Trong những năm học trước, các em đã được làm quen với công việc xây dựng dàn bài, dàn bài lại là chính kết quả, hình thức thể hiện của bố cục.. Vì thế bố cục trong văn bản không phải là[r]
Trang 1Tuần 02: Tiết 8-9
BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
Ngày soạn: 06/09/2017
Ngày dạy: 08/09/2017 Lớp 8B
A Mục tiêu bài dạy :
* Giúp học sinh:
1 Kiến thức:
+ Nắm được bố cục văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục
2 Kĩ năng:
+ Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định
+ Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản
3 Thái độ:
+ Có ý thức xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc
B Chuẩn bị
- GV: Giáo án
- HS: soạn bài trước ở nhà theo câu hỏi SGK
C.Tiến trình dạy học
1 Ổn địnhlớp
2 Kiểm tra bài cũ :
HS1: Thế nào là chủ đề của văn bản? Làm bài tập 2.
HS2: Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản? Nêu yêu cầu làm bài tập 3?
3 Bài mới
Trong những năm học trước, các em đã được làm quen với công việc xây dựng dàn bài, dàn bài lại là chính kết quả, hình thức thể hiện của bố cục Vì thế bố cục trong văn bản không phải là 1 vấn đề hoàn toàn mới mẻ đối với chúng ta Tuy nhiên trên thực tế, vẫn có rất nhiều học sinh không qua tâm đến
bố cục, và rất ngại xác định bố cục trong lúc làm bài Vì vậy bài học hôm nay
sẽ cho chúng ta thấy rõ tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, bước đầu giúp ta xây dựng được bố cục rành mạch, hợp lí
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò
Nội dung cơ bản
Trang 2Hoạt động 1: Ôn tập kiến
thức lớp 6 và lớp 7
+ GV yêu cầu HS đọc phần
văn bản sgk: /24
- Nội dung chính của văn
bản là gì?
- Văn bản trên có thể chia
ra làm mấy phần? Chỉ ra
các phần đó?
- Hãy cho biết nhiệm vụ của
từng phần trong văn bản
trên?
- Theo em, các phần có liên
kết với nhau không và liên
kết như thế nào?
-Vậy bố cục của văn bản là
gì?
- Từ việc phân tích trên, hãy
cho biết một cách khái
quát: Bố cục của văn bản
gồm mấy phần?
- Nhiệm vụ của từng phần
là gì?
- Các phần của văn bản có
quan hệ với nhau như thế
nào?
+ GV cho học sinh hiểu : ba
phần đó có quan hệ chặt chẽ
với nhau để làm nổi bật chủ
đề
- HS đọc phần văn bản sgk, trả lời các câu hỏi
+HS phát biểu ý kiến của mình, trả lời từng phần trong câu hỏi theo định hướng như sgk
HS trả lời
HS trả lời
I Bố cục của văn bản
1 Ví dụ: Văn bản “Người thầy đạo
cao đức trọng”
- MB: Từ đầu…danh lợi
(Giới thiệu về Chu văn An)
- TB: Tiếp… vào thăm
(tài và đức của Chu Văn An)
- KB: còn lại (Tình cảm mọi người
đối với Chu Văn An)
- Các phần phải phù hợp, thống nhât,
tập trung làm rõ chủ đề
2 Kết luận (ghi nhớ)
- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề
- Văn bản thường có ba phần:
+ MB: Nêu chủ đề của văn bản + TB: Gồm nhiều đoạn trình bày các khía cạnh của chủ đề
+ KB: Tổng kết chủ đề của văn bản
Trang 3+ Cho hs đọc phần ghi nhớ
sgk/25
Hoạt động 2: Tìm hiểu
cách tổ chức sắp xếp phần
thân bài
*GV chia lớp thành 4 nhóm
thảo luận cách sắp xếp nội
dung phần thân bài
- Phần thân bài văn bản Tôi
đi học kể về những sự kiện
nào ?
- Các sự kiện đó được sắp
xếp ra sao ?
GV: Văn bản trong lòng
mẹ của Nguyên Hồng chủ
yếu trình bày diễn biến
tâm lí của bé Hồng…
- Hãy chỉ ra những diễn
biến tâm trạng đó trong
phần thân bài ?
- Vậy theo em phần thân bài
của bài này được sắp xếp
theo trình tự nào?
