Bài 6. Trợ từ, thán từ

Bài 6. Trợ từ, thán từ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

bai 6: Trợ từ, thán từ

a Nó ăn hai bát cơm.

b Nó ăn những hai bát cơm.

c Nó ăn có hai bát cơm

Nghĩa của các câu dưới đây có gì khác nhau ?

Câu a: Thông báo khách quan( thông tin sự kiện):nó ăn số lượng hai bát cơm

Câu b.c: Ngoài thông báo khách quan còn thêm bộc lộ thái độ

- Câu b : Nhấn mạnh, đánh giá nó ăn hai bát cơm là nhiều- quá mức bình thường -> Khen

- Câu c: Nhấn mạnh, đánh giá nó ăn hai bát cơm là ít so với bình thường -> Chê

=> Những, có : Biểu thị thái độ đánh giá sự việc ,sự vật được nói đến trong câu

1 Nói dối là tự làm hại chính mình

2 Ngay tôi cũng không biết sự việc này

3.Tôi đã gọi đích danh nó ra

nào? có công dụng gì

Câu 1: Chính : Nhấn mạnh sự việc được nói đến

Câu 2: Ngay, đích : Nhấn mạnh đối tượng, sự việc được

nói đến

Ghi nhớ:

Trợ từ là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ

trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh

giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.

VD: Những, có, chính, đích, ngay…

Thảo luận nhóm

? Phân biệt từ loại các từ trong các cặp từ màu đỏ sau đây:

=> Lưu ý:

- Có những từ có hình thức âm thanh giống với các trợ từ nhưng không phải

là trợ từ (hiện tượng đồng âm khác loại).

- Cách phân biệt:Ta phải dựa vào tác dụng của trợ từ trong câu:

+Nó đi với từ ,ngữ nào?

+Có nhấn mạnh,hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự việc, sự vậtcủa người

nói không?

1.Chính nó đã nói với tôi điều đó

2 Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm ‘Tắt Đèn”

3.Nó đưa cho tôi những 10 000 đồng

4 Nó đưa cho tôi những đồng tiền cuối cùng

5.Em có quyền tự hào về tôi và cả em nữa

6 Ao sâu nước cả khôn chài cá

( trợ từ)

( trợ từ )

( tính từ )

( lượng từ)

( trợ từ )

( tính từ )

Các từ này , a , vâng trong đoạn trích sau đây biểu thị điều gì?

a, Này ! Ông giáo ạ ! Cái giống nó cũng khôn ! Nó cứ nằm in như nó

trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng: A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à ?

b, - Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa

họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã (Ngô Tất Tố-Tắt Đèn)

- Này: là tiếng thốt ra để gây sự chú ý của người đối thoại ( còn

gọi là hô ngữ )

- Vâng: là tiếng đáp lại lời người khác biểu thị thái độ lễ phép.

- A: là tiếng thốt ra để biểu thị sự tức giận khi nhận ra một điều gì đó không tốt.

* Ngoài ra a còn dùng để biểu thị sự vui mừng, sung sướng như: “A! Mẹ

đã về !”

? Nhận xét về cách dùng các từ này , a, vâng bằng cách lựa chọn câu trả lời đúng nhất.

a) Các từ ấy có thể làm thành một câu độc lập

b) Các từ ấy không thể làm thành một câu độc lập.

c) Các từ ấy không thể làm thành một bộ phận của câu

d) Các từ ấy có thể cùng những từ khác làm thành một câu và thường

đứng đầu câu

Ghi nhớ:

- Thán từ là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói hoặc

dùng để gọi đáp Thán từ thường đứng ở đầu câu, có khi nó được tách ra thành một câu đặc biệt

- Thán từ gồm hai loại chính: Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc; thán từ gọi

đáp.

1 Trong các câu sau đây, từ nào( trong các từ in đậm) là trợ từ, từ nào không phải là trợ từ ?

a) Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi quyển sách này

b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm “Tắt đèn”.

c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này

d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.

e) Cha tôi là công nhân.

g) Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu

i) Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên

Bài tập SGK TRANG 69,70

2) Giải thích nghĩa của các trợ từ in đậm trong các câu sau?

những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến…Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư nhắn người thăm tôi

lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà

 Trợ từ lấy có ý nghĩa nhấn mạnh sự việc.

b) Hai đứa mê nhau lắm Bố mẹ đứa con gái biết vậy, nên cũng bằng lòng gả Nhưng họ thách nặng quá: nguyên tiền mặt phải một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu…cả cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm bạc.

nguyên : Chỉ tính tiền thách cưới đã quá nặng.

đến : Nghĩa là quá vô lí.

3) Chỉ ra các thán từ trong các câu dưới đây

a) Đột nhiên lão bảo tôi:

- Này ! Thằng cháu nhà tôi, đến một năm nay, chẳng có giấy má

gì đấy, ông giáo ạ !

à ! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão

 Thán từ : này, à

b) Con chó là của cháu nó mua đấy chứ ! …Nó mua về nuôi, định để

đến lúc cưới vợ thì giết thịt…

ấy ! Sự đời lại cứ thường như vậy đấy Người ta định rồi chẳng bao

giờ người ta làm được.

 Thán từ: ấy

4) Các thán từ in đậm trong các câu sau bộc lộ cảm xúc gì ?

a) Chuột Cống chùi bộ râu và gọi đám bộ hạ : “Kìa chúng mày đâu, xem thằng nồi đồng hôm nay có gì chén được không?”

Lũ chuột bò lên chạn, leo lên bác Nồi Đồng Năm sáu thằng xúm lại húc mõm vào, cố mãi mới lật được cái vung nồi ra “Ha ha ! Cơm nguội ! Lại có một bát cá kho ! Cá rô kho khế : vừa dừ vừa thơm Chít chít, anh em ơi, lại đánh chén đi thôi !”

 Thán từ ha ha :Bộc lộ cảm xúc khoái chí

b) Bác Nồi Đồng run như cầy sấy :“ Bùng boong ái ái ! Lạy các

cậu, các ông , ăn thì ăn, nhưng đừng đánh đổ tôi xuống đất Cái chạn cao thế này, tôi ngã xuống không vỡ cũng bẹp chết mất !”

 Thán từ ái ái : Bộc lộ cảm xúc, thái độ đau đớn, van xin.

Trò chơi: Thi ai nhanh hơn

5) Đặt 2 câu với 2 thán từ khác nhau

Từ loại Nội dung

đi kèm một từ ngữ trong câu

để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc ….

Thán từ là những từ dùng

để bộc lộ tình cảm, cảm xúc hoặc dùng để gọi đáp Thán từ thường đứng ở đầu câu, có khi nó được tách ….

cảm xúc;

-Thán từ gọi đáp.

đến thăn và động viên lớp chúng tôi.

Ôi ! Bài thơ này hay quá.

Hướng dẫn về nhà

1 Học thuộc hai phần ghi nhớ

2 Hoàn chỉnh bài tập.

3 Viết một đoạn văn có sử dụng trợ từ,

thán từ.

4 Chuẩn bị bài: Miêu tả và biểu cảm

trong văn tự sự