SKKN:Rèn đọ cho HS lớp 4

Dạy tập đọc cho học sinh không những rènluyện kỹ năng đọc mà còn phát triển ở các em vốn từ ngữ Tiếng Việt phong phú.Hiện nay ở tất cả các trờng Tiểu học phơng pháp dạy Tiếng Việt nói ch

và học ở tất cả các bậc học cấp học áp dụng những phơng pháp giáo dục hiện

đại để bồi dỡng cho học sinh năng lực t duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề”

và đến đại hội IX, Đảng chỉ rõ: “ Đổi mới mạnh mẽ phơng pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp t duy sáng tạo của ngời học Từng bớc áp dụng phơng pháp tiên tiến, hiện đại vào quá trình dạy học”.

Tại nghị quyết Trung ơng II khóa VIII chỉ rõ: “ Nâng cao dân trí, đào tạonhân lực, bồi dỡng nhân tài” Trong giai đoạn hiện nay giáo dục nhà nớc đang

đứng trớc những thắng lợi của công cuộc đổi mới đất nớc, xu thế toàn cầu hóa,hội nhập quốc tế đang ảnh hởng mạnh mẽ đến giáo dục Hơn bao giờ hết nhữngngời làm công tác giáo dục phải nhận rõ vấn đề này, để vận dụng nó phù hợp vớithực tiễn của địa phơng mình

Quá trình dạy học là quá trình phức tạp, lịch sử dạy và học có từ rất sớm,song yêu cầu thực tế luôn đòi hỏi phải đổi mới cập nhật và phát triển Với mục

đích đạt kết quả cao nhất trong dạy và học là một đòi hỏi tất yếu khách quan củaxã hội Tìm kiếm một giải pháp tiên tiến, xây dựng một phơng pháp hiện đại chogiáo dục thế kỷ XXI, Nghị quyết TW IV khóa VII đã chỉ rõ “ Phải xác định lạimục tiêu, thiết kế lại chơng trình, nội dung phơng pháp giáo dục và đào tạo ápdụng những phơng pháp giáo dục hiện đại để bồi dỡng cho học sinh năng lực t

duy sáng tạo năng lực giải quyết vấn đề” Trớc yêu cầu thực tiễn đó, Bộ giáo dục

và Đào tạo đã tiến hành soạn thảo chơng trình Tiểu học mới cho những năm 2000

Chơng trình đã đợc Bộ giáo dục và Đào tạo thẩm định năm 1998 và thựchiện trong phạm vi cả nớc từ năm học 2002-2003 chơng trình tiểu học mới đối vớilớp 1 Năm học 2003 - 2004 đối với lớp 2 Năm học 2004 - 2005 đối với lớp 3,năm học 2005 - 2006 đối với lớp 4, năm học 2006 -2007 đối với lớp 5 Ngày naygiáo dục Tiểu học đợc coi là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học

đặt nền móng vững chắc cho cấp học tiếp theo Học sinh tiểu học trong thời kỳcông nghiệp hóa – Hiện đại hóa, khả năng phát triển t duy của các em là vô cùnglớn Do vậy muốn tích cực hóa hoạt động học tập đem lại cho học sinh khả năng

tự phát hiện, tự giải quyết vấn đề, hình thành cho các em kỹ năng, kỹ sảo cần thiết

cụ thể, thiết thực và sâu sắc Khả năng sáng tạo khi giải quyết các vấn đề là yếu tốquan trọng bậc nhất để nâng cao chất lợng học tập của học sinh

2 Lý do khách quan:

Trong chơng trình Tiếng Việt của Tiểu học, phân môn tập đọc chiếm thời ợng chủ yếu của bậc học Nó góp phần quan trọng trong việc thực hiện mục tiêugiáo dục tiểu học, phải đảm bảo cho học sinh có kỹ năng cơ bản về nghe, nói,

l-đọc, viết Muốn nói hay viết giỏi thì trớc tiên phải đọc thành thạo Tập đọc làmôn học công cụ, là phơng tiện quan trọng nhất, là chìa khóa cho học sinh học tốtcác môn khoa học khác Dạy tập đọc làm cho học sinh hiểu cái hay cái đẹp, cái

