Tuần 10. Hai đứa trẻ

Tuần 10. Hai đứa trẻ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế...

Trang 2

Hai đứa trẻ a tr ẻ

Trang 3

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả:

a Cuộc đời:

 Tuổi thơ nhọc nhằn, cuộc sống lao

lực, ông mất vì bệnh lao phổi ở tuổi

32 , độ tuổi rực rỡ trên văn đàn.

- Thạch Lam (1910-1942), tên thật là Nguyễn

Tường Vinh sau đổi thành Nguyễn Tường Lân

- Xuất thân: gia đình công chức nghèo

đông con

- Là em ruột của Nhất Linh, Hoàng Đạo, thành viên chủ chốt của nhóm văn “Tự lực văn đoàn”.

Trang 5

b.Sù nghiÖp s¸ng t¸c

KÓ tªn nh ng t¸c ững t¸c phÈm chÝnh cña Th¹ch Lam ?

Trang 7

b Sù nghiÖp s¸ng t¸c

*/ Nh ng t¸c phÈm chÝnh ững t¸c

- TiÓu thuyÕt : Ngµy míi.

- C¸c tËp truyÖn ng¾n: Giã ®Çu mïa, N¾ng trong v ên, Sîi tãc.

-TËp tiÓu luËn: Theo dßng.

-Tïy bót : Hµ Néi băm s¸u phè ph êng.

Trang 8

- Đề tài

Thạch Lam thường viết về những người nghèo

khổ bất hạnh, những phố huyện nghèo.

- Khuynh hướng tư tưởng

Truyện thường bộc lộ tình thương của tác giả với những mảnh đời khổ cực và niềm trắc ẩn về tình người của những con người trong xã hội đương thời

*/ Đặc điểm truyện ngắn của Thạch Lam

Trang 9

- Bút pháp

+ Là những truyện ngắn trữ tình giàu chất thơ:

+ Truyện gần như không có cốt truyện, chủ yếu khai thác giới nội tâm của nhân vật.

+ Kết cấu như một bài thơ trữ tình

+ Giọng điệu nhỏ nhẹ, sâu lắng, nhiều dư vị và có sức truyền cảm đặc biệt

->Văn Thạch Lam trong sáng giản dị mà thâm trầm sâu sắc.

Trang 10

“ Về bút pháp, có thể nói Thạch Lam là nhà văn mở

đầu cho một giọng điệu riêng: trữ tình hướng nội

trong truyện ngắn.

“ Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát li hay sự quên, trái lại văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác, làm cho lòng người thêm trong sạch

và phong phú hơn”

“ Ngay trong tác phẩm đầu tay (Gió đầu mùa), người

ta đã thấy Thạch Lam đứng vào một phái riêng Ông

có một ngòi bút lặng lẽ, điềm tĩnh vô cùng, ngòi bút chuyên tả tỉ mỷ những cái rất nhỏ và rất đẹp Phải

là người giàu tình cảm lắm mới viết được như vậy ”

Trang 11

“Nhãm tù lùc v¨n ®oµn (1933 - 1943) ” (1933 - 1943)

Trang 12

2.T¸c phÈm

a XuÊt xø: T¸c phÈm ® îc in

ë tËp “N¾ng trong v ên

(1938).

b Bèi c¶nh: Ph huy n nghÌo, ố huyện nghÌo, ện nghÌo,

ga xÐp CÈm Giàng, quª ngo¹i cña nhµ v¨n nh÷ng n¨m tr íc C¸ch m ng ạng Th¸ng T¸m Th¸ng T¸m (1945) ).

Trang 13

Ph huy n C m Giàng khi x a ố huyện Cẩm Giàng khi xưa ện Cẩm Giàng khi xưa ẩm Giàng khi xưa ưa

Trang 15

Tác phẩm

Hai đứa trẻ

Phố huyện lúc chiều tàn

Phố huyện lúc đêm về

Phố huyện lúc tàu qua (đêm khuya)

Trang 16

Đ O À N T À U

Câu 1 ( 7 chữ cái ) Đây là nét đặc sắc trong giọng văn của

Thạch Lam ?

Câu 2 ( 14 chữ cái )Điền vào dấu ( ) : Truyện ngắn Hai

đứa trẻ có sự hoà quyện hai yếu tố hiện thực và

Câu 3 ( 13 chữ cái ) Tên tập truyện ngắn gồm 12 tác phẩm ra

đời năm 1938 ?

