Bài 6. Trợ từ, thán từ

Bài 6. Trợ từ, thán từ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

I/ Thế nào là trợ từ

1 Ví dụ :

- Nó ăn hai bát cơm.

- Nó ăn những hai bát cơm.

- Nó ăn có hai bát cơm.

những

I/ Thế nào là trợ từ

1 Ví dụ :

- Nó ăn hai bát cơm.

- Nó ăn những hai bát cơm.

- Nó ăn có hai bát cơm.

- Nói dối là tự làm hại chính mình.

- Tôi đã gọi đích danh nó ra.

- Bạn không tin ngay cả tôi nữa à !

- Chính + mình

- Đích + danh nó

- Ngay + cả tôi nữa

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

-> Đi kèm với từ ngữ khác để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự việc,

2 Nhận xét:

- Chiếc áo này đẹp ơi là đẹp

sự vật

-> Thường là những từ : những , có,chính, đích,ngay,là,…

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

I/ Thế nào là trợ từ

1 Ví dụ :

2 Nhận xét:

3 Ghi nhớ 1:

-Trợ từ là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ trong câu để nhấn

mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến

ở từ ngữ đó

Như các từ: những / có / đích / chính / ngay /

* Bài tập nhanh:

? Từ

? Từ những những nào trong 2 câu sau đây là trợ từ ?, vì sao?

Câu 1 : Tôi nhớ mãi

Câu 1 : Tôi nhớ mãi những những kỉ niệm thời niên thiếu

Câu 2 : Tôi nhắc anh

Câu 2 : Tôi nhắc anh những những ba bốn lần mà anh vẫn

quên.

Lượng

từ

Câu 1 : Tôi nhớ mãi

Câu 1 : Tôi nhớ mãi những những kỉ niệm thời niên thiếu

Câu 2 : Tôi nhắc anh

Câu 2 : Tôi nhắc anh những những ba bốn lần mà anh vẫn quên

Trợ

từ

danh từ

->Lưu ý: cần phân biệt trợ từ khi gặp trường hợp đồng âm khác loại như ví dụ trên.Ta phải dựa vào tác dụng của từ đó trong câu:

+Nó đi với từ ,ngữ nào?

+Có nhấn mạnh,hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự việc,sự

vậtcủa người nói không?

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

I/ Thế nào là trợ từ

II/ Thế nào là thán từ

1 Ví dụ:

a/ “ Này ! Ông giáo ạ ! Cái giống nó cũng khôn ! Nó cứ làm in như nó trách tôi ; nó kêu ư ử , nhìn tôi như muốn bảo tôi rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn

ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à?”.

b/ -Này bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn.Chứ nằm đấy,chốc nữa họ vào thúc sưu không có thì khổ…

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ.Nhưng để cháo nguội,cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã

(Trích:“Tắt đèn”- Ngô Tất Tố)

2 Nhận xét:

“A! -> Bộc lộ tình cảm,cảm xúc

“Này!,vâng!” -> dùng gọi đáp

Big : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

I/ Thế nào là trợ từ

II/ Thế nào là thán từ

1 Ví dụ:

a/ “ Này ! Ông giáo ạ !

“A! Lão già tệ lắm! …

b/-Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ

- Con - Con ơ ơi!

- - Dạ Dạ!

? Dựa vào những ví dụ trên hãynhận

“A!-> Bộc lộ tình cảm,cảm xúc

“Này!,vâng!”-> dùng gọi đáp

-> Các từ ấy

A Thường đứng ở đầu câu.

B Không thể làm thành một câu độc lập C.Nó đứng tách ra thành một câu đặc biệt.

D có thể cùng những từ khác làm thành một câu.

2.Nhận xét:

A Thường đứng ở đầu câu.

B Không thể làm thành một câu độc

lập.

C Đứng tách ra thành một câu đặc biệt.

D Có thể cùng những từ khác làm

thành một câu.

D

A C

Đúng rồi !

- -Này Này!

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

II/ Thế nào là thán từ

• Ví dụ :

2 Nhận xét :

3 Ghi nhớ :

* Thán từ là những từ dùng để bộc lộ tình cảm , cảm xúc của người nói hoặc dùng để gọi đáp.Thán từ thường đứng ở đầu, có khi nó được tách ra thành một câu đặc biệt.