đúng, cái tinh tế, phức tạp và đa nghĩa của từ ngữ Học tập đọc chính là học cáchnói, cách viết khoa học, chính xác nghệ thuật và trong sáng góp phần phát triển tduy, khả năng diễn đạt cho học sinh Dạy tập đọc cho học sinh không những rènluyện kỹ năng đọc mà còn phát triển ở các em vốn từ ngữ Tiếng Việt phong phú.Hiện nay ở tất cả các trờng Tiểu học phơng pháp dạy Tiếng Việt nói chung vàphân môn tập đọc nói riêng đã có chuyển biến nhng cha sâu rộng và đồng bộ.Trong những năm qua trờng tiểu học Tam Thanh - Tân Sơn – Phú Thọ đã tiếpthu sự chỉ đạo của Sở giáo dục, Phòng giáo dục triển khai việc thực hiện đổi mới

phơng pháp dạy học ở tất cả các môn học của các lớp 1, 2, 3, 4, 5 do có sự thay

đổi về chơng trình SGK nên việc đổi mới phơng pháp dạy học đợc chú ý đặc biệt

Nội dung và chơng trình mới này cần có phơng pháp thích ứng thì mới pháthuy hết tính u việt của nó Nhận thấy việc nắm chắc nội dung và phơng pháp dạyhọc chơng trình mới là rất cần thiết và thiết thực đối với mỗi thầy cô giáo đứngtrên bục giảng nên tôi đã mạnh dạn tiến hành tìm hiểu nội dung và phơng phápdạy học chơng trình mới Tuy nhiên do thời gian có hạn nên tôi chỉ nghiên cứu vàtìm hiểu ở một nội dung nhỏ đó là :

“ Một số biện pháp trong việc dạy phân môn Tập đọc lớp 4 - Chơng trình Tiểu học mới“.

Vấn đề này đã có từ lâu, thu hút bao tâm trí của các nhà khoa học và độingũ s phạm tiểu học khẳng định chân lý của vấn đề dạy học theo hớng tích cựchóa hoạt động học tập của học sinh là con đờng tốt nhất để đạt kết quả học tập tốtnhất của học sinh Các công trình nghiên cứu, các bài viết đã đề cao đến vấn đề

mà đề tài quan tâm đó là:

- Giáo trình đổi mới nội dung và phơng pháp dạy học ở Tiểu học (NXBGD– 1998)

- Sách hớng dẫn giảng dạy Tiếng Việt lớp 4 (Tập I – NXB GD)

- Sách hớng dẫn giảng dạy Tiếng Việt lớp 4 (Tập II – NXB GD)

- Sách thiết kế bài dạy Tiếng Việt lớp 4 (Tập I )

- Sách thiết kế bài dạy Tiếng Việt lớp 4 ( Tập II )

II Mục đích nhiệm vụ của sáng kiến.–

1 Mục đích :

Nhằm góp phần nâng cao hiệu quả dạy học mông Tiếng Việt nói chung vàphân môn tập đọc nói riêng Qua đó nâng cao chất lợng dạy học toàn diện ở nhàtrờng tiểu học.

2 Nhiệm vụ:

- Những cơ sở khoa học trong việc dạy phân môn Tập đọc lớp 4

- Tìm hiểu thực trạng của việc dạy học phân môn Tập đọc lớp 4 ở trờngTiểu học Tam Thanh – Tân Sơn – Phú Thọ

- Tổng kết và rút ra những biện pháp trong việc dạy học phân môn tập đọclớp 4 – chơng trình Tiểu học mới

III Phơng pháp nghiên cứu.

1 Phơng pháp nghiên cứu lý luận.

- Nghiên cứu nội dung và phơng pháp dạy học môn tập đọc lớp 4 chơngtrình tiểu học mới

2 Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Dự giờ lên lớp

- Phơng pháp thống kê, kiểm tra, phân tích

- Phơng pháp đàm thoại, phỏng vấn

- Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm

IV Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

1 Đối tợng nghiên cứu.