Câu 4 (8 chữ cái )Tên của phố huyện đã trở thành không

TK.( 7 chữ cái ) Đây là biểu tượng của ước mơ, của khát

khao hạnh phúc và những điều tốt đẹp trong cuộc

Trang 17

Câu 1 Nhận định nào không đúng đặc điểm truyện ngắn của Thạch Lam ?

A Truyện không có chuyện, chủ yếu khai thác nội tâm nhân vật

B Mỗi truyện như một bài thơ trữ tình, giọng điệu điềm đạm, chứa đựng tình cảm chân thành và sự nhạy cảm của nhà văn

C Những trang văn đậm chất hiện thực phê phán

D Văn trong sáng, giản dị, thâm trầm, sâu sắc

Câu 2 Truyện “ Hai đứa trẻ ” được in trong tập nào ?

A Sợi tóc

B Hà Nội băm sáu phố phường

C Gió đầu mùa

D Nắng trong vườn

Trang 18

II PHÂN TÍCH

1 Bức tranh đời sống nơi phố huyện

a Bức tranh thiên nhiên

*/ Cảnh chiều tàn

Trang 19

Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ; từng tiếng một vang lên để gọi buổi chiều Ph ơng

tây đỏ rực nh màu lửa cháy và những đám mây ánh hồng nh hòn than sắp tàn Dãy tre làng tr ớc mặt

đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời ( trang 95)

Trang 20

a/ Bức tranh thiên nhiên

Trang 21

“ V¨n cña Th¹ch Lam th êng hiÕm khi thõa lêi, thõa ch÷, kh«ng uèn Ðo lµm duyªn mét c¸ch cÇu k× kiÓu c¸ch nh ng võa giµu h×nh

¶nh vµ nh¹c ®iÖu l¹i võa uyÓn chuyÓn tinh tÕ ” (1933 - 1943)

( Vò Ngäc Phan)

Trang 22

*/ Cảnh đêm tối

Bóng tối Ánh sáng

Tìm những chi tiết miêu tả

bóng tối trong văn bản?

Nhận xét chung?

Tìm những chi tiết miêu tả ánh sáng trong văn bản? Nhận xét chung?

Trang 23

“T ối hết cả, con đ ờng thăm thẳm ra sông, con đ ờng qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa Giờ chỉ còn ngọn đèn con của chị Tí, và cả cái bếp lửa của bác Siêu, chiếu sáng một vùng đất cát; trong cửa hàng, ngọn đèn của Liên, ngọn đèn vặn nhỏ, th a thớt từng hột sáng lọt qua phên nứa” ( trang 98)

Trang 24

- Khe sáng, vệt sáng, quầng sáng

-Chấm lửa nhỏ vàng lơ lửng, hột sáng

- Quầng sáng ngọn đèn dầu…

- Đường phố và các ngõ

con chứa đầy bóng tối

- Tối hết cả con đường

thăm thẳm các ngõ vào

làng sẫm đen hơn nữa

Mênh mông, hiu

quạnh, dày đặc

Nhỏ bé, yếu ớt, le lói

Kiếp người trong XH cũ.

Trang 25

Em có cảm nhận gì

về tưaơng quan bóng tố huyện Cẩm Giàng khi xưai vàu đi ánh sáng ? Tưaơng quan

ấy nói lên đi iều gì ?

Trang 26

Thủ pháp t ơng phản

Biểu tượng cho những kiếp người nhỏ bộ vụ danh

sống leo lột trong đờm tối mờnh mụng của xó hội cũ.

ánh sáng khiến bóng tối thêm dày đặc

Trang 27

Bóng tối dày đặc mênh mông chỉ trực nhấn chìm cả phố huyện nghèo.

Trang 28

Tiểu kết

Cảnh vật lúc chiều tối và đêm xuống

gần gũi, thân thiết, bình dị mà nên thơ, gợi nỗi buồn man mác.

Trang 29

 Nghèo nàn, xơ xác, tiêu điều

b/ Bức tranh sinh hoạt của con người

Trang 31

*/ Những kiếp người tàn

- Mấy đứa trẻ con nhà nghèo sớm kiếm ăn từ nhỏ.

- Mẹ con chị Tí ngày mò cua bắt ốc, tối bán hàng nước.

- Gia đình bác xẩm ăn xin.

- Bà cụ Thi hơi điên và nghiện rượu

Ngôi quán ọp ẹp, cái chõng sắp gãy, cây đàn còm,

manh chiếu rách, bát sứt, chậu sắt dúm dó, chiếc đèn dầu.