* Thán từ gồm hai loại chính:

- Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc: a , ái ,ơ , ôi , ô hay , than ôi , trời ơi

- Thán từ gọi đáp: này, ơi ,vâng ,dạ ,ừ

* Bài tập nhanh:

? Tìm những câu ca dao, câu thơ,đoạn văn đã học có sử dụng thán

từ?

? Trong tình huống giao tiếp hàng ngày các em đã sử dụng

thán từ như thế nào để đạt hiệu quả, ví dụ?

…

Bà ơi ! Em bé reo lên,cho cháu đi với! Cháu biết rằng diêm tắt thì bà cũng biến đi mất như lò sưởi,ngỗng quay và cây thông No-en ban nãy,nhưng xin bà đừng bỏ cháu ở nơi này;trước kia khi bà chua về với trượng đế chí nhân,bà cháu ta đã từng sung sướng biết bao !

(Cô bé bán diêm - An -Đéc –xen)

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

• Bài tập nhanh:

? So sánh sự khác nhau giưã trợ từ và thán từ?

*Trợ từ:

-Không tách riêng ra thành một câu

mà luôn phải đi kèm với từ,ngữ khác.

*Thán từ

- Có thể được tách ra thành một câu

đặc biệt

-Nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật,sự việc.

- Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc: a ,

ái ,ơ , ôi , ô hay , than ôi , trời ơi

- Thán từ gọi đáp: này, ơi ,vâng ,dạ ,ừ

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

III/ Luyện tập

2 Bài tập 2/ (70 -71)

? Giải thích nghĩa của các trợ từ có màu trong những câu sau:

a, Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến …Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư,nhắn người thăm tôi lấy một lờivà gửi cho tôi lấy một đồng quà.

(Trích “Những ngày thơ ấu”- Nguyên Hồng)

-> ? Tác dụng của các trợ từ trong đoạn văn sau

-> Lấy :nhấn mạnh sự việc người mẹ không gửi thư,không nhắn

thăm,không gửi tiền.

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

III/ Luyện tập

3 Bài tập 3/ 71.

? Chỉ ra từ nào là thán từ trong các đoạn sau đây :

a/ Đột nhiên lão hỏi tôi :

- Này ! Thằng cháu nhà tôi,đến một năm nay chẳng có giấy má gì đấy,ông giáo ạ !

À ! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão.

* Đáp án bài tập 3 / 71

a/ Đột nhiên lão hỏi tôi :

- Này ! Thằng cháu nhà tôi,đến một năm nay chẳng có giấy má gì đấy,ông giáo ạ !

À ! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão.

- Này ! :gọi đáp, thể hiện sự thân mật giữa Lão Hạc với ông giáo

À ! : Bộc lộ cảm xúc của ông giáo khi hiểu ra tâm trạng của Lão Hạc lúc đó

? Vì sao con biết được thán từ?

III/ Luyện tập

4/ Bài tập 4/ 72.

? Các thán từ có màu trong 3 câu sau bộc lộ những cảm

xúc gì ?

- Chuột Cống : “Ha ha ! Cơm nguội! Lại có một bát cá kho !”

- Bác Nồi Đồng run như cầy sấy: “Bùng boong Ái ái ! Lạy các cậu,các ông…”

(Cái tết của Mèo con- Nguyễn Đình Thi)

_ Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ? (Nhớ rừng-

Thế Lữ)

Ha ha ! -> Cảm xúc vui mừng

Ái ái ! -> Cảm xúc lo sợ

Than ôi ! -> Cảm xúc nuối tiếc

Bài : 6 - Tiết : 23 : Trợ từ , Thán từ

5 Bài tập nâng cao:

a ? Đọc bài ca dao sau,dựa vào cách sử dụng các thán từ em hãy

đưa ra cảm nhận của em về bài ca dao đó?

Trâu ơi ! Ta bảo trâu này , Trâu ra ngoài ruộng,trâu cày với ta.

b ?Đọc và dựa vào các thán từ cảm nhận câu thơ sau:

Việt Nam đất nước ta ơi , Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn…

( Nguyễn Đìng Thi)