Tìm hiểu một số biện pháp trong việc dạy phân môn Tập đọc ở lớp 4 chơngtrình tiểu học mới

ơng trình SGK, cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học và đổi mới cách đánh giá họcsinh” Nh đã nói ở trên giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng, là nền móng vữngchắc để học sinh tiếp tục học các lớp cao hơn Vì vậy, môn Tiếng Việt trong ch-

ơng trình Tiểu học có vai trò và vị trí rất quan trọng trong việc hình thành và pháttriển nhân cách toàn diện cho học sinh Tiểu học

2 Vai trò và vị trí phân môn Tập đọc ở Tiểu học.

Là môn học bắt buộc đối với học sinh Tiểu học, nó góp phần hình thànhphát triển năng lực đọc cho học sinh, năng lực hoạt động ngôn ngữ đợc thể hiệntrong 4 dạng hoạt động ứng với 4 kỹ năng : Nghe, nói, đọc, viết Đọc là một dạnghoạt động của ngôn ngữ

Đọc không chỉ là công việc giải quyết bộ mã hai phần chữ viết và âm thanh

mà đọc là quá trình nhận thức để có khả năng thông hiểu những gì đọc đợc vàhiểu đợc không phải tự nhiên mà có, nó phải đợc rèn luyện dẫn đến trong quátrình học đọc Tập đọc đóng vai trò hình thành và phát triển năng lực đọc cho họcsinh

Tập đọc cung cấp kiến thức văn học ngôn ngữ, kiến thức đời sống.

Những bài văn thơ hay tiêu biểu thờng đợc chọn lọc trong chơng trình tiểu

học nói chung và chơng trình lớp 4 nói riêng Vì vậy học sinh có vốn văn họctrong nớc và thế giới khá lớn Ngoài ra các bài văn, bài thơ, ca dao cung cấp vốn

từ ngữ phong phú thuộc chủ đề của phân môn Tập đọc lớp 4

Các bài tập đọc là bức tranh phong phú về phong tục tập quán, truyềnthống xã hội, cảnh đẹp cho nên càng đọc học sinh càng say mê về đất nớc, conngời trong quá khứ cũng nh hiện tại, tơng lai Thông qua tập đọc bồi dỡng họcsinh niềm tin yêu cuộc sống, con ngời

Giáo dục tình cảm, thẩm mỹ, phát triển t duy cho học sinh thông qua môn Tập đọc.

Phân môn Tập đọc giúp học sinh rung cảm trớc cái đẹp, nhận biết cái đẹpcủa ngôn ngữ Với sự sáng tạo tuyệt vời của nhà văn, cuộc sống đời thờng thôngqua các tác phẩm đợc tôn lên với ngôn ngữ văn chơng Mỗi bài văn, bài thơ giúphọc sinh nhận biết đợc đó là văn bản nghệ thuật, dù dài, dù ngắn khác nhau đềuchứa đựng thông tin nhiều hay ít Chứa đựng trong đó khối lợng không nhỏ vềngôn ngữ, sự kiện, hình ảnh, tình cảm Nó có tác động về tâm hồn hiếu động củahọc sinh Tiểu học, làm cho học sinh thêm yêu cái thiện, ghét cái gian tà phinghĩa Chính vì điều đó thông qua tập đọc có tác dụng giáo dục rất lớn, nó giáodục con ngời không phải bằng triết lý đơn giản, khô cứng mà bằng hình tợng vănhọc sinh động, từ sự rung động của tâm hồn, tình cảm của học sinh ngày càng đợcbồi đắp từ đó học sinh có lối sống cao thợng, lành mạnh thêm yêu quê hơng đất n-

ớc, biết tôn trọng tình nghĩa, đạo ngời

Thông qua mỗi bài tập giúp học sinh nhận thức thêm một mảng nhỏ củacuộc sống, càng học t duy, nhận thức càng phát triển, ngôn ngữ và hiểu biết thêmphong phú Dạy tập đọc nói chung và tập đọc 4 nói riêng, giúp phát triển t duyhình tợng, bên cạnh t duy lôgíc và phân tích tổng hợp

Với tầm quan trọng nh vậy, việc đổi mới phơng pháp dạy học là điều tấtyếu

3 quá trình thực hiện giải pháp mới :

Trẻ em có đặc điểm là nhân cách đang hình thành và phát triển Để nhâncách phát triển theo hớng tích cực thì điều quan trọng là học sinh tiểu học phải đ-

ợc giao tiếp và hoạt động Vì vậy, một PPDH tốt là phải hớng và tổ chức cho trẻhoạt động phát huy tích cực chủ động sáng tạo của trẻ trong việc phát hiện kiếnthức mới