+/ Hoàn cảnh tàn

Trang 32

*/ /Nhịp sống tàn.

- “ôi chao! Sớm hay muộn có ăn thua gì!”, “ Giờ muộn thế này

mà họ vẫn chưa ra nhỉ!” – hàng nước

ế Gánh phở của bác Siêu không bán được cho ai

- Gia đình bác xẩm với tiếng đàn bầu bần bật trong yên lặng.

Nhịp sống quẩn quanh, buồn chán, mỏi mòn không lối thoát

nhưng vẫn nhen lên niềm hi vọng vào cuộc sống cho dù rất

mong manh.

chừng ấy con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng

cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”

Trang 33

Phố huyện- một miền đời bị quên lãng

Cảnh vật:

dãy phố, căn nhà xiêu vẹo, lều chợ ọp ẹp

Đồ vật: một cái chõng sắp gãy, manh chiếu xơ x ớp, cây đàn cũ kĩ

Trang 34

c/ Bức tranh tâm trạng của Liên

Trang 35

*/ Tâm trạng

- Trước cảnh đêm tối

-> Động lòng trắc ẩn, biết chia sẻ, cảm thông với

những người nghèo khổ.

-> Kh¸t khao ¸nh s¸ng vµ Êp ñ nhiÒu m¬ íc.

- Trước cảnh ngày tàn

-> Nhạy cảm, tinh tế, gắn bó với mảnh đất quê hương

- Trước những con người nghèo khổ

Giá trị nhân đạo của tác phẩm

Trang 36

“Xúc cảm của nhà văn Thạch Lam th ờng bắt nguồn và

nảy nở lên từ những chân cảm đối với những con ng ời

ở tầng lớp dân nghèo Thạch Lam là nhà văn quý mến cuộc sống, trân trọng tr ớc sự sống của mọi ng ời xung quanh ( Nguyễn Tuân)” (1933 - 1943)

Trang 37

Phố huyện lúc chiều tàn

Gần gũi, thân thiết , bình

dị mà nên thơ, gợi nỗi

buồn man mác trong

lòng người

- Nghèo khổ, lầm than, đáng thương  cái nhìn đầy xót thương của Liên

Nhạy cảm trước thiên nhiên, sớm động lòng trắc ẩn trước những cảnh đời, cảnh người.

Tâm trạng Liên

Trang 38

Phố huyện khi đêm về

Cảnh vật Bóng tối mênh mông, dày

đặc Ánh sáng nhỏ bé,

yếu ớt  biểu tượng về

cuộc sống

Cuộc sống con người

- Quẩn quanh, tù túng, đơn điệu, mệt mỏi Ước mơ mờ mịt, xa xăm nhưng vẫn

ánh lên vẻ đẹp

Tâm trạng Liên Buồn mơ hồ, khó hiểu trước cuộc sống buồn

tẻ, vô vị, khắc khoải đợi chờ

Trang 39

Nhóm 1: Tái hiện lại

sự xuất hiện của đoàn

tàu qua cái nhìn và

tâm trạng của hai đứa

trẻ?

Nhóm 2: Tâm trạng của

hai đứa trẻ - trước khi

tàu chưa đến, trong khi

tàu đến và khi đoàn tàu

đã đi qua?

Nhóm 3: Vì sao hai

chị em lại cố thức để đợi chuyến tàu đêm?

Nhóm 4: Từ sự kiện hai

đứa trẻ cố thức đợi tàu, đặc biệt là những hồi tưởng của Liên về Hà Nội, em có suy nghĩ gì về hai đứa trẻ và thái độ , dụng ý tư tưởng của nhà văn?

CÂU HỎI THẢO LUẬN:

Trang 40

+ Do nhu cầu hoài niệm quỏ khứ Hà Nội tươi đẹp.

+ Do sự thụi thỳc của khỏt vọng đổi thay…

=> Đợi tàu đã trở thành một nhu cầu bức thiết về mặt tinh thần:

muốn v ợt ra khỏi cái tăm tối của cuộc đời.

Khát vọng đ ợc sống trong một thế giới khác tốt đẹp hơn dù chỉ

Trang 41

nhỏ của chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng.

biểu tượng cuộc sống tươi đẹp, giàu sang, lung linh

( đối lập cuộc sống mũn mỏi, nghốo nàn, tối tăm và quẩn

quanh của người dõn phố huyện)

Trang 42

So sánh âm thanh chuyến tàu mang đến với âm thanh của phố huyện?

