Bài 2. Bố cục của văn bản

Bài 2. Bố cục của văn bản tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực ki...

Kiểm tra bài cũ

Đọc thuộc đoạn : “Hằng năm … hôm nay tôi đi học”.Điều gì

đã gợi lại cho “tôi” về buổi khai trường đầu tiên và gợi lại những gì?

=>Từ thời gian và không khí ngày tựu trường ở thời điểm

hiện tại, nhân vật “tôi” hồi tưởng về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học “Tôi” nhớ lại không khí của ngày hội tựu trường : náo

nức, vui vẻ, trang trọng; nhớ lại tâm trạng hồi hộp, cảm giác

bỡ ngỡ của ngày đầu tiên đến trường

Phân tích tâm trạng nhân vật “tôi” trong buổi khai trường đầu tiên.

=> Tâm trạng của “tôi” trong buối khai trường đầu tiên:

- Trên đường đến trường: cảm thấy có sự thay đổi lớn, vừa lúng túng vừa muốn khẳng định mình.

- Khi đến trường: vừa lo sợ vẩn vơ vừa hồi hộp.

- Khi vào lớp: cảm nhận bước vào một thế giới khác; vừa xa

lạ vừa gần gũi Và tự tin bước vào buổi học đầu tiên.

Tình mẫu tử, một tình cảm thiêng liêng của con người, luôn

là đề tài được thể hiện đầy cảm xúc trong nhiều tác phẩm Đoạn trích “Trong lòng mẹ” là một văn bản thể hiện đề tài nói trên Tiết học hôm nay chúng ta tìm hiểu văn bản này

Tiết 5,6- Văn bản:

(Trích “Những ngày thơ ấu”- Nguyên Hồng)

Tiết 5,6 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

1-Tác giả, tác phẩm:

- Nguyên Hồng (1918 - 1982),

quê ở Nam Định, là nhà văn

của những người cùng khổ ,

có nhiều sáng tác ở các thể

loại tiểu thuyết, kí , thơ.

- Văn bản “Trong lòng mẹ”

trích từ chương IV của tập hồi

kí “Những ngày thơ ấu”

(Nguyên Hồng)

Dựa vào phần chú thích của SGK, em giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm.

2- Đọc văn bản: Hướng dẫn đọc:

- thể hiện vai nhân vật trong những đoạn đối thoại:

- Người cô: giọng ngọt ngào, giả dối.

- Bé Hồng: nghẹn ngào, đau đớn, phẫn uất

Tiết 5,6 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

1-Tác giả, tác phẩm:

2- Đọc văn bản:

3- Bố cục:

Chia 2 phần

- Phần 1: Từ đầu đến “Người

ta hỏi đến chứ”: Cuộc đối

thoại giữa người cô và chú bé

Hồng

- Phần 2: Phần còn lại: Cuộc

gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ.

(Nguyên Hồng)

Văn bản có thể chia mấy phần? Nêu ý của mỗi phần:

1-Nội dung:

a-Nhân vật người cô

Tìm hiểu về nhân vật người cô

Chú bé Hồng có hoàn cảnh sống như thế nào?

=>Bố mất, mẹ đi kiếm sống xa, phải ở với những người họ hàng cay

nghiệt.

Trong cuộc trò chuyện với chú bé, người cô có những biểu hiện bề ngoài như thế nào?

=>Những biểu hiện của người cô trong cuộc nói chuyện:

- …cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi :

-Hồng !' Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không ?

- Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt :

-Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

- Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi

- Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng :

-Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt nợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ

- Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện

- Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị …tỏ sự ngậm ngùi thương xót…

Với những biểu hiện đó, người cô có dụng ý gì?

=>không phải sự lo lắng, quan tâm mà chỉ nhằm mỉa mai, châm chọc chú

bé Hồng và nhục mạ, khinh thường người mẹ Bà ta cố lôi kéo đứa cháu đáng thương vào một trò chơi độc ác là khinh miệt, ruồng rẫy mẹ mình

1-Nội dung:

a-Nhân vật người cô

Đó là người đàn bà độc ác,

lạnh lùng, thâm hiểm Hình

ảnh này mang ý nghĩa tố cáo

những hạng người tàn nhẫn

đến khô héo cả tình cảm ruột

thịt.

Em hãy nêu nhận xét của mình về người cô.

Tiết 5,6 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

II.Đọc- hiểu văn bản:

1-Nội dung:

b-Tình yêu thương mẹ mãnh

liệt của chú bé Hồng

(Nguyên Hồng)

=> Định trả lời “có” Ngay sau đó nhận ra sự mai mỉa cay độc

của cô nên “cúi đầu không đáp” rồi sau đó “cười và đáp lại: Không! Cháu không muốn vào” Bé Hồng che giấu tình cảm của mình

Đây là một phản ứng thông minh để bảo vệ lòng tin yêu đối với mẹ.

Khi người cô tiếp tục mỉa mai, khía cạnh đến cuộc sống khổ sở

và “cái tội” có con với người khác thì bé Hồng như thế nào?