Hoạt động là quy luật chung nhất của tâm lý ngời, là phơng thức tồn tại củacuộc sống Bất cứ hoạt động nào cũng có chủ thể là đối tợng Tính chủ thể và đốitợng là hai đặc trng cơ bản của việc dạy học Trong hoạt động dạy học, học sinh

là chủ thể chính, bài học là đối tợng chủ thể của học sinh Tuy nhiên điều quantrọng phải làm thế nào để bài học xuất hiện trớc các em nh một đối tợng, các emxem đó những đối tợng cần khám phá tìm hiểu Từ đó, các em trở thành chủ thểtích cực và hoạt động để tìm hiểu, chiếm lĩnh đối tợng, cải tiến đối tợng ( bàihọc ) thành vốn riêng của mình để hình thành và phát triển nhân cách

Trong cuộc sống, mỗi con ngời có nhiều nhu cầu cùng tồn tại một lúc, nó

đấu tranh với nhau, cạnh tranh với nhau trong đó một nhu cầu nổi trội lên thànhlòng mong muốn, khát khao và nhu cầu trở thành động cơ thúc đẩy con ngời hành

động để thỏa mãn nhu cầu Trong dạy học phải tạo cho học sinh sự hứng thú, sựsay mê để tiếp thu kiến thức, đáp ứng nhu cầu chủ yếu của học sinh

Nh vậy, quá trình dạy học phải làm cho bài học xuất hiện trớc học sinh nhmột đối tợng, biến các em thành chủ thể Dạy học phải làm sao cho đối tợng thực

sự hấp dẫn, lôi cuốn các em tham gia Muốn vậy phải có những PPDH phát huy

đ-ợc tính tích cực, sáng tạo của các em Dạy học theo hớng tích cực hóa hoạt độngcủa học sinh sẽ tạo điều kiện thuận lợi để học sinh thích nghi đợc với môi trờngxã hội xung quanh, giúp học sinh hình thành và phát triển nhân cách theo cơ sởkhoa học, của lý thuyết hoạt động

PPDH tích cực Có thể nói phơng pháp dạy học tích cực là một phơng pháp dạyhọc theo hớng phát huy tính tích cực học tập của học sinh, nó là hệ thống các ph-

ơng pháp dạy học nhằm đáp ứng những yêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục, cókhả năng định hớng cho việc tổ chức quá trình dạy học thành quá trình tự học Hệthống các phơng pháp đó cũng là sự tích hợp và kết hợp nhiều phơng pháp gầngũi nh :

- Học sinh là chủ thể hoạt động tích cực, hoạt động của chính mình để tìm

ra kiến thức Với phơng pháp dạy học tích cực học sinh không phải đặt trớc nhữngkiến thức có sẵn của SGK hay những bài giảng áp đặt của thầy cô giáo theo trình

tự sơ cứng Từ đó, học sinh đặt trớc tình huống thực tế rất cụ thể của cuộc sốnglàm cho các em có nhu cầu và hứng thú giải quyết những khó khăn và mâu thuẫntrong nhận thức của mình Từ cái cha biết, cái cần khám phá, các tri thức và ph-

ơng pháp học sinh đã tự khám phá ra không theo một khuôn mẫu có sẵn màmang tính sáng tạo

- Học sinh tự thể hiện mình hợp tác với bạn bè và học bạn

- Lớp học đợc coi là cộng đồng của chủ thể Thông qua lớp học với cáchoạt động hợp tác học sinh không ngừng tự thể hiện mình, đó chính là nhu cầunổi trội của con ngời Với các tình huống học tập, học sinh tự mình đa ra nhữngcách giải quyết và nêu chính kiến của mình trớc các bạn trong quá trình thảo luận.Qua đó học sinh phát huy đợc khả năng giao tiếp, xử lý Tuy nhiên, với ý kiến màcác em đa ra mang tính chủ quan phiến diện cần đợc bổ xung và tiếp nhận ý kiến

của các bạn trong lớp để kiến thức các em tiếp thu đợc mang tính khoa học hơn Học bởi vì “ Học thầy không tày học bạn” Thầy giáo là ngời tổ chức và hớng dẫnhoạt động trong học tập của mình và là một trọng tài khoa học Vai trò của ngờithầy cũng rất quan trọng bởi “ Không thầy đố mày làm nên” Trong PPDH tíchcực ngời thầy không còn là một nhân vật trung tâm tự nguyện từ bỏ vai trò chủthể Thầy giáo trở thành ngời định hớng cho học sinh, tìm ra kiến thức với cáchthức của nó Bằng hệ thống các tình huống cho học sinh học tập, thầy giáo là ngời

