Tiết 112: Các thành phần biệt lập (TT)

Thành phần gọi – đáp được dùng để tạo lập hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp... Thành phần gọi – đáp được dùng để tạo lập hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp.. Thành phần gọi – đáp được dùn

Câu 1: Câu nào sau đây chứa thành phần biệt lập cảm thán?

A.Hoa đinh hương rất nhạy cảm với khí sun-fua- rơ.

B Hoa đỗ quyên rất nhạy cảm với khí hi-drô flu-ô-rít.

C.Hoa tường vi rất nhạy cảm với khói quang hoá học.

D Chao ôi! Các loài hoa cũng không chịu thua kém trong việc chống

ô nhiễm.

Câu 2: Thành phần biệt lập của câu là gì?

A Bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc trong câu.

B Bộ phận đứng trước chủ ngữ, nêu sự việc được nói tới của câu.

C Bộ phận tách khỏi chủ ngữ và vị ngữ, chỉ thời gian, địa điểm,… được nói tới trong câu.

D Bộ phận chủ ngữ hoặc vị ngữ trong câu.

Đọc các đoạn trích sau đây (trích từ truyện ngắn

“Làng” của Kim Lân) và trả lời câu hỏi:

b)- Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy ạ?

Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi Một người đàn bà mau miệng trả lời:

-

Này

Thưa ông

Gọi Không Tạo lập cuộc thoại

Chức năng Công dụng

Từ ngữ

Đáp Không Duy cuộc thoạitrì

Tham gia nghĩa diễn đạt của câu

Tham gia nghĩa diễn đạt của câu

Này

Thưa ông

Gọi Không Tạo lập cuộc thoại

Chức năng Công dụng

Từ ngữ

Đáp Không Duy cuộc thoạitrì

 Thường đi kèm theo từ “thưa, bẩm” ở phía

trước, kèm ngay sau chúng với các từ ạ, à, ơi, này, nọ,… đối với người bề dưới hay ngang hàng.

nghĩa diễn đạt của câuNày

Thưa ông

Gọi Không Tạo lập cuộc thoại

Chức năng Công dụng

Từ ngữ

Đáp Không Duy cuộc thoạitrì

LƯU Ý:

 Phần đáp dùng để hồi âm từ gọi

 Từ đáp do một số từ chuyên môn như : vâng,

dạ, ừ,… có khi thêm ạ ở phía sau hay kèm với

“thưa, bẩm” ở phía trước.

Thành phần gọi – đáp

được dùng để tạo lập hoặc

để duy trì quan hệ giao tiếp

Thành phần gọi – đáp

được dùng để tạo lập hoặc

để duy trì quan hệ giao tiếp

? Tìm thành phần gọi – đáp trong câu sau:

-Vâng! Mời bác và cô lên chơi – anh thanh niên mời

Thành phần gọi – đáp

được dùng để tạo lập hoặc

để duy trì quan hệ giao tiếp

II.THÀNH PHẦN PHỤ CHÚ

Đọc những câu sau đây và trả lời câu hỏi

a) Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh - và cũng là đứa con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi (Nguyễn Quang Sáng) b) Lão không hiểu tôi,

tôi nghĩ vậy,

và tôi càng buồn lắm (Nam Cao)

và cũng là đứa con duy nhất của anh

chú thích thêm

tôi nghĩ vậy tôi Nêu thái độ của người nói

Thành phần gọi – đáp

được dùng để tạo lập hoặc

để duy trì quan hệ giao tiếp

a)Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh và cũng

là đứa con duy nhất của anh chưa đầy một tuổi (Nguyễn Quang Sáng)

,

b)Lão không hiểu tôi , tôi nghĩ vậy ,

và tôi càng buồn lắm (Nam Cao)

Thành phần phụ chú

thường được đặt giữa hai dấu

gạch ngang, hai dấu phẩy, hai

dấu ngoặc đơn hoặc giữa một

dấu gạch ngang với một dấu

phẩy

II.THÀNH PHẦN PHỤ CHÚ

III LUYỆN TẬP

1)BT1/32:

Xác định thành phần gọi – đáp:

-Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ

cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, không

có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn

-Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái

đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì (Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Quan hệ: trên – dưới

1.Tìm thành phần gọi – đáp trong đoạn trích sau đây và cho biết từ nào được dùng để gọi, từ nào được dùng để đáp Quan hệ giữa người gọi và người đáp là quan hệ gì ( trên – dưới hay ngang hàng, thân hay sơ)?