=> Các chi tiết: “khóe mắt cay cay”; “Nước mắt ròng ròng chan

hòa ”; “cười dài trong tiếng khóc”; “cổ họng nghẹn ứ khóc không ra

tiếng” thể hiện nỗi đau đớn, phẫn uất của bé Hồng khi nghe bà

cô xúc phạm đến mẹ

Nêu cảm nhận của em về đoạn văn “Giá những cổ tục đã đày đọa

mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẫu gỗ, tôi

quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới

thôi”.

=> Hình ảnh so sánh thể hiện sự phẫn uất cao độ của bé Hồng

và ý thức bảo vệ mẹ

Tiết 5,6 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

II.Đọc- hiểu văn bản:

1-Nội dung:

b-Tình yêu thương mẹ mãnh

liệt của chú bé Hồng

- Trước những lời lẽ mang ý

nghĩa cay độc, thái độ giả dối

của người cô, bé Hồng đau

đớn, phẩn uất đến cực điểm,

nhưng chú đã biết kìm nén và

vẫn kiên định trong tình cảm

thương yêu, kính mến mẹ

(Nguyên Hồng)

Qua thái độ và diễn biến tình cảm, cảm xúc của bé Hồng trong cuộc nói chuyện với người cô, ta thấy tình yêu của em dành cho mẹ như thế nào?

=>đuổi theo, gọi bối rối: “Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi! ” Tiếng gọi dồn dập, thể hiện sự tha thiết, nhớ mong.

Vừa đuổi theo mẹ, bé Hồng vừa có ý nghĩ gì? Ý nghĩ ấy nói lên điều gì?

=> Lo sợ đó chỉ là “cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy

dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ

hành ngã gục giữa sa mạc” Hình ảnh so sánh cho thấy sự khát

khao tình mẹ và nỗi thất vọng cực độ nếu là nhầm

Tại sao chú bé lại khóc nức nở khi được ngồi trong lòng mẹ?

=>khóc vì dỗi hờn, vì nỗi xúc động bàng hoàng, niềm sung

sướng và cả sự tủi thân.

Những cảm giác của chú bé khi được ở trong lòng mẹ? Chú

mong ước gì? Và nghĩ ngợi gì?

=> Chú bé cảm nhận được vẻ tươi đẹp ở mẹ,cảm nhận được sự

ấm áp, nhận được hương thơm từ mẹ, mong được bé lại để

được mẹ chăm sóc và không còn nghĩ ngợi gì nữa.

Tiết 5,6 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

II.Đọc- hiểu văn bản:

1-Nội dung:

b-Tình yêu thương mẹ mãnh

liệt của chú bé Hồng

- Trước những lời lẽ mang ý

nghĩa cay độc, thái độ giả dối

của người cô, bé Hồng đau

đớn, phẩn uất đến cực điểm,

nhưng chú đã biết kìm nén và

vẫn kiên định trong tình cảm

thương yêu, kính mến mẹ.

- Sự xúc động bàng hoàng, cả

sự dỗi hờn, tủi thân trôi theo

dòng nước mắt, bé Hồng vui

sướng với những cảm giác

tuyệt vời trong lòng mẹ.

(Nguyên Hồng)

Qua những biểu hiện và suy nghĩ của bé Hồng từ khi

được gặp mẹ thể hiện điều

gì về tâm lí, tình cảm của bé?

2-Nghệ thuật:

- Lời văn giàu chất trữ tình,

kết hợp nhuần nhuyễn giữa,

kể, tả, biểu cảm.

trích giúp ta thấy văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình?

=>Chất trữ tình có thể thấy qua tình huống và nội dung câu chuyện, qua dòng cảm xúc phong phú của chú bé Hồng, qua cách viết kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể, tả, biểu cảm tạo nên những rung động trong lòng độc giả, cách sử dụng hình ảnh thể hiện tâm trạng, cách so sánh gây ấn tượng, lời văn say mê khác thường.

Tiết 5,6 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

II.Đọc- hiểu văn bản:

2-Nghệ thuật:

- Lời văn giàu chất trữ tình,

kết hợp nhuần nhuyễn giữa,

kể, tả, biểu cảm.

- Tạo mạch truyện , mạch cảm

xúc tự nhiên , chân thực

- Khắc hoạ hình tượng nhân

vật bé Hồng với lời nói, hành

động, tâm trạng sinh động,

chân thực.

(Nguyên Hồng)

Em hiểu thế nào là hồi kí?

=> Hồi kí : thể văn ghi chép ,

kể lại những biến cố đã xảy

ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể ,

người tham gia hoặc chứng kiến

Tính chất hồi kí trong văn bản này có tác dụng gì?

3-Ý nghĩa:

Kể lại một cách chân thực

và cảm động những cay đắng

tủi cực cùng tình yêu thương

cháy bỏng của nhà văn thời

thơ ấu đối với người mẹ bất

hạnh.

về tác giả, em cho biết văn bản này đã gợi nhắc điều gì

về cuộc đời của chính tác giả?

Những gì giúp ta khẳng định được Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi

đồng?

=>Nguyên Hồng viết nhiều

về phụ nữ và nhi đồng, dành cho họ tấm lòng chan chứa yêu thương và thái độ nâng niu, trân trọng

Tiết 5,6 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

II.Đọc- hiểu văn bản:

III Tổng kết: (Ghi nhớ SGK/21)

(Nguyên Hồng)

Đọc ghi nhớ