giữa giáo viên và học sinh

Giữa học sinh với học sinh

Ba đặc trưng cơ bản của phương pháp dạy học tích cực:

Thứ nhất: dạy học tăng cường phát huy tính tự tin,

tích cực, chủ động, sáng tạo Thông qua

tổ chức thực hiên các hoạt động học tập của học sinh

Thứ hai: dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp

và phát huy năng lực tự học của học sinh

Thứ ba: dạy học phân hoá kết hợp với hợp tác

Thông điệp của UNESCO (Tổ chức giáo dục-khoa học-văn hoá, Liên hiệp quốc):

“Học tập là của cải nội sinh của mỗi con người,

mỗi quốc gia.

Học để nhận thức

Học để hành động

Học để khẳng định bản thân

Học để biết cách chung sống với mọi người ”

Việc vận dụng đổi mới phương pháp dạy học đối với môn Ngữ văn cần chú ý những điểm chính sau:

Ngữ văn là môn học tích hợp:

+Tích hợp với các môn học khác

+Tích hợp ngôn ngữ với văn tự (chữ viết), ngôn ngữ với văn bản, ngôn ngữ với văn học, ngôn ngữ với văn hoá, ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, ngôn ngữ với lời nói

Dạy ngữ văn là Dạy đọc-hiểu văn bản văn học:

-Không dùng thuật ngữ cũ: Giảng văn, Văn học trích giảng, Văn học giảng bình, Văn học giảng luận, Phân tích tác phẩm văn học

-Đọc và viết, nói và nghe là hoạt động cơ bản của học

Tác phẩm văn học sáng tác để người đọc “Đọc”! Vì thế, đổi mới trong cách dạy Ngữ văn: dạy học sinh đọc văn; Giúp học sinh hình thành kĩ năng

đọc văn, trở thành người đọc có văn hóa, giờ học văn là giờ học sinh đọc văn, chứ học sinh không

đóng vai là người biết thưởng thức việc thầy, cô giảng bài !

Dạy-đọc hiểu văn bản văn học:

Bắt đầu từ kênh chữ, giáo viên hướng dẫn học

sinh từ việc đọc hiểu từ ngữ, câu văn, ý nghĩa…

ý nghĩa biểu đạt, biến các kí hiệu chữ thành nghĩa, thành thế giới hình tượng, trên cơ sở đó mới cảm thụ thế giới nghệ thuật ấy bằng ngôn từ Giáo viên giúp học sinh

cách phát hiện từ hay, câu then chốt, “giải mã” những câu văn đa nghĩa, câu văn khó hiểu…Từ đó hình thành

kĩ năng đọc cho học sinh

Đọc thầm, đọc phát âm thành tiếng, đọc lướt, đọc diễn cảm…Khuyến khích học sinh đọc ghi lại những chỗ

chưa hiểu, hoặc những suy nghĩ, phát hiện của riêng

mình Đọc văn là một hoạt động tư duy và biểu đạt

một hoạt động kiến tạo ý nghĩa của chủ thể bạn đọc!

“Dạy học TPVC theo quan điểm tích hợp đòi hỏi

phải biến giờ “giảng văn” thành giờ dạy kĩ năng đọc hiểu cho HS, hướng tới làm cho các em có năng lực đọc hiểu bất kì văn bản nào

Khái niệm đọc hiểu là một trong những khái

niệm cơ bản làm cơ sở cho việc dạy học TPVC

ở THPT theo quan điểm tích hợp, là một trong những năng lực tối thiểu cần hình thành và phát triển cho HS Khái niệm đọc hiểu nói lên hoạt

động của HS phải được thay thế cho khái niệm giảng văn chỉ nói lên hoạt động của người thầy theo quan điểm “lấy người dạy làm trung tâm”

Dĩ nhiên ở đây không hề triệt tiêu yếu tố “giảng” của người thầy, một yếu tố …

Một yếu tố vốn có vai trò kích thích hứng

thú đọc hiểu cho HS, nếu được sử dụng

thích đáng, mà là để nhấn mạnh hoạt động đọc hiểu của trò, được coi là hoạt động

trung tâm của quá trình dạy học TPVC

Hoạt động đọc hiểu trong nhà trường phải được thiết kế và thực hiện theo một trình

tự qua các giai đoạn và ở những mức độ khác nhau: từ dễ đến khó, từ thấp đến cao,

từ hẹp đến rộng, từ đọc tích luỹ đến đọc

hiểu, từ đọc đánh giá đến đọc sáng tạo

Dạy đọc hiểu TPVC theo quan điểm tích hợp

đòi hỏi GV phải thay đổi cách dạy học GV phải

có ý thức đầy đủ về trình độ tiếng Việt, đặc thù

và hoạt động cảm thụ văn học của HS để có

phương pháp phát triển, nâng cao lên cho

ngang tầm với việc đọc hiểu văn bản Tất nhiên,

có nhiều cách đọc đối với một văn bản, nhưng

trong nhà trường THPT phải tập trung chú ý

trước hết mức độ phổ thông, không đi sâu vào những khía cạnh triết học, tâm lí phức tạp HS phải biết vai trò biểu đạt của từ ngữ, câu, đoạn, mạch lạc, hình ảnh, biểu tượng, những cách

biểu đạt đa dạng như hàm ẩn, nghịch lí, ngữ

cảnh hẹp và rộng; từ đó HS nắm được cái chìa khoá nằm trong hệ thống biểu đạt của văn bản

Muốn vậy, GV phải biết lựa chọn và sử dụng

phương pháp dạy học nhằm kết hợp hữu cơ

hoạt động đọc hiểu văn bản với tri thức và kĩ

năng tiếng Việt

Dạy đọc hiểu TPVC cần chú trọng hình thành

cho HS cách đọc có phương pháp, phát huy

năng lực cảm thụ thẩm mĩ trực tiếp, khêu gợi

tưởng tượng tái hiện và tưởng tượng sáng tạo, liên tưởng hình tượng và liên tưởng ý niệm, bồi dưỡng năng lực cảm thụ tinh tế, nhanh nhạy,

phát triển năng lực tư duy, cắt nghĩa, khái quát, tránh suy diễn máy móc tuỳ tiện, xuyên tạc dung tục, mô phỏng sáo mòn hời hợt, thiếu màu sắc chủ quan, cá tính sáng tạo

Giờ dạy đọc hiểu TPVC cần tích hợp tri

thức, kĩ năng tiếng Việt và Làm văn; phải làm cho HS thực sự cảm được cái hay, cái đẹp, sự tinh tế, độc đáo của tiếng mẹ đẻ, bồi dưỡng cho HS năng lực sử dụng tiếng Việt đúng và hay; chú trọng rèn luyện cho

HS cách diễn đạt giản dị, trong sáng, chính xác, lập luận chặt chẽ, có suy nghĩ độc lập, bộc lộ thái độ riêng trước những vấn đề về văn học và đời sống, tránh lối nói, viết sáo rỗng, sao chép

(Kieumai / 28 Jan, 2008 - http://kieumai.com)

• Lưu ý:

• Cung cấp những đơn vị kiến thức cơ bản như

ng cần hình thành cho học sinh cách tiếp

nhận một văn bản cụ thể.

• Cần linh hoạt trong quy trình dạy đọc- hiểu,

miễn là đạt được mục tiêu vừa nêu.

• Trong quy trình dạy học cần nêu vấn đề để

HS suy nghĩ, trao đổi; tranh nói hộ, làm hộ

• Bám sát câu chữ của văn bản, tránh khai

thác tràn lan