GIAO AN DAT NUOC- NGUYEN DINH THI

Ng ời ra đi có sự dứt khoát của sự lựa chọn, ra đi v i khát vọng v i nh ng mục đích lớn nh ng ới khát vọng với những mục đích lớn nhưng ới khát vọng với những mục đích lớn nhưng ững câu

Đất nước

Nguyễn Đình Thi

A Giới thiệu chung

1.Tác giả:

- Nguyễn Đình Thi: 1924 – 2003 Sinh tại: Luông Pha Băng (Lào) quê gốc: Hà Nội.

- Tài năng: Tên tuổi Nguyễn Đình Thi gắn liền

với những ca khúc như “Diệt phát xít”, “Người

Hà Nội”, với tiểu thuyết “Xung kích”, “Vỡ bờ”,…

với một số vở kịch, với các tập thơ: “Người chiến

sĩ”, “Dòng sông trong xanh”, “Tia nắng”,…

Thành tựu nổi bật nhất của ông là thơ: cảm xúc dồn nén, hàm súc, ngôn ngữ và hình ảnh đầy sáng tạo, tính nhạc phong phú, hấp dẫn…

2 Tác phẩm:

* Hoàn cảnh sáng tác

Bài thơ “Đất nước” in trong tập thơ “Người chiến

sĩ” Nguyễn Đình Thi đã sáng tác bài thơ này

trong một thời gian dài từ 1948 – 1955 Phần đầu

khơi nguồn cảm hứng từ 2 bài thơ “Sáng mát

trong” (1948) và “Đêm mít tinh” (1949)

Bài thơ in trong tập thơ “Người chiến sĩ” Nguyễn

Đình Thi đã sáng tác bài thơ này trong một thời gian dài từ 1948 – 1955 Phần đầu khơi nguồn cảm hứng

từ 2 bài thơ “Sáng mát trong” (1948) và “Đêm mít

tinh” (1949).

* Kết cấu: Cảm hứng về

đất nước tuy được cảm

nhận ở nhiều thời điểm

khác nhau nhưng vẫn

liền mạch và thống

nhất.

* Chủ đề: Bài thơ nói lên

lòng yêu nước và niềm

tự hào dân tộc; nghĩ về đất nước theo chiều dài lịch sử; tầm cao của giống nòi; quyết chiến đấu và hy sinh để bảo vệ

và xây dựng đất nước yêu quý

B Đọc và hướng dẫn tìm hiểu bài.

I Đất nước gắn với nỗi nhớ và

niềm vui của người làm chủ.

1 Mùa thu Hà Nội được tái hiện qua nỗi nhớ:

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới …

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may Người ra đi đầu không ngoảnh lại Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy

Nh ng câu thơ của N T mới lạ ở thi đề (thu Hà ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà ĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà

Nội, thu ở thành thị), ở thi liệu (phố dài, lá thu rơi,

thềm đầy nắng, buổi sáng chia li) Cái mới hơn là ở

chỗ gợi ra cái xao động thu bên trong một tâm hồn tài hoa mà tinh tế Ph i là một tâm hồn thật tinh tếải là một tâm hồn thật tinh tếmới đủ nhạy c m để rung động với một thoáng ải là một tâm hồn thật tinh tế

"chớm lạnh"(ch a ph i là ải là một tâm hồn thật tinh tế "đã lạnh"), một chút "hơi may"(ch a hẳn là "gió heo may), mới thấy đ ợc cái

không khí lành lạnh kia nh thấm thía vào tận"lòng

Hà Nội" Và cái xao xác của lá hay là của tâm hồn.

Hỡnh ảnh người trong buổi ra đi:

Người ra đi đầu khụng ngoảnh lại Sau lưng thềm nắng lỏ rơi đầy

Ng ời ở đây có thể là ng ời từ biệt Hà Nội đi vào kháng chiến; cũng có thể là trung đoàn thủ đô Cùng là c nh ải là một tâm hồn thật tinh tếchia tay, hai tác gi (ải là một tâm hồn thật tinh tế So sỏnh với Tống biệt hành- Thõm

Tõm) đã gặp nhau ở một sự đồng điệu: buồn, l u luyến,

nh ng dứt khoát Ng ời ra đi có sự dứt khoát của sự lựa

chọn, ra đi v i khát vọng v i nh ng mục đích lớn nh ng ới khát vọng với những mục đích lớn nhưng ới khát vọng với những mục đích lớn nhưng ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà không ph i là không l u luyến v ơng vấn Dù rằng nh ng ải là một tâm hồn thật tinh tế ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà tâm trạng này chỉ thể hiện qua âm điệu bâng khuâng và ngoại c nh đẹp nh ng buồn lặng lẽ."ải là một tâm hồn thật tinh tế Cái buồn của một

sự đoạn tuyệt lặng lẽ tự chủ".