Âm thanh con tàu:

Trang 43

Đi qua

Nuối tiếc, khao khát

Vang lại, rít mạnh,

ồn ào…

Xanh biếc, khói bừng sáng trắng.

Háo hức, hồi hộp

Lố nhố người

Sáng trưng, lấp lánh…

Vui mừng, hạnh phúc

Khuất sau rặng tre

Nhỏ dần, không nghe thấy…

Đốm than

đỏ, chấm nhỏ…

Rít lên,rầm rộ

đi tới…

=> Chuyến tàu đến trong sự chờ đợi và háo hức; chuyến tàu đi qua trong sự nuối tiếc của hai đứa trẻ và hồi ức của Liên về Hà Nội

xa xăm

Trang 44

Âm thanh

- Trống thu không từng tiếng một

- Tiếng ếch nhái

- Tiếng muỗi bay vo ve

- Tiếng đàn bầu bật trong yên lặng

Trang 45

¸nh s¸ng

• Ngän löa xanh biÕc

Trang 46

c/ Tâm trạng của hai đứa trẻ trước khi tàu đến, khi tàu đến gần và khi đoàn tàu đi qua?

Trước khi tàu

đến: Khi tàu đến gần: ."Bác Siêu nghển cổ nhìn ra Khi tàu đi qua:

phía ga, lên tiếng: -Đèn ghi đã kia rồi.

Liên đánh thức em: -Dậy đi, An

Tàu đến rồi.

An nhổm dậy, lấy tay dụi mắt cho

tỉnh hẳn Hai chị em nghe thấy

tiếng dồn dập, tiếng xe rít mạnh vào

ghi Hai chị em chờ không lâu

Tiếng còi tàu đã rít lên, và tàu rầm

rộ đi tới Liên dắt em đứng dậy để

nhìn đoàn xe vụt qua, các toa đèn

sáng trưng Liên chỉ thoáng trông

thấy những toa hạng trên sang

trọng lố nhố những người, đồng và

"để lại những đốm than đỏ bay tung trên đường

sắt Hai chị em

còn nhìn theo

cái chấm nhỏ của chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng, xa xa mãi rồi khuất sau rặng

tre -Tàu hôm nay

không đông, chị

nhỉ Liên lặng

theo mơ tưởng "

Trang 47

 Liên hồi t ởng về quá khứ:

c.Tâm trạng của nhân vật Liên

-> Con tàu đánh thức những kí ức đẹp đẽ của tuổi thơ khi

gia đình Liên còn ở Hà Nội

 Liên mơ t ởng về một “thế giới khác” (1933 - 1943):

=> Thế giới khác“ ” (1933 - 1943): là một thế giới t ơi sáng hơn, sôi động hơn, hạnh phúc hơn cuộc sống nghèo khổ, tù túng hàng ngày của

con ng ời phố huyện

=> Niềm khát khao h ớng tới t ơng lai - khát khao mơ hồ nh ng tha thiết.

Trang 48

d/ ý nghĩa của chuyến tàu đêm

+ Mang đến thế giới của kỉ niệm, đánh thức trong Liên về một Hà Nội sáng rực.

+ Nhìn thấy một thế giới khác, một thế giới sáng lấp lánh khác hẳn ánh sáng hiu hắt của phố huyện.

+ đem lại niềm vui, niềm an ủi, niềm hi vọng, nỗi khát khao về một ngày mai t ơi sáng

Trang 49

Xuyên suốt tác phẩm là tâm trạng của Liên -

Tâm trạng của cô gái nhỏ dịu dàng, mơ mộng,

với nỗi buồn mênh mông và niềm khát khao cuộc

gần gũi, quen thuộc song nó lại nhuốm vẻ u sầu của thời thế

và em luôn chờ đến đêm để ngóng những chuyến

* Tâm trạng của Liên:

Trang 50

Trong sáng, thơ ngây mà đã sớm thấm nỗi buồn tẻ của môi tr ờng, của cuộc đời với niềm

nhớ (Hà Nội) với ấn t ợng (ngọn đèn nhà chị Tí, bếp lửa bác Siêu) và mơ ớc khát khao (đợi

chuyến tàu qua).

Dù rằng rất nhanh, đoàn tàu cũng nh hy vọng mỗi ngày của Liên vụt qua mất song Liên không nản lòng Đêm sau, sau nữa hai chị em vẫn mong tàu qua.

