Tuần 10. Đất nước (Nguyễn Đình Thi)

Tuần 10. Đất nước (Nguyễn Đình Thi) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các l...

Đất nước

Nguyễn Đình Thi

Lưu Thị Nguyên : Lớp vđk17

A Giới thiệu chung

1.Tác giả:

- Nguyễn Đình Thi: 1924 – 2003 Sinh tại: Luông Pha Băng (Lào) quê gốc: Hà Nội.

- Tài năng: Tên tuổi Nguyễn Đình Thi gắn liền với

những ca khúc như “Diệt phát xít”, “Người Hà

Nội”, với tiểu thuyết “Xung kích”, “Vỡ bờ”,… với

một số vở kịch, với các tập thơ: “Người chiến sĩ”,

“Dòng sông trong xanh”, “Tia nắng”,… Thành

tựu nổi bật nhất của ông là thơ: cảm xúc dồn nén, hàm súc, ngôn ngữ và hình ảnh đầy sáng tạo, tính nhạc phong phú, hấp dẫn…

2 Tác phẩm:

Bài thơ “Đất nước” in trong tập thơ “Người chiến

sĩ” Nguyễn Đình Thi đã sáng tác bài thơ này

trong một thời gian dài từ 1948 – 1955 Phần đầu

khơi nguồn cảm hứng từ 2 bài thơ “Sáng mát

trong” (1948) và “Đêm mít tinh” (1949)

Bài thơ in trong tập thơ “Người chiến sĩ” Nguyễn

Đình Thi đã sáng tác bài thơ này trong một thời gian dài từ 1948 – 1955 Phần đầu khơi nguồn cảm hứng

từ 2 bài thơ “Sáng mát trong” (1948) và “Đêm mít

tinh” (1949).

* Kết cấu : Cảm hứng về

đất nước tuy được cảm

nhận ở nhiều thời điểm

và xây dựng đất nước yêu quý

B Đọc và hướng dẫn tìm hiểu bài.

I Đất nước gắn với nỗi nhớ và

niềm vui của người làm chủ.

1 Mùa thu Hà Nội được tái hiện qua nỗi nhớ:

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới …

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may Người ra đi đầu không ngoảnh lại Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy

Những câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà Nội, thu ở thành thị), ở thi liệu

(phố dài, lá thu rơi, thềm đầy nắng,

buổi sáng chia li) Cái mới hơn là ở chỗ gợi

ra cái xao động thu bên trong một tâm hồn tài hoa mà tinh tế Phải là một tâm

mới đủ nhạy cảm để rung động với một

thoáng "chớm lạnh"(ch a phải là "đã lạnh"), một chút "hơi may"(ch a hẳn là "gió heo

may), mới thấy đ ợc cái không khí lành

lạnh kia nh thấm thía vào tận"lòng Hà

Nội" Và cái xao xác của lá hay là của

Hỡnh ảnh người trong buổi ra đi:

Người ra đi đầu khụng ngoảnh lại Sau lưng thềm nắng lỏ rơi đầy

Ng ời ở đây có thể là ng ời từ biệt Hà Nội đi vào kháng chiến; cũng có thể là trung đoàn thủ đô Cùng là cảnh chia tay, hai tác giả (So sỏnh với Tống biệt hành- Thõm Tõm) đã gặp nhau

ở một sự đồng điệu: buồn, l u luyến, nh

ng dứt khoát Ng ời ra đi có sự dứt khoát

của sự lựa chọn, ra đi với khát vọng với những mục đích lớn nh ng không phải là không l u luyến v ơng vấn Dù rằng những tâm trạng này chỉ thể hiện qua âm điệu bâng khuâng và ngoại cảnh đẹp nh ng

buồn lặng lẽ."Cái buồn của một sự đoạn

tuyệt lặng lẽ tự chủ"

Người ra đi đầu khụng ngoảnh lại

Sau l ng thềm nắng lá rơi đầy"

Nhịp cú thể là 3/4;Hoặc 2/2/3

Hỡnh ảnh thơ có nhiều cách hiểu: cách 1- Nắng vàng và lá vàng cùng rơi xuống mặt thềm=> sắc thái thu đẹp nh ng có phần cầu kỳ; cách 2- vẻ đẹp thu giản dị sâu

lắng Ng ời ra đi mặc dầu "đầu không

ngoảnh lại"nh ng t thế đó không phải là một

thái độ hờ hững vô tỡnh mà d ờng nh phải

chia tay với Hà Nội, với những "mùa thu đã

xa"ng ời ra đi nh nén lại những tỡnh cảm

đang trào dâng rung động sâu sắc trong lòng Những con ng ời giàu tỡnh cảm mà vẫn

đầy chí tráng

* Cảnh thu giã biệt sức gợi sâu

xa, mãnh liệt, sắc thu gắn với hồn thu làm nổi bật tình người ra

đi kháng chiến nhớ về Hà Nội Bằng nét vẽ thoáng nhẹ, tác giả thể hiện sự hòa hợp, gắn bó giữa thiên nhiên và lòng người.