Bầu ơi thương lấy bí cùng,

Tuy rằng khác giống, nhưng chung một giàn.

 Thành phần gọi – đáp: Bầu ơi

Không hướng đến riêng ai

a) Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

chúng bổ sung điều gì

-Thành phần phụ chú liên quan với các từ ngữ

b)Giáo dục tức là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hoà bình, công bằng và công lí Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này – các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan

trọng, bởi vì cái thế giới mà chúng ta để lại cho các thế hệ mai sau sẽ tùy thuộc vào những trẻ em mà chúng ta để lại cho thế giới ấy

(Phê-đê-ri - cô May – o, Giáo dục – chìa khoá của tương lai)

c)Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” thì chúng

ta sẽ phải lấp đầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới – nhận ra điều đó, quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất (Vũ Khoan)

d) Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

a) Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

bổ sung điều gì.

-Thành phần phụ chú liên quan với các từ ngữ

b)Giáo dục tức là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hoà bình, công bằng

và công lí Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này – các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì cái thế giới mà chúng ta để lại cho các thế hệ mai sau sẽ tùy thuộc vào những trẻ em mà chúng ta để lại cho thế giới ấy (Phê-đê-ri - cô May –o)

Thành phần phụ chú Từ ngữ liên quan Tác dụng

kể cả anh mọi người Thêm một đối tượng vào những

người đang nói về bé Thu

các thầy, cô giáo, các bậc

cha mẹ… người mẹ

Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này

Xác định rõ những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa giáo dục

bổ sung điều gì.

-Thành phần phụ chú liên quan với các từ ngữ

Thành phần phụ chú Từ ngữ liên quan Tác dụng

kể cả anh mọi người Thêm một đối tượng vào những

người đang nói về bé Thu

các thầy, cô giáo, các bậc

cha mẹ… người mẹ

Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này

Xác định rõ những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa giáo dục

c) Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” thì chúng ta sẽ phải lấp đầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới – nhận ra điều đó, quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất (Vũ Khoan)

Những người chủ thực sự

của đất nước trong thế kỉ tới lớp trẻ Bổ sung vai trò của lớp trẻ

trong tương lai

bổ sung điều gì.

-Thành phần phụ chú liên quan với các từ ngữ

Thành phần phụ chú Từ ngữ liên quan Tác dụng

kể cả anh mọi người Thêm một đối tượng vào những

người đang nói về bé Thu

các thầy, cô giáo, các bậc

cha mẹ… người mẹ

Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này

Xác định rõ những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa giáo dục

Những người chủ thực sự

của đất nước trong thế kỉ tới lớp trẻ Bổ sung vai trò của lớp trẻ

trong tương lai

d) Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi) (Giang Nam)

-có ai ngờ

-thương thương quá đi thôi

-Cô bé nhà bên -thái độ ngạc nhiên của người nói

4)BT5/33: Viết một đoạn văn

ngắn trình bày suy nghĩ về việc

thanh niên chuẩn bị hành trang

bước vào thế kỉ mới, trong đó có

câu chứa thành phần phụ chú

GỢI Ý:

Hình thức: -Một đoạn văn ngắn -Có câu chứa thành phần phụ chú

4)BT5/33: Viết một đoạn văn

ngắn trình bày suy nghĩ về việc

thanh niên chuẩn bị hành trang

bước vào thế kỉ mới, trong đó có

câu chứa thành phần phụ chú

THAM KHẢO:

-Ngay từ bây giờ, chúng ta – những người thanh niên của thế kỉ mới – hãy tích cực học tập, tích lũy kiến thức để ngày mai lập nghiệp, xây dựng đất nước

-Để bước vào thế kỉ mới – thế kỉ của khoa học, công nghệ - thanh niên chúng ta cần được trang bị kiến thức hiện đại

II.THÀNH PHẦN PHỤ CHÚ

III LUYỆN TẬP

TRÒ CHƠI TIẾP SỨC: Hãy đặt câu

có thành phần gọi – đáp và thành phần phụ chú xen kẻ nhau.

1)BÀI HỌC:

 Nắm vững các kiến thức về các thành phần biệt lập đã học.

 Lập sơ đồ graph hệ thống các thành phần biệt lập đã học.

 Hoàn thành các bài tập đã được hướng dẫn.

2)BÀI MỚI: LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN

 Đọc và trả lời các câu hỏi trang 43

Từ bài tập 5/33, em hãy chỉ ra những yếu tố liên kết đã sử dụng.