Bài 6. Trợ từ, thán từ

Bài 6. Trợ từ, thán từ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Minh Loan

Häc sinh Líp 8b,d T©n d©n- sãc s¬n- hµ néi

Xác định những từ loại đã học trong ví dụ d ới đây:

Ôi ! Những nói đã mệt rồi

Ôi ! Những nói đã mệt rồi ĐT PT TT PT

Đáp án:

Trî tõ , th¸n tõ

TiÕt 23

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

I Trợ từ

B Nó ăn những hai bát cơm.

C Nó ăn có hai bát cơm.

Những : nhấn mạnh, đánh

giá việc quá mức bình th

ờng

Có : nhấn mạnh đánh giá

việc không đạt mức bình

th ờng

I Trợ từ

1 Ví dụ

2 Ghi nhớ

Trợ từ là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật

sự việc đ ợc nói đên ở

từ ngữ đó

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

• Đúng, đúng là (nhấn mạnh với sắc

thái xác nhận)

• Đúng là tụi giặc đuổi theo rồi

• Cả (nhấn mạnh, với sắc thái khẳng

định sự bao hàm)

• Rồi lại cả vợ tôi nữa, ông ạ.

• Mà (nhấn mạnh với 1 sắc thái không

bình th ờng)

• Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem.

• Là (nhấn mạnh với sắc thái khẳng

định)

• Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

I Trợ từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

I Trợ từ

1 Ví dụ

Trong các câu d ới đây, từ nào (in

đậm) là trợ từ , từ nào không phải là trợ từ ?

2 Kết luận

d Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.

a Chính thầy hiệu tr ởng đã tặng tôi quyển sách này

b Chị Dậu là nhân vật chính

của tác phẩm Tắt đèn ,, “ Tắt đèn ,,

c Ngay tôi cũng không biết đến việc này.

Bài tập

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Đáp án:

d, Anh phải nói ngay điều

này cho cô giáo biết.

a, Chính thầy hiệu tr ởng

đã tặng tôi quyển sách này

b, Chị Dậu là nhân vật

chính của tác phẩm Tắt “ Tắt đèn ,,

đèn ,,

c, Ngay tôi cũng không biết

đến việc này.

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

I Trợ từ

Bài tập

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Cần phân biệt hiện t ợng

đồng âm khác loại Do vậy khi xác định phải dựa vào văn cảnh, ngữ nghĩa của mỗi từ loại.

I Trợ từ

L u ý:

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

a, Này ! Ông giáo ạ ! Cái giống nó cũng khôn ! Nó cứ làm im nh nó trách tôi ; nó kêu

ử , nhìn tôi nh muốn bảo tôi rằng : “ Tắt đèn ,, A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão nh thế mà lão xử với tôi nh thế này à ?,,

(Nam Cao, Lão Hạc )

-Này: gọi, nhắc, gây sự chú ý với ng ời đối thoại

-A : biểu thị sự tức giận khi nhận ra điều gì đó không tốt.

II Thán từ

1, Ví dụ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

b, - Này , bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc s u, không có, họ lại đánh trói thì khổ Ng ời ốm rề rề nh thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn

- Vâng , cháu cũng đã nghĩ nh cụ Nh

ng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã.

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

-Này : gọi, nhắc, gây sự chú ý với ng ời

đối thoại

-Vâng : đáp lời ng ời khác một cách lễ phép, tỏ ý nghe theo.

II Thán từ

1 Ví dụ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

TiÕt 23: Trî tõ, th¸n tõ

c, Than «i ! Thêi oanh liÖt nay cßn ®©u ? (ThÕ L÷, Nhí rõng)

-Than «i : biÓu thÞ c¶m xóc tiÕc nuèi.

II Th¸n tõ

1, VÝ dô

TiÕt 23: Trî tõ, th¸n tõ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

•Thán từ là những từ dùng để bộc lộ

tình cảm , cảm xúc của ng ời nói hoặc dùng để gọi đáp Thán từ th ờng đứng ở

đầu câu , có khi nó đ ợc tách ra thành một câu đặc biệt

•Thán từ gồm hai loại chính :

- Thán từ bộc lộ tình cảm , cảm xúc:

a, ái, ơ, ôi, ô hay, than ôi, trời ơi …

- Thán từ gọi đáp: này, ơi, vâng, dạ,

ừ …

II Thán từ

2, Ghi nhớ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Chỉ ra các thán từ trong các câu d ới đây:

a, Đột nhiên lão bảo tôi :

- Này! Thằng cháu nhà tôi ,

đến một năm nay , chẳng có giấy má gì đấy , ông giáo ạ !

à! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão

b, - Con chó là của cháu nó

định để đến lúc c ới vợ thì giết thịt

… ấy! Sự đời lại cứ th ờng nh vậy

đấy Ng ời ta định rồi chẳng bao giờ ng ời ta làm đ ợc.

II Thán từ

Bài tập

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Này!

à!

ấy!

Tiết 23: Trợ từ,v thán từ

Chỉ ra các thán từ trong các câu d ới đây:

c, Vâng ! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế

là sung s ớng.

d, Chao ôi ! Đối với những

ng ời ở quanh ta, nếu ta không

cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy

họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi … toàn những cớ

để cho ta tàn nhẫn …

e, Hỡi ơi lão Hạc ! Thì ra

đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều nh ai hết …

II Thán từ

Bài tập

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Vâng!

Chao ôi!

Hỡi ơi

TiÕt 23: Trî tõ, th¸n tõ

II Th¸n tõ

IIi LuyÖn tËp

1, Bµi tËp 1

§Æt 5 c©u víi 5 trî tõ vµ th¸n tõ kh¸c nhau

TiÕt 23: Trî tõ, th¸n tõ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Giải thích nghĩa của các trợ

từ in đậm trong những câu sau:

a, Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến … Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá th , nhắn ng ời thăm tôi lấy một lời và

gửi cho tôi lấy một đồng quà

- Lấy : nhấn mạnh ý không có gì hết (th , lời nhắn, đồng quà)

b, Tính ra cậu Vàng cậu ấy ăn khoẻ

hơn cả tôi, ông giáo ạ !

- Cả : nhấn mạnh việc ăn quá mức

IIi Luyện tập

1, Bài tập 1

2, Bài tập 2

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thávn từ

Giải thích nghĩa của các trợ từ in

đậm trong những câu sau:

c, Hai đứa mê nhau lắm Bố mẹ đứa con gái biết vậy, nên cũng bằng lòng gả

.Nh ng họ thách c ới nặng quá: nguyên

tiền mặt phải một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn r ợu … cả c ới nữa thì mất

đến cứng hai trăm bạc

- Nguyên : nhấn mạnh chỉ kể tiền thách c ới đã cao quá

- Đến : nhấn mạnh sự vô lí

d, Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám

Tựa nhau trông xuống thế gian c ời (Tản Đà , Muốn làm thằng Cuội )

- Cứ: nhấn mạnh một việc lặp đi lặp

IIi Luyện tập

1, Bài tập 1

2, Bài tập 2

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ

Giải thích nghĩa của câu tục ngữ: Gọi dạ bảo vâng “ Tắt đèn ,, ”

IIi Luyện tập

1, Bài tập 1

2, Bài tập 2

3, Bài tập 3

- Nghĩa đen : dùng thán từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép

- Nghĩa bóng : nghe lời một cách máy móc thiếu suy nghĩ

Tiết 23: Trợ từ, thán từ