Ng ười ra đi đầu kh i ra i đi đầu kh đi đầu khầu kh u kh ụng ngo nh l i ảnh lại ại

Sau l ng thềm nắng lá rơi đầy"

Nhịp cú thể là 3/4;Hoặc 2/2/3

Hỡnh nh thơ có nhiều cách hiểu: cách 1- Nắng vàng và ải là một tâm hồn thật tinh tếlá vàng cùng rơi xuống mặt thềm=> sắc thái thu đẹp nh

ng có phần cầu k ; cách 2- vẻ đẹp thu gi n dị sâu lắng ỳ; cách 2- vẻ đẹp thu giản dị sâu lắng ải là một tâm hồn thật tinh tế

Ng ời ra đi mặc dầu "đầu không ngo nh lại ảnh lại "nh ng t thế đó không ph i là một thái độ hờ h ng vô tải là một tâm hồn thật tinh tế ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà ỡnh mà d ờng nh

ph i chia tay với Hà Nội, với nh ng "ải là một tâm hồn thật tinh tế ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà mùa thu đã xa"ng

ời ra đi nh nén lại nh ng tững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà ỡnh c m đang trào dâng rung ải là một tâm hồn thật tinh tế

động sâu sắc trong lòng Nh ng con ng ời giàu tững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà ỡnh c m ải là một tâm hồn thật tinh tế

mà vẫn đầy chí tráng

* Cảnh thu giã biệt sức gợi sâu

xa, mãnh liệt, sắc thu gắn với hồn thu làm nổi bật tình người ra

đi kháng chiến nhớ về Hà Nội Bằng nét vẽ thoáng nhẹ, tác giả thể hiện sự hòa hợp, gắn bó giữa thiên nhiên và lòng người.

2 Mựa thu nơi chiến khu

Mựa thu nay khỏc rồi

Tôi đứng vui nghe gi a núi ữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói c ời thiết tha

Cuộc chiến có nhiều đổi thay nên thiên nhiên

đất n ớc cũng mang màu sắc mới "Mùa thu

nay"vẫn "mát trong nh sáng n m x a ăm xưa "nh ng đã

khác rồi bởi "đứng gi a núi đồi ữa núi ", đứng ở tầm cao của chiến khu kháng chiến Việt Bắc để mà

"nhớ", mà "nghe" Lòng ng ời đổi nên ngọn

gió, âm thanh, sắc màu cũng đổi:

"Mùa thu nay khác rồi".

Lời thơ vang lên nh tiếng reo mừng vui rất

đỗi tự hào Cái tôi của nhà thơ đã hoà chung

niềm vui của cuộc đời:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Nh ng cánh đồng ữa núi thơm mát

Nh ng dòng sông ữa núi đỏ nặng phù sa.

 ĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà iệp từ "đây"đ ồng thời cũng là từ khẳng

định, điệp ng " ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà là của chúng ta"vang lên dõng

dạc thể hiện niềm tự hào về quyền làm chủ đất n

ớc Nh ng câu tiếp theo cũng vẫn mạch ý ấy ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà Thêm vào sự liệt kê là sự miêu t khái quát ải là một tâm hồn thật tinh tế

nh ng sự vật nói lên chủ quyền đất n ớc bằng ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà

nh ng tính từ và danh từ gợi t ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà ải là một tâm hồn thật tinh tế

Một thiên nhiên đẹp đã đ ợc nhân cách hóa nên trở nên sống động C nh sắc thiên nhiên trong ải là một tâm hồn thật tinh tế trẻo, t ơi sáng, sống động và có linh hồn hòa

nhập với tâm trạng của con ng ời"đứng vui" Lời

thơ đã thể hiện một niềm vui hồ hởi phấn chấn tin t ởng : trong thời tiết khô sáng và dịu êm của mùa thu, ánh nắng nh trong hơn, bầu trời nh cao

và xanh hơn, không khí nh nhẹ hơn và mọi âm thanh cũng trở nên ngân xa vang vọng

N ớc chúng ta

N ớc nh ng ng ời ch a bao giờ khuất ữa núi

êm đêm r

Đêm đêm r ỡ rầm trong tiếng đất

Nh ng buổi ngày x a ữa núi vọng nói về.

