Bài 22. Câu phủ định

thông báo, xác nhận sự việc “Nam đi Huế” có diễn ra. Câu khẳng định.. Ghi nhớ• Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định như: không, chẳng, chả, chưa, không phảilà, chẳng phảilà, đâ

Giáo viên : Đinh Thị Thêm

1) Câu trần thuật có đặc điểm, hình thức gì?

2) Câu “Đi đường mới biết gian lao” thuộc kiểu câu gì?

A Câu cầu khiến B Câu nghi vấn

C Câu cảm thán D Câu trần thuật

Đáp án: D Kiểm tra bài cũ:

Ví dụ 1/ SGK 52

b) Nam đi Huế c) Nam đi Huế d) Nam đi Huế.

không chẳng chưa a) Nam đi Huế.

Ví dụ 1/ SGK 52

b) Nam không đi Huế.

c) Nam chưa đi Huế.

d) Nam chẳng đi Huế.

e) Nam đâu có đi Huế

a) Nam đi Huế thông báo, xác nhận sự việc “Nam đi

Huế” có diễn ra. Câu khẳng định.

Câu phủ định ->

thông báo, xác nhận không có

sự việc “Nam đi Huế” diễn ra

2 Nam không có điện thoại.

1 Nam không phải là em tôi.

3 Nam làm việc đó không sai.

Ví dụ:

xác nhận không có quan hệ

xác nhận không có tính chất xác nhận không có sự vật

b) Nam đi Huế.

c) Nam đi Huế.

d) Nam đi Huế.

không

chưa chẳng

=> Câu phủ định miêu tả ->

thông báo, xác nhận

không có sự việc “Nam

đi Huế” diễn ra

Thầy sờ vòi bảo:

- Tưởng con voi như thế nào, hóa ra nó sun sun như con đỉa

Thầy sờ ngà bảo:

nó chần chẫn như cái đòn càn

Thầy sờ tai bảo:

Nó bè bè như cái quạt thóc

Ghi nhớ

• Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định như: không, chẳng, chả, chưa, không phải(là), chẳng phải(là), đâu có phải(là), đâu(có),…

• Câu phủ định dùng để:

- Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó (câu phủ định miêu tả)

- Phản bác một ý kiến, một nhận định (câu phủ định bác bỏ)

1 Nó không phải là không biết

2 Trời này mà nắng à?

1 Là câu phủ đinh vì: câu có chứa từ phủ định,

nhưng mang ý khẳng định (1 từ phủ định + 1 từ phủ định -> Khẳng định -> nó biết)

2 Câu nghi vấn mang ý phủ định “ Trời không

Trong các câu sau đây câu nào là câu phủ định miêu tả,

câu nào câu phủ định bác bỏ? Vì sao?

a Tất cả quan chức nhà nước vào buổi sáng ngày khai

trường đều chia nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các trường học lớn nhỏ Bằng hành động đó, họ muốn cam kết rằng, không có ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai

( Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)

b.Tôi an ủi Lão:

Vả lại ai nuôi chó mà chả bán hay giết thịt! Ta giết nó chính là ta

hóa kiếp cho nó đấy, hóa kiếp để cho nó làm kiếp khác.

( Nam Cao, Lão Hạc)

- Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!

Câu a, ý phủ định thứ hai trong phần b là câu phủ định miêu tả.

Câu b: Là câu ông giáo dùng để phản bác lại suy nghĩ của Lão Hạc “Cái giống nó cũng

khôn! Nó cứ im như nó trách tôi ” -> là câu phủ định bác bỏ.

Bạn ấy không giỏi toán.

VD1:

A: Thu có giỏi Toán không?

B: Bạn ấy không giỏi Toán

VD2:

A: Thu rất giỏi Toán

B: Bạn ấy không giỏi Toán

Để phân biệt chức năng của câu phủ định, ta cần căn cứ vào tình huống giao tiếp

Câu phủ định miêu tả Câu phủ định bác bỏ

THẢO LUẬN NHÓM (thời gian 5 phút) Nhóm 1 + 3: Làm phần a,c bài tập 2.

Nhóm 2 + 4: Làm bài tập 3.

Bài tập 2.

a Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải là không có ý nghĩa

( Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương )

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng có một lần

nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán trước cổng trường

( Tạ Việt Anh, Cây sấu Hà Nội )

Cả 2 câu trên đều là câu phủ định Nhưng không có

ý nghĩa phủ định

Vì: a “không phải là không” = có (khẳng định)

c “ai chẳng” = ai cũng (khẳng định)

a Câu chuyện có lẽ chỉ là

một câu chuyện hoang

đường, song không phải

có ý nghĩa

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có một lần nghển

cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán trước cổng trường

⇒Những câu trong bài tập 2a,2c ý nghĩa khẳng định được

nhấn mạnh hơn những câu vừa đặt

- Nếu thay không bằng chưa thì câu viết lại là:

Choắt chưa dậy được, nằm thoi thóp

Bài tập 3

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp

( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí )

- Ý nghĩa của câu cũng thay đổi:

(phủ định tuyệt đối)

định tương đối)

- Câu văn của Tô Hoài thích hợp với mạch của câu chuyện

hơn (Vì sau khi bị chị Cốc mổ, Choắt đã nằm thoi thóp không

bao giờ dậy nữa và chết)

Không thể có chuyện đó được!

-Những câu này dùng để bác bỏ một ý kiến (a), một nhận định (b).

- không có ý phủ định tuyệt đối, có vẻ nói quá nhưng lại

giảm sức thuyết phục

- chưa có hàm ý là hiện tại thì chưa nhưng sẽ có lúc làm được việc xả thịt lột da quân thù

- chẳng có ý là không khi nào có thể làm được việc đó, thể

hiện sự bất lực  sai lạc với chủ đề của đoạn văn và văn bản

Bài tập 6 Hãy viết đoạn đối thoại ngắn, trong đĩ cĩ

dùng câu phủ định miêu tả và câu phủ định bác bỏ

Hà tình cờ gặp Linh, vôi kêu lên:

-Lâu quá, tớ không thấy cậu!

-Linh cười:

- Làm gì có chuyện đó!

Hà nói:

- Thật mà!

Linh vẫn cười:

- Ngày nào tớ chẳng gặp cậu ở căng

tin Khơng tin, cậu cứ hỏi Mai í

(Câu phủ định miêu tả)(Câu phủ định bác bỏ)

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC:

* Đối với bài học ở tiết tiếp theo:

- Soạn bài “Hành động nĩi”, tìm hiểu:

+ Khái niệm hành động nĩi

+ Các kiểu hành động nĩi thường gặp

* Đối với bài học ở tiết này:

- Học thuộc ghi nhớ, tự cho được ví dụ về câu phủ định

- Làm các phần cịn lại của bài tập 1(SGK/53), bài tập 2,4 (SGK/54)

- Viết đoạn đối thoại trong đĩ cĩ sử dụng các kiểu câu đã học: câu trần thuật, câu nghi vấn, câu cảm thán, câu cầu

khiến và câu phủ định