Tuần 4. Bài ca ngất ngưởng

• Là nhà nho tài tử trung thành với lí tưởng “trí quân, trạch dân”, sống phóng khoáng, bản lĩnh... NGẤT NGƯỞNG Thái độ sống ngất ngưởng?... BỐ CỤCTừ câu 1 đến 6 Từ câu 7 đến 16 Còn lại

• (1778-1858).

• Biệt hiệu: Hi Văn

• Quê: Làng Uy Viễn- Nghi Xuân-

Hà Tĩnh.

• Văn võ toàn tài, cốt cách tài tử

phong lưu, giàu chí khí, cá tính

mạnh mẽ.

• Con đường làm quan nhiều thăng trầm.

• Là nhà nho tài tử trung thành với lí tưởng “trí quân, trạch dân”, sống phóng khoáng, bản lĩnh.

• Sáng tác chủ yếu bằng chữ Nôm.

• Sở trường: thể hát nói.

• Góp phần quan trọng vào việc phát triển thể loại hát nói.

• Là một điệu của ca trù.

• Không bị gò bó bởi niêm

luật

a Hoàn cảnh sáng tác

b Thể loại hát nói

Khi tác giả đã cáo quan về hưu

• - Thể thơ dân tộc

• - Đặc điểm:

• + Vần, luật tự do, phóng khoáng

• + Số tiếng trong câu: Không cố định

• + Số câu trong bài: Biến đổi tùy theo nội dung

HÁT CA TRÙ “Bài ca ngất ngưởng”- Nguyễn Công Trứ

ở nơi cao, không vững, lắc lư ngả nghiêng.

NGẤT

NGƯỞNG

Thái độ sống ngất ngưởng?

1 BỐ CỤC

Từ câu 1 đến 6

Từ câu 7 đến 16 Còn lại

Lối sống ngất ngưởng ở chốn quan trường

Lối sống ngất ngưởng khi về hưu

Tự tổng kết, đánh giá về mình

2 Từ câu 1 đến câu 6: Lối sống ngất ngưởng ở chốn quan trường

2 Từ câu 1 đến câu 6: Lối sống ngất ngưởng ở chốn quan trường

* 2 câu đầu:

Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng

- “Trong vũ trụ, không có việc gì không phải là việc

của ta”.

 tuyên ngôn trang trọng cho quan niệm sống tích cực, sẵn sàng thi thố tài năng, gánh vác việc đời.

- Ông Hi Văn tài bộ

cách tự xưng tên (Hi Văn) là cách nói của con người tự tin, ý thức rõ về tài năng và nhân cách của mình.

- Hình ảnh vào lồng

 công danh không chỉ là vinh mà còn là nợ, là

một điều kiện để thực hiện hoài bão vì dân vì

nước.

 dẫu biết chốn quan trường gò bó, ông vẫn

tự nguyện đem tự do, tài năng của mình cống

hiến cho đất nước.

ẩn dụ cho quãng đời làm quan

* 4 câu tiếp:

• - Điệp từ “khi” kết hợp với liệt kê các danh vị

cao quý.

• - Sử dụng nhiều từ Hán Việt mang sắc thái trang trọng

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông, Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

Lúc bình Tây, cờ đại tướng

Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên.

Tự hào về con đường công danh

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

“ngất ngưởng” là từ tự khen, tự đánh giá cao tài năng, nhân cách của mình

Hình ảnh người quân

tử sống bản lĩnh, tự tin

vào tài năng, kiên trì

thực hiện lí tưởng vì

dân vì nước

3 Từ câu 7 đến câu 16: Lối sống ngất ngưởng

khi về hưu

* Ngày về hưu:

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng

* Đi lên chùa:

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì

* Thái độ sống:

- Được mất dương dương người thái thượng

- Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng

Hình ảnh một “ông ngất ngưởng” với lối sống tự do theo ý thích, muốn làm những điều trái khoáy, vượt lên trên những chuẩn mực thông thường nhưng dựa trên bản lĩnh, nhân cách của bản thân

4 3 câu kết: Tự đánh giá về bản thân

• So sánh mình với các

danh tướng thời xưa để

khẳng định tài năng và

lòng trung thành với

vua

• So sánh mình với các vị

quan trong triều để nhấn

mạnh sự khác biệt về

thái độ và quan niệm

sống

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung

Trong triều ai ngất ngưởng như ông.

NGẤT

NGƯỞNG

Thái độ sống đề cao bản lĩnh cá nhân, sống có

trách nhiệm, nhân cách, muốn vượt ra khỏi những khuôn khổ, ràng buộc của

xã hội phong kiến.