2 Mựa thu nơi chiến khu

Mựa thu nay khỏc rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói c ời thiết tha

Cuộc chiến có nhiều đổi thay nên

thiên nhiên đất n ớc cũng mang màu

sắc mới "Mùa thu nay"vẫn "mát trong

nh sáng năm x a"nh ng đã khác rồi bởi

"đứng giữa núi đồi", đứng ở tầm

cao của chiến khu kháng chiến Việt

Bắc để mà "nhớ", mà "nghe" Lòng

ng ời đổi nên ngọn gió, âm thanh,

sắc màu cũng đổi:

"Mùa thu nay khác rồi".

Lời thơ vang lên nh tiếng reo

mừng vui rất đỗi tự hào Cái tôi của nhà thơ đã hoà chung niềm vui của cuộc đời:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

ta "vang lên dõng dạc thể hiện niềm

tự hào về quyền làm chủ đất n ớc Những câu tiếp theo cũng vẫn mạch

ý ấy Thêm vào sự liệt kê là sự miêu tả khái quát những sự vật nói lên chủ quyền đất n ớc bằng những tính từ và danh từ gợi tả

Một thiên nhiên đẹp đã đ ợc nhân cách hóa nên trở nên sống động Cảnh sắc thiên nhiên trong trẻo, t ơi sáng, sống động và có linh hồn hòa nhập

với tâm trạng của con ng ời"đứng vui"

Lời thơ đã thể hiện một niềm vui hồ hởi phấn chấn tin t ởng : trong thời tiết khô sáng và dịu êm của mùa thu, ánh nắng nh trong hơn, bầu trời nh cao

và xanh hơn, không khí nh nhẹ hơn

và mọi âm thanh cũng trở nên ngân

xa vang vọng

N ớc chúng ta

N ớc những ng ời ch a bao giờ khuất

Đêm đêm rỡ rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày x a vọng nói về.

Các câu thơ dài ngắn khác nhau với nhịp biến đổi phối hợp vần(a/a/át/át/a/a/)và những

từ có thanh điệu trầm ở giữa các câu(đỏ

nặng, rỡ rầm) tất cả những yếu tố ấy kết hợp

với ngữ nghĩa của từ, kiểu câu tạo nên âm h ởng chung của đoạn: tự hào, dõng dạc, tha thiết, lắng sâu, trang trọng, h ớng cảm xúc vào suy t Từ niềm hân hoan đến say mê vô tận nhà thơ nh lắng lại để suy ngẫm về nguồn gốc sâu xa của sức mạnh tinh thần đã tạo nên sự đổi thay vĩ đại

"Sông núi n ớc Nam vua Nam ở Vằng vặc sách trời chia xứ sở"

(Nam quốc sơn

hà)

"Nh n ớc đại Việt ta từ tr ớc Vốn x ng nền văn hiến đã lâu

Núi sông bờ cõi đã chia Phong tục Bắc Nam cũng khác

Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây

nền độc lập CùngHán,Đ ờng,Tống,Nguyên mỗi bờn hựng

cứ một phương

(Bỡnh Ngô đại cáo)

* Nh vậy, cảm hứng về đất n ớc trong phần một là niềm vui của ng ời làm chủ Đó là nỗi nhớ, niềm vui vừa sâu lắng, vừa nỏo nức trong lòng một nỗi niềm vọng trong tâm thức nghe mênh mang sâu thẳm Đặt hai mùa thu x a- nay tác giả

đã làm nổi bật tỡnh cảm sâu nặng của mỡnh đối với đất n ớc Mùa thu nay - mùa thu giải phóng khiến lòng ng ời trào dâng niềm tự hào vui s ớng

1. Yêu những mùa thu quê hương:

    - Mùa thu Hà Nội quá vãng đẹp mà buồn:

        “Những phố dài xao xác hơi may

        ….Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”.

    - Mùa thu chiến khu, đất nước và con người dào dạt một sức sống và niềm vui thiết tha:

        “Gió thổi rừng tre phấp phới.

        … Trong biếc nói cười thiết tha”

    Cả đất trời “mát trong” ngào ngạt “hương cốm mới” mang theo trong làn gió thu nhẹ:

        “Sáng mát trong như sáng năm xưa

        Gió thổi mùa thu hương cốm mới”

    Cái hay của đoạn thơ là giàu cảm xúc hoài niệm hiện về trong hiện tại, “những ngày thu đã xa” sống lại trong “mùa thu này”, tạo nên chất thơ ngọt ngào.

2 Đất nước hùng vĩ tráng lệ Vui sướng tự hào

trong tâm thế của người chiến sĩ đang làm chủ

đất nước Diễn đạt trùng điệp khẳng định tạo nên

âm điệu hào hùng, đĩnh đạc:

        “Trời xanh đây là của chúng ta

        Núi rừng đây là của chúng ta

3 Một đất nước anh hùng, một dân tộc kiên cường

bất khuất Tổ tiên như truyền thêm sức mạnh Việt

Nam cho con cháu ngày nay để ngẩng cao đầu “đi

tới và làm nên thắng trận”:

       Nước chúng ta

       Nước những người không bao giờ khuất

        Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

        Những buổi ngày xưa vọng nói về”

    Phủ định để khẳng định một chân lý lịch sử

“Chưa bao giờ khuất” Chữ dùng rất hay, đem đến

nhiều liên tưởng: “rì rầm”, “vọng nói về”