Các thành phần biệt lập

Những từ dùng để gọi hay đáp lời ng ời khác có tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu hay không.. Xác định thành phần biệt lập gọi - đáp trong các ví dụ sau:b?. Ví dụ: “Một ngày cuối nă

“Có lẽ văn nghệ rất kị trí thức hóa Một nghệ thuật đã

trí thức hóa th ờng là trừu t ợng khô héo”

(Nguyễn Đình Thi- Tiếng nói của văn nghệ)

“Ôi Tổ quốc ta yêu nh máu thịt

Nh mẹ cha ta, nh vợ nh chồng Ôi Tổ quốc nếu cần ta chết

Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi con sông”

1.Ví dụ:

a Này, các bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn

ở đâu mà nghe rát thế không?

b Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy ạ?

- Ông Hai đặt bát n ớc xuống chõng hỏi Một ng ời

đàn bà mau miệng trả lời:

- Thưaưông, chúng cháu ở Gia Lâm lên

đấy ạ

a Này, các bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn

ở đâu mà nghe rát thế không?

b Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy ạ?

- Ông Hai đặt bát n ớc xuống chõng hỏi Một ng ời

đàn bà mau miệng trả lời:

- Thưaưông, chúng cháu ở Gia Lâm lên

? Những từ dùng để gọi hay đáp lời ng ời khác có

tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu hay không?

- Không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu

- Này: Dùng để gọi

- Th a ông: Dùng để đáp

? Không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc

Vậy nó dùng để làm gì ?

- Này: Tạo lập quan hệ giao tiếp (mở đầu cuộc thoại)

- Th a ông: Duy trì cuộc thoại

- Là thành phần đ ợc dùng để tạo lập hoặc duy trì

quan hệ giao tiếp

Xác định thành phần biệt lập gọi - đáp trong các ví dụ sau:

b Con ơi nhớ lấy câu này

C ớp đêm là giặc, c ớp ngày là quan

c Ai ơi đừng bỏ ruộng hoang

Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu

Ii Thành phần phụ chú

1.Ví dụ:

a Lúc đi đứa con gái đầu lòng của anh – vàưcũngư

(Nguyễn Quang Sáng – Chiếc l ợc ngà)

? Trong ví dụ a, từ ngữ in đậm dùng để làm gì?

thích cho đứa con gái đầu lòng“ ”

b Lão không hiểu tôi, tôiưnghĩưvậy, và tôi càng

Ii Thành phần phụ chú

1 Ví dụ:

“Một ngày cuối năm năm m ơi tám - năm đó ta ch a

võ trang – trong một trận càn lớn của giặc, anh Sáu

đã hi sinh (” Nguyễn Quang Sáng – Chiếc l ợc ngà)

Xét các ví dụ sau và cho biết thành phần phụ chú

dùng để làm gì?

Với Tắt đèn , nhà văn Ngô Tất Tố đã xui ng ời “ ” “

nông dân nổi loạn (Nguyễn Tuân) Với Tắt đèn , ” “ ”

nhà văn cũng đã dự cảm về một cuộc vùng lên của những con ng ời bị áp bức

Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm

mà đi làm cái giống Việt gian bán n ớc để nhục nhã thế này - Ông lão nắm hai tay lại mà rít lên

(Kim Lân – Làng)

1 Ví dụ:

* Tác dụng của thành phần phụ chú

- Bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của

câu (nguyên nhân, điều kiện, mục đích, thời gian… mà ăn mừng )

- Nêu thái độ của ng ời nói

- Nêu xuất xứ của lời nói

Ii Thành phần phụ chú

1 Ví dụ:

Trong các ví dụ sau, thành phần phụ chú có tác

dụng gì ?

“Tôi còn nhớ một buổi chiều hôm đó - buổi chiều

sau một ngày m a rừng - anh hớt hãi chạy về tay cầm một khúc ngà đ a lên khoe ”

(Nguyễn Quang Sáng – Chiếc l ợc ngà)

Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học

(Thanh Tịnh – Tôi đi học)

Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn c ời khúc khích

Mắt đen tròn (th ơng th ơng quá đi thôi)

(Giang Nam – Quê h ơng)

- Giữa hai dấu gạch ngang

- Giữa hai dấu phẩy

- Viết trong dấu ngoặc đơn

- Sau dấu gạch ngang, tr ớc dấu phẩy

Ii Thµnh phÇn phô chó

1 VÝ dô:

2 Ghi nhí:

Bầu ơi (gọi)

=> Bầu, bí là cách nói ẩn dụ về những con ng ời có nòi giống, điều kiện, hoàn cảnh khác nhau nh ng cùng chung một dân tộc, đất n ớc… mà ăn mừng phải biết yêu th

ơng, đùm bọc lấy nhau Nh vậy, đối t ợng mà nó h ớng đến là những con ng ời cùng tồn tại trong một cộng đồng xã hội

Ii Thành phần phụ chú

Iii Luyện tập

Bài tập 3: Tìm thành phần phụ chú

a Kể cả anh - mọi ng ời (bổ sung đối t ợng)

b Các thầy… mà ăn mừng cha mẹ - những ng ời… mà ăn mừng cửa này (bổ sung về vai trò của những con ng ời trong việc giáo dục thế hệ trẻ)

c Những ng ời - thế kỉ tới - lớp trẻ (nhấn mạnh về đối

t ợng làm chủ thực sự trong thế kỉ tới )

Iii LuyÖn tËp

Bµi tËp 5:

ViÕt ®o¹n v¨n ng¾n … mµ ¨n mõng cã thµnh phÇn phô chó

Chúng ta những ng ời chủ thực sự của t ơng lai - phải xác –

định đ ợc mình sẽ làm gì trong cuộc hành trình khi b ớc vào thế kỉ tới Để xứng đáng với truyền thống của ông cha, để đ a

đất n ớc tiến lên sánh vai với các c ờng quốc năm châu , “ ”

thanh niên chúng ta phảI biết đ ợc nhiệm vụ của mình từ khi

đang ngồi trên ghế nhà tr ờng… mà ăn mừng Chắc chắn điều không thể thiếu là chúng ta phải nắm vững kiến thức khoa học - chìaư khóaư đểư mởư toangư cánhư cửaư tươngư lai Tuy nhiên mỗi một

thanh niên cũng không quên rèn luyện, tu d ỡng đạo đức, phẩm chất của mình để trở thành những con ng ời toàn diện:

vừaư hồng,ư vừaư chuyên.ư Đất n ớc đang chờ đợi, tin t ởng và

Viết đoạn văn ngắn … mà ăn mừng có thành phần phụ chú