đạo diễn và tổ chức cho tập thể lớp thảo luận, tranh luận Thầy trở thành ngời ớng dẫn, cố vấn chứ không truyền đạt kiến thức một cách cơ học Khi hoạt độngcủa tập thể lớp gặp phải những vấn đề nan giải, khó phân biệt đúng – sai, khó đi

h-đến kết luận khoa học, cả những cuộc tranh luận cha ngã ngũ thì vai trò của ngờithầy không thể thiếu đợc

Giáo viên là trọng tài khoa học kết luận cuộc thảo luận của nhóm, lớp vàgiúp đỡ hoàn thiện sản phẩm có tính khoa học nhất

Học sinh tự kiểm tra, đánh giá, tự điều chỉnh trong quá trình học, ngời họctạo ra một sản phẩm giáo dục ban đầu, có thể là cha chính xác, khách quan, khoahọc Sau khi trao đổi, hợp tác với bạn và đa vào những kết quả của thầy cô, với kếtquả của bạn bè, đối chiếu liên hệ với chính mình, hay dở, đủ thiếu, qua đó họcsinh tự sửa sai, tự điều chỉnh bổ sung nhiều điều bổ ích thiết thực vào kiến thứccủa mình Từ điều chỉnh cách học sao cho phù hợp từ đó hoàn thiện mình về cáchhọc, phơng pháp học, sao cho hiệu quả nhất Thông qua đó thầy kiểm nghiệm

điều chỉnh cách dạy của mình sao cho phù hợp

Đặc điểm phơng pháp dạy học truyền thống và phơng pháp dạy học tích cực :

Về bản chất dạy học theo phơng pháp dạy học theo hớng phát huy tính tíchcực của học sinh bao giờ cũng nổi lên đợc điểm quan trọng Trẻ em là ngời hoạt

động tích cực là diễn viên – ngời thầy là đạo diễn, tổ chức các trò chơi trẻ emchơi mà học – học mà chơi Qua đối chiếu sau ta sẽ thấy đợc u thế của phơngpháp dạy học tích cực và phơng phap dạy học truyền thống

Phơng pháp dạy học tích cực Phơng pháp dạy học truyền thống

- Chủ yếu rèn luyện học sinh PPTH tự

nghiên cứu phát huy ý thức độc lập

chủ sáng tạo của học sinh

- Qua thực hành thí nghiệm,thảo luận,

qua thực tế làm giàu thêm vốn trithức

kinh nghiệm

- Chủ yếu trọng tâm giáo viên quan

tâm vận dụng vốn hiểu biết, kinh

nghiệm của từng nhóm cá nhân, tập

thẻ để xây dựng bài học

- Giờ học đợc thực hiện theo phân hóa,

phân nhịp độ lĩnh hội tri thức, tạo điều

kiện cho tài năng phát triển

- Giáo viên chủ yếu thuyết trình giảnggiải theo SGK, tài liệu có sẵn

4 Phơng pháp dạy học môn tiếng việt nói chung và phân môn tập

đọc lớp 4 nói riêng trong trờng tiểu học:

ở bậc tiểu học phơng pháp dạy học Tiếng Việt còn đợc quy định bởi những

đặc thù của lứa tuổi

Ngay từ đầu vào lớp 1 học sinh đã bắt đầu tiếp xúc với một dạng ngôn ngữhoàn toàn mới và phức tạp với các em Tập dọc với t cách là một phân môn trongchơng trình Tiếng Việt của bậc Tiểu học, phân môn Tập đọc mang tính tổng hợp

có tác dụng tích cực đến sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh, gópphần đắc lực trong việc thực hiện đồng thời bốn kỹ năng : Nghe, nói, đọc, viết.Tập đọc ở nhiệm vụ hình thành năng lực đọc cho học sinh (đọc thầm, đọc đúng,

đọc hiểu, đọc diễn cảm, trau dồi ngôn ngữ, uấn câu đọc, bồi dỡng kiến thức về đờisống Qua các bài tập đọc học sinh phát triển nh: óc phân tích, tởng tợng, tổng