Tuần 4. Bài ca ngất ngưởng

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông, Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng.. Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông, Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng.. Đọc hiểu văn b

Trang 2

- Thông minh, chăm học

- Con đường khoa cử lận đận :

42 tuổi : Đỗ giải Nguyên kì thi Hương

- Quan trường:

( 1778- 1858 )

* Xuất thân:

Tự: Tồn Chất Hiệu: Ngộ Trai Biệt hiệu: Hi Văn

* Quê quán: Uy Viễn – Nghi Xuân – Hà Tĩnh

Gia đình nhà Nho

* Bản thân:

+ Thăng trầm: Lên, xuống thất thường -> Vẫn bình thản, cứng cỏi, sẵn sàng gánh vác + chu tất mọi việc

Hiệu: Ngộ Trai

Trang 3

42 tuổi : Đỗ giải Nguyên kì thi Hương

+ Là vị quan thanh liêm, chính trực, tài năng

ở nhiều lĩnh vực + Là 1 vị tướng giàu bản lĩnh, luôn hăm hở lập công, đề cao chí nam nhi

Trang 4

- Quan trường:

( 1778- 1858 )

* Bản thân:

+ Thăng trầm:-> Vẫn bình thản, cứng cỏi, sẵn sàng gánh vác + chu tất mọi việc

+ Là vị quan thanh liêm, chính trực, tài năng

ở nhiều lĩnh vực

+ Là 1 vị tướng giàu bản lĩnh, luôn hăm

hở lập công, đề cao chí nam nhi Công:

Khai hoang, lập ra 1 số huyện, tổng mới

Củng cố vương triều Nguyễn

- Cá tính:

Trang 5

- Cá tính: Sống tài hoa, tài tử; tự do, phóng

túng, thích chơi ngông khác đời

Trang 6

- Cá tính: Sống tài hoa, tài tử; tự do, phóng

túng, thích chơi ngông khác đời

Trang 7

- Cá tính: Mạnh mẽ, Sống tài hoa, tài tử; tự

do, phóng túng, thích chơi ngông khác đời

Trang 11

+ Vần, luật tự do, phóng khoáng

+ Số tiếng trong câu : Không cố định

+ Số câu trong bài:

Biến đổi tùy theo nội dung

Có bài chen vào: Câu đối

Câu thơ thuần chữ Hán

=> Phù hợp:

Bày tỏ những tư tưởng, tình cảm

tự do, phóng túng vượt ra ngoài khuôn khổ

* Nhan đề:

Trang 12

+ Vần, luật tự do, phóng khoáng

+ Số tiếng trong câu : Không cố định

+ Số câu trong bài:

Biến đổi tùy theo nội dung

Có bài chen vào: Câu đối

Câu thơ thuần chữ Hán

=> Phù hợp:

Bày tỏ những tư tưởng, tình cảm

tự do, phóng túng vượt ra ngoài khuôn khổ

Trang 13

Ở vị trí cao vượt trội nhưng không vững chắc, lắc lư, ngả nghiêng chực ngã, đổ

* Bố cục:

Trang 14

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG

Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng.

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông, Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng.

Lúc bình Tây cờ đại tướng,

Có khi về phủ doãn Thừa Thiên.

Đô môn giải tổ chi niên,

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng.

Kìa núi nọ phau phau mây trắng,

Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi.

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì,

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng.

Được mất dương dương người thái thượng

Khen chê phơi phới ngọn đông phong.

Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng,

Không phật, không tiên, không vướng tục.

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú, Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung,

Trong triều ai ngất ngưởng như ông!

Trang 15

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông,

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng.

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú,

Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung,

=> Thời làm quan:

Ý thức về Tài năng, Công danh

=> Khi xa lánh vòng danh lợi, rời khỏi chốn quan trường:

Ngất ngưởng trong cách sống

Trang 16

Không vững chắc, lắc lư, ngả nghiêng chực ngã, đổ

* Bố cục: 6 câu đầu: “Ngất ngưởng”trong công danh sự nghiệp

Còn lại: “Ngất ngưởng” trong phong cách sống

Trang 17

Tiết 25 + 26: BÀI CA NGẤT NGƯỞNG

công danh sự nghiệp:

- Câu 1: “Vũ trụ nội mạc phi phận sự”

* 2 câu đầu:

* Bố cục:

Trang 18

Nguyễn Công Trứ

II Đọc hiểu văn bản :

1.“Ngất ngưởng” trong công danh sự nghiệp:

Khẳng định vai trò, trách nhiệm của kẻ

sĩ trong cuộc đời

=> Câu thơ cho thấy:

● Quan điểm sống tích cực của nhà thơ :

Sẵn sàng thi thố

Gánh vác việc đời

● Hình ảnh nhà thơ:

-> Bổn phận -> Hình thức trả nợ Công danh

Trang 19

Tiết 25 + 26: BÀI CA NGẤT NGƯỞNG ( Nguyễn Công Trứ )

* 2 câu đầu:

- Câu 1:

+ Chữ Hán + S/d từ phủ định

-> Sắc thái trang trọng -> Tuyên ngôn về Chí làm trai:

Khẳng định vai trò, trách nhiệm của kẻ

sĩ trong cuộc đời

=> Câu thơ cho thấy:

Con người đa mang

Có ý thức trách nhiệm, đánh giá cao vai trò cá nhân mình trong c/đời

Tự tin vào năng lực bản thân

- Câu 2: “Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng ”

+ Xưng : “Ông”

Trang 20

* 2 câu đầu:

=> Câu 1 cho thấy:

Con người đa mang

Có ý thức trách nhiệm, đánh giá cao vai trò cá nhân mình trong c/đời

Tự tin vào năng lực bản thân

+ Xưng : “Ông”

+ Xưng danh cụ thể: “Hi Văn” -> Ý thức rõ về cái tôi cá nhân

+ Tự khẳng định: “ tài bộ ” (= Tài năng )

“ đã vào lồng” ( = làm quan là bị giam hãm, mất tự do)

Trang 21

“ tài bộ ” (= Tài năng )

“ đã vào lồng” ( = làm quan là

bị giam hãm, mất tự do)

Trang 22

* 2 câu đầu:

+ Xưng : “Ông”

+ Xưng danh cụ thể: “Hi Văn” -> Ý thức rõ về cái tôi cá nhân

-> Thái độ tự tôn, ý thức rõ về tài năng, nhân cách, trách nhiệm bản thân

Khi Thủ khoa , khi Tham tán , khi Tổng đốc Đông ,

Lúc bình Tây cờ đại tướng ,

+ Tự khẳng định:

“ tài bộ ” (= Tài năng )

“ đã vào lồng” ( = làm quan là

bị giam hãm, mất tự do)

Trang 23

* 4 câu tiếp:

- Tài năng: Đi thi: Thủ khoa

Làm quan Thời loạn: Tham tán, đại tướng

Thời bình: Tổng đốc Đông Phủ doãn Từa Thiên

Khi Thủ khoa , khi Tham tán , khi Tổng đốc Đông ,

Lúc bình Tây cờ đại tướng ,

- Nghê thuật: Liệt kê

-> Tài năng nhiều mặt: Công danh

sự nghiệp rực rỡ

Trang 24

* 4 câu tiếp:

Thời bình: Tổng đốc Đông Phủ doãn Từa Thiên

- Nghê thuật:

-> Tài năng nhiều mặt: Công danh

sự nghiệp rực rỡ Liệt kê

Trang 25

* 4 câu tiếp:

Thời bình: Tổng đốc Đông Phủ doãn Thừa Thiên

Điệp từ

S/ dụng từ Hán Việt Nhịp thơ nhanh, dồn dập

-> Nhấn mạnh niềm tự hào, kiêu hãnh -> Gợi: từng bước đường vinh quang, từng nấc thang danh vọng

=> Chứng tỏ : T/giả là bậc anh hùng “Văn Võ toàn tài”

-> Tài năng nhiều mặt:

Công danh

- Câu thơ : “Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng”

Trang 26

* 4 câu tiếp:

Thời bình: Tổng đốc Đông Phủ doãn Thừa Thiên

Điệp từ

S/ dụng từ Hán Việt Nhịp thơ nhanh, dồn dập

-> Nhấn mạnh niềm tự hào, kiêu hãnh -> Gợi: từng bước đường vinh quang, từng nấc thang danh vọng

=> Chứng tỏ : T/giả là bậc anh hùng “Văn Võ toàn tài”

-> Tài năng nhiều mặt:

Công danh

-> Nt: Hoán dụ Cách nói vừa hài hước vừa cao ngạo

Trang 27

* 4 câu tiếp:

Thể hiện:

Niềm tự hào, kiêu hãnh về tài năng, nhân cách

Thái độ ngạo nghễ, xem thường, bình thản trước chức vị, công danh

=> Đây là cách sống ngất ngưởng của nhà thơ:

Chỉ biết cống hiến mà không đòi hỏi hưởng thụ

-> Nt: Hoán dụ Cách nói vừa hài hước vừa cao ngạo

Tiểu kết : Bằng giọng thơ trang trọng, đoạn thơ mở đầu đã cho

thấy: Sở dĩ t/g ngất ngưởng được là bởi ông hơn người ở cái đa tài

& dám nhìn công danh bằng cái nhìn khinh bạc của 1 kẻ sĩ chơi ngông vượt ra ngoài khuôn khổ của các nhà nho đương thời

Trang 28

Nguyễn Công Trứ

I Tìm hiểu chung :

2 Văn bản học :

1 Tác giả: 1.“Ngất ngưởng” trong công danh sự nghiệp:

Tiểu kết: Bằng giọng thơ trang trọng, đoạn thơ mở đầu đã cho thấy:

Sở dĩ t/g ngất ngưởng được là bởi ông hơn người ở cái đa tài & dám nhìn công danh bằng cái nhìn khinh bạc của 1 kẻ sĩ chơi ngông vượt ra ngoài khuôn khổ của các nhà nho đương thời

Trang 29

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú,

Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung,

=> Thời làm quan:

Ý thức về Tài năng, Công danh

=> Khi xa lánh vòng danh lợi, rời khỏi chốn quan trường:

Ngất ngưởng trong cách sống

Định dạng
Số trang	31
Dung lượng	760,5 KB