Các câu thơ dài ngắn khác nhau với nhịp biến đổi phối hợp vần(a/a/át/át/a/a/)và nh ng từ có thanh điệu trầm ở gi a ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà

các câu(đỏ nặng, rỡ rầm) tất c nh ng yếu tố ấy kết hợp ải là một tâm hồn thật tinh tế ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà với ng nghĩa của từ, kiểu câu tạo nên âm h ởng chung của ững câu thơ của NĐT mới lạ ở thi đề (thu Hà

đoạn: tự hào, dõng dạc, tha thiết, lắng sâu, trang trọng, h ớng c m xúc vào suy t Từ niềm hân hoan đến say mê vô ải là một tâm hồn thật tinh tếtận nhà thơ nh lắng lại để suy ngẫm về nguồn gốc sâu xa của sức mạnh tinh thần đã tạo nên sự đổi thay vĩ đại

"Sông núi n ớc Nam vua Nam ở Vằng vặc sách trời chia xứ sở"

(Nam quốc sơn hà)

"Nh n ớc đại Việt ta từ tr ớc Vốn x ng nền v n hiến đã lâu ăm xưa Núi sông bờ cõi đã chia Phong tục Bắc Nam cũng khác

Từ Triệu, inh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập Đêm đêm r CùngHán, ờng,Tống,Nguyên Đêm đêm r mỗi bờn hựng cứ

một phương

(Bỡnh Ngô đại cáo)

* Nh vậy, c m hứng về đất n ớc trong ảm hứng về đất nước trong phần một là niềm vui của ng ời làm chủ

ó là nỗi nhớ, niềm vui vừa sâu lắng, vừa

Đó là nỗi nhớ, niềm vui vừa sâu lắng, vừa

nỏo nức trong lòng một nỗi niềm vọng trong tâm thức nghe mênh mang sâu thẳm ặt hai mùa thu x a- nay tác gi đã Đó là nỗi nhớ, niềm vui vừa sâu lắng, vừa ảm hứng về đất nước trong làm nổi bật tỡnh c m sâu nặng của m ảm hứng về đất nước trong ỡnh

đối với đất n ớc Mùa thu nay - mùa thu

gi i phóng khiến lòng ng ời trào dâng ảm hứng về đất nước trong niềm tự hào vui s ớng.

1. Yêu những mùa thu quê hương:

- Mùa thu Hà Nội quá vãng đẹp mà buồn:

“Những phố dài xao xác hơi may

….Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”.

- Mùa thu chiến khu, đất nước và con người dào dạt một sức sống và niềm vui thiết tha:

“Gió thổi rừng tre phấp phới.

… Trong biếc nói cười thiết tha”

Cả đất trời “mát trong” ngào ngạt “hương cốm mới” mang theo trong làn gió thu nhẹ:

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới”

Cái hay của đoạn thơ là giàu cảm xúc hoài niệm hiện về trong hiện tại, “những ngày thu đã xa” sống lại trong “mùa thu này”, tạo nên chất thơ ngọt ngào.

2 Đất nước hùng vĩ tráng lệ Vui sướng tự hào

trong tâm thế của người chiến sĩ đang làm chủ

đất nước Diễn đạt trùng điệp khẳng định tạo nên

âm điệu hào hùng, đĩnh đạc:

“Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

3 Một đất nước anh hùng, một dân tộc kiên cường

bất khuất Tổ tiên như truyền thêm sức mạnh Việt

Nam cho con cháu ngày nay để ngẩng cao đầu “đi

tới và làm nên thắng trận”:

Nước chúng ta

Nước những người không bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về”

Phủ định để khẳng định một chân lý lịch sử

“Chưa bao giờ khuất” Chữ dùng rất hay, đem đến

nhiều liên tưởng: “rì rầm”, “vọng nói về”