Tâm hồn hai đứa trẻ

Trang 51

* Tấm lòng của Thạch Lam :

- Trân trọng, xót thương những kiếp người nhỏ bé, cơ cực.

- Đồng cảm với ước mơ, khát vọng của con người

- Thắp lên ước mơ, hy vọng

-> Giá trị nhân đạo sâu sắc.

Trang 52

Nhà thơ Thế Lữ có nhận xét:

“Sự thực của tâm hồn mà Thạch Lam diễn trong lời văn thì nhiều hình, nhiều vẻ nhưng bao giờ cũng đằm thắm, cũng nhân hậu, cũng nghẹn ngào một chút lệ thầm kín của tình thương Nếu Thạch Lam theo một chủ ý nào trong công việc viết văn của anh thì chủ ý ấy là diễn ra, gợi lên sự thương xót”

 Tóm lại: Phố huyện về đêm và khi đoàn tàu đi qua càng rõ hơn cảnh sống đơn điệu, tối tăm, tù túng nơi phố huyện nghèo

Đó cũng là hình ảnh thu nhỏ của xã hội Việt Nam những năm trước cách mang

Trang 53

IV/ TỔNG KẾT

- Cốt truyện đơn giản, một kiểu

truyện ngắn trữ tình.

- Bút pháp tương phản, đối lập.

- Miêu tả sinh động những biến đổi

tinh tế của cảnh vật và tâm trạng

Trang 54

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

_ Không có cốt truyện_ Đan cài giữa yếu tố hiện thực, lãng mạn_ Miêu tả tinh tế nội tâm ngoại cảnh

_ Giọng thủ thỉ tâm tình_ Bút pháp tương phản, đối lập

Trang 55

2 Nội dung:

a Giá trị hiện thực:

+ Bức tranh thiên nhiên đẹp, thơ mộng nhưng đượm buồn

+ Bức tranh cuộc sống đơn điệu, tẻ nhạt, tù túng của con

ngừơi

b Giá trị nhân đạo:

+ Lên án tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẩy con

người vào cảnh sống tối tăm bế tắc

+ Niềm cảm thông, xót thương của tác giả với những kiếp người nghèo khổ, quẩn quanh, tăm tối trước cách mạng

+ Khẳng định và trân trọng ước mơ vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn của con người

Trang 56

Kết cấu truyện

Bức tranh phố huyện nghèo – theo không gian

Bức tranh thiên nhiên Bức tranh c/s con người

Khung cảnh quen thuộc của

làng quê Việt

Những kiếp người nghèo khổ, tàn tạ, cuộc sống bế tắc, vô vị

Giá trị nhân đạo

Niềm cảm thông sâu sắc với Phát hiện, khẳng định và đặt niềm

Trang 57

Kết cấu truyện

Theo sự vận động của thời gian

Lúc chiều tối Khi đêm xuống Khi tàu đi qua

Buồn man mác trước

cảnh ngày tàn

Buồn khắc khoải trong

cảnh đợi chờ

Buồn thấm thía lắng sâu

về kiếp người tăm tối

Sự vận động của tâm trạng Liên

Trang 59

Câu hỏi kiểm tra

1 Truyện ngắn: Hai đứa trẻ c a Thạch Lam đ ợc in ủa Thạch Lam được in trong tập?

a) Gió đầu mùa.

b) Nắng trong v ờn

c) Sợi tóc

d) Hà Nội băm sáu phố ph ờng

Trang 60

2 Chi tiết mở truyện báo hiệu một ngày tàn là?

a) Những đám mây ánh hồng nh ngọn than sắp tàn.

b) Tiếng ếch nhái kêu ran ngoài ruộng.

c) Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ.

d) Dãy tre làng đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời

Trang 61

3.Điền vào chỗ trống trong những câu sau đây bằng các cụm từ: vùng sáng rực , hột sáng, khe ánh sáng, quầng sáng, chấm lửa, vệt sáng.

a) Các nhà đã đóng cửa im ỉm, trừ một vài cửa hàng còn thức,

b) Vòm trời hàng ngàn ngôi sao ganh nhau lấp lánh lẫn

với … của những con đom đóm bay là là

trên mặt đất hay len vào cành cây.

vệt sáng

c) Một lát hai chị em lại cúi nhìn về mặt đất, về …

thân mật chung quanh ngọn đèn lay động trên chõng hàng

của chị Tí

quầng sáng

Trang 62

d) Về phía huyện, một … khác nhỏ và vàng lơ lửng trong đêm tối, mất đi, rồi lại hiện ra.

Trang 63