- Khi tả người, con vật ,
phong cảnh em sẽ lần
- Đọc phần ghi nhớ sgk/
25
HS trình bày
- HS trả lời
II Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
1.Thân bài: Tôi đi học-Thanh Tịnh
- Tâm trạng của nhân vật tôi trên đường tới trường:
+ Cảnh vật thay đổi
+ Các cậu nhỏ: gọi tên nhau, trao sách vở
+ Ghì tay thật chặt
+ Muốn thử sức mình
- Tâm trạng của nhân vật tôi trong sân trường:
+ Lo sợ vẩn vơ
+ Cảm thấy chơi vơi
+ Giật mình lúng túng khi gọi tên + Khóc nức nở
- Trong lớp học:
+ Cảm thấy mùi hương lạ
+ Không thấy xa lạ
- Sắp xếp theo trình tự thời gian (hồi tưởng, hiện tại - quá khứ)
- Sắp xếp theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước và trong buổi tựu trường
2 Diễn biến tâm trạng bé Hồng
- Trước khi gặp mẹ: thương mẹ, đau đớn tủi cực căm ghét những cổ tục
- Khi gặp mẹ: sung sướng, hạnh phuc
vô bờ
- Sắp xếp theo sự phát triển của sự việc
* Sắp xếp theo không gian: (tả phong cảnh), chỉnh thể đến bộ phận (tả
Trang 4lượt miêu tả theo trình tự
nào ? Hãy kể một trình tự
mà em thường gặp ?
- Phần thân bài của văn
bản Người thầy đạo cao
đức trọng nêu các sự việc
để thể hiện chủ đề Hãy cho
biết cách sắp xếp các sự
việc đó ?
- Theo em ở bài này các ý
được sắp xếp theo trình tự
nào?
* Khái quát quy tắc sắp
xếp, tổ chức nội dung thân
bài.
-Ở các bài trên ta thấy có
nhiều trình tự sắp xếp nội
dung khác nhau, vậy việc
sắp xếp nội dung phần thân
bài phụ thuộc vào những
yếu tố nào ?
- Theo em các ý trong phần
thân bài thường được sắp
xếp theo những trình tự nào
?
+ GV chốt lại ý kiến của hs
và hướng vào phần ghi nhớ
sgk/25
Hoạt động 3: Hướng dẫn
luyện tập
Bài tập1:
- Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh
-HS thảo luận và phát biểu ý kiến:
người, vật, con vật) hoặc tình cảm, cảm xúc (tả người)
* Phần thân bài của văn bản nói về các sự việc:
- Chu Văn An là người tài cao
- Chu Văn An là người đức trọng
3 Kết luận (sgk)
- Sắp xếp thân bài phụ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết
- Theo trình tự thời gian, không gian, theo sự phát triển của sự việc
- Theo mạch suy luận , cảm xúc của người viết
III Luyện tập Bài tập 1:
Trang 5- Yêu cầu HS đọc và xác
định yêu cầu
? Tìm từ ngữ hoặc câu chủ
đề trong đoạn
? Phân tích cách triển khai
chủ đề?
* GV nhận xét, chốt
Bài tập 2:
Bài tập 3: Cho hs làm ở nhà
- Hs đọc và suy nghĩ, trả lời câu hỏi
a Tôi vội…da trời.
- Cách triển khai chủ đề nhìn từ xa đến gần… đến tận nơi xa dần
b.Trình tự thời gian: về chiều , lúc hoàng hôn
- hoàng hôn
c Từ khái quát đến cụ thể, từ cái đã biết đến cái chưa biết
Bài tập 2: Gợi ý trình bày các ý:
MB: Giới thiệu cảnh ngộ của bé Hồng và tình thương mẹ
TB:
- Tình thương mẹ của bé Hồng trong cuộc đối thoại với người cô
- Tình thương mẹ biểu hiện qua thái
độ căm giận những cổ tục
- Tâm trạng của chú bé khi được ở trong lòng mẹ
KB: Kết luận chung về tình thương
mẹ của bé Hồng
4.Củng cố, dặn dò:
- Đọc lại phần ghi nhớ, nhấn mạnh từng ý
- Làm bài tập số 3
- Xây dựng bố cục của một bài văn tự sự theo yêu cầu sau: Em hãy kể lại một
kỉ niệm đáng nhớ.
- Soạn bài: “Tức nước vỡ bờ”.